൯. ലോണകപല്ലസുത്തവണ്ണനാ

൧൦൧. നവമേ യഥാ യഥായന്തി യഥാ യഥാ അയം. തഥാ തഥാ തന്തി തഥാ തഥാ തം കമ്മം. ഇദം വുത്തം ഹോതി – യോ ഏവം വദേയ്യ – ‘‘യഥാ യഥാ കമ്മം കരോതി, തഥാ തഥാസ്സ വിപാകം പടിസംവേദിയതേവ. ന ഹി സക്കാ കതസ്സ കമ്മസ്സ വിപാകം പടിസേധേതും. തസ്മാ യത്തകം കമ്മം കരോതി, തത്തകസ്സ വിപാകം പടിസംവേദിയതേവാ’’തി. ഏവം സന്തന്തി ഏവം സന്തേ. ബ്രഹ്മചരിയവാസോ ന ഹോതീതി യം മഗ്ഗഭാവനതോ പുബ്ബേ ഉപപജ്ജവേദനീയം കമ്മം കതം, തസ്സ അവസ്സം പടിസംവേദനീയത്താ ബ്രഹ്മചരിയം വുത്ഥമ്പി അവുത്ഥമേവ ഹോതി. ഓകാസോ ന പഞ്ഞായതി സമ്മാ ദുക്ഖസ്സ അന്തകിരിയായാതി യസ്മാ ച ഏവം സന്തേ തേന കമ്മായൂഹനഞ്ചേവ വിപാകാനുഭവനാ ച ഹോതി, തസ്മാ ഹേതുനാ നയേന വട്ടദുക്ഖസ്സ അന്തകിരിയായ ഓകാസോ ന പഞ്ഞായതി നാമ.

യഥാ യഥാ വേദനീയന്തി യേന യേനാകാരേന വേദിതബ്ബം. തഥാ തഥാസ്സ വിപാകം പടിസംവേദിയതീതി തേന തേനാകാരേന അസ്സ വിപാകം പച്ചനുഭോതി. ഇദം വുത്തം ഹോതി – യദേതം സത്തസു ജവനേസു പഠമജവനകമ്മം സതി പച്ചയേ വിപാകവാരം ലഭന്തമേവ ദിട്ഠധമ്മവേദനീയം ഹോതി, അസതി അഹോസികമ്മം നാമ. യഞ്ച സത്തമജവനകമ്മം സതി പച്ചയേ ഉപപജ്ജവേദനീയം ഹോതി, അസതി അഹോസികമ്മം നാമ. യഞ്ച മജ്ഝേ പഞ്ചജവനകമ്മം യാവ സംസാരപ്പവത്തി, താവ അപരപരിയായവേദനീയം നാമ ഹോതി. ഏതേസു ആകാരേസു യേന യേനാകാരേന വേദിതബ്ബം കമ്മം അയം പുരിസോ കരോതി, തേന തേനേവസ്സ വിപാകം പടിസംവേദിയതി നാമ. അട്ഠകഥായഞ്ഹി ലദ്ധവിപാകവാരമേവ കമ്മം യഥാവേദനീയം കമ്മം നാമാതി വുത്തം. ഏവം സന്തം, ഭിക്ഖവേ, ബ്രഹ്മചരിയവാസോ ഹോതീതി കമ്മക്ഖയകരസ്സ ബ്രഹ്മചരിയസ്സ ഖേപേതബ്ബകമ്മസമ്ഭവതോ വാസോ നാമ ഹോതി, വുത്ഥം സുവുത്ഥമേവ ഹോതീതി അത്ഥോ. ഓകാസോ പഞ്ഞായതി സമ്മാ ദുക്ഖസ്സ അന്തകിരിയായാതി യസ്മാ ഏവം സന്തേ തേന തേന മഗ്ഗേന അഭിസങ്ഖാരവിഞ്ഞാണസ്സ നിരോധേന തേസു തേസു ഭവേസു ആയതിം വട്ടദുക്ഖം ന ഉപ്പജ്ജതി, തസ്മാ ഓകാസോ പഞ്ഞായതി സമ്മാ ദുക്ഖസ്സ അന്തകിരിയായ.

ഇദാനി തം യഥാവേദനീയകമ്മസഭാവം ദസ്സേന്തോ ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചസ്സാതിആദിമാഹ. തത്ഥ അപ്പമത്തകന്തി പരിത്തം ഥോകം മന്ദം ലാമകം. താദിസംയേവാതി തംസരിക്ഖകമേവ. ദിട്ഠധമ്മവേദനീയന്തി തസ്മിം കമ്മേയേവ ദിട്ഠധമ്മേ വിപച്ചിതബ്ബം വിപാകവാരം ലഭന്തം ദിട്ഠധമ്മവേദനീയം ഹോതി. നാണുപി ഖായതീതി ദുതിയേ അത്തഭാവേ അണുപി ന ഖായതി, അണുമത്തമ്പി ദുതിയേ അത്തഭാവേ വിപാകം ന ദേതീതി അത്ഥോ. ബഹുദേവാതി ബഹുകം പന വിപാകം കിമേവ ദസ്സതീതി അധിപ്പായോ. അഭാവിതകായോതിആദീഹി കായഭാവനാരഹിതോ വട്ടഗാമീ പുഥുജ്ജനോ ദസ്സിതോ. പരിത്തോതി പരിത്തഗുണോ. അപ്പാതുമോതി ആതുമാ വുച്ചതി അത്തഭാവോ, തസ്മിം മഹന്തേപി ഗുണപരിത്തതായ അപ്പാതുമോയേവ. അപ്പദുക്ഖവിഹാരീതി അപ്പകേനപി പാപേന ദുക്ഖവിഹാരീ. ഭാവിതകായോതിആദീഹി ഖീണാസവോ ദസ്സിതോ. സോ ഹി കായാനുപസ്സനാസങ്ഖാതായ കായഭാവനായ ഭാവിതകായോ നാമ. കായസ്സ വാ വഡ്ഢിതത്താ ഭാവിതകായോ. ഭാവിതസീലോതി വഡ്ഢിതസീലോ. സേസപദദ്വയേപി ഏസേവ നയോ. പഞ്ചദ്വാരഭാവനായ വാ ഭാവിതകായോ. ഏതേന ഇന്ദ്രിയസംവരസീലം വുത്തം, ഭാവിതസീലോതി ഇമിനാ സേസാനി തീണി സീലാനി. അപരിത്തോതി ന പരിത്തഗുണോ. മഹത്തോതി അത്തഭാവേ പരിത്തേപി ഗുണമഹന്തതായ മഹത്തോ. അപ്പമാണവിഹാരീതി ഖീണാസവസ്സേതം നാമമേവ. സോ ഹി പമാണകരാനം രാഗാദീനം അഭാവേന അപ്പമാണവിഹാരീ നാമ.

പരിത്തേതി ഖുദ്ദകേ. ഉദകമല്ലകേതി ഉദകസരാവേ. ഓരബ്ഭികോതി ഉരബ്ഭസാമികോ. ഉരബ്ഭഘാതകോതി സൂനകാരോ. ജാപേതും വാതി ധനജാനിയാ ജാപേതും. ഝാപേതുന്തിപി പാഠോ, അയമേവത്ഥോ. യഥാപച്ചയം വാ കാതുന്തി യഥാ ഇച്ഛതി, തഥാ കാതും. ഉരബ്ഭധനന്തി ഏളകഅഗ്ഘനകമൂലം. സോ പനസ്സ സചേ ഇച്ഛതി, ദേതി. നോ ചേ ഇച്ഛതി, ഗീവായം ഗഹേത്വാ നിക്കഡ്ഢാപേതി. സേസം വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബം. ഇമസ്മിം പന സുത്തേ വട്ടവിവട്ടം കഥിതന്തി.