(൨-൫) ചത്താരോ ഗന്ഥാദീ

൯൩൮. തത്ഥ കതമേ ചത്താരോ ഗന്ഥാ …പേ… ചത്താരോ ഓഘാ…പേ… ചത്താരോ യോഗാ…പേ… ചത്താരി ഉപാദാനാനി? കാമുപാദാനം, ദിട്ഠുപാദാനം, സീലബ്ബതുപാദാനം, അത്തവാദുപാദാനം.

(ക) കാമുപാദാനം

തത്ഥ കതമം കാമുപാദാനം? യോ കാമേസു കാമച്ഛന്ദോ…പേ… കാമജ്ഝോസാനം – ഇദം വുച്ചതി ‘‘കാമുപാദാനം’’.

(ഖ) ദിട്ഠുപാദാനം

തത്ഥ കതമം ദിട്ഠുപാദാനം? ‘‘നത്ഥി ദിന്നം, നത്ഥി യിട്ഠം…പേ… യേ ഇമഞ്ച ലോകം പരഞ്ച ലോകം സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ പവേദേന്തീ’’തി. യാ ഏവരൂപാ ദിട്ഠി ദിട്ഠിഗതം…പേ… വിപരിയാസഗ്ഗാഹോ – ഇദം വുച്ചതി ‘‘ദിട്ഠുപാദാനം’’. ഠപേത്വാ സീലബ്ബതുപാദാനഞ്ച അത്തവാദുപാദാനഞ്ച സബ്ബാപി മിച്ഛാദിട്ഠി ദിട്ഠുപാദാനം.

(ഗ) സീലബ്ബതുപാദാനം

തത്ഥ കതമം സീലബ്ബതുപാദാനം? ഇതോ ബഹിദ്ധാ സമണബ്രാഹ്മണാനം സീലേന സുദ്ധി വതേന സുദ്ധി സീലബ്ബതേന സുദ്ധീതി. യാ ഏവരൂപാ ദിട്ഠി ദിട്ഠിഗതം…പേ… വിപരിയാസഗ്ഗാഹോ – ഇദം വുച്ചതി ‘‘സീലബ്ബതുപാദാനം’’.

(ഘ) അത്തവാദുപാദാനം

തത്ഥ കതമം അത്തവാദുപാദാനം? ഇധ അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ അരിയാനം അദസ്സാവീ അരിയധമ്മസ്സ അകോവിദോ അരിയധമ്മേ അവിനീതോ, സപ്പുരിസാനം അദസ്സാവീ സപ്പുരിസധമ്മസ്സ അകോവിദോ സപ്പുരിസധമ്മേ അവിനീതോ – രൂപം അത്തതോ സമനുപസ്സതി രൂപവന്തം വാ അത്താനം അത്തനി വാ രൂപം രൂപസ്മിം വാ അത്താനം. വേദനം…പേ… സഞ്ഞം…പേ… സങ്ഖാരേ…പേ… വിഞ്ഞാണം അത്തതോ സമനുപസ്സതി വിഞ്ഞാണവന്തം വാ അത്താനം അത്തനി വാ വിഞ്ഞാണം വിഞ്ഞാണസ്മിം വാ അത്താനം. യാ ഏവരൂപാ ദിട്ഠി ദിട്ഠിഗതം…പേ… വിപരിയാസഗ്ഗാഹോ – ഇദം വുച്ചതി ‘‘അത്തവാദുപാദാനം’’. ഇമാനി ചത്താരി ഉപാദാനാനി.