൫. ഉപോസഥവഗ്ഗോ

൪. വാസേട്ഠസുത്തവണ്ണനാ

൪൪. പഞ്ചമസ്സ ചതുത്ഥേ ഇമേ ചേപി, വാസേട്ഠ, മഹാസാലാതി പുരതോ ഠിതേ ദ്വേ സാലരുക്ഖേ ദസ്സേന്തോ പരികപ്പോപമം ആഹ. ഇദം വുത്തം ഹോതി – ഇമേ താവ മഹാസാലാ അചേതനാ. സചേ ഏതേപി സചേതനാ ഹുത്വാ അട്ഠങ്ഗസമന്നാഗതം ഉപോസഥം ഉപവസേയ്യും, ഏതേസമ്പി സോ ഉപോസഥവാസോ ദീഘരത്തം ഹിതായ സുഖായ അസ്സ. ഭൂതേ പന വത്തബ്ബമേവ നത്ഥീതി.

൬. അനുരുദ്ധസുത്തവണ്ണനാ

൪൬. ഛട്ഠേ യേനായസ്മാ അനുരുദ്ധോതി താ കിര ദേവതാ അത്തനോ സമ്പത്തിം ഓലോകേത്വാ ‘‘കിം നു ഖോ നിസ്സായ അയം സമ്പത്തി അമ്ഹേഹി ലദ്ധാ’’തി ആവജ്ജമാനാ ഥേരം ദിസ്വാ ‘‘മയം അമ്ഹാകം അയ്യസ്സ പുബ്ബേ ചക്കവത്തിരജ്ജം കരോന്തസ്സ പാദപരിചാരികാ ഹുത്വാ തേന ദിന്നോവാദേ ഠത്വാ ഇമം സമ്പത്തിം ലഭിമ്ഹ, ഗച്ഛാമ ഥേരം ആനേത്വാ ഇമം സമ്പത്തിം അനുഭവിസ്സാമാ’’തി ദിവാ യേനായസ്മാ അനുരുദ്ധോ തേനുപസങ്കമിംസു. തീസു ഠാനേസൂതി തീസു കാരണേസു. ഠാനസോ പടിലഭാമാതി ഖണേനേവ ലഭാമ. സരന്തി വചനസദ്ദം വാ ഗീതസദ്ദം വാ ആഭരണസദ്ദം വാ. പീതാ അസ്സൂതിആദീനി നീലാ താവ ജാതാ, പീതാ ഭവിതും ന സക്ഖിസ്സന്തീതിആദിനാ നയേന ചിന്തേത്വാ വിതക്കേതി. താപി ‘‘ഇദാനി അയ്യോ അമ്ഹാകം പീതഭാവം ഇച്ഛതി, ഇദാനി ലോഹിതഭാവ’’ന്തി താദിസാവ അഹേസും.

അച്ഛരം വാദേസീതി പാണിതലം വാദേസി. പഞ്ചങ്ഗികസ്സാതി ആതതം, വിതതം, ആതതവിതതം, ഘനം, സുസിരന്തി ഇമേഹി പഞ്ചഹി അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ. തത്ഥ ആതതം നാമ ചമ്മപരിയോനദ്ധേസു ഭേരിആദീസു ഏകതലതൂരിയം, വിതതം നാമ ഉഭയതലം, ആതതവിതതം നാമ സബ്ബസോ പരിയോനദ്ധം, സുസിരം വംസാദി, ഘനം സമ്മാദി. സുവിനീതസ്സാതി ആകഡ്ഢനസിഥിലകരണാദീഹി സമുച്ഛിതസ്സ. സുപ്പടിപതാളിതസ്സാതി പമാണേ ഠിതഭാവജാനനത്ഥം സുട്ഠു പടിപതാളിതസ്സ. കുസലേഹി സുസമന്നാഹതസ്സാതി യേ വാദേതും കുസലാ ഛേകാ, തേഹി വാദിതസ്സ. വഗ്ഗൂതി ഛേകോ സുന്ദരോ. രജനീയോതി രഞ്ജേതും സമത്ഥോ. കമനീയോതി കാമേതബ്ബയുത്തോ. ഖമനീയോതി വാ പാഠോ, ദിവസമ്പി സുയ്യമാനോ ഖമതേവ, ന നിബ്ബിന്ദതീതി അത്ഥോ. മദനീയോതി മാനമദപുരിസമദജനനോ. ഇന്ദ്രിയാനി ഓക്ഖിപീതി ‘‘അസാരുപ്പം ഇമാ ദേവതാ കരോന്തീ’’തി ഇന്ദ്രിയാനി ഹേട്ഠാ ഖിപി, ന അക്ഖീനി ഉമ്മീലേത്വാ ഓലോകേസി. ന ഖ്വയ്യോ അനുരുദ്ധോ സാദിയതീതി ‘‘മയം നച്ചാമ ഗായാമ, അയ്യോ പന അനുരുദ്ധോ ന ഖോ സാദിയതി, അക്ഖീനി ഉമ്മീലേത്വാ ന ഓലോകേതി, കിം മയം നച്ചിത്വാ വാ ഗായിത്വാ വാ കരിസ്സാമാ’’തി തത്ഥേവ അന്തരധായിംസു. യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമീതി താസം ദേവതാനം ആനുഭാവം ദിസ്വാ ‘‘കതിഹി നു ഖോ ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ മാതുഗാമോ മനാപകായികേ ദേവലോകേ നിബ്ബത്തതീ’’തി ഇമമത്ഥം പുച്ഛിതും ഉപസങ്കമി.

൯-൧൦. ഇധലോകികസുത്തദ്വയവണ്ണനാ

൪൯-൫൦. നവമേ അയം’സ ലോകോ ആരദ്ധോ ഹോതീതി അയമസ്സ ലോകോ ഇധലോകേ കരണമത്തായ ആരദ്ധത്താ പരിപുണ്ണത്താ ആരദ്ധോ ഹോതി പരിപുണ്ണോ. സോളസാകാരസമ്പന്നാതി സുത്തേ വുത്തേഹി അട്ഠഹി, ഗാഥാസു അട്ഠഹീതി സോളസഹി ആകാരേഹി സമന്നാഗതാ, യാനി വാ അട്ഠങ്ഗാനി പരമ്പി തേസു സമാദപേതീതി ഏവമ്പി സോളസാകാരസമ്പന്നാതി ഏകേ. സദ്ധാസീലപഞ്ഞാ പനേത്ഥ മിസ്സികാ കഥിതാ. ദസമം ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ കഥിതം. സബ്ബസുത്തേസു പന യം ന വുത്തം, തം ഹേട്ഠാ ആഗതനയത്താ ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

ഉപോസഥവഗ്ഗോ പഞ്ചമോ.