൬. ഉപ്പാദകകമ്മആയുപ്പമാണവാരോ

൧. ഉപ്പാദകകമ്മം

൧൦൨൧. ദേവാതി. തയോ ദേവാ – സമ്മുതിദേവാ [സമ്മതിദേവാ (സ്യാ.)], ഉപപത്തിദേവാ, വിസുദ്ധിദേവാ.

സമ്മുതിദേവാ നാമ – രാജാനോ, ദേവിയോ, കുമാരാ.

ഉപപത്തിദേവാ നാമ – ചാതുമഹാരാജികേ [ചാതുമ്മഹാരാജികേ (സീ. സ്യാ.)] ദേവേ ഉപാദായ തദുപരി ദേവാ.

വിസുദ്ധിദേവാ നാമ – അരഹന്തോ വുച്ചന്തി.

ദാനം ദത്വാ, സീലം സമാദിയിത്വാ, ഉപോസഥകമ്മം കത്വാ കത്ഥ ഉപപജ്ജന്തി? ദാനം ദത്വാ, സീലം സമാദിയിത്വാ, ഉപോസഥകമ്മം കത്വാ അപ്പേകച്ചേ ഖത്തിയമഹാസാലാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി, അപ്പേകച്ചേ ബ്രാഹ്മണമഹാസാലാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി, അപ്പേകച്ചേ ഗഹപതിമഹാസാലാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി, അപ്പേകച്ചേ ചാതുമഹാരാജികാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി, അപ്പേകച്ചേ താവതിംസാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി, അപ്പേകച്ചേ യാമാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി, അപ്പേകച്ചേ തുസിതാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി, അപ്പേകച്ചേ നിമ്മാനരതീനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി, അപ്പേകച്ചേ പരനിമ്മിതവസവത്തീനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി.

൨. ആയുപ്പമാണം

൧൦൨൨. മനുസ്സാനം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? വസ്സസതം, അപ്പം വാ ഭിയ്യോ [അപ്പം വാ ഭിയ്യോ വാ (സ്യാ. ക.) ദീ. നി. ൨.൭].

൧൦൨൩. ചാതുമഹാരാജികാനം ദേവാനം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? യാനി മാനുസകാനി പഞ്ഞാസ വസ്സാനി, ചാതുമ്മഹാരാജികാനം ദേവാനം ഏസോ ഏകോ രത്തിന്ദിവോ [രത്തിദിവോ (ക.) അ. നി. ൩.൭൧]. തായ രത്തിയാ തിംസ രത്തിയോ മാസോ. തേന മാസേന ദ്വാദസമാസിയോ സംവച്ഛരോ. തേന സംവച്ഛരേന ദിബ്ബാനി പഞ്ച വസ്സസതാനി ചാതുമ്മഹാരാജികാനം ദേവാനം ആയുപ്പമാണം. മനുസ്സാനം ഗണനായ കിത്തകം ഹോതി? നവുതി വസ്സസതസഹസ്സാനി.

താവതിംസാനം ദേവാനം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? യം മാനുസകം വസ്സസതം, താവതിംസാനം ദേവാനം ഏസോ ഏകോ രത്തിന്ദിവോ. തായ രത്തിയാ തിംസ രത്തിയോ മാസോ. തേന മാസേന ദ്വാദസമാസിയോ സംവച്ഛരോ. തേന സംവച്ഛരേന ദിബ്ബം വസ്സസഹസ്സം താവതിംസാനം ദേവാനം ആയുപ്പമാണം. മനുസ്സാനം ഗണനായ കിത്തകം ഹോതി? തിസ്സോ ച വസ്സകോടിയോ സട്ഠി ച വസ്സസതസഹസ്സാനി.

യാമാനം ദേവാനം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? യാനി മാനുസകാനി ദ്വേ വസ്സസതാനി, യാമാനം ദേവാനം ഏസോ ഏകോ രത്തിന്ദിവോ. തായ രത്തിയാ തിംസരത്തിയോ മാസോ. തേന മാസേന ദ്വാദസമാസിയോ സംവച്ഛരോ. തേന സംവച്ഛരേന ദിബ്ബാനി ദ്വേ വസ്സസഹസ്സാനി യാമാനം ദേവാനം ആയുപ്പമാണം. മനുസ്സാനം ഗണനായ കിത്തകം ഹോതി? ചുദ്ദസഞ്ച വസ്സകോടിയോ ചത്താരീസഞ്ച വസ്സസതസഹസ്സാനി.

തുസിതാനം ദേവാനം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? യാനി മാനുസകാനി ചത്താരി വസ്സസതാനി, തുസിതാനം ദേവാനം ഏസോ ഏകോ രത്തിന്ദിവോ. തായ രത്തിയാ തിംസരത്തിയോ മാസോ. തേന മാസേന ദ്വാദസമാസിയോ സംവച്ഛരോ. തേന സംവച്ഛരേന ദിബ്ബാനി ചത്താരി വസ്സസഹസ്സാനി തുസിതാനം ദേവാനം ആയുപ്പമാണം. മനുസ്സാനം ഗണനായ കിത്തകം ഹോതി? സത്തപഞ്ഞാസ വസ്സകോടിയോ സട്ഠി ച വസ്സസതസഹസ്സാനി.

നിമ്മാനരതീനം ദേവാനം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? യാനി മാനുസകാനി അട്ഠ വസ്സസതാനി, നിമ്മാനരതീനം ദേവാനം ഏസോ ഏകോ രത്തിന്ദിവോ. തായ രത്തിയാ തിംസരത്തിയോ മാസോ. തേന മാസേന ദ്വാദസമാസിയോ സംവച്ഛരോ. തേന സംവച്ഛരേന ദിബ്ബാനി അട്ഠ വസ്സസഹസ്സാനി നിമ്മാനരതീനം ദേവാനം ആയുപ്പമാണം. മനുസ്സാനം ഗണനായ കിത്തകം ഹോതി? ദ്വേ വസ്സകോടിസതാനി തിംസഞ്ച വസ്സകോടിയോ ചത്താരീസഞ്ച വസ്സസതസഹസ്സാനി.

പരനിമ്മിതവസവത്തീനം ദേവാനം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? യാനി മാനുസകാനി സോളസ വസ്സസതാനി, പരനിമ്മിതവസവത്തീനം ദേവാനം ഏസോ ഏകോ രത്തിന്ദിവോ. തായ രത്തിയാ തിംസരത്തിയോ മാസോ. തേന മാസേന ദ്വാദസമാസിയോ സംവച്ഛരോ. തേന സംവച്ഛരേന ദിബ്ബാനി സോളസ വസ്സസഹസ്സാനി പരനിമ്മിതവസവത്തീനം ദേവാനം ആയുപ്പമാണം. മനുസ്സാനം ഗണനായ കിത്തകം ഹോതി? നവ ച വസ്സകോടിസതാനി ഏകവീസഞ്ച വസ്സകോടിയോ സട്ഠി ച വസ്സസതസഹസ്സാനീതി.

ഛ ഏതേ [ഛപി തേ (സ്യാ.)] കാമാവചരാ, സബ്ബകാമസമിദ്ധിനോ;

സബ്ബേസം ഏകസങ്ഖാതോ, ആയു ഭവതി കിത്തകോ.

ദ്വാദസ കോടിസതം തേസം, അട്ഠവീസഞ്ച കോടിയോ;

പഞ്ഞാസ സതസഹസ്സാനി, വസ്സഗ്ഗേന പകാസിതാതി.

൧൦൨൪. പഠമം ഝാനം പരിത്തം ഭാവേത്വാ കത്ഥ ഉപപജ്ജന്തി? പഠമം ഝാനം പരിത്തം ഭാവേത്വാ ബ്രഹ്മപാരിസജ്ജാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി. തേസം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? കപ്പസ്സ തതിയോ ഭാഗോ.

പഠമം ഝാനം മജ്ഝിമം ഭാവേത്വാ കത്ഥ ഉപപജ്ജന്തി? പഠമം ഝാനം മജ്ഝിമം ഭാവേത്വാ ബ്രഹ്മപുരോഹിതാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി. തേസം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? ഉപഡ്ഢകപ്പോ.

പഠമം ഝാനം പണീതം ഭാവേത്വാ കത്ഥ ഉപപജ്ജന്തി? പഠമം ഝാനം പണീതം ഭാവേത്വാ മഹാബ്രഹ്മാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി. തേസം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? കപ്പോ [ഏകോ കപ്പോ (സ്യാ.)].

൧൦൨൫. ദുതിയം ഝാനം പരിത്തം ഭാവേത്വാ കത്ഥ ഉപപജ്ജന്തി? ദുതിയം ഝാനം പരിത്തം ഭാവേത്വാ പരിത്താഭാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി. തേസം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? ദ്വേ കപ്പാ.

ദുതിയം ഝാനം മജ്ഝിമം ഭാവേത്വാ കത്ഥ ഉപപജ്ജന്തി? ദുതിയം ഝാനം മജ്ഝിമം ഭാവേത്വാ അപ്പമാണാഭാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി. തേസം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? ചത്താരോ കപ്പാ.

ദുതിയം ഝാനം പണീതം ഭാവേത്വാ കത്ഥ ഉപപജ്ജന്തി? ദുതിയം ഝാനം പണീതം ഭാവേത്വാ ആഭസ്സരാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി. തേസം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? അട്ഠ കപ്പാ.

൧൦൨൬. തതിയം ഝാനം പരിത്തം ഭാവേത്വാ കത്ഥ ഉപപജ്ജന്തി? തതിയം ഝാനം പരിത്തം ഭാവേത്വാ പരിത്തസുഭാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി. തേസം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? സോളസ കപ്പാ.

തതിയം ഝാനം മജ്ഝിമം ഭാവേത്വാ കത്ഥ ഉപപജ്ജന്തി? തതിയം ഝാനം മജ്ഝിമം ഭാവേത്വാ അപ്പമാണസുഭാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി. തേസം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? ബാത്തിംസ കപ്പാ.

തതിയം ഝാനം പണീതം ഭാവേത്വാ കത്ഥ ഉപപജ്ജന്തി? തതിയം ഝാനം പണീതം ഭാവേത്വാ സുഭകിണ്ഹാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി. തേസം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? ചതുസട്ഠി കപ്പാ.

൧൦൨൭. ചതുത്ഥം ഝാനം ഭാവേത്വാ ആരമ്മണനാനത്തതാ മനസികാരനാനത്തതാ ഛന്ദനാനത്തതാ പണിധിനാനത്തതാ അധിമോക്ഖനാനത്തതാ അഭിനീഹാരനാനത്തതാ പഞ്ഞാനാനത്തതാ അപ്പേകച്ചേ അസഞ്ഞസത്താനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി, അപ്പേകച്ചേ വേഹപ്ഫലാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി, അപ്പേകച്ചേ അവിഹാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി, അപ്പേകച്ചേ അതപ്പാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി, അപ്പേകച്ചേ സുദസ്സാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി, അപ്പേകച്ചേ സുദസ്സീനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി, അപ്പേകച്ചേ അകനിട്ഠാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി, അപ്പേകച്ചേ ആകാസാനഞ്ചായതനൂപഗാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി, അപ്പേകച്ചേ വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനൂപഗാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി, അപ്പേകച്ചേ ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനൂപഗാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി, അപ്പേകച്ചേ നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനൂപഗാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജന്തി.

അസഞ്ഞസത്താനഞ്ച വേഹപ്ഫലാനഞ്ച ദേവാനം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? പഞ്ചകപ്പസതാനി.

അവിഹാനം ദേവാനം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? കപ്പസഹസ്സം.

അതപ്പാനം ദേവാനം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? ദ്വേ കപ്പസഹസ്സാനി.

സുദസ്സാനം ദേവാനം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? ചത്താരി കപ്പസഹസ്സാനി.

സുദസ്സീനം ദേവാനം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? അട്ഠ കപ്പസഹസ്സാനി.

അകനിട്ഠാനം ദേവാനം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? സോളസ കപ്പസഹസ്സാനി.

൧൦൨൮. ആകാസാനഞ്ചായതനൂപഗാനം ദേവാനം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? വീസതി കപ്പസഹസ്സാനി.

വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനൂപഗാനം ദേവാനം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? ചത്താരീസ കപ്പസഹസ്സാനി.

ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനൂപഗാനം ദേവാനം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? സട്ഠി കപ്പസഹസ്സാനി.

നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനൂപഗാനം ദേവാനം കിത്തകം ആയുപ്പമാണം? ചതുരാസീതി കപ്പസഹസ്സാനീതി.

൧൦൨൯. ഉക്ഖിത്താ പുഞ്ഞതേജേന, കാമരൂപഗതിം ഗതാ.

ഭവഗ്ഗതമ്പി [ഭവഗ്ഗം വാപി (സ്യാ.)] സമ്പത്താ, പുനാഗച്ഛന്തി [പുന ഗച്ഛന്തി (സ്യാ.)] ദുഗ്ഗതിം.

താവ ദീഘായുകാ സത്താ, ചവന്തി ആയുസങ്ഖയാ;

നത്ഥി കോചി ഭവോ നിച്ചോ, ഇതി വുത്തം മഹേസിനാ.

തസ്മാ ഹി ധീരാ നിപകാ, നിപുണാ അത്ഥചിന്തകാ;

ജരാമരണമോക്ഖായ, ഭാവേന്തി മഗ്ഗമുത്തമം.

ഭാവയിത്വാ സുചിം മഗ്ഗം, നിബ്ബാനോഗധഗാമിനം;

സബ്ബാസവേ പരിഞ്ഞായ, പരിനിബ്ബന്തി അനാസവാതി.