൧. സബ്രഹ്മകസുത്തവണ്ണനാ

൩൧. ചതുത്ഥസ്സ പഠമേ അജ്ഝാഗാരേതി സകേ ഘരേ. പൂജിതാ ഹോന്തീതി യം ഘരേ അത്ഥി, തേന പടിജഗ്ഗിതാ ഗോപിതാ ഹോന്തി. ഇതി മാതാപിതുപൂജകാനി കുലാനി മാതാപിതൂഹി സബ്രഹ്മകാനീതി പകാസേത്വാ ഇദാനി നേസം സപുബ്ബാചരിയകാദിഭാവം പകാസേന്തോ സപുബ്ബാചരിയകാനീതിആദിമാഹ. തത്ഥ ബ്രഹ്മാതിആദീനി തേസം ബ്രഹ്മാദിഭാവസാധനത്ഥം വുത്താനി. ബഹുകാരാതി പുത്താനം ബഹൂപകാരാ. ആപാദകാതി ജീവിതസ്സ ആപാദകാ. പുത്തകാനം ഹി മാതാപിതൂഹി ജീവിതം ആപാദിതം പാലിതം ഘടിതം അനുപ്പബന്ധേന പവത്തിതം. പോസകാതി ഹത്ഥപാദേ വഡ്ഢേത്വാ ഹദയലോഹിതം പായേത്വാ പോസേതാരോ. ഇമസ്സ ലോകസ്സ ദസ്സേതാരോതി പുത്താനം ഹി ഇമസ്മിം ലോകേ ഇട്ഠാനിട്ഠാരമ്മണസ്സ ദസ്സനം നാമ മാതാപിതരോ നിസ്സായ ജാതന്തി ഇമസ്സ ലോകസ്സ ദസ്സേതാരോ നാമ.

ബ്രഹ്മാതി മാതാപിതരോതി സേട്ഠാധിവചനം. യഥാ ബ്രഹ്മുനോ ചതസ്സോ ഭാവനാ അവിജഹിതാ ഹോന്തി മേത്താ കരുണാ മുദിതാ ഉപേക്ഖാതി, ഏവമേവ മാതാപിതൂനം പുത്തകേസു ചതസ്സോ ഭാവനാ അവിജഹിതാ ഹോന്തി. താ തസ്മിം തസ്മിം കാലേ വേദിതബ്ബാ – കുച്ഛിഗതസ്മിം ഹി ദാരകേ ‘‘കദാ നു ഖോ പുത്തകം അരോഗം പരിപുണ്ണങ്ഗപച്ചങ്ഗം പസ്സിസ്സാമാ’’തി മാതാപിതൂനം മേത്തചിത്തം ഉപ്പജ്ജതി. യദാ പനേസ മന്ദോ ഉത്താനസേയ്യകോ ഊകാഹി വാ മങ്കുലാദീഹി പാണകേഹി ദട്ഠോ ദുക്ഖസേയ്യായ വാ പന പീളിതോ പരോദതി വിരവതി, തദാസ്സ സദ്ദം സുത്വാ മാതാപിതൂനം കാരുഞ്ഞം ഉപ്പജ്ജതി, ആധാവിത്വാ വിധാവിത്വാ കീളനകാലേ പന ലോഭനീയവയസ്മിം വാ ഠിതകാലേ ദാരകം ഓലോകേത്വാ മാതാപിതൂനം ചിത്തം സപ്പിമണ്ഡേ പക്ഖിത്തസതവിഹതകപ്പാസപിചുപടലം വിയ മുദുകം ഹോതി ആമോദിതം പമോദിതം, തദാ തേസം മുദിതാ ലബ്ഭതി. യദാ പനേസ പുത്തോ ദാരാഭരണം പച്ചുപട്ഠാപേത്വാ പാടിയേക്കം അഗാരം അജ്ഝാവസതി, തദാ മാതാപിതൂനം ‘‘സക്കോതി ദാനി നോ പുത്തകോ അത്തനോ ധമ്മതായ യാപേതു’’ന്തി മജ്ഝത്തഭാവോ ഉപ്പജ്ജതി, തസ്മിം കാലേ ഉപേക്ഖാ ലബ്ഭതീതി ഇമിനാ കാരണേന ‘‘ബ്രഹ്മാതി മാതാപിതരോ’’തി വുത്തം.

പുബ്ബാചരിയാതി വുച്ചരേതി മാതാപിതരോ ഹി ജാതകാലതോ പട്ഠായ ‘‘ഏവം നിസീദ, ഏവം തിട്ഠ, ഏവം ഗച്ഛ, ഏവം സയ, ഏവം ഖാദ, ഏവം ഭുഞ്ജ, അയം തേ, താതാതി വത്തബ്ബോ, അയം ഭാതികാതി, അയം ഭഗിനീതി, ഇദം നാമ കാതും വട്ടതി, ഇദം ന വട്ടതി, അസുകം നാമ ഉപസങ്കമിതും വട്ടതി, അസുകം ന വട്ടതീ’’തി ഗാഹാപേന്തി സിക്ഖാപേന്തി. അഥാപരഭാഗേ അഞ്ഞേ ആചരിയാ ഹത്ഥിസിപ്പഅസ്സസിപ്പരഥസിപ്പധനുസിപ്പഥരുസിപ്പമുദ്ദാഗണനാദീനി സിക്ഖാപേന്തി. അഞ്ഞോ സരണാനി ദേതി, അഞ്ഞോ സീലേസു പതിട്ഠാപേതി, അഞ്ഞോ പബ്ബാജേതി, അഞ്ഞോ ബുദ്ധവചനം ഉഗ്ഗണ്ഹാപേതി, അഞ്ഞോ ഉപസമ്പാദേതി, അഞ്ഞോ സോതാപത്തിമഗ്ഗാദീനി പാപേതി. ഇതി സബ്ബേപി തേ പച്ഛാചരിയാ നാമ ഹോന്തി, മാതാപിതരോ പന സബ്ബപഠമാ, തേനാഹ – ‘‘പുബ്ബാചരിയാതി വുച്ചരേ’’തി. തത്ഥ വുച്ചരേതി വുച്ചന്തി കഥിയന്തി. ആഹുനേയ്യാ ച പുത്താനന്തി പുത്താനം ആഹുതം പാഹുതം അഭിസങ്ഖതം അന്നപാനാദിം അരഹന്തി, അനുച്ഛവികാ തം പടിഗ്ഗഹേതും. തസ്മാ ‘‘ആഹുനേയ്യാ ച പുത്താന’’ന്തി വുത്തം. പജായ അനുകമ്പകാതി പരേസം പാണേ അച്ഛിന്ദിത്വാപി അത്തനോ പജം പടിജഗ്ഗന്തി ഗോപായന്തി. തസ്മാ ‘‘പജായ അനുകമ്പകാ’’തി വുത്തം.

നമസ്സേയ്യാതി നമോ കരേയ്യ. സക്കരേയ്യാതി സക്കാരേന പടിമാനേയ്യ. ഇദാനി തം സക്കാരം ദസ്സേന്തോ ‘‘അന്നേനാ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ അന്നേനാതി യാഗുഭത്തഖാദനീയേന. പാനേനാതി അട്ഠവിധപാനേന. വത്ഥേനാതി നിവാസനപാരുപനകേന വത്ഥേന. സയനേനാതി മഞ്ചപീഠാനുപ്പദാനേന. ഉച്ഛാദനേനാതി ദുഗ്ഗന്ധം പടിവിനോദേത്വാ സുഗന്ധകരണുച്ഛാദനേന. ന്ഹാപനേനാതി സീതേ ഉണ്ഹോദകേന, ഉണ്ഹേ സീതോദകേന ഗത്താനി പരിസിഞ്ചിത്വാ ന്ഹാപനേന. പാദാനം ധോവനേനാതി ഉണ്ഹോദകസീതോദകേഹി പാദധോവനേന ചേവ തേലമക്ഖനേന ച. പേച്ചാതി പരലോകം ഗന്ത്വാ. സഗ്ഗേ പമോദതീതി ഇധ താവ മാതാപിതൂസു പാരിചരിയം ദിസ്വാ പാരിചരിയകാരണാ തം പണ്ഡിതമനുസ്സാ ഇധേവ പസംസന്തി, പരലോകം പന ഗന്ത്വാ സഗ്ഗേ ഠിതോ സോ മാതാപിതുഉപട്ഠാകോ ദിബ്ബസമ്പത്തീഹി ആമോദതി പമോദതീതി.