൪. കാളകാരാമസുത്തവണ്ണനാ

൨൪. ചതുത്ഥം അത്ഥുപ്പത്തിയം നിക്ഖിത്തം. കതരായ അത്ഥുപ്പത്തിയന്തി? ദസബലഗുണകഥായ. അനാഥപിണ്ഡികസ്സ കിര ധീതാ ചൂളസുഭദ്ദാ ‘‘സാകേതനഗരേ കാളകസേട്ഠിപുത്തസ്സ ഗേഹം ഗച്ഛിസ്സാമീ’’തി സത്ഥാരം ഉപസങ്കമിത്വാ, ‘‘ഭന്തേ, അഹം മിച്ഛാദിട്ഠികകുലം ഗച്ഛാമി. സചേ തത്ഥ സക്കാരം ലഭിസ്സാമി, ഏകസ്മിം പുരിസേ പേസിയമാനേ പപഞ്ചോ ഭവിസ്സതി, മം ആവജ്ജേയ്യാഥ ഭഗവാ’’തി പടിഞ്ഞം ഗഹേത്വാ അഗമാസി. സേട്ഠി ‘‘സുണിസാ മേ ആഗതാ’’തി മങ്ഗലം കരോന്തോവ ബഹും ഖാദനീയഭോജനീയം പടിയാദേത്വാ പഞ്ച അചേലകസതാനി നിമന്തേസി. സോ തേസു നിസിന്നേസു ‘‘ധീതാ മേ ആഗന്ത്വാ അരഹന്തേ വന്ദതൂ’’തി ചൂളസുഭദ്ദായ പേസേസി. ആഗതഫലാ അരിയസാവികാ അരഹന്തേതി വുത്തമത്തേയേവ ‘‘ലാഭാ വത മേ’’തി ഉട്ഠഹിത്വാ ഗതാ തേ നിസ്സിരികദസ്സനേ അചേലകേ ദിസ്വാവ ‘‘സമണാ നാമ ന ഏവരൂപാ ഹോന്തി, താത, യേസം നേവ അജ്ഝത്തം ഹിരീ, ന ബഹിദ്ധാ ഓത്തപ്പം അത്ഥീ’’തി വത്വാ ‘‘ന ഇമേ സമണാ, ധീധീ’’തി ഖേളം പാതേത്വാ നിവത്തിത്വാ അത്തനോ വസനട്ഠാനമേവ ഗതാ.

തതോ അചേലകാ ‘‘മഹാസേട്ഠി കുതോ തേ ഏവരൂപാ കാലകണ്ണീ ലദ്ധാ, കിം സകലജമ്ബുദീപേ അഞ്ഞാ ദാരികാ നത്ഥീ’’തി സേട്ഠിം പരിഭാസിംസു. സോ ‘‘ആചരിയാ ജാനിത്വാ വാ കതം ഹോതു അജാനിത്വാ വാ, അഹമേത്ഥ ജാനിസ്സാമീ’’തി അചേലകേ ഉയ്യോജേത്വാ സുഭദ്ദായ സന്തികം ഗന്ത്വാ ‘‘അമ്മ, കസ്മാ ഏവരൂപം അകാസി, കസ്മാ അരഹന്തേ ലജ്ജാപേസീ’’തി ആഹ. താത, അരഹന്താ നാമ ഏവരൂപാ ന ഹോന്തീതി. അഥ നം സോ ആഹ –

‘‘കീദിസാ സമണാ തുയ്ഹം, ബാള്ഹം ഖോ നേ പസംസസി;

കിംസീലാ കിംസമാചാരാ, തം മേ അക്ഖാഹി പുച്ഛിതാ’’തി.

സാ ആഹ –

‘‘സന്തിന്ദ്രിയാ സന്തമനാ, സന്തതേജാ ഗുണമഗ്ഗസണ്ഠിതാ;

ഓക്ഖിത്തചക്ഖൂ മിതഭാണീ, താദിസാ സമണാ മമ.

‘‘വസന്തി വനമോഗയ്ഹ, നാഗോ ഛേത്വാവ ബന്ധനം;

ഏകകിയാ അദുതിയാ, താദിസാ സമണാ മമാ’’തി.

ഏവഞ്ച പന വത്വാ സേട്ഠിസ്സ പുരേ ഠത്വാ തിണ്ണം രതനാനം ഗുണം കഥേസി. സേട്ഠി തസ്സാ വചനം സുത്വാ ‘‘യദി ഏവം, തവ സമണേ ആനേത്വാ മങ്ഗലം കരോമാ’’തി. സാ പുച്ഛി ‘‘കദാ കരിസ്സഥ, താതാ’’തി. സേട്ഠി ചിന്തേസി – ‘‘കതിപാഹച്ചയേനാതി വുത്തേ പേസേത്വാ പക്കോസാപേയ്യാ’’തി. അഥ നം ‘‘സ്വേ അമ്മാ’’തി ആഹ. സാ സായന്ഹസമയേ ഉപരിപാസാദം ആരുയ്ഹ മഹന്തം പുപ്ഫസമുഗ്ഗം ഗഹേത്വാ സത്ഥു ഗുണേ അനുസ്സരിത്വാ അട്ഠ പുപ്ഫമുട്ഠിയോ ദസബലസ്സ വിസ്സജ്ജേത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗയ്ഹ നമസ്സമാനാ അട്ഠാസി. ഏവഞ്ച അവച – ‘‘ഭഗവാ സ്വേ പഞ്ചഹി ഭിക്ഖുസതേഹി സദ്ധിം മയ്ഹം ഭിക്ഖം ഗണ്ഹഥാ’’തി. താനി പുപ്ഫാനി ഗന്ത്വാ ദസബലസ്സ മത്ഥകേ വിതാനം ഹുത്വാ അട്ഠംസു. സത്ഥാ ആവജ്ജേന്തോ തം കാരണം അദ്ദസ. ധമ്മദേസനാപരിയോസാനേ അനാഥപിണ്ഡികമഹാസേട്ഠി ദസബലം വന്ദിത്വാ ‘‘സ്വേ, ഭന്തേ, പഞ്ചഹി ഭിക്ഖുസതേഹി സദ്ധിം മമ ഗേഹേ ഭിക്ഖം ഗണ്ഹഥാ’’തി ആഹ. ചൂളസുഭദ്ദായ നിമന്തിതമ്ഹ സേട്ഠീതി. ന, ഭന്തേ, കഞ്ചി ആഗതം പസ്സാമാതി. ആമ, സേട്ഠി, സദ്ധാ പന ഉപാസികാ ദൂരേ യോജനസതമത്ഥകേപി യോജനസഹസ്സമത്ഥകേപി ഠിതാ ഹിമവന്തോ വിയ പഞ്ഞായതീതി വത്വാ –

‘‘ദൂരേ സന്തോ പകാസേന്തി, ഹിമവന്തോവ പബ്ബതോ;

അസന്തേത്ഥ ന ദിസ്സന്തി, രത്തിം ഖിത്താ യഥാ സരാ’’തി. (ധ. പ. ൩൦൪) –

ഇമം ഗാഥമാഹ. അനാഥപിണ്ഡികോ ‘‘ഭന്തേ, മമ, ധീതു സങ്ഗഹം കരോഥാ’’തി വന്ദിത്വാ പക്കാമി.

സത്ഥാ ആനന്ദത്ഥേരം ആമന്തേസി – ‘‘അഹം, ആനന്ദ, സാകേതം ഗമിസ്സാമി, പഞ്ചന്നം ഭിക്ഖുസതാനം സലാകം ദേഹി. ദദന്തോ ച ഛളഭിഞ്ഞാനംയേവ ദദേയ്യാസീ’’തി. ഥേരോ തഥാ അകാസി. ചൂളസുഭദ്ദാ രത്തിഭാഗസമനന്തരേ ചിന്തേസി – ‘‘ബുദ്ധാ നാമ ബഹുകിച്ചാ ബഹുകരണീയാ, മം സല്ലക്ഖേയ്യ വാ ന വാ, കിം നു ഖോ കരിസ്സാമീ’’തി. തസ്മിം ഖണേ വേസ്സവണോ മഹാരാജാ ചൂളസുഭദ്ദായ കഥേസി – ‘‘ഭദ്ദേ, മാ ഖോ ത്വം വിമനാ അഹോസി, മാ ദുമ്മനാ. അധിവുത്ഥം തേ ഭഗവതാ സ്വാതനായ ഭത്തം സദ്ധിം ഭിക്ഖുസങ്ഘേനാ’’തി. സാ തുട്ഠപഹട്ഠാ ദാനമേവ സംവിദഹി. സക്കോപി ഖോ ദേവരാജാ വിസ്സകമ്മം ആമന്തേസി – ‘‘താത, ദസബലോ ചൂളസുഭദ്ദായ സന്തികം സാകേതനഗരം ഗച്ഛിസ്സതി, പഞ്ച കൂടാഗാരസതാനി മാപേഹീ’’തി. സോ തഥാ അകാസി. സത്ഥാ പഞ്ചഹി ഛളഭിഞ്ഞസതേഹി പരിവുതോ കൂടാഗാരയാനേന മണിവണ്ണം ആകാസം വിലിഖന്തോ വിയ സാകേതനഗരം അഗമാസി.

സുഭദ്ദാ ബുദ്ധപ്പമുഖസ്സ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ദാനം ദത്വാ സത്ഥാരം വന്ദിത്വാ ആഹ – ‘‘ഭന്തേ, മയ്ഹം സസുരപക്ഖോ മിച്ഛാദിട്ഠികോ, സാധു തേസം അനുച്ഛവികധമ്മം കഥേഥാ’’തി. സത്ഥാ ധമ്മം ദേസേസി. കാളകസേട്ഠി സോതാപന്നോ ഹുത്വാ അത്തനോ ഉയ്യാനം ദസബലസ്സ അദാസി. അചേലകാ ‘‘അമ്ഹാകം പഠമം ദിന്ന’’ന്തി നിക്ഖമിതും ന ഇച്ഛന്തി. ‘‘ഗച്ഛഥ നീഹരിതബ്ബനിയാമേന തേ നീഹരഥാ’’തി സബ്ബേ നീഹരാപേത്വാ തത്ഥേവ സത്ഥു വിഹാരം കാരേത്വാ ബ്രഹ്മദേയ്യം കത്വാ ഉദകം പാതേസി. സോ കാളകേന കാരിതതായ കാളകാരാമോ നാമ ജാതോ. ഭഗവാ തസ്മിം സമയേ തത്ഥ വിഹരതി. തേന വുത്തം – ‘‘സാകേതേ വിഹരതി കാളകാരാമേ’’തി.

ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസീതി പഞ്ചസതേ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി. തേ കിര സാകേതനഗരവാസിനോ കുലപുത്താ സത്ഥു ധമ്മദേസനം സുത്വാ സത്ഥു സന്തികേ പബ്ബജിത്വാ ഉപട്ഠാനസാലായ നിസിന്നാ ‘‘അഹോ ബുദ്ധഗുണാ നാമ മഹന്താ, ഏവരൂപം നാമ മിച്ഛാദിട്ഠികം കാളകസേട്ഠിം ദിട്ഠിതോ മോചേത്വാ സോതാപത്തിഫലം പാപേത്വാ സകലനഗരം സത്ഥാരാ ദേവലോകസദിസം കത’’ന്തി ദസബലസ്സ ഗുണം കഥേന്തി. സത്ഥാ തേസം ഗുണം കഥേന്താനം ചിത്തം ഉപപരിക്ഖിത്വാ – ‘‘മയി ഗതേ മഹതീ ദേസനാ സമുട്ഠിസ്സതി, ദേസനാപരിയോസാനേ ച ഇമേ പഞ്ചസതാ ഭിക്ഖൂ അരഹത്തേ പതിട്ഠഹിസ്സന്തി, മഹാപഥവീ ഉദകപരിയന്തം കത്വാ കമ്പിസ്സതീ’’തി ധമ്മസഭം ഗന്ത്വാ പഞ്ഞത്തവരബുദ്ധാസനേ നിസിന്നോ തേ ഭിക്ഖൂ ആദിം കത്വാ യം, ഭിക്ഖവേ, സദേവകസ്സ ലോകസ്സാതി ഇമം ദേസനം ആരഭി. ഏവമിദം സുത്തം ഗുണകഥായ നിക്ഖിത്തന്തി വേദിതബ്ബം.

തത്ഥ ‘‘തമഹം ജാനാമീ’’തി പദപരിയോസാനേ മഹാപഥവീ ഉദകപരിയന്തം കത്വാ അകമ്പിത്ഥ. അബ്ഭഞ്ഞാസിന്തി അഭിഅഞ്ഞാസിം, ജാനിന്തി അത്ഥോ. വിദിതന്തി പാകടം കത്വാ ഞാതം. ഇമിനാ ഏതം ദസ്സേതി – അഞ്ഞേ ജാനന്തിയേവ, മയാ പന പാകടം കത്വാ വിദിതന്തി. ഇമേഹി തീഹി പദേഹി സബ്ബഞ്ഞുതഭൂമി നാമ കഥിതാ. തം തഥാഗതോ ന ഉപട്ഠാസീതി തം ഛദ്വാരികം ആരമ്മണം തഥാഗതോ തണ്ഹായ വാ ദിട്ഠിയാ വാ ന ഉപട്ഠാസി ന ഉപഗഞ്ഛി. അയഞ്ഹി പസ്സതി ഭഗവാ ചക്ഖുനാ രൂപം, ഛന്ദരാഗോ ഭഗവതോ നത്ഥി, സുവിമുത്തചിത്തോ സോ ഭഗവാ. സുണാതി ഭഗവാ സോതേന സദ്ദം. ഘായതി ഭഗവാ ഘാനേന ഗന്ധം. സായതി ഭഗവാ ജിവ്ഹായ രസം. ഫുസതി ഭഗവാ കായേന ഫോട്ഠബ്ബം. വിജാനാതി ഭഗവാ മനസാ ധമ്മം, ഛന്ദരാഗോ ഭഗവതോ നത്ഥി, സുവിമുത്തചിത്തോ സോ ഭഗവാ. തേന വുത്തം – ‘‘തം തഥാഗതോ ന ഉപട്ഠാസീ’’തി. ഇമിനാ പദേന ഖീണാസവഭൂമി കഥിതാതി വേദിതബ്ബാ.

തം മമസ്സ മുസാതി തം മേ വചനം മുസാവാദോ നാമ ഭവേയ്യ. തം പസ്സ താദിസമേവാതി തമ്പി മുസാവാദോ ഭവേയ്യ. തം മമസ്സ കലീതി തം വചനം മയ്ഹം ദോസോ ഭവേയ്യാതി അത്ഥോ. ഏത്താവതാ സച്ചഭൂമി നാമ കഥിതാതി വേദിതബ്ബാ.

ദട്ഠാ ദട്ഠബ്ബന്തി ദിസ്വാ ദട്ഠബ്ബം. ദിട്ഠം ന മഞ്ഞതീതി തം ദിട്ഠം രൂപായതനം ‘‘അഹം മഹാജനേന ദിട്ഠമേവ പസ്സാമീ’’തി തണ്ഹാമാനദിട്ഠീഹി ന മഞ്ഞതി. അദിട്ഠം ന മഞ്ഞതീതി ‘‘അഹം മഹാജനേന അദിട്ഠമേവ ഏതം പസ്സാമീ’’തി ഏവമ്പി തണ്ഹാദീഹി മഞ്ഞനാഹി ന മഞ്ഞതി. ദട്ഠബ്ബം ന മഞ്ഞതീതി ‘‘മഹാജനേന ദിട്ഠം പസ്സാമീ’’തി ഏവമ്പി താഹി മഞ്ഞനാഹി ന മഞ്ഞതി. ദട്ഠബ്ബഞ്ഹി അദിട്ഠമ്പി ഹോതിയേവ. ഏവരൂപാനി ഹി വചനാനി തീസുപി കാലേസു ലബ്ഭന്തി, തേനസ്സ അത്ഥോ വുത്തോ. ദട്ഠാരം ന മഞ്ഞതീതി പസ്സിതാരം ഏകസത്തം നാമ താഹി മഞ്ഞനാഹി ന മഞ്ഞതീതി അത്ഥോ. സേസട്ഠാനേസുപി ഇമിനാവ നയേന അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. ഇമിനാ ഏത്തകേന ഠാനേന സുഞ്ഞതാഭൂമി നാമ കഥിതാ.

ഇതി ഖോ, ഭിക്ഖവേതി ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ. താദീയേവ താദീതി താദിതാ നാമ ഏകസദിസതാ. തഥാഗതോ ച യാദിസോ ലാഭാദീസു, താദിസോവ അലാഭാദീസു. തേന വുത്തം – ‘‘ലാഭേപി താദീ, അലാഭേപി താദീ. യസേപി താദീ, അയസേപി താദീ. നിന്ദായപി താദീ, പസംസായപി താദീ. സുഖേപി താദീ, ദുക്ഖേപി താദീ’’തി (മഹാനി. ൩൮, ൧൯൨). ഇമായ താദിതായ താദീ. തമ്ഹാ ച പന താദിമ്ഹാതി തതോ തഥാഗതതാദിതോ അഞ്ഞോ ഉത്തരിതരോ വാ പണീതതരോ വാ താദീ നത്ഥീതി ഏത്താവതാ താദിഭൂമി നാമ കഥിതാ. ഇമാഹി പഞ്ചഭൂമീഹി ദേസനം നിട്ഠാപേന്തസ്സ പഞ്ചസുപി ഠാനേസു മഹാപഥവീ സക്ഖിഭാവേന അകമ്പിത്ഥ. ദേസനാപരിയോസാനേ തേ പഞ്ചസതേ അധുനാപബ്ബജിതേ കുലപുത്തേ ആദിം കത്വാ തം ഠാനം പത്താനം ദേവമനുസ്സാനം ചതുരാസീതി പാണസഹസ്സാനി അമതപാനം പിവിംസു.

ഭഗവാപി സുത്തം നിട്ഠാപേത്വാ ഗാഥാഹി കൂടം ഗണ്ഹന്തോ യംകിഞ്ചീതിആദിമാഹ. തത്ഥ അജ്ഝോസിതം സച്ചമുതം പരേസന്തി പരേസം സദ്ധായ പരപത്തിയായനായ സച്ചമുതന്തി മഞ്ഞിത്വാ അജ്ഝോസിതം ഗിലിത്വാ പരിനിട്ഠാപേത്വാ ഗഹിതം. സയസംവുതേസൂതി സയമേവ സംവരിത്വാ പിയായിത്വാ ഗഹിതഗഹണേസു, ദിട്ഠിഗതികേസൂതി അത്ഥോ. ദിട്ഠിഗതികാ ഹി സയം സംവുതാതി വുച്ചന്തി. സച്ചം മുസാ വാപി പരം ദഹേയ്യാതി തേസു സയം സംവുതസങ്ഖാതേസു ദിട്ഠിഗതികേസു തഥാഗതോ താദീ തേസം ഏകമ്പി വചനം ‘‘ഇദമേവ സച്ചം മോഘമഞ്ഞ’’ന്തി ഏവം സച്ചം മുസാ വാപി പരം ഉത്തമം കത്വാ ന ഓദഹേയ്യ, ന സദ്ദഹേയ്യ, ന പത്തിയായേയ്യ. ഏതഞ്ച സല്ലന്തി ഏതം ദിട്ഠിസല്ലം. പടികച്ച ദിസ്വാതി പുരേതരം ബോധിമൂലേയേവ ദിസ്വാ. വിസത്താതി ലഗ്ഗാ ലഗിതാ പലിബുദ്ധാ. ജാനാമി പസ്സാമി തഥേവ ഏതന്തി യഥായം പജാ അജ്ഝോസിതാ ഗിലിത്വാ പരിനിട്ഠാപേത്വാ വിസത്താ ലഗ്ഗാ ലഗിതാ, ഏവം അഹമ്പി ജാനാമി പസ്സാമി. തഥാ ഏവം യഥാ ഏതായ പജായ ഗഹിതന്തി ഏവം അജ്ഝോസിതം നത്ഥി തഥാഗതാനന്തി അത്ഥോ.