(൯) ൪. സമണവഗ്ഗോ

൧. സമണസുത്തവണ്ണനാ

൮൨. ചതുത്ഥസ്സ പഠമേ സമണിയാനീതി സമണസന്തകാനി. സമണകരണീയാനീതി സമണേന കത്തബ്ബകിച്ചാനി. അധിസീലസിക്ഖാസമാദാനന്തിആദീസു സമാദാനം വുച്ചതി ഗഹണം, അധിസീലസിക്ഖായ സമാദാനം ഗഹണം പൂരണം അധിസീലസിക്ഖാസമാദാനം. സേസപദദ്വയേപി ഏസേവ നയോ. ഏത്ഥ ച സീലം അധിസീലം, ചിത്തം അധിചിത്തം, പഞ്ഞാ അധിപഞ്ഞാതി അയം വിഭാഗോ വേദിതബ്ബോ. തത്ഥ പഞ്ചസീലം സീലം നാമ, തം ഉപാദായ ദസസീലം അധിസീലം നാമ, തമ്പി ഉപാദായ ചതുപാരിസുദ്ധിസീലം അധിസീലം നാമ. അപിച സബ്ബമ്പി ലോകിയസീലം സീലം നാമ, ലോകുത്തരസീലം അധിസീലം, തദേവ സിക്ഖിതബ്ബതോ സിക്ഖാതി വുച്ചതി. കാമാവചരചിത്തം പന ചിത്തം നാമ, തം ഉപാദായ രൂപാവചരം അധിചിത്തം നാമ, തമ്പി ഉപാദായ അരൂപാവചരം അധിചിത്തം നാമ. അപിച സബ്ബമ്പി ലോകിയചിത്തം ചിത്തമേവ, ലോകുത്തരം അധിചിത്തം. പഞ്ഞായപി ഏസേവ നയോ. തസ്മാതി യസ്മാ ഇമാനി തീണി സമണകരണീയാനി, തസ്മാ. തിബ്ബോതി ബഹലോ. ഛന്ദോതി കത്തുകമ്യതാകുസലച്ഛന്ദോ. ഇതി ഇമസ്മിം സുത്തന്തേ തിസ്സോ സിക്ഖാ ലോകിയലോകുത്തരാ കഥിതാതി.

൨. ഗദ്രഭസുത്തവണ്ണനാ

൮൩. ദുതിയേ പിട്ഠിതോ പിട്ഠിതോതി പച്ഛതോ പച്ഛതോ. അഹമ്പി ദമ്മോ അഹമ്പി ദമ്മോതി അഹമ്പി ‘‘ദമ്മോ ദമ്മമാനോ’’തി വദമാനോ ഗാവീതി. സേയ്യഥാപി ഗുന്നന്തി യഥാ ഗാവീനം. ഗാവോ ഹി കാളാപി രത്താപി സേതാദിവണ്ണാപി ഹോന്തി, ഗദ്രഭസ്സ പന താദിസോ വണ്ണോ നാമ നത്ഥി. യഥാ ച വണ്ണോ, ഏവം സരോപി പദമ്പി അഞ്ഞാദിസമേവ. സേസം ഉത്താനത്ഥമേവ. ഇമസ്മിമ്പി സുത്തേ തിസ്സോ സിക്ഖാ മിസ്സികാവ കഥിതാതി.

൩. ഖേത്തസുത്തവണ്ണനാ

൮൪. തതിയേ പടികച്ചേവാതി പഠമമേവ. സുകട്ഠം കരോതീതി നങ്ഗലേന സുകട്ഠം കരോതി. സുമതികതന്തി മതിയാ സുട്ഠു സമീകതം. കാലേനാതി വപിതബ്ബയുത്തകാലേന. സേസം ഉത്താനമേവ. ഇധാപി തിസ്സോ സിക്ഖാ മിസ്സികാവ കഥിതാ.

൪. വജ്ജിപുത്തസുത്തവണ്ണനാ

൮൫. ചതുത്ഥേ വജ്ജിപുത്തകോതി വജ്ജിരാജകുലസ്സ പുത്തോ. ദിയഡ്ഢസിക്ഖാപദസതന്തി പണ്ണാസാധികം സിക്ഖാപദസതം. തസ്മിം സമയേ പഞ്ഞത്താനി സിക്ഖാപദാനേവ സന്ധായേതം വുത്തം. സോ കിര ഭിക്ഖു അജ്ജവസമ്പന്നോ ഉജുജാതികോ അവങ്കോ അകുടിലോ, തസ്മാ ‘‘അഹം ഏത്തകാനി സിക്ഖാപദാനി രക്ഖിതും സക്കുണേയ്യം വാ ന വാ’’തി ചിന്തേത്വാ സത്ഥു ആരോചേസി. സക്കോമഹന്തി സക്കോമി അഹം. സോ കിര ‘‘ഏത്തകേസു സിക്ഖാപദേസു സിക്ഖന്തസ്സ അഗരു തീസു സിക്ഖാസു സിക്ഖിതു’’ന്തി മഞ്ഞമാനോ ഏവമാഹ. അഥ ഭഗവാ യഥാ നാമ പഞ്ഞാസ തിണകലാപിയോ ഉക്ഖിപിതും അസക്കോന്തസ്സ കലാപിയസതം ബന്ധിത്വാ സീസേ ഠപേയ്യ, ഏവമേവ ഏകിസ്സാപി സിക്ഖായ സിക്ഖിതും അസക്കോന്തസ്സ അപരാ ദ്വേപി സിക്ഖാ ഉപരി പക്ഖിപന്തോ തസ്മാതിഹ ത്വം ഭിക്ഖൂതിആദിമാഹ. സുഖുമാലോ കിര ഉത്തരോ നാമ ജാനപദമനുസ്സോ ലോഹപാസാദവിഹാരേ വസതി. അഥ നം ദഹരഭിക്ഖൂ ആഹംസു – ‘‘ഉത്തര, അഗ്ഗിസാലാ ഓവസ്സതി, തിണം കപ്പിയം കത്വാ ദേഹീ’’തി. തം ആദായ അടവിം ഗന്ത്വാ തേന ലായിതം തിണംയേവ കരളേ ബന്ധിത്വാ ‘‘പഞ്ഞാസ കരളേ ഗഹേതും സക്ഖിസ്സസി ഉത്തരാ’’തി ആഹംസു. സോ ‘‘ന സക്ഖിസ്സാമീ’’തി ആഹ. അസീതിം പന സക്ഖിസ്സസീതി? ന സക്ഖിസ്സാമി, ഭന്തേതി. ഏകം കരളസതം സക്ഖിസ്സസീതി? ആമ, ഭന്തേ, ഗണ്ഹിസ്സാമീതി. ദഹരഭിക്ഖൂ കരളസതം ബന്ധിത്വാ തസ്സ സീസേ ഠപയിംസു. സോ ഉക്ഖിപിത്വാ നിത്ഥുനന്തോ ഗന്ത്വാ അഗ്ഗിസാലായ സമീപേ പാതേസി. അഥ നം ഭിക്ഖൂ ‘‘കിലന്തരൂപോസി ഉത്തരാ’’തി ആഹംസു. ആമ, ഭന്തേ, ദഹരാ ഭിക്ഖൂ മം വഞ്ചേസും, ഇമം ഏകമ്പി കരളസതം ഉക്ഖിപിതും അസക്കോന്തം മം ‘‘പണ്ണാസ കരളേ ഉക്ഖിപാഹീ’’തി വദിംസു. ആമ, ഉത്തര, വഞ്ചയിംസു തന്തി. ഏവം സമ്പദമിദം വേദിതബ്ബം. ഇധാപി തിസ്സോ സിക്ഖാ മിസ്സികാവ കഥിതാ.

൫. സേക്ഖസുത്തവണ്ണനാ

൮൬. പഞ്ചമേ ഉജുമഗ്ഗാനുസാരിനോതി ഉജുമഗ്ഗോ വുച്ചതി അരിയമഗ്ഗോ, തം അനുസ്സരന്തസ്സ പടിപന്നകസ്സാതി അത്ഥോ. ഖയസ്മിം പഠമം ഞാണന്തി പഠമമേവ മഗ്ഗഞാണം ഉപ്പജ്ജതി. മഗ്ഗോ ഹി കിലേസാനം ഖേപനതോ ഖയോ നാമ, തംസമ്പയുത്തം ഞാണം ഖയസ്മിം ഞാണം നാമ. തതോ അഞ്ഞാ അനന്തരാതി തതോ ചതുത്ഥമഗ്ഗഞാണതോ അനന്തരാ അഞ്ഞാ ഉപ്പജ്ജതി, അരഹത്തഫലം ഉപ്പജ്ജതീതി അത്ഥോ. അഞ്ഞാവിമുത്തസ്സാതി അരഹത്തഫലവിമുത്തിയാ വിമുത്തസ്സ. ഞാണം വേ ഹോതീതി പച്ചവേക്ഖണഞാണം ഹോതി. ഇതി സുത്തേപി ഗാഥാസുപി സത്ത സേഖാ കഥിതാ. അവസാനേ പന ഖീണാസവോ ദസ്സിതോതി.

൬. പഠമസിക്ഖാസുത്തവണ്ണനാ

൮൭. ഛട്ഠേ അത്തകാമാതി അത്തനോ ഹിതകാമാ. യത്ഥേതം സബ്ബം സമോധാനം ഗച്ഛതീതി യാസു സിക്ഖാസു സബ്ബമേതം ദിയഡ്ഢസിക്ഖാപദസതം സങ്ഗഹം ഗച്ഛതി. പരിപൂരകാരീ ഹോതീതി സമത്തകാരീ ഹോതി. മത്തസോ കാരീതി പമാണേന കാരകോ, സബ്ബേന സബ്ബം കാതും ന സക്കോതീതി അത്ഥോ. ഖുദ്ദാനുഖുദ്ദകാനീതി ചത്താരി പാരാജികാനി ഠപേത്വാ സേസസിക്ഖാപദാനി. തത്രാപി സങ്ഘാദിസേസം ഖുദ്ദകം, ഥുല്ലച്ചയം അനുഖുദ്ദകം നാമ. ഥുല്ലച്ചയഞ്ച ഖുദ്ദകം, പാചിത്തിയം അനുഖുദ്ദകം നാമ, പാചിത്തിയഞ്ച ഖുദ്ദകം, പാടിദേസനിയദുക്കടദുബ്ഭാസിതാനി അനുഖുദ്ദകാനി നാമ. ഇമേ പന അങ്ഗുത്തരമഹാനികായവളഞ്ജനകആചരിയാ ‘‘ചത്താരി പാരാജികാനി ഠപേത്വാ സേസാനി സബ്ബാനിപി ഖുദ്ദാനുഖുദ്ദകാനീ’’തി വദന്തി. താനി ആപജ്ജതിപി വുട്ഠാതിപീതി ഏത്ഥ പന ഖീണാസവോ താവ ലോകവജ്ജം നാപജ്ജതി, പണ്ണത്തിവജ്ജമേവ ആപജ്ജതി. ആപജ്ജന്തോ ച കായേനപി വാചായപി ചിത്തേനപി ആപജ്ജതി. കായേന ആപജ്ജന്തോ കുടികാരസഹസേയ്യാദീനി ആപജ്ജതി, വാചായ ആപജ്ജന്തോ സഞ്ചരിത്തപദസോധമ്മാദീനി, ചിത്തേന ആപജ്ജന്തോ രൂപിയപടിഗ്ഗഹണം ആപജ്ജതി. സേക്ഖേസുപി ഏസേവ നയോ. ന ഹി മേത്ഥ, ഭിക്ഖവേ, അഭബ്ബതാ വുത്താതി, ഭിക്ഖവേ, ന ഹി മയാ ഏത്ഥ ഏവരൂപം ആപത്തിം ആപജ്ജനേ ച വുട്ഠാനേ ച അരിയപുഗ്ഗലസ്സ അഭബ്ബതാ കഥിതാ. ആദിബ്രഹ്മചരിയകാനീതി മഗ്ഗബ്രഹ്മചരിയസ്സ ആദിഭൂതാനി ചത്താരി മഹാസീലസിക്ഖാപദാനി. ബ്രഹ്മചരിയസാരുപ്പാനീതി താനിയേവ ചതുമഗ്ഗബ്രഹ്മചരിയസ്സ സാരുപ്പാനി അനുച്ഛവികാനി. തത്ഥാതി തേസു സിക്ഖാപദേസു. ധുവസീലോതി നിബദ്ധസീലോ. ഠിതസീലോതി പതിട്ഠിതസീലോ. സോതാപന്നോതി സോതസങ്ഖാതേന മഗ്ഗേന ഫലം ആപന്നോ. അവിനിപാതധമ്മോതി ചതൂസു അപായേസു അപതനസഭാവോ. നിയതോതി സോതാപത്തിമഗ്ഗനിയാമേന നിയതോ. സമ്ബോധിപരായണോതി ഉപരിമഗ്ഗത്തയസമ്ബോധിപരായണോ.

തനുത്താതി തനുഭാവോ. സകദാഗാമിനോ ഹി രാഗാദയോ അബ്ഭപടലം വിയ മച്ഛികാപത്തം വിയ ച തനുകാ ഹോന്തി, ന ബഹലാ. ഓരമ്ഭാഗിയാനന്തി ഹേട്ഠാഭാഗിയാനം. സംയോജനാനന്തി ബന്ധനാനം. പരിക്ഖയാതി പരിക്ഖയേന. ഓപപാതികോ ഹോതീതി ഉപ്പന്നകോ ഹോതി. തത്ഥ പരിനിബ്ബായീതി ഹേട്ഠാ അനോതരിത്വാ ഉപരിയേവ പരിനിബ്ബാനധമ്മോ. അനാവത്തിധമ്മോതി യോനിഗതിവസേന അനാഗമനധമ്മോ.

പദേസം പദേസകാരീതിആദീസു പദേസകാരീ പുഗ്ഗലോ നാമ സോതാപന്നോ ച സകദാഗാമീ ച അനാഗാമീ ച, സോ പദേസമേവ സമ്പാദേതി. പരിപൂരകാരീ നാമ അരഹാ, സോ പരിപൂരമേവ സമ്പാദേതി. അവഞ്ഝാനീതി അതുച്ഛാനി സഫലാനി സഉദ്രയാനീതി അത്ഥോ. ഇധാപി തിസ്സോ സിക്ഖാ മിസ്സകാവ കഥിതാ.

൭. ദുതിയസിക്ഖാസുത്തവണ്ണനാ

൮൮. സത്തമേ കോലംകോലോതി കുലാ കുലം ഗമനകോ. കുലന്തി ചേത്ഥ ഭവോ അധിപ്പേതോ, തസ്മാ ‘‘ദ്വേ വാ തീണി വാ കുലാനീ’’തി ഏത്ഥപി ദ്വേ വാ തയോ വാ ഭവേതി അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. അയഞ്ഹി ദ്വേ വാ ഭവേ സന്ധാവതി തയോ വാ, ഉത്തമകോടിയാ ഛ വാ. തസ്മാ ദ്വേ വാ തീണി വാ ചത്താരി വാ പഞ്ച വാ ഛ വാതി ഏവമേത്ഥ വികപ്പോ ദട്ഠബ്ബോ. ഏകബീജീതി ഏകസ്സേവ ഭവസ്സ ബീജം ഏതസ്സ അത്ഥീതി ഏകബീജീ. ഉദ്ധംസോതോതിആദീസു അത്ഥി ഉദ്ധംസോതോ അകനിട്ഠഗാമീ, അത്ഥി ഉദ്ധംസോതോ ന അകനിട്ഠഗാമീ, അത്ഥി ന ഉദ്ധംസോതോ അകനിട്ഠഗാമീ, അത്ഥി ന ഉദ്ധംസോതോ ന അകനിട്ഠഗാമീ. തത്ഥ യോ ഇധ അനാഗാമിഫലം പത്വാ അവിഹാദീസു നിബ്ബത്തോ തത്ഥ യാവതായുകം ഠത്വാ ഉപരൂപരി നിബ്ബത്തിത്വാ അകനിട്ഠം പാപുണാതി, അയം ഉദ്ധംസോതോ അകനിട്ഠഗാമീ നാമ. യോ പന അവിഹാദീസു നിബ്ബത്തോ തത്ഥേവ അപരിനിബ്ബായിത്വാ അകനിട്ഠമ്പി അപ്പത്വാ ഉപരിമബ്രഹ്മലോകേ പരിനിബ്ബായതി, അയം ഉദ്ധംസോതോ ന അകനിട്ഠഗാമീ നാമ. യോ ഇതോ ചവിത്വാ അകനിട്ഠേയേവ നിബ്ബത്തതി, അയം ന ഉദ്ധംസോതോ അകനിട്ഠഗാമീ നാമ. യോ പന അവിഹാദീസു ചതൂസു അഞ്ഞതരസ്മിം നിബ്ബത്തിത്വാ തത്ഥേവ പരിനിബ്ബായതി, അയം ന ഉദ്ധംസോതോ ന അകനിട്ഠഗാമീ നാമ.

യത്ഥ കത്ഥചി ഉപ്പന്നോ പന സസങ്ഖാരേന സപ്പയോഗേന അരഹത്തം പത്തോ സസങ്ഖാരപരിനിബ്ബായീ നാമ. അസങ്ഖാരേന അപ്പയോഗേന പത്തോ അസങ്ഖാരപരിനിബ്ബായീ നാമ. യോ പന കപ്പസഹസ്സായുകേസു അവിഹേസു നിബ്ബത്തിത്വാ പഞ്ചമം കപ്പസതം അതിക്കമിത്വാ അരഹത്തം പത്തോ, അയം ഉപഹച്ചപരിനിബ്ബായീ നാമ. അതപ്പാദീസുപി ഏസേവ നയോ. അന്തരാപരിനിബ്ബായീതി യോ ആയുവേമജ്ഝം അനതിക്കമിത്വാ പരിനിബ്ബായതി, സോ തിവിധോ ഹോതി. കപ്പസഹസ്സായുകേസു താവ അവിഹേസു നിബ്ബത്തിത്വാ ഏകോ നിബ്ബത്തദിവസേയേവ അരഹത്തം പാപുണാതി. നോ ചേ നിബ്ബത്തദിവസേ പാപുണാതി, പഠമസ്സ പന കപ്പസതസ്സ മത്ഥകേ പാപുണാതി, അയം പഠമോ അന്തരാപരിനിബ്ബായീ. അപരോ ഏവം അസക്കോന്തോ ദ്വിന്നം കപ്പസതാനം മത്ഥകേ പാപുണാതി, അയം ദുതിയോ. അപരോ ഏവമ്പി അസക്കോന്തോ ചതുന്നം കപ്പസതാനം മത്ഥകേ പാപുണാതി, അയം തതിയോ അന്തരാപരിനിബ്ബായീ. സേസം വുത്തനയമേവ.

ഇമസ്മിം പന ഠാനേ ഠത്വാ ചതുവീസതി സോതാപന്നാ, ദ്വാദസ സകദാഗാമിനോ, അട്ഠചത്താലീസ അനാഗാമിനോ, ദ്വാദസ ച അരഹന്തോ കഥേതബ്ബാ. ഇമസ്മിം ഹി സാസനേ സദ്ധാധുരം പഞ്ഞാധുരന്തി ദ്വേ ധുരാനി, ദുക്ഖപടിപദാദന്ധാഭിഞ്ഞാദയോ ചതസ്സോ പടിപദാ. തത്ഥേകോ സദ്ധാധുരേന അഭിനിവിസിത്വാ സോതാപത്തിഫലം പത്വാ ഏകമേവ ഭവം നിബ്ബത്തിത്വാ ദുക്ഖസ്സന്തം കരോതി, അയമേകോ ഏകബീജീ. സോ പടിപദാവസേന ചതുബ്ബിധോ ഹോതി. യഥാ ചേസ, ഏവം പഞ്ഞാധുരേന അഭിനിവിട്ഠോപീതി അട്ഠ ഏകബീജിനോ. തഥാ കോലംകോലാ സത്തക്ഖത്തുപരമാ ചാതി ഇമേ ചതുവീസതി സോതാപന്നാ നാമ. തീസു പന വിമോക്ഖേസു സുഞ്ഞതവിമോക്ഖേന സകദാഗാമിഭൂമിം പത്താ ചതുന്നം പടിപദാനം വസേന ചത്താരോ സകദാഗാമിനോ, തഥാ അനിമിത്തവിമോക്ഖേന പത്താ ചത്താരോ, അപ്പണിഹിതവിമോക്ഖേന പത്താ ചത്താരോതി ഇമേ ദ്വാദസ സകദാഗാമിനോ. അവിഹേസു പന തയോ അന്തരാപരിനിബ്ബായിനോ, ഏകോ ഉപഹച്ചപരിനിബ്ബായീ, ഏകോ ഉദ്ധംസോതോ അകനിട്ഠഗാമീതി പഞ്ച അനാഗാമിനോ, തേ അസങ്ഖാരപരിനിബ്ബായിനോ പഞ്ച, സസങ്ഖാരപരിനിബ്ബായിനോ പഞ്ചാതി ദസ ഹോന്തി, തഥാ അതപ്പാദീസു. അകനിട്ഠേസു പന ഉദ്ധംസോതോ നത്ഥി, തസ്മാ തത്ഥ ചത്താരോ സസങ്ഖാരപരിനിബ്ബായീ, ചത്താരോ അസങ്ഖാരപരിനിബ്ബായീതി അട്ഠ, ഇമേ അട്ഠചത്താലീസ അനാഗാമിനോ. യഥാ പന സകദാഗാമിനോ, തഥേവ അരഹന്തോപി ദ്വാദസ വേദിതബ്ബാ. ഇധാപി തിസ്സോ സിക്ഖാ മിസ്സികാവ കഥിതാ.

൮. തതിയസിക്ഖാസുത്തവണ്ണനാ

൮൯. അട്ഠമേ തം വാ പന അനഭിസമ്ഭവം അപ്പടിവിജ്ഝന്തി തം അരഹത്തം അപാപുണന്തോ അപ്പടിവിജ്ഝന്തോ. ഇമിനാ നയേന സബ്ബട്ഠാനേസു അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. ഇധാപി തിസ്സോ സിക്ഖാ മിസ്സികാവ കഥിതാ. നവമം ഉത്താനത്ഥമേവ. ഇധാപി തിസ്സോ സിക്ഖാ മിസ്സികാവ കഥിതാ.

൧൦. ദുതിയസിക്ഖത്തയസുത്തവണ്ണനാ

൯൧. ദസമേ ആസവാനം ഖയാതി ഏത്ഥ അരഹത്തമഗ്ഗോ അധിപഞ്ഞാസിക്ഖാ നാമ. ഫലം പന സിക്ഖിതസിക്ഖസ്സ ഉപ്പജ്ജനതോ സിക്ഖാതി ന വത്തബ്ബം.

യഥാ പുരേ തഥാ പച്ഛാതി യഥാ പഠമം തീസു സിക്ഖാസു സിക്ഖതി, പച്ഛാ തഥേവ സിക്ഖതീതി അത്ഥോ. ദുതിയപദേപി ഏസേവ നയോ. യഥാ അധോ തഥാ ഉദ്ധന്തി യഥാ ഹേട്ഠിമകായം അസുഭവസേന പസ്സതി, ഉപരിമകായമ്പി തഥേവ ഫരതി. ദുതിയപദേപി ഏസേവ നയോ. യഥാ ദിവാ തഥാ രത്തിന്തി യഥാ ദിവാ തിസ്സോ സിക്ഖാ സിക്ഖതി, രത്തിമ്പി തഥേവ സിക്ഖതീതി അത്ഥോ. അഭിഭുയ്യ ദിസാ സബ്ബാതി സബ്ബാ ദിസാ ആരമ്മണവസേന അഭിഭവിത്വാ. അപ്പമാണസമാധിനാതി അരഹത്തമഗ്ഗസമാധിനാ.

സേക്ഖന്തി സിക്ഖമാനം സകരണീയം. പടിപദന്തി പടിപന്നകം. സംസുദ്ധചാരിയന്തി സംസുദ്ധചരണം പരിസുദ്ധസീലം. സമ്ബുദ്ധന്തി ചതുസച്ചബുദ്ധം. ധീരം പടിപദന്തഗുന്തി ഖന്ധധീരആയതനധീരവസേന ധീരം ധിതിസമ്പന്നം പടിപത്തിയാ അന്തം ഗതം. വിഞ്ഞാണസ്സാതി ചരിമകവിഞ്ഞാണസ്സ. തണ്ഹാക്ഖയവിമുത്തിനോതി തണ്ഹാക്ഖയവിമുത്തിസങ്ഖാതായ അരഹത്തഫലവിമുത്തിയാ സമന്നാഗതസ്സ. പജ്ജോതസ്സേവ നിബ്ബാനന്തി പദീപനിബ്ബാനം വിയ. വിമോക്ഖോ ഹോതി ചേതസോതി ചിത്തസ്സ വിമുത്തി വിമുച്ചനാ അപ്പവത്തിഭാവോ ഹോതി. തണ്ഹാക്ഖയവിമുത്തിനോ ഹി ഖീണാസവസ്സ ചരിമകവിഞ്ഞാണനിരോധേന പരിനിബ്ബാനം വിയ ചേതസോ വിമോക്ഖോ ഹോതി, ന ഗതട്ഠാനം പഞ്ഞായതി, അപണ്ണത്തികഭാവൂപഗമോയേവ ഹോതീതി അത്ഥോ.

൧൧. സങ്കവാസുത്തവണ്ണനാ

൯൨. ഏകാദസമേ സങ്കവാ നാമ കോസലാനം നിഗമോതി സങ്കവാതി ഏവംനാമകോ കോസലരട്ഠേ നിഗമോ. ആവാസികോതി ഭാരഹാരോ നവേ ആവാസേ സമുട്ഠാപേതി, പുരാണേ പടിജഗ്ഗതി. സിക്ഖാപദപടിസംയുത്തായാതി സിക്ഖാസങ്ഖാതേഹി പദേഹി പടിസംയുത്തായ, തീഹി സിക്ഖാഹി സമന്നാഗതായാതി അത്ഥോ. സന്ദസ്സേതീതി സമ്മുഖേ വിയ കത്വാ ദസ്സേതി. സമാദപേതീതി ഗണ്ഹാപേതി. സമുത്തേജേതീതി സമുസ്സാഹേതി. സമ്പഹംസേതീതി പടിലദ്ധഗുണേഹി വണ്ണം കഥേന്തോ വോദാപേതി. അധിസല്ലിഖതേതി അതിവിയ സല്ലിഖതി, അതിവിയ സല്ലിഖിതം കത്വാ സണ്ഹം സണ്ഹം കഥേതീതി അത്ഥോ.

അച്ചയോതി അപരാധോ. മം അച്ചഗമാതി മം അതിക്കമ്മ അധിഭവിത്വാ പവത്തോ. അഹുദേവ അക്ഖന്തീതി അഹോസിയേവ അനധിവാസനാ. അഹു അപ്പച്ചയോതി അഹോസി അതുട്ഠാകാരോ. പടിഗ്ഗണ്ഹാതൂതി ഖമതു. ആയതിം സംവരായാതി അനാഗതേ സംവരത്ഥായ, പുന ഏവരൂപസ്സ അപരാധസ്സ ദോസസ്സ ഖലിതസ്സ വാ അകരണത്ഥായാതി അത്ഥോ. തഗ്ഘാതി ഏകംസേന. യഥാധമ്മം പടികരോസീതി യഥാ ധമ്മോ ഠിതോ, തഥാ കരോസി, ഖമാപേസീതി വുത്തം ഹോതി. തം തേ മയം പടിഗ്ഗണ്ഹാമാതി തം തവ അപരാധം മയം ഖമാമ. വുദ്ധിഹേസാ, കസ്സപ, അരിയസ്സ വിനയേതി ഏസാ കസ്സപ ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ സാസനേ വുദ്ധി നാമ. കതമാ? യായം അച്ചയം അച്ചയതോ ദിസ്വാ യഥാധമ്മം പടികരിത്വാ ആയതിം സംവരാപജ്ജനാ. ദേസനം പന പുഗ്ഗലാധിട്ഠാനം കരോന്തോ ‘‘യോ അച്ചയം അച്ചയതോ ദിസ്വാ യഥാധമ്മം പടികരോതി, ആയതിം സംവരം ആപജ്ജതീ’’തി ആഹ. ന സിക്ഖാകാമോതി തിസ്സോ സിക്ഖാ ന കാമേതി ന പത്ഥേതി ന പിഹേതി. സിക്ഖാസമാദാനസ്സാതി സിക്ഖാപരിപൂരണസ്സ. ന വണ്ണവാദീതി ഗുണം ന കഥേതി. കാലേനാതി യുത്തപ്പയുത്തകാലേന. സേസമേത്ഥ ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

സമണവഗ്ഗോ ചതുത്ഥോ.