൩. ചിത്താനുപസ്സനാനിദ്ദേസോ

൩൬൫. കഥഞ്ച ഭിക്ഖു അജ്ഝത്തം ചിത്തേ ചിത്താനുപസ്സീ വിഹരതി? ഇധ ഭിക്ഖു സരാഗം വാ ചിത്തം ‘‘സരാഗം മേ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, വീതരാഗം വാ ചിത്തം ‘‘വീതരാഗം മേ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, സദോസം വാ ചിത്തം ‘‘സദോസം മേ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, വീതദോസം വാ ചിത്തം ‘‘വീതദോസം മേ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, സമോഹം വാ ചിത്തം ‘‘സമോഹം മേ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, വീതമോഹം വാ ചിത്തം ‘‘വീതമോഹം മേ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, സംഖിത്തം വാ ചിത്തം ‘‘സംഖിത്തം മേ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, വിക്ഖിത്തം വാ ചിത്തം ‘‘വിക്ഖിത്തം മേ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, മഹഗ്ഗതം വാ ചിത്തം ‘‘മഹഗ്ഗതം മേ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, അമഹഗ്ഗതം വാ ചിത്തം ‘‘അമഹഗ്ഗതം മേ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, സഉത്തരം വാ ചിത്തം ‘‘സഉത്തരം മേ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, അനുത്തരം വാ ചിത്തം ‘‘അനുത്തരം മേ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, സമാഹിതം വാ ചിത്തം ‘‘സമാഹിതം മേ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, അസമാഹിതം വാ ചിത്തം ‘‘അസമാഹിതം മേ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, വിമുത്തം വാ ചിത്തം ‘‘വിമുത്തം മേ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, അവിമുത്തം വാ ചിത്തം ‘‘അവിമുത്തം മേ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി. സോ തം നിമിത്തം ആസേവതി ഭാവേതി ബഹുലീകരോതി സ്വാവത്ഥിതം വവത്ഥപേതി. സോ തം നിമിത്തം ആസേവിത്വാ ഭാവേത്വാ ബഹുലീകരിത്വാ സ്വാവത്ഥിതം വവത്ഥപേത്വാ ബഹിദ്ധാ ചിത്തേ ചിത്തം ഉപസംഹരതി.

കഥഞ്ച ഭിക്ഖു ബഹിദ്ധാ ചിത്തേ ചിത്താനുപസ്സീ വിഹരതി? ഇധ ഭിക്ഖു സരാഗം വാസ്സ ചിത്തം ‘‘സരാഗമസ്സ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, വീതരാഗം വാസ്സ ചിത്തം ‘‘വീതരാഗമസ്സ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, സദോസം വാസ്സ ചിത്തം ‘‘സദോസമസ്സ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, വീതദോസം വാസ്സ ചിത്തം ‘‘വീതദോസമസ്സ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, സമോഹം വാസ്സ ചിത്തം ‘‘സമോഹമസ്സ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, വീതമോഹം വാസ്സ ചിത്തം ‘‘വീതമോഹമസ്സ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, സംഖിത്തം വാസ്സ ചിത്തം ‘‘സംഖിത്തമസ്സ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, വിക്ഖിത്തം വാസ്സ ചിത്തം ‘‘വിക്ഖിത്തമസ്സ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, മഹഗ്ഗതം വാസ്സ ചിത്തം ‘‘മഹഗ്ഗതമസ്സ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, അമഹഗ്ഗതം വാസ്സ ചിത്തം ‘‘അമഹഗ്ഗതമസ്സ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, സഉത്തരം വാസ്സ ചിത്തം ‘‘സഉത്തരമസ്സ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, അനുത്തരം വാസ്സ ചിത്തം ‘‘അനുത്തരമസ്സ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, സമാഹിതം വാസ്സ ചിത്തം ‘‘സമാഹിതമസ്സ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, അസമാഹിതം വാസ്സ ചിത്തം ‘‘അസമാഹിതമസ്സ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, വിമുത്തം വാസ്സ ചിത്തം ‘‘വിമുത്തമസ്സ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, അവിമുത്തം വാസ്സ ചിത്തം ‘‘അവിമുത്തമസ്സ ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി. സോ തം നിമിത്തം ആസേവതി ഭാവേതി ബഹുലീകരോതി സ്വാവത്ഥിതം വവത്ഥപേതി. സോ തം നിമിത്തം ആസേവിത്വാ ഭാവേത്വാ ബഹുലീകരിത്വാ സ്വാവത്ഥിതം വവത്ഥപേത്വാ അജ്ഝത്തബഹിദ്ധാ ചിത്തേ ചിത്തം ഉപസംഹരതി.

കഥഞ്ച ഭിക്ഖു അജ്ഝത്തബഹിദ്ധാ ചിത്തേ ചിത്താനുപസ്സീ വിഹരതി? ഇധ ഭിക്ഖു സരാഗം വാ ചിത്തം ‘‘സരാഗം ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, വീതരാഗം വാ ചിത്തം ‘‘വീതരാഗം ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, സദോസം വാ ചിത്തം ‘‘സദോസം ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, വീതദോസം വാ ചിത്തം ‘‘വീതദോസം ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, സമോഹം വാ ചിത്തം ‘‘സമോഹം ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, വീതമോഹം വാ ചിത്തം ‘‘വീതമോഹം ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, സംഖിത്തം വാ ചിത്തം ‘‘സംഖിത്തം ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, വിക്ഖിത്തം വാ ചിത്തം ‘‘വിക്ഖിത്തം ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, മഹഗ്ഗതം വാ ചിത്തം ‘‘മഹഗ്ഗതം ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, അമഹഗ്ഗതം വാ ചിത്തം ‘‘അമഹഗ്ഗതം ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, സഉത്തരം വാ ചിത്തം ‘‘സഉത്തരം ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, അനുത്തരം വാ ചിത്തം ‘‘അനുത്തരം ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, സമാഹിതം വാ ചിത്തം ‘‘സമാഹിതം ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, അസമാഹിതം വാ ചിത്തം ‘‘അസമാഹിതം ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, വിമുത്തം വാ ചിത്തം ‘‘വിമുത്തം ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി, അവിമുത്തം വാ ചിത്തം ‘‘അവിമുത്തം ചിത്ത’’ന്തി പജാനാതി. ഏവം ഭിക്ഖു അജ്ഝത്തബഹിദ്ധാ ചിത്തേ ചിത്താനുപസ്സീ വിഹരതി ആതാപീ സമ്പജാനോ സതിമാ വിനേയ്യ ലോകേ അഭിജ്ഝാദോമനസ്സം.

൩൬൬. അനുപസ്സീതി…പേ… വിഹരതീതി…പേ… ആതാപീതി…പേ… സമ്പജാനോതി…പേ… സതിമാതി…പേ… വിനേയ്യ ലോകേ അഭിജ്ഝാദോമനസ്സന്തി. തത്ഥ കതമോ ലോകോ? തംയേവ ചിത്തം ലോകോ. പഞ്ചപി ഉപാദാനക്ഖന്ധാ ലോകോ – തത്ഥ കതമാ അഭിജ്ഝാ? യോ രാഗോ സാരാഗോ…പേ… ചിത്തസ്സ സാരാഗോ – അയം വുച്ചതി ‘‘അഭിജ്ഝാ’’. തത്ഥ കതമം ദോമനസ്സം? യം ചേതസികം അസാതം ചേതസികം ദുക്ഖം ചേതോസമ്ഫസ്സജം അസാതം ദുക്ഖം വേദയിതം ചേതോസമ്ഫസ്സജാ അസാതാ ദുക്ഖാ വേദനാ – ഇദം വുച്ചതി ‘‘ദോമനസ്സം’’. ഇതി അയഞ്ച അഭിജ്ഝാ ഇദഞ്ച ദോമനസ്സം ഇമമ്ഹി ലോകേ വിനീതാ ഹോന്തി പടിവിനീതാ സന്താ സമിതാ വൂപസന്താ അത്ഥങ്ഗതാ അബ്ഭത്ഥങ്ഗതാ അപ്പിതാ ബ്യപ്പിതാ സോസിതാ വിസോസിതാ ബ്യന്തീകതാ. തേന വുച്ചതി ‘‘വിനേയ്യ ലോകേ അഭിജ്ഝാദോമനസ്സ’’ന്തി.

ചിത്താനുപസ്സനാനിദ്ദേസോ.