൬. ബോധിയാബുദ്ധോതികഥാവണ്ണനാ

൩൯൮. ഇദാനി ബോധിയാ ബുദ്ധോതികഥാ നാമ ഹോതി. തത്ഥ ബോധീതി ചതുമഗ്ഗഞാണസ്സാപി സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണസ്സാപി അധിവചനം. തസ്മാ യേസം യഥാ ഓദാതേന വണ്ണേന ഓദാതോ, സാമേന വണ്ണേന സാമോ, ഏവം ബോധിയാ ബുദ്ധോതി ലദ്ധി, സേയ്യഥാപി ഏതരഹി ഉത്തരാപഥകാനംയേവ; തേ സന്ധായ പുച്ഛാ ച അനുയോഗോ ച സകവാദിസ്സ, പടിഞ്ഞാ ച പടിക്ഖേപോ ച ഇതരസ്സ.

അതീതായാതി പഞ്ഹേ തസ്മിം ഖണേ അഭാവതോ പടിക്ഖിപതി. ദുതിയം പുട്ഠോ പടിലാഭം സന്ധായ പടിജാനാതി. പുന കിച്ചവസേന പുട്ഠോ കിച്ചാഭാവതോ പടിക്ഖിപതി. ദുതിയം പുട്ഠോ യം തേന തായ കരണീയം കതം, തത്ഥ സമ്മോഹാഭാവം പടിജാനാതി. ലേസോകാസം പന അദത്വാ ദുക്ഖം പരിജാനാതീതിആദിനാ നയേന പുട്ഠോ തസ്സ കിച്ചസ്സ അഭാവാ പടിക്ഖിപതി.

അനാഗതപഞ്ഹേ തസ്മിം ഖണേ മഗ്ഗഞാണസ്സ അഭാവാ പടിക്ഖിപതി. ദുതിയം പുട്ഠോ ‘‘അഗമാ രാജഗഹം ബുദ്ധോ’’തി (സു. നി. ൪൧൦) അനാഗതായ ബോധിയാ ബുദ്ധഭാവം മഞ്ഞമാനോ പടിജാനാതി. ബോധികരണീയം കരോതീതി പുട്ഠോ തസ്മിം ഖണേ കിച്ചാഭാവേന പടിക്ഖിപതി. ദുതിയം പുട്ഠോ യദി ന കരേയ്യ, ബുദ്ധോതി ന വുച്ചേയ്യ. യസ്മാ അവസ്സം കരിസ്സതി, തസ്മാ കരോതിയേവ നാമാതി പടിജാനാതി. പുന ലേസോകാസം അദത്വാ പുട്ഠോ പടിക്ഖിപതി. പച്ചുപ്പന്നപഞ്ഹോ സദ്ധിം സംസന്ദനായ ഉത്താനത്ഥോവ.

൩൯൯. തിസ്സോ ബോധിയോ ഏകതോ കത്വാ പുട്ഠോ സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണം സന്ധായ തീഹിപി ബുദ്ധോതി വത്തബ്ബഭാവതോ പടിജാനാതി. പുന തീഹിതി പുട്ഠോ സബ്ബാസം ഏകക്ഖണേ അഭാവാ പടിക്ഖിപതി. ദുതിയം പുട്ഠോ അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നസ്സ സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണസ്സ വസേന പടിജാനാതി. പുന ലേസോകാസം അദത്വാ സതതം സമിതന്തി പുട്ഠോ പടിക്ഖിപതി.

ന ബത്തബ്ബം ബോധിയാതി പുച്ഛാ പരവാദിസ്സ, ബോധിയാ അഭാവക്ഖണേ അബുദ്ധഭാവാപത്തിതോ പടിഞ്ഞാ സകവാദിസ്സ. നനു ബോധിപടിലാഭാതി പഞ്ഹേ പന യസ്മിം സന്താനേ ബോധിസങ്ഖാതം മഗ്ഗഞാണം ഉപ്പന്നം, തത്ഥ ബുദ്ധോതി സമ്മുതിസബ്ഭാവതോ പടിഞ്ഞാ തസ്സേവ. തസ്സ അധിപ്പായം അജാനിത്വാ ഹഞ്ചീതി ലദ്ധിട്ഠപനാ പരവാദിസ്സ. ഇദാനിസ്സ അസല്ലക്ഖണം പാകടം കാതും ബോധിപടിലാഭാ ബുദ്ധോതി ബോധിയാ ബുദ്ധോതി പുച്ഛാ സകവാദിസ്സ. തസ്സത്ഥോ – ‘‘കിം തേ യസ്മാ ബോധിപടിലാഭാ ബുദ്ധോ, തസ്മാ ബോധിയാ ബുദ്ധോ’’തി. ഇതരോ ‘‘ബോധിപടിലാഭോ നാമ ബോധിയാ ഉപ്പജ്ജിത്വാ നിരുദ്ധായപി സന്താനേ ഉപ്പന്നഭാവോയേവ. ബോധി നാമ മഗ്ഗക്ഖണേ ഞാണ’’ന്തി ഇമം വിഭാഗം അസല്ലക്ഖേന്തോവ പുന പടിജാനാതി. തതോ സകവാദിനാ ബോധിപടിലാഭാ ബോധീതി പുട്ഠോ വചനോകാസം അലഭന്തോ പടിക്ഖിപതീതി.

ബോധിയാബുദ്ധോതികഥാവണ്ണനാ.

ഇതി ഇമാ തിസ്സോപി കഥാ ഉത്തരാപഥകാനംയേവ.