൧. വിഭങ്ഗവാരോ

ഹേതുപച്ചയോ

൧൧൧. അരൂപീ ധമ്മോ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ ഹേതുപച്ചയേന പച്ചയോ – അരൂപീ ഹേതൂ സമ്പയുത്തകാനം ഖന്ധാനം ഹേതുപച്ചയേന പച്ചയോ; പടിസന്ധിക്ഖണേ…പേ…. (൧)

അരൂപീ ധമ്മോ രൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ ഹേതുപച്ചയേന പച്ചയോ – അരൂപീ ഹേതൂ ചിത്തസമുട്ഠാനാനം രൂപാനം ഹേതുപച്ചയേന പച്ചയോ; പടിസന്ധിക്ഖണേ…പേ…. (൨)

അരൂപീ ധമ്മോ രൂപിസ്സ ച അരൂപിസ്സ ച ധമ്മസ്സ ഹേതുപച്ചയേന പച്ചയോ – അരൂപീ ഹേതൂ സമ്പയുത്തകാനം ഖന്ധാനം ചിത്തസമുട്ഠാനാനഞ്ച രൂപാനം ഹേതുപച്ചയേന പച്ചയോ; പടിസന്ധിക്ഖണേ…പേ…. (൩)

ആരമ്മണപച്ചയോ

൧൧൨. രൂപീ ധമ്മോ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ – ചക്ഖും…പേ… വത്ഥും… ഇത്ഥിന്ദ്രിയം… പുരിസിന്ദ്രിയം… ജീവിതിന്ദ്രിയം… ആപോധാതും… കബളീകാരം ആഹാരം അനിച്ചതോ…പേ… ദോമനസ്സം ഉപ്പജ്ജതി, ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ രൂപം പസ്സതി, ദിബ്ബായ സോതധാതുയാ സദ്ദം സുണാതി. രൂപായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസ്സ ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ…പേ… ഫോട്ഠബ്ബായതനം കായവിഞ്ഞാണസ്സ ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ; രൂപിനോ ഖന്ധാ ഇദ്ധിവിധഞാണസ്സ, പുബ്ബേനിവാസാനുസ്സതിഞാണസ്സ, അനാഗതംസഞാണസ്സ, ആവജ്ജനായ ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

൧൧൩. അരൂപീ ധമ്മോ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ – ദാനം…പേ… സീലം…പേ… ഉപോസഥകമ്മം കത്വാ തം പച്ചവേക്ഖതി, പുബ്ബേ സുചിണ്ണാനി പച്ചവേക്ഖതി, ഝാനാ…പേ… അരിയാ മഗ്ഗാ വുട്ഠഹിത്വാ മഗ്ഗം പച്ചവേക്ഖന്തി, ഫലം പച്ചവേക്ഖന്തി, നിബ്ബാനം പച്ചവേക്ഖന്തി; നിബ്ബാനം ഗോത്രഭുസ്സ, വോദാനസ്സ, മഗ്ഗസ്സ, ഫലസ്സ, ആവജ്ജനായ ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ; അരിയാ പഹീനേ കിലേസേ…പേ… വിക്ഖമ്ഭിതേ കിലേസേ…പേ… പുബ്ബേ…പേ… അരൂപിനോ ഖന്ധേ അനിച്ചതോ…പേ… ദോമനസ്സം ഉപ്പജ്ജതി, ചേതോപരിയഞാണേന അരൂപിചിത്തസമങ്ഗിസ്സ ചിത്തം ജാനാതി, ആകാസാനഞ്ചായതനം…പേ… നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനസ്സ…പേ… അരൂപിനോ ഖന്ധാ ഇദ്ധിവിധഞാണസ്സ, ചേതോപരിയഞാണസ്സ, പുബ്ബേനിവാസാനുസ്സതിഞാണസ്സ, യഥാകമ്മൂപഗഞാണസ്സ, അനാഗതംസഞാണസ്സ, ആവജ്ജനായ ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

അധിപതിപച്ചയോ

൧൧൪. രൂപീ ധമ്മോ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ. ആരമ്മണാധിപതി – ചക്ഖും…പേ… കബളീകാരം ആഹാരം ഗരും കത്വാ അസ്സാദേതി അഭിനന്ദതി, തം ഗരും കത്വാ രാഗോ ഉപ്പജ്ജതി, ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി. (൧)

അരൂപീ ധമ്മോ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ – ആരമ്മണാധിപതി, സഹജാതാധിപതി. ആരമ്മണാധിപതി – ദാനം…പേ… (സംഖിത്തം) നിബ്ബാനം മഗ്ഗസ്സ, ഫലസ്സ അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ; അരൂപിനോ ഖന്ധേ ഗരും കത്വാ അസ്സാദേതി…പേ… രാഗോ ഉപ്പജ്ജതി, ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി. സഹജാതാധിപതി – അരൂപീ അധിപതി സമ്പയുത്തകാനം ഖന്ധാനം അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

അരൂപീ ധമ്മോ രൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ. സഹജാതാധിപതി – അരൂപീ അധിപതി ചിത്തസമുട്ഠാനാനം രൂപാനം അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ. (൨)

അരൂപീ ധമ്മോ രൂപിസ്സ ച അരൂപിസ്സ ച ധമ്മസ്സ അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ. സഹജാതാധിപതി – അരൂപീ അധിപതി സമ്പയുത്തകാനം ഖന്ധാനം ചിത്തസമുട്ഠാനാനഞ്ച രൂപാനം അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ. (൩)

അനന്തരപച്ചയാദി

൧൧൫. അരൂപീ ധമ്മോ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ – പുരിമാ പുരിമാ അരൂപിനോ ഖന്ധാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം അരൂപീനം ഖന്ധാനം…പേ… ഫലസമാപത്തിയാ അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ, സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ.

(സഹജാതപച്ചയേ സത്ത, ഇഹ ഘടനാ നത്ഥി. അഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയേ ഛ, നിസ്സയപച്ചയേ സത്ത പഞ്ഹാ, ഇഹ ഘടനാ നത്ഥി).

ഉപനിസ്സയപച്ചയോ

൧൧൬. രൂപീ ധമ്മോ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ – ആരമ്മണൂപനിസ്സയോ, പകതൂപനിസ്സയോ…പേ…. പകതൂപനിസ്സയോ – ഉതും… ഭോജനം… സേനാസനം ഉപനിസ്സായ ദാനം ദേതി…പേ… സങ്ഘം ഭിന്ദതി, ഉതു… ഭോജനം… സേനാസനം സദ്ധായ…പേ… ഫലസമാപത്തിയാ ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

അരൂപീ ധമ്മോ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ – ആരമ്മണൂപനിസ്സയോ, അനന്തരൂപനിസ്സയോ, പകതൂപനിസ്സയോ…പേ…. പകതൂപനിസ്സയോ – സദ്ധം ഉപനിസ്സായ ദാനം ദേതി, സീലം…പേ… കായികം ദുക്ഖം ഉപനിസ്സായ ദാനം ദേതി…പേ… സങ്ഘം ഭിന്ദതി, സദ്ധാ…പേ… കായികം ദുക്ഖം… സദ്ധായ…പേ… ഫലസമാപത്തിയാ ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

പുരേജാതപച്ചയോ

൧൧൭. രൂപീ ധമ്മോ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ – ആരമ്മണപുരേജാതം, വത്ഥുപുരേജാതം. ആരമ്മണപുരേജാതം – ചക്ഖും…പേ… വത്ഥും…പേ… കബളീകാരം ആഹാരം അനിച്ചതോ …പേ… ദോമനസ്സം ഉപ്പജ്ജതി. ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ രൂപം പസ്സതി, ദിബ്ബായ സോതധാതുയാ സദ്ദം സുണാതി. രൂപായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസ്സ…പേ… ഫോട്ഠബ്ബായതനം കായവിഞ്ഞാണസ്സ…പേ…. വത്ഥുപുരേജാതം – ചക്ഖായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസ്സ…പേ… കായായതനം കായവിഞ്ഞാണസ്സ…പേ… വത്ഥു അരൂപീനം ഖന്ധാനം പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

പച്ഛാജാതപച്ചയോ

൧൧൮. അരൂപീ ധമ്മോ രൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ പച്ഛാജാതപച്ചയേന പച്ചയോ – പച്ഛാജാതാ അരൂപിനോ ഖന്ധാ പുരേജാതസ്സ ഇമസ്സ കായസ്സ പച്ഛാജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

ആസേവനപച്ചയോ

൧൧൯. അരൂപീ ധമ്മോ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ ആസേവനപച്ചയേന പച്ചയോ – പുരിമാ പുരിമാ അരൂപിനോ ഖന്ധാ പച്ഛിമാനം പച്ഛിമാനം അരൂപീനം ഖന്ധാനം ആസേവനപച്ചയേന പച്ചയോ.

കമ്മപച്ചയോ

൧൨൦. അരൂപീ ധമ്മോ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ – സഹജാതാ, നാനാക്ഖണികാ. സഹജാതാ – അരൂപീ ചേതനാ സമ്പയുത്തകാനം ഖന്ധാനം കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ; പടിസന്ധിക്ഖണേ…പേ…. നാനാക്ഖണികാ – അരൂപീ ചേതനാ വിപാകാനം ഖന്ധാനം കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

അരൂപീ ധമ്മോ രൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ – സഹജാതാ, നാനാക്ഖണികാ. സഹജാതാ – അരൂപീ ചേതനാ ചിത്തസമുട്ഠാനാനം രൂപാനം കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ; പടിസന്ധിക്ഖണേ…പേ…. നാനാക്ഖണികാ – അരൂപീ ചേതനാ കടത്താരൂപാനം കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ. (൨)

അരൂപീ ധമ്മോ രൂപിസ്സ ച അരൂപിസ്സ ച ധമ്മസ്സ കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ – സഹജാതാ, നാനാക്ഖണികാ. സഹജാതാ – അരൂപീ ചേതനാ സമ്പയുത്തകാനം ഖന്ധാനം ചിത്തസമുട്ഠാനാനഞ്ച രൂപാനം കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ; പടിസന്ധിക്ഖണേ…പേ…. നാനാക്ഖണികാ – അരൂപീ ചേതനാ വിപാകാനം ഖന്ധാനം കടത്താ ച രൂപാനം കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ. (൩)

വിപാകാഹാരപച്ചയാ

൧൨൧. അരൂപീ ധമ്മോ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ വിപാകപച്ചയേന പച്ചയോ… തീണി.

രൂപീ ധമ്മോ രൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ ആഹാരപച്ചയേന പച്ചയോ – കബളീകാരോ ആഹാരോ ഇമസ്സ കായസ്സ ആഹാരപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

അരൂപീ ധമ്മോ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ ആഹാരപച്ചയേന പച്ചയോ… തീണി.

ഇന്ദ്രിയപച്ചയോ

൧൨൨. രൂപീ ധമ്മോ രൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ – രൂപജീവിതിന്ദ്രിയം കടത്താരൂപാനം ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

രൂപീ ധമ്മോ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ – ചക്ഖുന്ദ്രിയം…പേ… കായിന്ദ്രിയം കായവിഞ്ഞാണസ്സ ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ. (൨)

അരൂപീ ധമ്മോ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ… തീണി.

രൂപീ ച അരൂപീ ച ധമ്മാ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ – ചക്ഖുന്ദ്രിയഞ്ച ചക്ഖുവിഞ്ഞാണഞ്ച ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസഹഗതാനം ഖന്ധാനം ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ…പേ… കായിന്ദ്രിയഞ്ച…പേ….

ഝാനപച്ചയാദി

൧൨൩. അരൂപീ ധമ്മോ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ ഝാനപച്ചയേന പച്ചയോ… തീണി… മഗ്ഗപച്ചയേന പച്ചയോ… തീണി… സമ്പയുത്തപച്ചയേന പച്ചയോ… ഏകം.

വിപ്പയുത്തപച്ചയോ

൧൨൪. രൂപീ ധമ്മോ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ വിപ്പയുത്തപച്ചയേന പച്ചയോ – സഹജാതം, പുരേജാതം. സഹജാതം – പടിസന്ധിക്ഖണേ വത്ഥു അരൂപീനം ഖന്ധാനം വിപ്പയുത്തപച്ചയേന പച്ചയോ. പുരേജാതം – ചക്ഖായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസ്സ…പേ… കായായതനം കായവിഞ്ഞാണസ്സ…പേ… വത്ഥു അരൂപീനം ഖന്ധാനം വിപ്പയുത്തപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

അരൂപീ ധമ്മോ രൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ വിപ്പയുത്തപച്ചയേന പച്ചയോ – സഹജാതം, പച്ഛാജാതം. സഹജാതാ – അരൂപിനോ ഖന്ധാ ചിത്തസമുട്ഠാനാനം രൂപാനം വിപ്പയുത്തപച്ചയേന പച്ചയോ; പടിസന്ധിക്ഖണേ അരൂപിനോ ഖന്ധാ കടത്താരൂപാനം വിപ്പയുത്തപച്ചയേന പച്ചയോ; അരൂപിനോ ഖന്ധാ വത്ഥുസ്സ വിപ്പയുത്തപച്ചയേന പച്ചയോ. പച്ഛാജാതാ – അരൂപിനോ ഖന്ധാ പുരേജാതസ്സ ഇമസ്സ കായസ്സ വിപ്പയുത്തപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

അത്ഥിപച്ചയാദി

൧൨൫. രൂപീ ധമ്മോ രൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ – സഹജാതം, ആഹാരം, ഇന്ദ്രിയം. സഹജാതം – ഏകം മഹാഭൂതം…പേ… (യാവ അസഞ്ഞസത്താ), കബളീകാരോ ആഹാരോ ഇമസ്സ കായസ്സ അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ; രൂപജീവിതിന്ദ്രിയം കടത്താരൂപാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

രൂപീ ധമ്മോ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ – സഹജാതം, പുരേജാതം. സഹജാതം – പടിസന്ധിക്ഖണേ വത്ഥു അരൂപീനം ഖന്ധാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. പുരേജാതം – ചക്ഖും…പേ… കബളീകാരം ആഹാരം അനിച്ചതോ…പേ… ദോമനസ്സം ഉപ്പജ്ജതി; ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ രൂപം പസ്സതി, ദിബ്ബായ സോതധാതുയാ സദ്ദം സുണാതി. രൂപായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസ്സ…പേ… ഫോട്ഠബ്ബായതനം കായവിഞ്ഞാണസ്സ…പേ… ചക്ഖായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസ്സ …പേ… കായായതനം കായവിഞ്ഞാണസ്സ…പേ… വത്ഥു അരൂപീനം ഖന്ധാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. (൨)

൧൨൬. അരൂപീ ധമ്മോ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ – അരൂപീ ഏകോ ഖന്ധോ തിണ്ണന്നം ഖന്ധാനം…പേ… ദ്വേ ഖന്ധാ…പേ… പടിസന്ധിക്ഖണേ…പേ…. (൧)

അരൂപീ ധമ്മോ രൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ – സഹജാതം, പച്ഛാജാതം. സഹജാതാ – അരൂപിനോ ഖന്ധാ ചിത്തസമുട്ഠാനാനം രൂപാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ; പടിസന്ധിക്ഖണേ…പേ… പച്ഛാജാതാ – അരൂപിനോ ഖന്ധാ പുരേജാതസ്സ ഇമസ്സ കായസ്സ അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. (൨)

അരൂപീ ധമ്മോ രൂപിസ്സ ച അരൂപിസ്സ ച ധമ്മസ്സ അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ – അരൂപീ ഏകോ ഖന്ധോ തിണ്ണന്നം ഖന്ധാനം ചിത്തസമുട്ഠാനാനഞ്ച രൂപാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ…പേ… ദ്വേ ഖന്ധാ…പേ… പടിസന്ധിക്ഖണേ…പേ…. (൩)

൧൨൭. രൂപീ ച അരൂപീ ച ധമ്മാ രൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ – സഹജാതം, പച്ഛാജാതം, ആഹാരം, ഇന്ദ്രിയം. സഹജാതാ – അരൂപീ ഖന്ധാ ച മഹാഭൂതാ ച ചിത്തസമുട്ഠാനാനം രൂപാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ; പടിസന്ധിക്ഖണേ…പേ…. പച്ഛാജാതാ – അരൂപിനോ ഖന്ധാ ച കബളീകാരോ ആഹാരോ ച ഇമസ്സ കായസ്സ അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. പച്ഛാജാതാ – അരൂപിനോ ഖന്ധാ ച രൂപജീവിതിന്ദ്രിയഞ്ച കടത്താരൂപാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

രൂപീ ച അരൂപീ ച ധമ്മാ അരൂപിസ്സ ധമ്മസ്സ അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ – സഹജാതം, പുരേജാതം. സഹജാതോ – ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസഹഗതോ ഏകോ ഖന്ധോ ച ചക്ഖായതനഞ്ച തിണ്ണന്നം ഖന്ധാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ…പേ… ദ്വേ ഖന്ധാ ച…പേ… കായവിഞ്ഞാണസഹഗതോ…പേ… അരൂപീ ഏകോ ഖന്ധോ ച വത്ഥു ച തിണ്ണന്നം ഖന്ധാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ…പേ… ദ്വേ ഖന്ധാ ച…പേ… പടിസന്ധിക്ഖണേ അരൂപീ ഏകോ ഖന്ധോ ച വത്ഥു ച തിണ്ണന്നം ഖന്ധാനം…പേ… ദ്വേ ഖന്ധാ ച…പേ…. (൨)

നത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ… വിഗതപച്ചയേന പച്ചയോ… അവിഗതപച്ചയേന പച്ചയോ.