൨. സുഞ്ഞതകഥാവണ്ണനാ

൮൩൨. ഇദാനി സുഞ്ഞതകഥാ നാമ ഹോതി. തത്ഥ സുഞ്ഞതാതി ദ്വേ സുഞ്ഞതാ ഖന്ധാനഞ്ച അനത്തലക്ഖണം നിബ്ബാനഞ്ച. തേസു അനത്തലക്ഖണം താവ ഏകച്ചം ഏകേന പരിയായേന സിയാ സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നം, നിബ്ബാനം, അപരിയാപന്നമേവ. ഇമം പന വിഭാഗം അഗ്ഗഹേത്വാ ‘‘സുഞ്ഞതാ സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നാ’’തി യേസം ലദ്ധി, സേയ്യഥാപി അന്ധകാനം, തേ സന്ധായ പുച്ഛാ സകവാദിസ്സ, പടിഞ്ഞാ ഇതരസ്സ. അനിമിത്തന്തി സബ്ബനിമിത്തരഹിതം നിബ്ബാനം. ‘‘അപ്പണിഹിതോ’’തിപി തസ്സേവ നാമം. കസ്മാ പനേതം ആഭതന്തി? അവിഭജ്ജവാദീവാദേ ദോസാരോപനത്ഥം. യസ്സ ഹി അവിഭജിത്വാ ‘‘ഏകദേസേനേവ സുഞ്ഞതാ സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നാ’’തി ലദ്ധി, തസ്സ നിബ്ബാനമ്പി സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നന്തി ആപജ്ജതി. ഇമസ്സ ദോസസ്സാരോപനത്ഥം ‘‘അനിമിത്തം അപ്പണിഹിത’’ന്തി ആഭതം. ഇതരോ തസ്സ പരിയാപന്നഭാവം അനിച്ഛന്തോ പടിക്ഖിപതി. സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ ന അനിച്ചോതിആദി നിബ്ബാനസങ്ഖാതായ സുഞ്ഞതായ അനിച്ചഭാവാപത്തിദോസദസ്സനത്ഥം വുത്തം.

൮൩൩. സങ്ഖാരക്ഖന്ധസ്സ സുഞ്ഞതാതി ‘‘യദി അഞ്ഞസ്സ ഖന്ധസ്സ സുഞ്ഞതാ അഞ്ഞക്ഖന്ധപരിയാപന്നാ, സങ്ഖാരക്ഖന്ധസുഞ്ഞതായപി സേസക്ഖന്ധപരിയാപന്നായ ഭവിതബ്ബ’’ന്തി ചോദനത്ഥം വുത്തം. സങ്ഖാരക്ഖന്ധസ്സ സുഞ്ഞതാ ന വത്തബ്ബാതിആദി ‘‘യദി സങ്ഖാരക്ഖന്ധസുഞ്ഞതാ സേസക്ഖന്ധപരിയാപന്നാ ന ഹോതി, സേസക്ഖന്ധസുഞ്ഞതാപി സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നാ ന ഹോതീ’’തി പടിലോമദസ്സനത്ഥം വുത്തം.

൮൩൪. സുഞ്ഞമിദം, ഭിക്ഖവേ, സങ്ഖാരാതി സുത്തം പരസമയതോ ആഭതം. തത്ഥ സങ്ഖാരാതി ‘‘സബ്ബേ സങ്ഖാരാ അനിച്ചാ’’തി ആഗതട്ഠാനേ വിയ പഞ്ചക്ഖന്ധാ, തേ ച അത്തത്തനിയസുഞ്ഞത്താ സുഞ്ഞതാതി സാസനാവചരം ഹോതി, ന വിരുജ്ഝതി, തസ്മാ അനുഞ്ഞാതം. യസ്മാ പനേതം ന സുഞ്ഞതായ സങ്ഖാരക്ഖന്ധപരിയാപന്നഭാവം ദീപേതി, തസ്മാ അസാധകന്തി.

സുഞ്ഞതകഥാവണ്ണനാ.