(൬) ൧. പുഗ്ഗലവഗ്ഗവണ്ണനാ

൫൩. ദുതിയപണ്ണാസകസ്സ പഠമേ ചക്കവത്തിനാ സദ്ധിം ഗഹിതത്താ ‘‘ലോകാനുകമ്പായാ’’തി ന വുത്തം. ഏത്ഥ ച ചക്കവത്തിനോ ഉപ്പത്തിയാ ദ്വേ സമ്പത്തിയോ ലഭന്തി, ബുദ്ധാനം ഉപ്പത്തിയാ തിസ്സോപി.

൫൪. ദുതിയേ അച്ഛരിയമനുസ്സാതി ആചിണ്ണമനുസ്സാ അബ്ഭുതമനുസ്സാ.

൫൫. തതിയേ ബഹുനോ ജനസ്സ അനുതപ്പാ ഹോതീതി മഹാജനസ്സ അനുതാപകാരീ ഹോതി. തത്ഥ ചക്കവത്തിനോ കാലകിരിയാ ഏകചക്കവാളേ ദേവമനുസ്സാനം അനുതാപം കരോതി, തഥാഗതസ്സ കാലകിരിയാ ദസസു ചക്കവാളസഹസ്സേസു.

൫൬. ചതുത്ഥേ ഥൂപാരഹാതി ഥൂപസ്സ യുത്താ അനുച്ഛവികാ. ചക്കവത്തിനോ ഹി ചേതിയം പടിജഗ്ഗിത്വാ ദ്വേ സമ്പത്തിയോ ലഭന്തി, ബുദ്ധാനം ചേതിയം പടിജഗ്ഗിത്വാ തിസ്സോപി.

൫൭. പഞ്ചമേ ബുദ്ധാതി അത്തനോ ആനുഭാവേന ചത്താരി സച്ചാനി ബുദ്ധാ.

൫൮. ഛട്ഠേ ഫലന്തിയാതി സദ്ദം കരോന്തിയാ. ന സന്തസന്തീതി ന ഭായന്തി. തത്ഥ ഖീണാസവോ അത്തനോ സക്കായദിട്ഠിയാ പഹീനത്താ ന ഭായതി, ഹത്ഥാജാനീയോ സക്കായദിട്ഠിയാ ബലവത്താതി. സത്തമട്ഠമേസുപി ഏസേവ നയോ.

൬൧. നവമേ കിംപുരിസാതി കിന്നരാ. മാനുസിം വാചം ന ഭാസന്തീതി മനുസ്സകഥം ന കഥേന്തി. ധമ്മാസോകസ്സ കിര ഏകം കിന്നരം ആനേത്വാ ദസ്സേസും. സോ ‘‘കഥാപേഥ ന’’ന്തി ആഹ. കിന്നരോ കഥേതും ന ഇച്ഛതി. ഏകോ പുരിസോ ‘‘അഹമേതം കഥാപേസ്സാമീ’’തി ഹേട്ഠാപാസാദം ഓതാരേത്വാ ദ്വേ ഖാണുകേ കോട്ടേത്വാ ഉക്ഖലിം ആരോപേസി. സാ ഉഭതോപസ്സേഹി പതതി. തം ദിസ്വാ കിന്നരോ ‘‘കിം അഞ്ഞം ഏകം ഖാണുകം കോട്ടേതും ന വട്ടതീ’’തി ഏത്തകമേവ ആഹ. പുന അപരഭാഗേ ദ്വേ കിന്നരേ ആനേത്വാ ദസ്സേസും. രാജാ ‘‘കഥാപേഥ നേ’’തി ആഹ. തേ കഥേതും ന ഇച്ഛിംസു. ഏകോ പുരിസോ ‘‘അഹമേതേ കഥാപേസ്സാമീ’’തി തേ ഗഹേത്വാ അന്തരാപണം അഗമാസി. തത്ഥേകോ അമ്ബപക്കഞ്ച മച്ഛേ ച അദ്ദസ, ഏകോ കബിട്ഠഫലഞ്ച അമ്ബിലികാഫലഞ്ച. തത്ഥ പുരിമോ ‘‘മഹാവിസം മനുസ്സാ ഖാദന്തി, കഥം തേ കിലാസിനോ ന ഹോന്തീ’’തി ആഹ. ഇതരോ ‘‘കഥം ഇമേ ഏതം നിസ്സായ കുട്ഠിനോ ന ഹോന്തീ’’തി ആഹ. ഏവം മാനുസിം വാചം കഥേതും സക്കോന്താപി ദ്വേ അത്ഥേ സമ്പസ്സമാനാ ന കഥേന്തീതി.

൬൨. ദസമേ അപ്പടിവാനോതി അനുകണ്ഠിതോ അപച്ചോസക്കിതോ.

൬൩. ഏകാദസമേ അസന്തസന്നിവാസന്തി അസപ്പുരിസാനം സന്നിവാസം. ന വദേയ്യാതി ഓവാദേന വാ അനുസാസനിയാ വാ ന വദേയ്യ, മാ വദതൂതി അത്ഥോ. ഥേരമ്പാഹം ന വദേയ്യന്തി അഹമ്പി ഥേരം ഭിക്ഖും ഓവാദാനുസാസനിവസേന ന വദേയ്യം. അഹിതാനുകമ്പീതി അഹിതം ഇച്ഛമാനോ. നോ ഹിതാനുകമ്പീതി ഹിതം അനിച്ഛമാനോ. നോതി നം വദേയ്യന്തി ‘‘അഹം തവ വചനം ന കരിസ്സ’’ന്തി നം വദേയ്യം. വിഹേഠേയ്യന്തി വചനസ്സ അകരണേന വിഹേഠേയ്യം. പസ്സമ്പിസ്സ നപ്പടികരേയ്യന്തി പസ്സന്തോപി ജാനന്തോപി അഹം തസ്സ വചനം ന കരേയ്യം. ഇമിനാ ഉപായേന സബ്ബത്ഥ അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. സുക്കപക്ഖേ പന സാധൂതി നം വദേയ്യന്തി ‘‘സാധു ഭദ്ദകം സുകഥിതം തയാ’’തി തസ്സ കഥം അഭിനന്ദന്തോ നം വദേയ്യന്തി അത്ഥോ.

൬൪. ദ്വാദസമേ ഉഭതോ വചീസംസാരോതി ദ്വീസുപി പക്ഖേസു അഞ്ഞമഞ്ഞം അക്കോസനപച്ചക്കോസനവസേന സംസരമാനാ വാചാ വചീസംസാരോ. ദിട്ഠിപളാസോതി ദിട്ഠിം നിസ്സായ ഉപ്പജ്ജനകോ യുഗഗ്ഗാഹലക്ഖണോ പളാസോ ദിട്ഠിപളാസോ നാമ. ചേതസോ ആഘാതോതി കോപോ. സോ ഹി ചിത്തം ആഘാതേന്തോ ഉപ്പജ്ജതി. അപ്പച്ചയോതി അതുട്ഠാകാരോ, ദോമനസ്സന്തി അത്ഥോ. അനഭിരദ്ധീതി കോപോയേവ. സോ ഹി അനഭിരാധനവസേന അനഭിരദ്ധീതി വുച്ചതി. അജ്ഝത്തം അവൂപസന്തം ഹോതീതി സബ്ബമ്പേതം നിയകജ്ഝത്തസങ്ഖാതേ അത്തനോ ചിത്തേ ച സദ്ധിവിഹാരികഅന്തേവാസികസങ്ഖാതായ അത്തനോ പരിസായ ച അവൂപസന്തം ഹോതി. തസ്മേതന്തി തസ്മിം ഏതം. സേസം വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബന്തി.

പുഗ്ഗലവഗ്ഗോ പഠമോ.