(൨) ബാഹിരസ്സ ഉപാദായ

൯൭൫. തത്ഥ കതമാനി അട്ഠാരസ തണ്ഹാവിചരിതാനി ബാഹിരസ്സ ഉപാദായ? ഇമിനാ അസ്മീതി ഹോതി, ഇമിനാ ഇത്ഥസ്മീതി ഹോതി, ഇമിനാ ഏവസ്മീതി ഹോതി, ഇമിനാ അഞ്ഞഥാസ്മീതി ഹോതി, ഇമിനാ ഭവിസ്സന്തി ഹോതി, ഇമിനാ ഇത്ഥം ഭവിസ്സന്തി ഹോതി, ഇമിനാ ഏവം ഭവിസ്സന്തി ഹോതി, ഇമിനാ അഞ്ഞഥാ ഭവിസ്സന്തി ഹോതി, ഇമിനാ അസസ്മീതി ഹോതി, ഇമിനാ സാതസ്മീതി ഹോതി, ഇമിനാ സിയന്തി ഹോതി, ഇമിനാ ഇത്ഥം സിയന്തി ഹോതി, ഇമിനാ ഏവം സിയന്തി ഹോതി, ഇമിനാ അഞ്ഞഥാ സിയന്തി ഹോതി, ഇമിനാ അപാഹം സിയന്തി ഹോതി, ഇമിനാ അപാഹം ഇത്ഥം സിയന്തി ഹോതി, ഇമിനാ അപാഹം ഏവം സിയന്തി ഹോതി, ഇമിനാ അപാഹം അഞ്ഞഥാ സിയന്തി ഹോതി.

൯൭൬. (൧) കഥഞ്ച ഇമിനാ അസ്മീതി ഹോതി? കഞ്ചി ധമ്മം അവകാരിം കരിത്വാ രൂപം… വേദനം… സഞ്ഞം… സങ്ഖാരേ… വിഞ്ഞാണം ഇമിനാ അസ്മീതി ഛന്ദം പടിലഭതി, ഇമിനാ അസ്മീതി മാനം പടിലഭതി, ഇമിനാ അസ്മീതി ദിട്ഠിം പടിലഭതി. തസ്മിം സതി ഇമാനി പപഞ്ചിതാനി ഹോന്തി – ഇമിനാ ഇത്ഥസ്മീതി വാ, ഇമിനാ ഏവസ്മീതി വാ, ഇമിനാ അഞ്ഞഥാസ്മീതി വാ.

(൨) കഥഞ്ച ഇമിനാ ഇത്ഥസ്മീതി ഹോതി? ഇമിനാ ഖത്തിയോസ്മീതി വാ, ഇമിനാ ബ്രാഹ്മണോസ്മീതി വാ, ഇമിനാ വേസ്സോസ്മീതി വാ, ഇമിനാ സുദ്ദോസ്മീതി വാ, ഇമിനാ ഗഹട്ഠോസ്മീതി വാ, ഇമിനാ പബ്ബജിതോസ്മീതി വാ, ഇമിനാ ദേവോസ്മീതി വാ, ഇമിനാ മനുസ്സോസ്മീതി വാ, ഇമിനാ രൂപീസ്മീതി വാ, ഇമിനാ അരൂപീസ്മീതി വാ, ഇമിനാ സഞ്ഞീസ്മീതി വാ, ഇമിനാ അസഞ്ഞീസ്മീതി വാ, ഇമിനാ നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീസ്മീതി വാ – ഏവം ഇമിനാ ഇത്ഥസ്മീതി ഹോതി.

(൩) കഥഞ്ച ഇമിനാ ഏവസ്മീതി ഹോതി? പരപുഗ്ഗലം ഉപനിധായ യഥാ സോ ഖത്തിയോ ഇമിനാ തഥാഹം ഖത്തിയോസ്മീതി വാ, യഥാ സോ ബ്രാഹ്മണോ ഇമിനാ തഥാഹം ബ്രാഹ്മണോസ്മീതി വാ…പേ… യഥാ സോ നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീ ഇമിനാ തഥാഹം നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീസ്മീതി വാ – ഏവം ഇമിനാ ഏവസ്മീതി ഹോതി.

(൪) കഥഞ്ച ഇമിനാ അഞ്ഞഥാസ്മീതി ഹോതി? പരപുഗ്ഗലം ഉപനിധായ യഥാ സോ ഖത്തിയോ ഇമിനാ നാഹം തഥാ ഖത്തിയോസ്മീതി വാ, യഥാ സോ ബ്രാഹ്മണോ ഇമിനാ നാഹം തഥാ ബ്രാഹ്മണോസ്മീതി വാ…പേ… യഥാ സോ നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീ ഇമിനാ നാഹം തഥാ നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീസ്മീതി വാ – ഏവം ഇമിനാ അഞ്ഞഥാസ്മീതി ഹോതി.

(൫) കഥഞ്ച ഇമിനാ ഭവിസ്സന്തി ഹോതി? കഞ്ചി ധമ്മം അവകാരിം കരിത്വാ രൂപം… വേദനം… സഞ്ഞം… സങ്ഖാരേ… വിഞ്ഞാണം ഇമിനാ ഭവിസ്സന്തി ഛന്ദം പടിലഭതി, ഇമിനാ ഭവിസ്സന്തി മാനം പടിലഭതി, ഇമിനാ ഭവിസ്സന്തി ദിട്ഠിം പടിലഭതി. തസ്മിം സതി ഇമാനി പപഞ്ചിതാനി ഹോന്തി – ഇമിനാ ഇത്ഥം ഭവിസ്സന്തി വാ, ഇമിനാ ഏവം ഭവിസ്സന്തി വാ, ഇമിനാ അഞ്ഞഥാ ഭവിസ്സന്തി വാ.

(൬) കഥഞ്ച ഇമിനാ ഇത്ഥം ഭവിസ്സന്തി ഹോതി? ഇമിനാ ഖത്തിയോ ഭവിസ്സന്തി വാ…പേ… ഇമിനാ അരൂപീ ഭവിസ്സന്തി വാ, ഇമിനാ സഞ്ഞീ ഭവിസ്സന്തി വാ, ഇമിനാ അസഞ്ഞീ ഭവിസ്സന്തി വാ, ഇമിനാ നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീ ഭവിസ്സന്തി വാ – ഏവം ഇമിനാ ഇത്ഥം ഭവിസ്സന്തി ഹോതി.

(൭) കഥഞ്ച ഇമിനാ ഏവം ഭവിസ്സന്തി ഹോതി? പരപുഗ്ഗലം ഉപനിധായ യഥാ സോ ഖത്തിയോ ഇമിനാ തഥാഹം ഖത്തിയോ ഭവിസ്സന്തി വാ, യഥാ സോ ബ്രാഹ്മണോ ഇമിനാ തഥാഹം ബ്രാഹ്മണോ ഭവിസ്സന്തി വാ…പേ… യഥാ സോ നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീ ഇമിനാ തഥാഹം നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീ ഭവിസ്സന്തി വാ – ഏവം ഇമിനാ ഏവം ഭവിസ്സന്തി ഹോതി.

(൮) കഥഞ്ച ഇമിനാ അഞ്ഞഥാ ഭവിസ്സന്തി ഹോതി? പരപുഗ്ഗലം ഉപനിധായ യഥാ സോ ഖത്തിയോ ഇമിനാ നാഹം തഥാ ഖത്തിയോ ഭവിസ്സന്തി വാ, യഥാ സോ ബ്രാഹ്മണോ ഇമിനാ നാഹം തഥാ ബ്രാഹ്മണോ ഭവിസ്സന്തി വാ…പേ… യഥാ സോ നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീ ഇമിനാ നാഹം തഥാ നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീ ഭവിസ്സന്തി വാ – ഏവം ഇമിനാ അഞ്ഞഥാ ഭവിസ്സന്തി ഹോതി.

(൯) കഥഞ്ച ഇമിനാ അസസ്മീതി ഹോതി? കഞ്ചി ധമ്മം അവകാരിം [അവകാരീ (സീ.)] കരിത്വാ രൂപം…പേ… വേദനം… സഞ്ഞം… സങ്ഖാരേ… വിഞ്ഞാണം ഇമിനാ നിച്ചോസ്മി ധുവോസ്മി സസ്സതോസ്മി അവിപരിണാമധമ്മോസ്മീതി – ഏവം ഇമിനാ അസസ്മീതി ഹോതി.

(൧൦) കഥഞ്ച ഇമിനാ സാതസ്മീതി ഹോതി? കഞ്ചി ധമ്മം അവകാരിം കരിത്വാ രൂപം…പേ… വേദനം… സഞ്ഞം… സങ്ഖാരേ… വിഞ്ഞാണം ഇമിനാ ഉച്ഛിജ്ജിസ്സാമി വിനസ്സിസ്സാമി ന ഭവിസ്സാമീതി – ഏവം ഇമിനാ സാതസ്മീതി ഹോതി.

(൧൧) കഥഞ്ച ഇമിനാ സിയന്തി ഹോതി? കഞ്ചി ധമ്മം അവകാരിം കരിത്വാ രൂപം…പേ… വേദനം… സഞ്ഞം… സങ്ഖാരേ… വിഞ്ഞാണം ഇമിനാ സിയന്തി ഛന്ദം പടിലഭതി, ഇമിനാ സിയന്തി മാനം പടിലഭതി, ഇമിനാ സിയന്തി ദിട്ഠിം പടിലഭതി. തസ്മിം സതി ഇമാനി പപഞ്ചിതാനി ഹോന്തി – ഇമിനാ ഇത്ഥം സിയന്തി വാ, ഇമിനാ ഏവം സിയന്തി വാ, ഇമിനാ അഞ്ഞഥാ സിയന്തി വാ.

(൧൨) കഥഞ്ച ഇമിനാ ഇത്ഥം സിയന്തി ഹോതി? ഇമിനാ ഖത്തിയോ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ ബ്രാഹ്മണോ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ വേസ്സോ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ സുദ്ദോ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ ഗഹട്ഠോ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ പബ്ബജിതോ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ ദേവോ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ മനുസ്സോ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ രൂപീ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ അരൂപീ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ സഞ്ഞീ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ അസഞ്ഞീ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീ സിയന്തി വാ – ഏവം ഇമിനാ ഇത്ഥം സിയന്തി ഹോതി.

(൧൩) കഥഞ്ച ഇമിനാ ഏവം സിയന്തി ഹോതി? പരപുഗ്ഗലം ഉപനിധായ യഥാ സോ ഖത്തിയോ ഇമിനാ തഥാഹം ഖത്തിയോ സിയന്തി വാ, യഥാ സോ ബ്രാഹ്മണോ ഇമിനാ തഥാഹം ബ്രാഹ്മണോ സിയന്തി വാ…പേ… യഥാ സോ നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീ ഇമിനാ തഥാഹം നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീ സിയന്തി വാ – ഏവം ഇമിനാ ഏവം സിയന്തി ഹോതി.

(൧൪) കഥഞ്ച ഇമിനാ അഞ്ഞഥാ സിയന്തി ഹോതി? പരപുഗ്ഗലം ഉപനിധായ യഥാ സോ ഖത്തിയോ ഇമിനാ നാഹം തഥാ ഖത്തിയോ സിയന്തി വാ, യഥാ സോ ബ്രാഹ്മണോ ഇമിനാ നാഹം തഥാ ബ്രാഹ്മണോ സിയന്തി വാ…പേ… യഥാ സോ നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീ ഇമിനാ നാഹം തഥാ നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീ സിയന്തി വാ – ഏവം ഇമിനാ അഞ്ഞഥാ സിയന്തി ഹോതി.

(൧൫) കഥഞ്ച ഇമിനാ അപാഹം സിയന്തി ഹോതി? കഞ്ചി ധമ്മം അവകാരിം കരിത്വാ രൂപം…പേ… വേദനം… സഞ്ഞം… സങ്ഖാരേ… വിഞ്ഞാണം ഇമിനാ അപാഹം സിയന്തി ഛന്ദം പടിലഭതി, ഇമിനാ അപാഹം സിയന്തി മാനം പടിലഭതി, ഇമിനാ അപാഹം സിയന്തി ദിട്ഠിം പടിലഭതി. തസ്മിം സതി ഇമാനി പപഞ്ചിതാനി ഹോന്തി – ഇമിനാ അപാഹം ഇത്ഥം സിയന്തി വാ, ഇമിനാ അപാഹം ഏവം സിയന്തി വാ, ഇമിനാ അപാഹം അഞ്ഞഥാ സിയന്തി വാ.

(൧൬) കഥഞ്ച ഇമിനാ അപാഹം ഇത്ഥം സിയന്തി ഹോതി? ഇമിനാ അപാഹം ഖത്തിയോ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ അപാഹം ബ്രാഹ്മണോ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ അപാഹം വേസ്സോ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ അപാഹം സുദ്ദോ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ അപാഹം ഗഹട്ഠോ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ അപാഹം പബ്ബജിതോ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ അപാഹം ദേവോ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ അപാഹം മനുസ്സോ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ അപാഹം രൂപീ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ അപാഹം അരൂപീ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ അപാഹം സഞ്ഞീ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ അപാഹം അസഞ്ഞീ സിയന്തി വാ, ഇമിനാ അപാഹം നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീ സിയന്തി വാ – ഏവം ഇമിനാ അപാഹം ഇത്ഥം സിയന്തി ഹോതി.

(൧൭) കഥഞ്ച ഇമിനാ അപാഹം ഏവം സിയന്തി ഹോതി? പരപുഗ്ഗലം ഉപനിധായ യഥാ സോ ഖത്തിയോ ഇമിനാ അപാഹം തഥാ ഖത്തിയോ സിയന്തി വാ, യഥാ സോ ബ്രാഹ്മണോ ഇമിനാ അപാഹം തഥാ ബ്രാഹ്മണോ സിയന്തി വാ…പേ… യഥാ സോ നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീ ഇമിനാ അപാഹം തഥാ നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീ സിയന്തി വാ – ഏവം ഇമിനാ അപാഹം ഏവം സിയന്തി ഹോതി.

(൧൮) കഥഞ്ച ഇമിനാ അപാഹം അഞ്ഞഥാ സിയന്തി ഹോതി? പരപുഗ്ഗലം ഉപനിധായ യഥാ സോ ഖത്തിയോ ഇമിനാ അപാഹം ന തഥാ ഖത്തിയോ സിയന്തി വാ, യഥാ സോ ബ്രാഹ്മണോ ഇമിനാ അപാഹം ന തഥാ ബ്രാഹ്മണോ സിയന്തി വാ…പേ… യഥാ സോ നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീ ഇമിനാ അപാഹം ന തഥാ നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീ സിയന്തി വാ – ഏവം ഇമിനാ അപാഹം അഞ്ഞഥാ സിയന്തി ഹോതി.

ഇമാനി അട്ഠാരസ തണ്ഹാവിചരിതാനി ബാഹിരസ്സ ഉപാദായ.

ഇതി ഇമാനി അട്ഠാരസ തണ്ഹാവിചരിതാനി അജ്ഝത്തികസ്സ ഉപാദായ, ഇമാനി അട്ഠാരസ തണ്ഹാവിചരിതാനി ബാഹിരസ്സ ഉപാദായ, തദേകജ്ഝം അഭിസഞ്ഞൂഹിത്വാ അഭിസങ്ഖിപിത്വാ ഛത്തിംസ തണ്ഹാവിചരിതാനി ഹോന്തി. ഇതി ഏവരൂപാനി അതീതാനി ഛത്തിംസ തണ്ഹാവിചരിതാനി, അനാഗതാനി ഛത്തിംസ തണ്ഹാവിചരിതാനി, പച്ചുപ്പന്നാനി ഛത്തിംസ തണ്ഹാവിചരിതാനി, തദേകജ്ഝം അഭിസഞ്ഞൂഹിത്വാ അഭിസങ്ഖിപിത്വാ അട്ഠതണ്ഹാവിചരിതസതം ഹോതി.

൯൭൭. തത്ഥ കതമാനി ദ്വാസട്ഠി ദിട്ഠിഗതാനി ബ്രഹ്മജാലേ വേയ്യാകരണേ വുത്താനി ഭഗവതാ? ചത്താരോ സസ്സതവാദാ, ചത്താരോ ഏകച്ചസസ്സതികാ, ചത്താരോ അന്താനന്തികാ, ചത്താരോ അമരാവിക്ഖേപികാ, ദ്വേ അധിച്ചസമുപ്പന്നികാ, സോളസ സഞ്ഞീവാദാ, അട്ഠ അസഞ്ഞീവാദാ, അട്ഠ നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞീവാദാ, സത്ത ഉച്ഛേദവാദാ, പഞ്ച ദിട്ഠധമ്മനിബ്ബാനവാദാ – ഇമാനി ദ്വാസട്ഠി ദിട്ഠിഗതാനി ബ്രഹ്മജാലേ വേയ്യാകരണേ വുത്താനി ഭഗവതാതി.

ഖുദ്ദകവത്ഥുവിഭങ്ഗോ നിട്ഠിതോ.