൬. പടിച്ചസമുപ്പാദവണ്ണനാ

൬൧. പടിച്ചസമുപ്പാദനിദ്ദേസേ – ‘‘അവിജ്ജാ കതിഹി ഖന്ധേഹീ’’തി പുച്ഛം അനാരഭിത്വാ അവിജ്ജാ ഏകേന ഖന്ധേനാതി ഏവം വിസ്സജ്ജനമേവ ദസ്സിതം. തത്ഥ സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണന്തി പടിസന്ധിയം പവത്തേ ച സബ്ബമ്പി വിപാകവിഞ്ഞാണം. തേനേവാഹ – ‘‘സത്തഹി ധാതൂഹി സങ്ഗഹിത’’ന്തി. നാമരൂപമ്പി പടിസന്ധിപവത്തിവസേനേവ വേദിതബ്ബം. തേനേവേത്ഥ സദ്ദായതനമ്പി സങ്ഗഹേത്വാ ഏകാദസഹായതനേഹി സങ്ഗഹോ ദസ്സിതോ. ഫസ്സാദീസു ഖന്ധഭേദോ വേദിതബ്ബോ. അഞ്ഞേനേവ ഹി ഏകേന ഖന്ധേന ഫസ്സോ സങ്ഗഹിതോ, അഞ്ഞേന വേദനാ, തണ്ഹാഉപാദാനകമ്മഭവാ പന സങ്ഖാരക്ഖന്ധേനേവ സങ്ഗഹിതാ. ഭവപദഞ്ചേത്ഥ കമ്മഭവാദീനം വസേന ഏകാദസധാ വിഭത്തം. തത്ഥ കമ്മഭവോ ഫസ്സാദീഹി സദിസവിസജ്ജനത്താ തേഹി സദ്ധിം ഏകതോ ദസ്സിതോ. ഉപപത്തിഭവകാമഭവസഞ്ഞാഭവപഞ്ചവോകാരഭവാ അഞ്ഞമഞ്ഞസദിസവിസ്സജ്ജനത്താ ഏകതോ ദസ്സിതാ. യസ്മാ ചേതേ ഉപാദിന്നകധമ്മാവ തസ്മാ ‘‘ഏകാദസഹായതനേഹി സത്തരസഹി ധാതൂഹീ’’തി വുത്തം. സദ്ദായതനഞ്ഹി അനുപാദിന്നം, തം ഏത്ഥ ന ഗഹിതം.

൬൮. രൂപഭവനിദ്ദേസേ – പഞ്ചഹായതനേഹീതി ചക്ഖുസോതമനരൂപധമ്മായതനേഹി. അട്ഠഹി ധാതൂഹീതി ചക്ഖുസോതചക്ഖുവിഞ്ഞാണസോതവിഞ്ഞാണരൂപധമ്മമനോധാതുമനോവിഞ്ഞാണധാതൂഹി. അരൂപഭവാദയോപി തയോ സദിസവിസ്സജ്ജനത്താവ ഏകതോ ദസ്സിതാ. തഥാ അസഞ്ഞാഭവഏകവോകാരഭവാ. തത്ഥ ദ്വീഹായതനേഹീതി രൂപായതനധമ്മായതനേഹി. ധാതൂസുപി ഏസേവ നയോ. ഏകതലവാസികാനഞ്ഹി സേസബ്രഹ്മാനം ചക്ഖുസബ്ഭാവതോ തസ്സാരമ്മണത്താ തത്ഥ രൂപായതനം ഉദ്ധടം.

൭൧. ജാതി ദ്വീഹി ഖന്ധേഹീതി രൂപജാതി രൂപക്ഖന്ധേന, അരൂപജാതി സങ്ഖാരക്ഖന്ധേന. ജരാമരണേസുപി ഏസേവ നയോ. സോകാദീസുപി ഏകേന ഖന്ധേനാതി സോകദുക്ഖദോമനസ്സാനി വേദനാക്ഖന്ധേന, പരിദേവോ രൂപക്ഖന്ധേന, ഉപായാസാദയോ സങ്ഖാരക്ഖന്ധേനാതി ഏവം ഖന്ധവിസേസോ വേദിതബ്ബോ.

൭൩. ഇദ്ധിപാദോ ദ്വീഹീതി സങ്ഖാരവിഞ്ഞാണക്ഖന്ധേഹി, മനായതനധമ്മായതനേഹി, ധമ്മധാതുമനോവിഞ്ഞാണധാതൂഹി ച. ഝാനം ദ്വീഹീതി വേദനാക്ഖന്ധസങ്ഖാരക്ഖന്ധേഹി. അപ്പമഞ്ഞാദയോ സദിസവിസ്സജ്ജനത്താ ഏകതോ നിദ്ദിട്ഠാ. ചിത്തം പന ചേതനാനന്തരം നിക്ഖിത്തമ്പി അസദിസവിസ്സജ്ജനത്താ പച്ഛാ ഗഹിതം. തത്ഥ അപ്പമഞ്ഞാദീസു ഏകേന ഖന്ധേനാതി വേദനാ വേദനാക്ഖന്ധേന, സഞ്ഞാ സഞ്ഞാക്ഖന്ധേന, സേസാ സങ്ഖാരക്ഖന്ധേന സങ്ഗഹിതാതി ഏവം ഖന്ധവിസേസോ വേദിതബ്ബോ.