൩. ഗഹപതിവഗ്ഗോ

൧. പഠമഉഗ്ഗസുത്തവണ്ണനാ

൨൧. തതിയസ്സ പഠമേ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദീതി തസ്സ കിര ഘരേ പഞ്ചന്നം ഭിക്ഖുസതാനം പഞ്ച ആസനസതാനി നിച്ചം പഞ്ഞത്താനേവ ഹോന്തി, തേസു അഞ്ഞതരസ്മിം ആസനേ നിസീദി. തം സുണാഹീതി തേ സുണാഹി, തം വാ അട്ഠവിധം അച്ഛരിയധമ്മം സുണാഹി. ചിത്തം പസീദീതി ‘‘ബുദ്ധോ നു ഖോ ന ബുദ്ധോ നു ഖോ’’തി വിതക്കമത്തമ്പി ന ഉപ്പജ്ജി, അയമേവ ബുദ്ധോതി ചിത്തുപ്പാദോ പസന്നോ അനാവിലോ അഹോസി. സകാനി വാ ഞാതികുലാനീതി അത്തനോ യാപനമത്തം ധനം ഗഹേത്വാ ഞാതിഘരാനി ഗച്ഛതു. കസ്സ വോ ദമ്മീതി കതരപുരിസസ്സ തുമ്ഹേ ദദാമി, ആരോചേഥ മേ അത്തനോ അധിപ്പായം. അപ്പടിവിഭത്താതി ‘‘ഏത്തകം ദസ്സാമി ഏത്തകം ന ദസ്സാമി, ഇദം ദസ്സാമി ഇദം ന ദസ്സാമീ’’തി ചിത്തം ഉപ്പാദേന്തേന ഹി പടിവിഭത്താ നാമ ഹോതി, മയ്ഹം പന ന ഏവം. അഥ ഖോ സങ്ഘികാ വിയ ഗണസന്തകാ വിയ ച സീലവന്തേഹി സദ്ധിം സാധാരണായേവ. സക്കച്ചംയേവ പയിരുപാസാമീതി സഹത്ഥാ ഉപട്ഠഹാമി, ചിത്തീകാരേന ഉപസങ്കമാമി.

അനച്ഛരിയം ഖോ പന മം, ഭന്തേതി, ഭന്തേ, യം മം ദേവതാ ഉപസങ്കമിത്വാ ഏവം ആരോചേന്തി, ഇദം ന അച്ഛരിയം. യം പനാഹം തതോനിദാനം ചിത്തസ്സ ഉണ്ണതിം നാഭിജാനാമി, തം ഏവ അച്ഛരിയന്തി വദതി. സാധു സാധു, ഭിക്ഖൂതി ഏത്ഥ കിഞ്ചാപി ഭിക്ഖും ആമന്തേതി, ഉപാസകസ്സേവ പന വേയ്യാകരണസമ്പഹംസനേ ഏസ സാധുകാരോതി വേദിതബ്ബോ.

൨. ദുതിയഉഗ്ഗസുത്തവണ്ണനാ

൨൨. ദുതിയേ നാഗവനേതി തസ്സ കിര സേട്ഠിനോ നാഗവനം നാമ ഉയ്യാനം, സോ തത്ഥ പുരേഭത്തം ഗന്ധമാലാദീനി ഗാഹാപേത്വാ ഉയ്യാനകീളികം കീളിതുകാമോ ഗന്ത്വാ പരിചാരിയമാനോ ഭഗവന്തം അദ്ദസ. സഹ ദസ്സനേനേവസ്സ പുരിമനയേനേവ ചിത്തം പസീദി, സുരാപാനേന ച ഉപ്പന്നമന്ദോ തങ്ഖണംയേവ പഹീയി. തം സന്ധായേവമാഹ. ഓണോജേസിന്തി ഉദകം ഹത്ഥേ പാതേത്വാ അദാസിം. അസുകോതി അമുകോ. സമചിത്തോവ ദേമീതി ‘‘ഇമസ്സ ഥോകം, ഇമസ്സ ബഹുക’’ന്തി ഏവം ചിത്തനാനത്തം ന കരോമി, ദേയ്യധമ്മം പന ഏകസദിസം കരോമീതി ദസ്സേതി. ആരോചേന്തീതി ആകാസേ ഠത്വാ ആരോചേന്തി. നത്ഥി തം സംയോജനന്തി ഇമിനാ ഉപാസകോ അത്തനോ അനാഗാമിഫലം ബ്യാകരോതി.

൩. പഠമഹത്ഥകസുത്തവണ്ണനാ

൨൩. തതിയേ ഹത്ഥകോ ആളവകോതി ഭഗവതാ ആളവകയക്ഖസ്സ ഹത്ഥതോ ഹത്ഥേഹി സമ്പടിച്ഛിതത്താ ഹത്ഥകോതി ലദ്ധനാമോ രാജകുമാരോ. സീലവാതി പഞ്ചസീലദസസീലേന സീലവാ. ചാഗവാതി ചാഗസമ്പന്നോ. കച്ചിത്ഥ, ഭന്തേതി, ഭന്തേ, കച്ചി ഏത്ഥ ഭഗവതോ ബ്യാകരണട്ഠാനേ. അപ്പിച്ഛോതി അധിഗമപ്പിച്ഛതായ അപ്പിച്ഛോ.

൪. ദുതിയഹത്ഥകസുത്തവണ്ണനാ

൨൪. ചതുത്ഥേ പഞ്ചമത്തേഹി ഉപാസകസതേഹീതി സോതാപന്നസകദാഗാമീനംയേവ അരിയസാവകഉപാസകാനം പഞ്ചഹി സതേഹി പരിവുതോ ഭുത്തപാതരാസോ ഗന്ധമാലവിലേപേനചുണ്ണാനി ഗഹേത്വാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി. സങ്ഗഹവത്ഥൂനീതി സങ്ഗണ്ഹനകാരണാനി. തേഹാഹന്തി തേഹി അഹം. തം ദാനേന സങ്ഗണ്ഹാമീതി നങ്ഗലബലിബദ്ദഭത്തബീജാദീനി ചേവ ഗന്ധമാലമൂലാദീനി ച ദത്വാ സങ്ഗണ്ഹാമി. പേയ്യവജ്ജേനാതി അമ്മ, താത, ഭാതര, ഭഗിനീതിആദികേന കണ്ണസുഖേന മുദുകേന പിയവചനേന സങ്ഗണ്ഹാമി. അത്ഥചരിയായാതി ‘‘ഇമസ്സ ദാനേന വാ പിയവചനേന വാ കിച്ചം നത്ഥി, അത്ഥചരിയായ സങ്ഗണ്ഹിതബ്ബയുത്തകോ അയ’’ന്തി ഞത്വാ ഉപ്പന്നകിച്ചനിത്ഥരണസങ്ഖാതായ അത്ഥചരിയായ സങ്ഗണ്ഹാമി. സമാനത്തതായാതി ‘‘ഇമസ്സ ദാനാദീഹി കിച്ചം നത്ഥി, സമാനത്തതായ സങ്ഗണ്ഹിതബ്ബോ അയ’’ന്തി ഏകതോ ഖാദനപിവനനിസജ്ജാദീഹി അത്തനാ സമാനം കത്വാ സങ്ഗണ്ഹാമി. ദലിദ്ദസ്സ ഖോ നോ തഥാ സോതബ്ബം മഞ്ഞന്തീതി ദലിദ്ദസ്സ കിഞ്ചി ദാതും വാ കാതും വാ അസക്കോന്തസ്സ, യഥാ ദലിദ്ദസ്സ നോ തഥാ സോതബ്ബം മഞ്ഞന്തി, മമ പന സോതബ്ബം മഞ്ഞന്തി, ദിന്നോവാദേ തിട്ഠന്തി, ന മേ അനുസാസനിം അതിക്കമിതബ്ബം മഞ്ഞന്തി. യോനി ഖോ ത്യായന്തി ഉപായോ ഖോ തേ അയം. ഇമേസു പന ദ്വീസുപി സുത്തേസു സത്ഥാരാ സീലചാഗപഞ്ഞാ മിസ്സകാ കഥിതാതി വേദിതബ്ബാ.

൫-൬. മഹാനാമസുത്താദിവണ്ണനാ

൨൫-൨൬. പഞ്ചമേ അത്ഥൂപപരിക്ഖിതാ ഹോതീതി അത്ഥാനത്ഥം കാരണാകാരണം ഉപപരിക്ഖിതാ ഹോതി. ഛട്ഠേ സദ്ധാസീലചാഗാ മിസ്സകാ കഥിതാ.

൭. പഠമബലസുത്തവണ്ണനാ

൨൭. സത്തമേ ഉജ്ഝത്തിബലാതി ഉജ്ഝാനബലാ. ബാലാനഞ്ഹി ‘‘യം അസുകോ ഇദഞ്ചിദഞ്ച ആഹ, മം സോ ആഹ, ന അഞ്ഞ’’ന്തി ഏവം ഉജ്ഝാനമേവ ബലം. നിജ്ഝത്തിബലാതി ‘‘ന ഇദം ഏവം, ഏവം നാമേത’’ന്തി അത്ഥാനത്ഥനിജ്ഝാപനംയേവ ബലം. പടിസങ്ഖാനബലാതി പച്ചവേക്ഖണബലാ. ഖന്തിബലാതി അധിവാസനബലാ.

൮. ദുതിയബലസുത്തവണ്ണനാ

൨൮. അട്ഠമേ ബലാനീതി ഞാണബലാനി. ആസവാനം ഖയം പടിജാനാതീതി അരഹത്തം പടിജാനാതി. അനിച്ചതോതി ഹുത്വാ അഭാവാകാരേന. യഥാഭൂതന്തി യഥാസഭാവതോ. സമ്മപ്പഞ്ഞായാതി സഹവിപസ്സനായ മഗ്ഗപഞ്ഞായ. അങ്ഗാരകാസൂപമാതി സന്താപനട്ഠേന അങ്ഗാരകാസുയാ ഉപമിതാ ഇമേ കാമാതി. വിവേകനിന്നന്തി ഫലസമാപത്തിവസേന നിബ്ബാനനിന്നം. വിവേകട്ഠന്തി കിലേസേഹി വജ്ജിതം ദൂരീഭൂതം വാ. നേക്ഖമ്മാഭിരതന്തി പബ്ബജ്ജാഭിരതം. ബ്യന്തിഭൂതന്തി വിഗതന്തഭൂതം ഏകദേസേനാപി അനല്ലീനം വിസംയുത്തം വിസംസട്ഠം. ആസവട്ഠാനിയേഹീതി സമ്പയോഗവസേന ആസവാനം കാരണഭൂതേഹി, കിലേസധമ്മേഹീതി അത്ഥോ. അഥ വാ ബ്യന്തിഭൂതന്തി വിഗതവായന്തി അത്ഥോ. കുതോ? സബ്ബസോ ആസവട്ഠാനിയേഹി ധമ്മേഹി, സബ്ബേഹി തേഭൂമകധമ്മേഹീതി അത്ഥോ. ഇമസ്മിം സുത്തേ അരിയമഗ്ഗോ ലോകിയലോകുത്തരോ കഥിതോ.

൯. അക്ഖണസുത്തവണ്ണനാ

൨൯. നവമേ ഖണേ കിച്ചാനി കരോതീതി ഖണകിച്ചോ, ഓകാസം ലഭിത്വാവ കിച്ചാനി കരോതീതി അത്ഥോ. ധമ്മോതി ചതുസച്ചധമ്മോ. ഓപസമികോതി കിലേസൂപസമാവഹോ. പരിനിബ്ബായികോതി കിലേസപരിനിബ്ബാനകരോ. ചതുമഗ്ഗഞാണസങ്ഖാതം സമ്ബോധിം ഗച്ഛതി സമ്പാപുണാതീതി സമ്ബോധഗാമീ. ദീഘായുകം ദേവനികായന്തി ഇദം അസഞ്ഞം ദേവനികായം സന്ധായ വുത്തം. അവിഞ്ഞാതാരേസൂതി അതിവിയ അവിഞ്ഞൂസു.

സുപ്പവേദിതേതി സുകഥിതേ. അന്തരായികാതി അന്തരായകരാ. ഖണോ വേ മാ ഉപച്ചഗാതി അയം ലദ്ധോ ഖണോ മാ അതിക്കമി. ഇധ ചേവ നം വിരാധേതീതി സചേ കോചി പമത്തചാരീ ഇധ ഇമം ഖണം ലഭിത്വാപി സദ്ധമ്മസ്സ നിയാമതം അരിയമഗ്ഗം വിരാധേതി ന സമ്പാദേതി. അതീതത്ഥോതി ഹാപിതത്ഥോ. ചിരത്തം അനുതപിസ്സതീതി ചിരരത്തം സോചിസ്സതി. യഥാ ഹി ‘‘അസുകട്ഠാനേ ഭണ്ഡം സമുപ്പന്ന’’ന്തി സുത്വാ ഏകോ വാണിജോ ന ഗച്ഛേയ്യ, അഞ്ഞേ ഗന്ത്വാ ഗണ്ഹേയ്യും, തേസം തം അട്ഠഗുണമ്പി ദസഗുണമ്പി ഭവേയ്യ. അഥ ഇതരോ ‘‘മമ അത്ഥോ അതിക്കന്തോ’’തി അനുതപേയ്യ, ഏവം യോ ഇധ ഖണം ലഭിത്വാ അപ്പടിപജ്ജന്തോ സദ്ധമ്മസ്സ നിയാമതം വിരാധേതി, സോ അയം വാണിജോവ അതീതത്ഥോ ചിരം അനുതപിസ്സതി സോചിസ്സതി. കിഞ്ച ഭിയ്യോ അവിജ്ജാനിവുതോതി തഥാ. പച്ചവിദുന്തി പടിവിജ്ഝിംസു. സംവരാതി സീലസംവരാ. മാരധേയ്യപരാനുഗേതി മാരധേയ്യസങ്ഖാതം സംസാരം അനുഗതേ. പാരങ്ഗതാതി നിബ്ബാനം ഗതാ. യേ പത്താ ആസവക്ഖയന്തി യേ അരഹത്തം പത്താ. ഏവമിധ ഗാഥാസു വട്ടവിവട്ടം കഥിതം.

൧൦. അനുരുദ്ധമഹാവിതക്കസുത്തവണ്ണനാ

൩൦. ദസമേ ചേതീസൂതി ചേതിനാമകാനം രാജൂനം നിവാസട്ഠാനത്താ ഏവംലദ്ധവോഹാരേ രട്ഠേ. പാചീനവംസദായേതി ദസബലസ്സ വസനട്ഠാനതോ പാചീനദിസായ ഠിതേ വംസദായേ നീലോഭാസേഹി വേളൂഹി സഞ്ഛന്നേ അരഞ്ഞേ. ഏവം ചേതസോ പരിവിതക്കോ ഉദപാദീതി ഥേരോ കിര പബ്ബജിത്വാ പഠമഅന്തോവസ്സമ്ഹിയേവ സമാപത്തിലാഭീ ഹുത്വാ സഹസ്സലോകധാതുദസ്സനസമത്ഥം ദിബ്ബചക്ഖുഞാണം ഉപ്പാദേസി. സോ സാരിപുത്തത്ഥേരസ്സ സന്തികം ഗന്ത്വാ ഏവമാഹ – ‘‘ഇധാഹം, ആവുസോ സാരിപുത്ത, ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ വിസുദ്ധേന അതിക്കന്തമാനുസകേന സഹസ്സലോകം ഓലോകേമി. ആരദ്ധം ഖോ പന മേ വീരിയം അസല്ലീനം, ഉപട്ഠിതാ സതി അസമ്മുട്ഠാ, പസ്സദ്ധോ കായോ അസാരദ്ധോ, സമാഹിതം ചിത്തം ഏകഗ്ഗം. അഥ ച പന മേ അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം ന വിമുച്ചതീ’’തി. അഥ നം ഥേരോ ആഹ – ‘‘യം ഖോ തേ, ആവുസോ അനുരുദ്ധ, ഏവം ഹോതി ‘അഹം ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ…പേ… ഓലോകേമീ’തി, ഇദം തേ മാനസ്മിം. യമ്പി തേ, ആവുസോ, അനുരുദ്ധ ഏവം ഹോതി ‘ആരദ്ധം ഖോ പന മേ വീരിയം…പേ… ഏകഗ്ഗ’ന്തി, ഇദം തേ ഉദ്ധച്ചസ്മിം. യമ്പി തേ, ആവുസോ അനുരുദ്ധ, ഏവം ഹോതി ‘അഥ ച പന മേ അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം ന വിമുച്ചതീ’തി, ഇദം തേ കുക്കുച്ചസ്മിം. സാധു വതായസ്മാ അനുരുദ്ധോ ഇമേ തയോ ധമ്മേ പഹായ ഇമേ തയോ ധമ്മേ അമനസികരിത്വാ അമതായ ധാതുയാ ചിത്തം ഉപസംഹരതൂ’’തി ഏവമസ്സ ഥേരോ കമ്മട്ഠാനം കഥേസി. സോ കമ്മട്ഠാനം ഗഹേത്വാ സത്ഥാരം ആപുച്ഛിത്വാ ചേതിരട്ഠം ഗന്ത്വാ സമണധമ്മം കരോന്തോ അട്ഠമാസം ചങ്കമേന വീതിനാമേസി. സോ പധാനവേഗനിമ്മഥിതത്താ കിലന്തകായോ ഏകസ്സ വേളുഗുമ്ബസ്സ ഹേട്ഠാ നിസീദി. അഥസ്സായം ഏവം ചേതസോ പരിവിതക്കോ ഉദപാദി, ഏസ മഹാപുരിസവിതക്കോ ഉപ്പജ്ജീതി അത്ഥോ.

അപ്പിച്ഛസ്സാതി ഏത്ഥ പച്ചയപ്പിച്ഛോ, അധിഗമപ്പിച്ഛോ, പരിയത്തിഅപ്പിച്ഛോ, ധുതങ്ഗപ്പിച്ഛോതി ചത്താരോ അപ്പിച്ഛാ. തത്ഥ പച്ചയപ്പിച്ഛോ ബഹും ദേന്തേ അപ്പം ഗണ്ഹാതി, അപ്പം ദേന്തേ അപ്പതരം ഗണ്ഹാതി, ന അനവസേസഗ്ഗാഹീ ഹോതി. അധിഗമപ്പിച്ഛോ മജ്ഝന്തികത്ഥേരോ വിയ അത്തനോ അധിഗമം അഞ്ഞേസം ജാനിതും ന ദേതി. പരിയത്തിഅപ്പിച്ഛോ തേപിടകോപി സമാനോ ന ബഹുസ്സുതഭാവം ജാനാപേതുകാമോ ഹോതി സാകേതതിസ്സത്ഥേരോ വിയ. ധുതങ്ഗപ്പിച്ഛോ ധുതങ്ഗപരിഹരണഭാവം അഞ്ഞേസം ജാനിതും ന ദേതി ദ്വേഭാതികത്ഥേരേസു ജേട്ഠത്ഥേരോ വിയ. വത്ഥു വിസുദ്ധിമഗ്ഗേ കഥിതം. അയം ധമ്മോതി ഏവം സന്തഗുണനിഗുഹനേന ച പടിഗ്ഗഹണേ മത്തഞ്ഞുതായ ച അപ്പിച്ഛസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അയം നവലോകുത്തരധമ്മോ സമ്പജ്ജതി, നോ മഹിച്ഛസ്സ. ഏവം സബ്ബത്ഥ യോജേതബ്ബം.

സന്തുട്ഠസ്സാതി ചതൂസു പച്ചയേസു തീഹി സന്തോസേഹി സന്തുട്ഠസ്സ. പവിവിത്തസ്സാതി കായചിത്തഉപധിവിവേകേഹി വിവിത്തസ്സ. തത്ഥ കായവിവേകോ നാമ ഗണസങ്ഗണികം വിനോദേത്വാ ആരമ്ഭവത്ഥുവസേന ഏകീഭാവോ. ഏകീഭാവമത്തേനേവ കമ്മം ന നിപ്ഫജ്ജതീതി കസിണപരികമ്മം കത്വാ അട്ഠ സമാപത്തിയോ നിബ്ബത്തേതി, അയം ചിത്തവിവേകോ നാമ. സമാപത്തിമത്തേനേവ കമ്മം ന നിപ്ഫജ്ജതീതി ഝാനം പാദകം കത്വാ സങ്ഖാരേ സമ്മസിത്വാ സഹ പടിസമ്ഭിദാഹി അരഹത്തം പാപുണാതി, അയം സബ്ബാകാരതോ ഉപധിവിവേകോ നാമ. തേനാഹ ഭഗവാ – ‘‘കായവിവേകോ ച വിവേകട്ഠകായാനം നേക്ഖമ്മാഭിരതാനം, ചിത്തവിവേകോ ച പരിസുദ്ധചിത്താനം പരമവോദാനപ്പത്താനം, ഉപധിവിവേകോ ച നിരുപധീനം പുഗ്ഗലാനം വിസങ്ഖാരഗതാന’’ന്തി (മഹാനി. ൭, ൪൯).

സങ്ഗണികാരാമസ്സാതി ഗണസങ്ഗണികായ ചേവ കിലേസസങ്ഗണികായ ച രതസ്സ. ആരദ്ധവീരിയസ്സാതി കായികചേതസികവീരിയവസേന ആരദ്ധവീരിയസ്സ. ഉപട്ഠിതസ്സതിസ്സാതി ചതുസതിപട്ഠാനവസേന ഉപട്ഠിതസ്സതിസ്സ. സമാഹിതസ്സാതി ഏകഗ്ഗചിത്തസ്സ. പഞ്ഞവതോതി കമ്മസ്സകതപഞ്ഞായ പഞ്ഞവതോ.

സാധു സാധൂതി ഥേരസ്സ വിതക്കം സമ്പഹംസേന്തോ ഏവമാഹ. ഇമം അട്ഠമന്തി സത്ത നിധീ ലദ്ധപുരിസസ്സ അട്ഠമം ദേന്തോ വിയ, സത്ത മണിരതനാനി, സത്ത ഹത്ഥിരതനാനി, സത്ത അസ്സരതനാനി ലദ്ധപുരിസസ്സ അട്ഠമം ദേന്തോ വിയ സത്ത മഹാപുരിസവിതക്കേ വിതക്കേത്വാ ഠിതസ്സ അട്ഠമം ആചിക്ഖന്തോ ഏവമാഹ. നിപ്പപഞ്ചാരാമസ്സാതി തണ്ഹാമാനദിട്ഠിപപഞ്ചരഹിതത്താ നിപ്പപഞ്ചസങ്ഖാതേ നിബ്ബാനപദേ അഭിരതസ്സ. ഇതരം തസ്സേവ വേവചനം. പപഞ്ചാരാമസ്സാതി യഥാവുത്തേസു പപഞ്ചേസു അഭിരതസ്സ. ഇതരം തസ്സേവ വേവചനം.

യതോതി യദാ. തതോതി തദാ. നാനാരത്താനന്തി നിലപീതലോഹിതോദാതവണ്ണേഹി നാനാരജനേഹി രത്താനം. പംസുകൂലന്തി തേവീസതിയാ ഖേത്തേസു ഠിതപംസുകൂലചീവരം. ഖായിസ്സതീതി യഥാ തസ്സ പുബ്ബണ്ഹസമയാദീസു യസ്മിം സമയേ യം ഇച്ഛതി, തസ്മിം സമയേ തം പാരുപന്തസ്സ സോ ദുസ്സകരണ്ഡകോ മനാപോ ഹുത്വാ ഖായതി, ഏവം തുയ്ഹമ്പി ചീവരസന്തോസമഹാഅരിയവംസേന തുട്ഠസ്സ വിഹരതോ പംസുകൂലചീവരം ഖായിസ്സതി ഉപട്ഠഹിസ്സതി. രതിയാതി രതിഅത്ഥായ. അപരിതസ്സായാതി തണ്ഹാദിട്ഠിപരിതസ്സനാഹി അപരിതസ്സനത്ഥായ. ഫാസുവിഹാരായാതി സുഖവിഹാരത്ഥായ. ഓക്കമനായ നിബ്ബാനസ്സാതി അമതം നിബ്ബാനം ഓതരണത്ഥായ.

പിണ്ഡിയാലോപഭോജനന്തി ഗാമനിഗമരാജധാനീസു ജങ്ഘാബലം നിസ്സായ ഘരപടിപാടിയാ ചരന്തേന ലദ്ധപിണ്ഡിയാലോപഭോജനം. ഖായിസ്സതീതി തസ്സ ഗഹപതിനോ നാനഗ്ഗരസഭോജനം വിയ ഉപട്ഠഹിസ്സതി. സന്തുട്ഠസ്സ വിഹരതോതി പിണ്ഡപാതസന്തോസമഹാഅരിയവംസേന സന്തുട്ഠസ്സ വിഹരതോ. രുക്ഖമൂലസേനാസനം ഖായിസ്സതീതി തസ്സ ഗഹപതിനോ തേഭൂമകപാസാദേ ഗന്ധകുസുമവാസസുഗന്ധം കൂടാഗാരം വിയ രുക്ഖമൂലം ഉപട്ഠഹിസ്സതി. സന്തുട്ഠസ്സാതി സേനാസനസന്തോസമഹാഅരിയവംസേന സന്തുട്ഠസ്സ. തിണസന്ഥാരകോതി തിണേഹി വാ പണ്ണേഹി വാ ഭൂമിയം വാ ഫലകപാസാണതലാനി വാ അഞ്ഞതരസ്മിം സന്ഥതസന്ഥതോ. പൂതിമുത്തന്തി യംകിഞ്ചി മുത്തം. തങ്ഖണേ ഗഹിതമ്പി പൂതിമുത്തമേവ വുച്ചതി ദുഗ്ഗന്ധത്താ. സന്തുട്ഠസ്സ വിഹരതോതി ഗിലാനപച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരസന്തോസേന സന്തുട്ഠസ്സ വിഹരതോ.

ഇതി ഭഗവാ ചതൂസു ഠാനേസു അരഹത്തം പക്ഖിപന്തോ കമ്മട്ഠാനം കഥേത്വാ ‘‘കതരസേനാസനേ നു ഖോ വസന്തസ്സ കമ്മട്ഠാനം സപ്പായം ഭവിസ്സതീ’’തി ആവജ്ജേന്തോ ‘‘തസ്മിഞ്ഞേവ വസന്തസ്സാ’’തി ഞത്വാ തേന ഹി ത്വം, അനുരുദ്ധാതിആദിമാഹ. പവിവിത്തസ്സ വിഹരതോതി തീഹി വിവേകേഹി വിവിത്തസ്സ വിഹരന്തസ്സ. ഉയ്യോജനികപടിസംയുത്തന്തി ഉയ്യോജനികേഹേവ വചനേഹി പടിസംയുത്തം, തേസം ഉപട്ഠാനഗമനകംയേവാതി അത്ഥോ. പപഞ്ചനിരോധേതി നിബ്ബാനപദേ. പക്ഖന്ദതീതി ആരമ്മണകരണവസേന പക്ഖന്ദതി. പസീദതീതിആദീസുപി ആരമ്മണവസേനേവ പസീദനസന്തിട്ഠനമുച്ചനാ വേദിതബ്ബാ. ഇതി ഭഗവാ ചേതിരട്ഠേ പാചീനവംസദായേ ആയസ്മതോ അനുരുദ്ധസ്സ കഥിതേ അട്ഠ മഹാപുരിസവിതക്കേ പുന ഭേസകളാവനമഹാവിഹാരേ നിസീദിത്വാ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ വിത്ഥാരേന കഥേസി.

മനോമയേനാതി മനേന നിബ്ബത്തിതകായോപി മനോമയോതി വുച്ചതി മനേന ഗതകായോപി, ഇധ മനേന ഗതകായം സന്ധായേവമാഹ. യഥാ മേ അഹു സങ്കപ്പോതി യഥാ മയ്ഹം വിതക്കോ അഹോസി, തതോ ഉത്തരി അട്ഠമം മഹാപുരിസവിതക്കം ദസ്സേന്തോ തതോ ഉത്തരിം ദേസയി. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

ഗഹപതിവഗ്ഗോ തതിയോ.