(൨൫) ൫. ആപത്തിഭയവഗ്ഗോ

൧. സങ്ഘഭേദകസുത്തവണ്ണനാ

൨൪൩. പഞ്ചമസ്സ പഠമേ അപി നു തം, ആനന്ദ, അധികരണന്തി വിവാദാധികരണാദീസു അഞ്ഞതരം അധികരണം ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ഉപ്പജ്ജി, സത്ഥാ തസ്സ വൂപസന്തഭാവം പുച്ഛന്തോ ഏവമാഹ. കുതോ തം, ഭന്തേതി, ഭന്തേ, കുതോ കിന്തി കേന കാരണേന തം അധികരണം വൂപസമിസ്സതീതി വദതി. കേവലകപ്പന്തി സകലം സമന്തതോ. സങ്ഘഭേദായ ഠിതോതി സങ്ഘേന സദ്ധിം വാദത്ഥായ കഥിതം പടികഥേന്തോവ ഠിതോ. തത്രായസ്മാതി തസ്മിം ഏവം ഠിതേ ആയസ്മാ അനുരുദ്ധോ. ന ഏകവാചികമ്പി ഭണിതബ്ബം മഞ്ഞതീതി ‘‘മാ, ആവുസോ, സങ്ഘേന സദ്ധിം ഏവം അവചാ’’തി ഏകവചനമ്പി വത്തബ്ബം ന മഞ്ഞതി. വോയുഞ്ജതീതി അനുയുഞ്ജതി അനുയോഗം ആപജ്ജതി. അത്ഥവസേതി കാരണവസേ. നാസേസ്സന്തീതി ഉപോസഥപ്പവാരണം ഉപഗന്തും അദത്വാ നിക്കഡ്ഢിസ്സന്തി. സേസം പാളിവസേനേവ വേദിതബ്ബം.

൨. ആപത്തിഭയസുത്തവണ്ണനാ

൨൪൪. ദുതിയേ ഖുരമുണ്ഡം കരിത്വാതി പഞ്ച സിഖണ്ഡകേ ഠപേത്വാ ഖുരേന മുണ്ഡം കരിത്വാ. ഖരസ്സരേനാതി കക്ഖളസദ്ദേന. പണവേനാതി വജ്ഝഭേരിയാ. ഥലട്ഠസ്സാതി ഏകമന്തേ ഠിതസ്സ. സീസച്ഛേജ്ജന്തി സീസച്ഛേദാരഹം. യത്ര ഹി നാമാതി യം നാമ. സോ വതസ്സാഹന്തി സോ വത അഹം അസ്സം, യം ഏവരൂപം പാപം ന കരേയ്യന്തി അത്ഥോ. യഥാധമ്മം പടികരിസ്സതീതി ധമ്മാനുരൂപം പടികരിസ്സതി, സാമണേരഭൂമിയം ഠസ്സതീതി അത്ഥോ. കാളവത്ഥം പരിധായാതി കാളപിലോതികം നിവാസേത്വാ. മോസല്ലന്തി മുസലാഭിപാതാരഹം. യഥാധമ്മന്തി ഇധ ആപത്തിതോ വുട്ഠായ സുദ്ധന്തേ പതിട്ഠഹന്തോ യഥാധമ്മം കരോതി നാമ. ഭസ്മപുടന്തി ഛാരികാഭണ്ഡികം. ഗാരയ്ഹം ഭസ്മപുടന്തി ഗരഹിതബ്ബഛാരികാപുടേന മത്ഥകേ അഭിഘാതാരഹം. യഥാധമ്മന്തി ഇധ ആപത്തിം ദേസേന്തോ യഥാധമ്മം പടികരോതി നാമ. ഉപവജ്ജന്തി ഉപവാദാരഹം. പാടിദേസനീയേസൂതി പടിദേസേതബ്ബേസു. ഇമിനാ സബ്ബാപി സേസാപത്തിയോ സങ്ഗഹിതാ. ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരി ആപത്തിഭയാനീതി, ഭിക്ഖവേ, ഇമാനി ചത്താരി ആപത്തിം നിസ്സായ ഉപ്പജ്ജനകഭയാനി നാമാതി.

൩. സിക്ഖാനിസംസസുത്തവണ്ണനാ

൨൪൫. തതിയേ സിക്ഖാ ആനിസംസാ ഏത്ഥാതി സിക്ഖാനിസംസം. പഞ്ഞാ ഉത്തരാ ഏത്ഥാതി പഞ്ഞുത്തരം. വിമുത്തി സാരോ ഏത്ഥാതി വിമുത്തിസാരം. സതി ആധിപതേയ്യാ ഏത്ഥാതി സതാധിപതേയ്യം. ഏതേസം ഹി സിക്ഖാദിസങ്ഖാതാനം ആനിസംസാദീനം അത്ഥായ വുസ്സതീതി വുത്തം ഹോതി. ആഭിസമാചാരികാതി ഉത്തമസമാചാരികാ. വത്തവസേന പഞ്ഞത്തസീലസ്സേതം അധിവചനം. തഥാ തഥാ സോ തസ്സാ സിക്ഖായാതി തഥാ തഥാ സോ സിക്ഖാകാമോ ഭിക്ഖു തസ്മിം സിക്ഖാപദേ.

ആദിബ്രഹ്മചരിയികാതി മഗ്ഗബ്രഹ്മചരിയസ്സ ആദിഭൂതാനം ചതുന്നം മഹാസീലാനമേതം അധിവചനം. സബ്ബസോതി സബ്ബാകാരേന. ധമ്മാതി ചതുസച്ചധമ്മാ. പഞ്ഞായ സമവേക്ഖിതാ ഹോന്തീതി സഹവിപസ്സനായ മഗ്ഗപഞ്ഞായ സുദിട്ഠാ ഹോന്തി. വിമുത്തിയാ ഫുസിതാ ഹോന്തീതി അരഹത്തഫലവിമുത്തിയാ ഞാണഫസ്സേന ഫുട്ഠാ ഹോന്തി. അജ്ഝത്തംയേവ സതി സൂപട്ഠിതാ ഹോതീതി നിയകജ്ഝത്തേയേവ സതി സുട്ഠു ഉപട്ഠിതാ ഹോതി. പഞ്ഞായ അനുഗ്ഗഹേസ്സാമീതി വിപസ്സനാപഞ്ഞായ അനുഗ്ഗഹേസ്സാമി. പഞ്ഞായ സമവേക്ഖിസ്സാമീതി ഇധാപി വിപസ്സനാപഞ്ഞാ അധിപ്പേതാ. ഫുസിതം വാ ധമ്മം തത്ഥ തത്ഥ പഞ്ഞായ അനുഗ്ഗഹേസ്സാമീതി ഏത്ഥ പന മഗ്ഗപഞ്ഞാവ അധിപ്പേതാ.

൪. സേയ്യാസുത്തവണ്ണനാ

൨൪൬. ചതുത്ഥേ പേതാതി കാലകതാ വുച്ചന്തി. ഉത്താനാ സേന്തീതി തേ യേഭുയ്യേന ഉത്താനകാവ സയന്തി. അഥ വാ പേത്തിവിസയേ നിബ്ബത്താ പേതാ നാമ, തേ അപ്പമംസലോഹിതത്താ അട്ഠിസങ്ഘാതജടിതാ ഏകേന പസ്സേന സയിതും ന സക്കോന്തി, ഉത്താനാവ സേന്തി. അനത്തമനോ ഹോതീതി തേജുസ്സദത്താ സീഹോ മിഗരാജാ ദ്വേ പുരിമപാദേ ഏകസ്മിം, പച്ഛിമപാദേ ഏകസ്മിം ഠാനേ ഠപേത്വാ നങ്ഗുട്ഠം അന്തരസത്ഥിമ്ഹി പക്ഖിപിത്വാ പുരിമപാദപച്ഛിമപാദനങ്ഗുട്ഠാനം ഠിതോകാസം സല്ലക്ഖേത്വാ ദ്വിന്നം പുരിമപാദാനം മത്ഥകേ സീസം ഠപേത്വാ സയതി. ദിവസമ്പി സയിത്വാ പബുജ്ഝമാനോ ന ഉത്തസന്തോ പബുജ്ഝതി, സീസം പന ഉക്ഖിപിത്വാ പുരിമപാദാദീനം ഠിതോകാസം സല്ലക്ഖേത്വാ സചേ കിഞ്ചി ഠാനം വിജഹിത്വാ ഠിതം ഹോതി, ‘‘നയിദം തുയ്ഹം ജാതിയാ, ന സൂരഭാവസ്സ അനുരൂപ’’ന്തി അനത്തമനോ ഹുത്വാ തത്ഥേവ സയതി, ന ഗോചരായ പക്കമതി. ഇദം സന്ധായ വുത്തം – ‘‘അനത്തമനോ ഹോതീ’’തി. അവിജഹിത്വാ ഠിതേ പന ‘‘തുയ്ഹം ജാതിയാ ച സൂരഭാവസ്സ ച അനുരൂപമിദ’’ന്തി ഹട്ഠതുട്ഠോ ഉട്ഠായ സീഹവിജമ്ഭനം വിജമ്ഭിത്വാ കേസരഭാരം വിധുനിത്വാ തിക്ഖത്തും സീഹനാദം നദിത്വാ ഗോചരായ പക്കമതി. തേന വുത്തം – ‘‘അത്തമനോ ഹോതീ’’തി.

൫. ഥൂപാരഹസുത്തവണ്ണനാ

൨൪൭. പഞ്ചമേ രാജാ ചക്കവത്തീതി ഏത്ഥ കസ്മാ ഭഗവാ അഗാരമജ്ഝേ വസിത്വാ കാലകതസ്സ രഞ്ഞോ ഥൂപകരണം അനുജാനാതി, ന സീലവതോ പുഥുജ്ജനഭിക്ഖുസ്സാതി? അനച്ഛരിയത്താ. പുഥുജ്ജനഭിക്ഖൂനഞ്ഹി ഥൂപേ അനുഞ്ഞായമാനേ തമ്ബപണ്ണിദീപേ താവ ഥൂപാനം ഓകാസോ ന ഭവേയ്യ, തഥാ അഞ്ഞേസു ഠാനേസു. തസ്മാ ‘‘അനച്ഛരിയാ തേ ഭവിസ്സന്തീ’’തി നാനുജാനാതി. ചക്കവത്തീ രാജാ ഏകോവ നിബ്ബത്തതി, തേനസ്സ ഥൂപോ അച്ഛരിയോ ഹോതി. പുഥുജ്ജനസീലവതോ പന പരിനിബ്ബുതഭിക്ഖുനോ വിയ മഹന്തമ്പി സക്കാരം കാതും വട്ടതിയേവ. ഛട്ഠസത്തമാനി ഉത്താനത്ഥാനേവ.

൮. പഠമവോഹാരസുത്തവണ്ണനാ

൨൫൦. അട്ഠമേ അനരിയവോഹാരാതി അനരിയാനം കഥാ. സേസേസുപി ഏസേവ നയോ.

ആപത്തിഭയവഗ്ഗോ പഞ്ചമോ.