൩. നിസ്സാരണീയസുത്തവണ്ണനാ

൧൩. തതിയേ നിസ്സാരണീയാ ധാതുയോതി നിസ്സരണധാതുയോവ. മേത്താ ഹി ഖോ മേ ചേതോവിമുത്തീതി ഏത്ഥ പച്ചനീകധമ്മേഹി വിമുത്തത്താ തികചതുക്കജ്ഝാനികാ മേത്താവ മേത്താചേതോവിമുത്തി നാമ. ഭാവിതാതി വഡ്ഢിതാ. ബഹുലീകതാതി പുനപ്പുനം കതാ. യാനീകതാതി യുത്തയാനസദിസാ കതാ. വത്ഥുകതാതി പതിട്ഠാ കതാ. അനുട്ഠിതാതി അധിട്ഠിതാ. പരിചിതാതി സമന്തതോ ചിതാ ആചിതാ ഉപചിതാ. സുസമാരദ്ധാതി സുപ്പഗുണകരണേന സുട്ഠു സമാരദ്ധാ. പരിയാദായ തിട്ഠതീതി പരിയാദിയിത്വാ ഗഹേത്വാ തിട്ഠതി. മാ ഹേവന്തിസ്സ വചനീയോതി യസ്മാ അഭൂതബ്യാകരണം ബ്യാകരോതി, തസ്മാ ‘‘മാ ഏവം ഭണീ’’തി വത്തബ്ബോ. യദിദം മേത്താചേതോവിമുത്തീതി യാ അയം മേത്താചേതോവിമുത്തി, ഇദം നിസ്സരണം ബ്യാപാദസ്സ, ബ്യാപാദതോ നിസ്സടാതി അത്ഥോ. യോ പന മേത്തായ തികചതുക്കജ്ഝാനതോ വുട്ഠിതോ സങ്ഖാരേ സമ്മസിത്വാ തതിയമഗ്ഗം പത്വാ ‘‘പുന ബ്യാപാദോ നത്ഥീ’’തി തതിയഫലേന നിബ്ബാനം പസ്സതി, തസ്സ ചിത്തം അച്ചന്തനിസ്സരണം ബ്യാപാദസ്സ. ഏതേനുപായേന സബ്ബത്ഥ അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ.

അനിമിത്താചേതോവിമുത്തീതി ബലവവിപസ്സനാ. ദീഘഭാണകാ പന അരഹത്തഫലസമാപത്തീതി വദന്തി. സാ ഹി രാഗനിമിത്താദീനഞ്ചേവ രൂപനിമിത്താദീനഞ്ച നിച്ചനിമിത്താദീനഞ്ച അഭാവാ അനിമിത്താതി വുത്താ. നിമിത്താനുസാരീതി വുത്തപ്പഭേദം നിമിത്തം അനുസരണസഭാവം.

അസ്മീതി അസ്മിമാനോ. അയമഹമസ്മീതി പഞ്ചസു ഖന്ധേസു അയം നാമ അഹം അസ്മീതി. ഏത്താവതാ അരഹത്തം ബ്യാകതം ഹോതി. വിചികിച്ഛാകഥംകഥാസല്ലന്തി വിചികിച്ഛാഭൂതം കഥംകഥാസല്ലം. മാ ഹേവന്തിസ്സ വചനീയോതി സചേ തേ പഠമമഗ്ഗവജ്ഝാ വിചികിച്ഛാ ഉപ്പജ്ജതി, അരഹത്തബ്യാകരണം മിച്ഛാ ഹോതി, തസ്മാ ‘‘മാ അഭൂതം ഗണ്ഹീ’’തി വാരേതബ്ബോ. അസ്മീതി മാനസമുഗ്ഘാതോതി അരഹത്തമഗ്ഗോ. അരഹത്തമഗ്ഗഫലവസേന ഹി നിബ്ബാനേ ദിട്ഠേ പുന അസ്മിമാനോ നത്ഥീതി അരഹത്തമഗ്ഗോ ‘‘അസ്മീതി മാനസമുഗ്ഘാതോ’’തി വുത്തോ. ഇതി ഇമസ്മിം സുത്തേ അഭൂതബ്യാകരണം നാമ കഥിതം.