൨. പച്ചനീകാനുലോമവണ്ണനാ

൬. ഇദാനി യഥാ പരവാദിനോ പുബ്ബപക്ഖേ സതി സകവാദിനോ ധമ്മേനേവ തഥേന സുജയോ ഹോതി, തഥാ വാദുപ്പത്തിം ദസ്സേതും പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതീതി പച്ചനീകാനുലോമപഞ്ചകം ആരദ്ധം. തത്ഥ പച്ചനീകേ പുച്ഛാ പരവാദിസ്സ, രൂപാദിഭേദം സച്ചികട്ഠപരമത്ഥം സന്ധായ പടിഞ്ഞാ സകവാദിസ്സ. സുദ്ധസമ്മുതിസച്ചം വാ പരമത്ഥമിസ്സകം വാ സമ്മുതിസച്ചം സന്ധായ യോ സച്ചികട്ഠോതി പുന അനുയോഗോ പരവാദിസ്സ, സമ്മുതിവസേന നുപലബ്ഭതീതി നവത്തബ്ബത്താ മിസ്സകവസേന വാ അനുയോഗസ്സ സംകിണ്ണത്താ ന ഹേവന്തി പടിക്ഖേപോ സകവാദിസ്സ. പടിഞ്ഞാതം പടിക്ഖിപതീതി വചനസാമഞ്ഞമത്തേന ആജാനാഹി നിഗ്ഗഹന്തിആദിവചനം പരവാദിസ്സ. ഏവമയം പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതീതി ദുതിയവാദം നിസ്സായ ദുതിയോ നിഗ്ഗഹോ ഹോതീതി വേദിതബ്ബോ. ഏവം തേന ഛലേന നിഗ്ഗഹോ ആരോപിതോ.

൭-൧൦. ഇദാനി ധമ്മേന സമേന അത്തനോ വാദേ ജയം ദസ്സേതും അനുലോമനയേ പുച്ഛാ സകവാദിസ്സ, അത്തനോ ലദ്ധിം നിസ്സായ പടിഞ്ഞാ പരവാദിസ്സ. ലദ്ധിയാ ഓകാസം അദത്വാ പരമത്ഥവസേന പുന അനുയോഗോ സകവാദിസ്സ, പരമത്ഥവസേന പുഗ്ഗലസ്സ അഭാവതോ പടിക്ഖേപോ പരവാദിസ്സ. തതോ പരം ധമ്മേന സമേന അത്തനോ ജയദസ്സനത്ഥം ആജാനാഹി പടികമ്മന്തിആദി സബ്ബം സകവാദീവചനമേവ ഹോതി. തത്ഥ സബ്ബേസം പടികമ്മനിഗ്ഗഹോപനയനനിഗ്ഗമനചതുക്കാനം ഹേട്ഠാ വുത്തനയേനേവ അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. ഏവമിദം പുഗ്ഗലോ നുപലബ്ഭതീതിആദികസ്സ പച്ചനീകപഞ്ചകസ്സ ഉപലബ്ഭതീതിആദീനം പടികമ്മനിഗ്ഗഹോപനയനനിഗ്ഗമനചതുക്കാനഞ്ച വസേന പച്ചനീകാനുലോമപഞ്ചകം നാമ നിദ്ദിട്ഠം ഹോതി. ഏവമേതാനി പഠമസച്ചികട്ഠേ ദ്വേ പഞ്ചകാനി നിദ്ദിട്ഠാനി. തത്ഥ പുരിമപഞ്ചകേ പരവാദിസ്സ സകവാദിനാ കതോ നിഗ്ഗഹോ സുനിഗ്ഗഹോ. സകവാദിസ്സ പന പരവാദിനാ ഛലവാദം നിസ്സായ പടികമ്മം കത്വാ അത്തനാ സാധിതോ ജയോ ദുജ്ജയോ. ദുതിയപഞ്ചകേ സകവാദിസ്സ പരവാദിനാ കതോ നിഗ്ഗഹോ ദുന്നിഗ്ഗഹോ. പരവാദിസ്സ പന സകവാദിനാ ധമ്മവാദം നിസ്സായ പടികമ്മം കത്വാ അത്തനാ സാധിതോ ജയോ സുജയോതി പഠമസച്ചികട്ഠോ. തത്ഥേതം വുച്ചതി –

‘‘നിഗ്ഗഹോ പരവാദിസ്സ, സുദ്ധോ പഠമപഞ്ചകേ;

അസുദ്ധോ പന തസ്സേവ, പടികമ്മജയോ തഹിം.

‘‘നിഗ്ഗഹോ സകവാദിസ്സ, അസുദ്ധോ ദുതിയപഞ്ചകേ;

വിസുദ്ധോ പന തസ്സേവ, പടികമ്മജയോ തഹിം.

‘‘തസ്മാ ദ്വീസുപി ഠാനേസു, ജയോവ സകവാദിനോ;

ധമ്മേന ഹി ജയോ നാമ, അധമ്മേന കുതോ ജയോ.

‘‘സച്ചികട്ഠേ യഥാ ചേത്ഥ, പഞ്ചകദ്വയമണ്ഡിതേ;

ധമ്മാധമ്മവസേനേവ, വുത്തോ ജയപരാജയോ.

‘‘ഇതോ പരേസു സബ്ബേസു, സച്ചികട്ഠേസു പണ്ഡിതോ;

ഏവമേവ വിഭാവേയ്യ, ഉഭോ ജയപരാജയേ’’തി.