൫. ഉപഞ്ഞാതസുത്തവണ്ണനാ

൫. പഞ്ചമേ ദ്വിന്നാഹന്തി ദ്വിന്നം അഹം. ഉപഞ്ഞാസിന്തി ഉപഗന്ത്വാ ഗുണം അഞ്ഞാസിം, ജാനിം പടിവിജ്ഝിന്തി അത്ഥോ. ഇദാനി തേ ധമ്മേ ദസ്സേന്തോ യാ ച അസന്തുട്ഠിതാതിആദിമാഹ. ഇമഞ്ഹി ധമ്മദ്വയം നിസ്സായ സത്ഥാ സബ്ബഞ്ഞുതം പത്തോ, തസ്മാ തസ്സാനുഭാവം ദസ്സേന്തോ ഏവമാഹ. തത്ഥ അസന്തുട്ഠിതാ കുസലേസു ധമ്മേസൂതി ഇമിനാ ഇമം ദീപേതി – ‘‘അഹം ഝാനമത്തകേന വാ ഓഭാസനിമിത്തമത്തകേന വാ അസന്തുട്ഠോ ഹുത്വാ അരഹത്തമഗ്ഗമേവ ഉപ്പാദേസിം. യാവ സോ ന ഉപ്പജ്ജി, ന താവാഹം സന്തുട്ഠോ അഹോസിം. പധാനസ്മിം ച അനുക്കണ്ഠിതോ ഹുത്വാ അനോസക്കനായ ഠത്വായേവ പധാനകിരിയം അകാസി’’ന്തി ഇമമത്ഥം ദസ്സേന്തോ യാ ച അപ്പടിവാനിതാതിആദിമാഹ. തത്ഥ അപ്പടിവാനിതാതി അപ്പടിക്കമനാ അനോസക്കനാ. അപ്പടിവാനീ സുദാഹം, ഭിക്ഖവേ, പദഹാമീതി ഏത്ഥ സുദന്തി നിപാതമത്തം. അഹം, ഭിക്ഖവേ, അനോസക്കനായം ഠിതോ ബോധിസത്തകാലേ സബ്ബഞ്ഞുതം പത്ഥേന്തോ പധാനമകാസിന്തി അയമേത്ഥ അത്ഥോ.

ഇദാനി യഥാ തേന തം പധാനം കതം, തം ദസ്സേന്തോ കാമം തചോ ചാതിആദിമാഹ. തത്ഥ പത്തബ്ബന്തി ഇമിനാ പത്തബ്ബം ഗുണജാതം ദസ്സേതി. പുരിസഥാമേനാതിആദിനാ പുരിസസ്സ ഞാണഥാമോ ഞാണവീരിയം ഞാണപരക്കമോ ച കഥിതോ. സണ്ഠാനന്തി ഠപനാ അപ്പവത്തനാ ഓസക്കനാ, പടിപ്പസ്സദ്ധീതി അത്ഥോ. ഏത്താവതാ തേന ചതുരങ്ഗസമന്നാഗതം വീരിയാധിട്ഠാനം നാമ കഥിതം. ഏത്ഥ ഹി കാമം തചോ ചാതി ഏകം അങ്ഗം, ന്ഹാരു ചാതി ഏകം, അട്ഠി ചാതി ഏകം, മംസലോഹിതന്തി ഏകം, ഇമാനി ചത്താരി അങ്ഗാനി. പുരിസഥാമേനാതിആദീനി അധിമത്തവീരിയാധിവചനാനി. ഇതി പുരിമേഹി ചതൂഹി അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതേന ഹുത്വാ ഏവം അധിട്ഠിതം വീരിയം ചതുരങ്ഗസമന്നാഗതം വീരിയാധിട്ഠാനം നാമാതി വേദിതബ്ബം. ഏത്താവതാ തേന ബോധിപല്ലങ്കേ അത്തനോ ആഗമനീയപടിപദാ കഥിതാ.

ഇദാനി തായ പടിപദായ പടിലദ്ധഗുണം കഥേതും തസ്സ മയ്ഹം, ഭിക്ഖവേതിആദിമാഹ. തത്ഥ അപ്പമാദാധിഗതാതി സതിഅവിപ്പവാസസങ്ഖാതേന അപ്പമാദേന അധിഗതാ, ന സുത്തപ്പമത്തേന ലദ്ധാ. സമ്ബോധീതി ചതുമഗ്ഗഞാണഞ്ചേവ സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണഞ്ച. ന ഹി സക്കാ ഏതം സുത്തപ്പമത്തേന അധിഗന്തുന്തി. തേനാഹ – ‘‘അപ്പമാദാധിഗതാ സമ്ബോധീ’’തി. അനുത്തരോ യോഗക്ഖേമോതി ന കേവലം ബോധിയേവ, അരഹത്തഫലനിബ്ബാനസങ്ഖാതോ അനുത്തരോ യോഗക്ഖേമോപി അപ്പമാദാധിഗതോവ.

ഇദാനി അത്തനാ പടിലദ്ധഗുണേസു ഭിക്ഖുസങ്ഘം സമാദപേന്തോ തുമ്ഹേ ചേപി ഭിക്ഖവേതിആദിമാഹ. തത്ഥ യസ്സത്ഥായാതി യസ്സ അത്ഥായ, യം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരിതുകാമാ ഹുത്വാതി അത്ഥോ. തദനുത്തരന്തി തം അനുത്തരം. ബ്രഹ്മചരിയപരിയോസാനന്തി മഗ്ഗബ്രഹ്മചരിയസ്സ പരിയോസാനഭൂതം അരിയഫലം. അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാതി അഭിഞ്ഞായ ഉത്തമപഞ്ഞായ പച്ചക്ഖം കത്വാ. ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരിസ്സഥാതി പടിലഭിത്വാ പാപുണിത്വാ വിഹരിസ്സഥ. തസ്മാതി യസ്മാ അപ്പടിവാനപധാനം നാമേതം ബഹൂപകാരം ഉത്തമത്ഥസാധകം, തസ്മാ. പഞ്ചമം.