൫. അയോനിസോസുത്തവണ്ണനാ

൫. പഞ്ചമേ അയോനിസോ പഞ്ഹം കത്താ ഹോതീതി ‘‘കതി നു ഖോ, ഉദായി, അനുസ്സതിട്ഠാനാനീ’’തി വുത്തേ ‘‘പുബ്ബേനിവാസോ അനുസ്സതിട്ഠാനം ഭവിസ്സതീ’’തി ചിന്തേത്വാ ലാളുദായിത്ഥേരോ വിയ അനുപായചിന്തായ അപഞ്ഹമേവ പഞ്ഹന്തി കത്താ ഹോതി. അയോനിസോ പഞ്ഹം വിസ്സജ്ജേതാ ഹോതീതി ഏവം ചിന്തിതം പന പഞ്ഹം വിസ്സജ്ജേന്തോപി ‘‘ഇധ, ഭന്തേ, ഭിക്ഖു അനേകവിഹിതം പുബ്ബേനിവാസം അനുസ്സരതി. സേയ്യഥിദം, ഏകമ്പി ജാതി’’ന്തിആദിനാ നയേന സോയേവ ഥേരോ വിയ അയോനിസോ വിസ്സജ്ജേതാ ഹോതി, അപഞ്ഹമേവ പഞ്ഹന്തി കഥേതി. പരിമണ്ഡലേഹി പദബ്യഞ്ജനേഹീതി ഏത്ഥ പദമേവ അത്ഥസ്സ ബ്യഞ്ജനതോ പദബ്യഞ്ജനം. തം അക്ഖരപാരിപൂരിം കത്വാ ദസവിധം ബ്യഞ്ജനബുദ്ധിം അപരിഹാപേത്വാ വുത്തം പരിമണ്ഡലം നാമ ഹോതി, ഏവരൂപേഹി പദബ്യഞ്ജനേഹീതി അത്ഥോ. സിലിട്ഠേഹീതി പദസിലിട്ഠതായ സിലിട്ഠേഹി. ഉപഗതേഹീതി അത്ഥഞ്ച കാരണഞ്ച ഉപഗതേഹി. നാബ്ഭനുമോദിതാതി ഏവം യോനിസോ സബ്ബം കാരണസമ്പന്നം കത്വാപി വിസ്സജ്ജിതം പരസ്സ പഞ്ഹം നാഭിനുമോദതി നാഭിനന്ദതി സാരിപുത്തത്ഥേരസ്സ പഞ്ഹം ലാളുദായിത്ഥേരോ വിയ. യഥാഹ –

‘‘അട്ഠാനം ഖോ ഏതം, ആവുസോ സാരിപുത്ത, അനവകാസോ, യം സോ അതിക്കമ്മേവ കബളീകാരാഹാരഭക്ഖാനം ദേവാനം സഹബ്യതം അഞ്ഞതരം മനോമയം കായം ഉപപന്നോ സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപജ്ജേയ്യാപി വുട്ഠഹേയ്യാപി, നത്ഥേതം ഠാന’’ന്തി (അ. നി. ൫.൧൬൬).

യോനിസോ പഞ്ഹം കത്താതിആദീസു ആനന്ദത്ഥേരോ വിയ യോനിസോവ പഞ്ഹം ചിന്തേത്വാ യോനിസോ വിസ്സജ്ജിതാ ഹോതി. ഥേരോ ഹി ‘‘കതി നു ഖോ, ആനന്ദ, അനുസ്സതിട്ഠാനാനീ’’തി പുച്ഛിതോ ‘‘അയം പഞ്ഹോ ഭവിസ്സതീ’’തി യോനിസോ ചിന്തേത്വാ യോനിസോ വിസ്സജ്ജേന്തോ ആഹ – ‘‘ഇധ, ഭന്തേ, ഭിക്ഖു വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… ചതുത്ഥജ്ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഇദം, ഭന്തേ, അനുസ്സതിട്ഠാനം ഏവംഭാവിതം ഏവംബഹുലീകതം ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരായ സംവത്തതീ’’തി. അബ്ഭനുമോദിതാ ഹോതീതി തഥാഗതോ വിയ യോനിസോ അബ്ഭനുമോദിതാ ഹോതി. തഥാഗതോ ഹി ആനന്ദത്ഥേരേന പഞ്ഹേ വിസ്സജ്ജിതേ ‘‘സാധു സാധു, ആനന്ദ, തേന ഹി ത്വം, ആനന്ദ, ഇമമ്പി ഛട്ഠം അനുസ്സതിട്ഠാനം ധാരേഹി. ഇധാനന്ദ, ഭിക്ഖു സതോവ അഭിക്കമതി സതോവ പടിക്കമതീ’’തിആദിമാഹ. ഛട്ഠാദീനി ഉത്താനത്ഥാനേവ.