൯. യഥാകമ്മൂപഗതഞാണകഥാവണ്ണനാ

൩൭൭. ഇദാനി യഥാകമ്മൂപഗതഞാണകഥാ നാമ ഹോതി. തത്ഥ യേസം ‘‘ഇതി ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ വിസുദ്ധേന…പേ… യഥാകമ്മൂപഗേ സത്തേ പജാനാതീ’’തി (ദീ. നി. ൧.൨൪൬; പടി. മ. ൧.൧൦൬) സുത്തം അയോനിസോ ഗഹേത്വാ യഥാകമ്മൂപഗതഞാണമേവ ദിബ്ബചക്ഖുന്തി ലദ്ധി, തേ സന്ധായ പുച്ഛാ സകവാദിസ്സ, പടിഞ്ഞാ ഇതരസ്സ. പുന യഥാകമ്മൂപഗതഞ്ച മനസി കരോതീതി പുട്ഠോ ഏകചിത്തസ്സ ആരമ്മണദ്വയാഭാവാ പടിക്ഖിപതി. ദുതിയം പുട്ഠോ നാനാചിത്തവസേന പടിജാനാതി. പുന ലേസോകാസം അദത്വാ ദ്വിന്നം ഫസ്സാനന്തി പുട്ഠോ പടിക്ഖിപതി. ഇതി യഥാ ഇമിനാ യഥാകമ്മൂപഗതപദേന, ഏവമേവ ഇമേ വത ഭോന്തോ, സത്താതിആദിപദേഹിപി സദ്ധിം യോജനാസു അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ.

൩൭൮. ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ യഥാകമ്മൂപഗതം ഞാണം ജാനാതീതി ഇദം സകവാദീ യസ്മാ ഥേരോ അപ്പിച്ഛതായ അഭിഞ്ഞാഞാണാനി ന വളഞ്ജേതീതി ഏകച്ചേ ന ജാനന്തി, താനി പനസ്സ നേവ അത്ഥീതി മഞ്ഞന്തി, തസ്മാ തം ‘‘ദിബ്ബചക്ഖുനോ അലാഭീ ഥേരോ’’തി മഞ്ഞമാനം പുച്ഛതി. തേനേവ കാരണേന ‘‘അത്ഥായസ്മതോ സാരിപുത്തസ്സ ദിബ്ബചക്ഖൂ’’തി പരതോ പുട്ഠോ പടിക്ഖിപതി. ദുതിയം പുട്ഠോ യംകിഞ്ചി സാവകേന പത്തബ്ബം, സബ്ബം തം ഥേരേന അനുപ്പത്തന്തി പടിജാനാതി. ഇദാനിസ്സ വിക്ഖേപം കരോന്തോ സകവാദീ നനു ആയസ്മാ സാരിപുത്തോതിആദിമാഹ. ഇമഞ്ഹി ഗാഥം ഥേരോ വളഞ്ജനപണിധിയാ ഏവ അഭാവേന ആഹ, ന അഭിഞ്ഞാഞാണസ്സ അഭാവേന. പരവാദീ പന അഭാവേനേവാതി അത്ഥം സല്ലക്ഖേതി. തസ്മാ തസ്സ ലദ്ധിയാ ഥേരസ്സ യഥാകമ്മൂപഗതഞാണമേവ അത്ഥി, നോ ദിബ്ബചക്ഖു. തേന വുത്തം ‘‘തേന ഹി ന വത്തബ്ബം യഥാകമ്മൂപഗതഞാണം ദിബ്ബചക്ഖൂ’’തി.

യഥാകമ്മൂപഗതഞാണകഥാവണ്ണനാ.