൧. വിഭങ്ഗവാരോ

ഹേതുപച്ചയോ

൧൬൩. ചിത്തസമ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ ഹേതുപച്ചയേന പച്ചയോ – ചിത്തസമ്പയുത്താ ഹേതൂ സമ്പയുത്തകാനം ഖന്ധാനം ഹേതുപച്ചയേന പച്ചയോ; പടിസന്ധിക്ഖണേ…പേ…. (൧)

ചിത്തസമ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തവിപ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ ഹേതുപച്ചയേന പച്ചയോ – ചിത്തസമ്പയുത്താ ഹേതൂ ചിത്തസമുട്ഠാനാനം രൂപാനം ഹേതുപച്ചയേന പച്ചയോ; പടിസന്ധിക്ഖണേ…പേ…. (൨)

ചിത്തസമ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ച ചിത്തവിപ്പയുത്തസ്സ ച ധമ്മസ്സ ഹേതുപച്ചയേന പച്ചയോ – ചിത്തസമ്പയുത്താ ഹേതൂ സമ്പയുത്തകാനം ഖന്ധാനം ചിത്തസമുട്ഠാനാനഞ്ച രൂപാനം ഹേതുപച്ചയേന പച്ചയോ; പടിസന്ധിക്ഖണേ…പേ…. (൩)

ആരമ്മണപച്ചയോ

൧൬൪. ചിത്തസമ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ – ദാനം…പേ… സീലം…പേ… ഉപോസഥകമ്മം കത്വാ തം പച്ചവേക്ഖതി അസ്സാദേതി അഭിനന്ദതി, തം ആരബ്ഭ രാഗോ ഉപ്പജ്ജതി…പേ… ദോമനസ്സം ഉപ്പജ്ജതി; പുബ്ബേ സുചിണ്ണാനി…പേ… ഝാനാ വുട്ഠഹിത്വാ ഝാനം…പേ… അരിയാ മഗ്ഗാ വുട്ഠഹിത്വാ മഗ്ഗം പച്ചവേക്ഖന്തി, ഫലം പച്ചവേക്ഖന്തി. പഹീനേ കിലേസേ…പേ… വിക്ഖമ്ഭിതേ കിലേസേ പച്ചവേക്ഖന്തി. പുബ്ബേ സമുദാചിണ്ണേ കിലേസേ ജാനന്തി. ചിത്തസമ്പയുത്തേ ഖന്ധേ അനിച്ചതോ…പേ… ദോമനസ്സം ഉപ്പജ്ജതി. ചേതോപരിയഞാണേന ചിത്തസമ്പയുത്തസമങ്ഗിസ്സ ചിത്തം ജാനന്തി. ആകാസാനഞ്ചായതനം വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനസ്സ…പേ… ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനം നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനസ്സ…പേ… ചിത്തസമ്പയുത്താ ഖന്ധാ ഇദ്ധിവിധഞാണസ്സ, ചേതോപരിയഞാണസ്സ, പുബ്ബേനിവാസാനുസ്സതിഞാണസ്സ, യഥാകമ്മൂപഗഞാണസ്സ, അനാഗതംസഞാണസ്സ, ആവജ്ജനായ ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

൧൬൫. ചിത്തവിപ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ – അരിയാ നിബ്ബാനം പച്ചവേക്ഖന്തി. നിബ്ബാനം ഗോത്രഭുസ്സ, വോദാനസ്സ, മഗ്ഗസ്സ, ഫലസ്സ, ആവജ്ജനായ ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ; ചക്ഖും…പേ… വത്ഥും ചിത്തവിപ്പയുത്തേ ഖന്ധേ അനിച്ചതോ…പേ… ദോമനസ്സം ഉപ്പജ്ജതി; ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ രൂപം പസ്സതി, ദിബ്ബായ സോതധാതുയാ സദ്ദം സുണാതി. രൂപായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസഹഗതാനം ഖന്ധാനം…പേ… ഫോട്ഠബ്ബായതനം…പേ… ചിത്തവിപ്പയുത്താ ഖന്ധാ ഇദ്ധിവിധഞാണസ്സ, പുബ്ബേനിവാസാനുസ്സതിഞാണസ്സ, അനാഗതംസഞാണസ്സ, ആവജ്ജനായ ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

അധിപതിപച്ചയോ

൧൬൬. ചിത്തസമ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ – ആരമ്മണാധിപതി, സഹജാതാധിപതി. ആരമ്മണാധിപതി – ദാനം…പേ… സീലം…പേ… ഉപോസഥകമ്മം കത്വാ തം ഗരും കത്വാ പച്ചവേക്ഖതി അസ്സാദേതി അഭിനന്ദതി, തം ഗരും കത്വാ രാഗോ ഉപ്പജ്ജതി, ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി. പുബ്ബേ…പേ… ഝാനാ…പേ… അരിയാ മഗ്ഗാ വുട്ഠഹിത്വാ മഗ്ഗം ഗരും കത്വാ പച്ചവേക്ഖന്തി, ഫലം ഗരും കത്വാ പച്ചവേക്ഖന്തി, ചിത്തസമ്പയുത്തേ ഖന്ധേ ഗരും കത്വാ അസ്സാദേതി അഭിനന്ദതി, തം ഗരും കത്വാ രാഗോ ഉപ്പജ്ജതി, ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി. സഹജാതാധിപതി – ചിത്തസമ്പയുത്താധിപതി സമ്പയുത്തകാനം ഖന്ധാനം അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

ചിത്തസമ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തവിപ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ. സഹജാതാധിപതി – ചിത്തസമ്പയുത്താധിപതി ചിത്തസമുട്ഠാനാനം രൂപാനം അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ. (൨)

ചിത്തസമ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ച ചിത്തവിപ്പയുത്തസ്സ ച ധമ്മസ്സ അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ. സഹജാതാധിപതി – ചിത്തസമ്പയുത്താധിപതി സമ്പയുത്തകാനം ഖന്ധാനം ചിത്തസമുട്ഠാനാനഞ്ച രൂപാനം അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ. (൩)

൧൬൭. ചിത്തവിപ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ. ആരമ്മണാധിപതി – അരിയാ നിബ്ബാനം ഗരും കത്വാ പച്ചവേക്ഖന്തി. നിബ്ബാനം ഗോത്രഭുസ്സ, വോദാനസ്സ, മഗ്ഗസ്സ, ഫലസ്സ, അധിപതിപച്ചയേന പച്ചയോ; ചക്ഖും…പേ… വത്ഥും ചിത്തവിപ്പയുത്തേ ഖന്ധേ ഗരും കത്വാ അസ്സാദേതി അഭിനന്ദതി, തം ഗരും കത്വാ രാഗോ ഉപ്പജ്ജതി, ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി. (൧)

അനന്തരപച്ചയാദി

൧൬൮. ചിത്തസമ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ – പുരിമാ പുരിമാ ചിത്തസമ്പയുത്താ ഖന്ധാ…പേ… ഫലസമാപത്തിയാ അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ… സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ… സഹജാതപച്ചയേന പച്ചയോ… സത്ത (പടിച്ചസദിസാ, പഞ്ഹാഘടനാ നത്ഥി)… അഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയേന പച്ചയോ… ഛ (പടിച്ചസദിസാ)… നിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ… സത്ത (പച്ചയവാരസദിസാ, പഞ്ഹാഘടനാ നത്ഥി).

ഉപനിസ്സയപച്ചയോ

൧൬൯. ചിത്തസമ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ – ആരമ്മണൂപനിസ്സയോ, അനന്തരൂപനിസ്സയോ, പകതൂപനിസ്സയോ …പേ…. പകതൂപനിസ്സയോ – സദ്ധം ഉപനിസ്സായ ദാനം ദേതി…പേ… മാനം ജപ്പേതി, ദിട്ഠിം ഗണ്ഹാതി; സീലം…പേ… പത്ഥനം കായികം സുഖം… കായികം ദുക്ഖം ഉപനിസ്സായ ദാനം ദേതി…പേ… പാണം ഹനതി…പേ… സങ്ഘം ഭിന്ദതി; സദ്ധാ…പേ… കായികം ദുക്ഖം സദ്ധായ…പേ… മഗ്ഗസ്സ, ഫലസമാപത്തിയാ ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

ചിത്തവിപ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ – ആരമ്മണൂപനിസ്സയോ, പകതൂപനിസ്സയോ…പേ…. പകതൂപനിസ്സയോ – ഉതും… ഭോജനം… സേനാസനം ഉപനിസ്സായ ദാനം ദേതി…പേ… സങ്ഘം ഭിന്ദതി; ഉതു… ഭോജനം… സേനാസനം സദ്ധായ…പേ… ഫലസമാപത്തിയാ ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

പുരേജാതപച്ചയോ

൧൭൦. ചിത്തവിപ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ – ആരമ്മണപുരേജാതം, വത്ഥുപുരേജാതം. ആരമ്മണപുരേജാതം – ചക്ഖും…പേ… വത്ഥും അനിച്ചതോ…പേ… ദോമനസ്സം ഉപ്പജ്ജതി; ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ രൂപം പസ്സതി, ദിബ്ബായ സോതധാതുയാ സദ്ദം സുണാതി. രൂപായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസഹഗതാനം ഖന്ധാനം…പേ… ഫോട്ഠബ്ബായതനം…പേ…. വത്ഥുപുരേജാതം – ചക്ഖായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസഹഗതാനം ഖന്ധാനം…പേ… കായായതനം…പേ… വത്ഥു ചിത്തസമ്പയുത്തകാനം ഖന്ധാനം പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

പച്ഛാജാതാസേവനപച്ചയാ

൧൭൧. ചിത്തസമ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തവിപ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ പച്ഛാജാതപച്ചയേന പച്ചയോ (സംഖിത്തം) ഏകം, ആസേവനപച്ചയേന പച്ചയോ … ഏകം.

കമ്മപച്ചയോ

൧൭൨. ചിത്തസമ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ – സഹജാതാ, നാനാക്ഖണികാ. സഹജാതാ – ചിത്തസമ്പയുത്താ ചേതനാ സമ്പയുത്തകാനം ഖന്ധാനം കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ; പടിസന്ധിക്ഖണേ…പേ…. നാനാക്ഖണികാ – ചിത്തസമ്പയുത്താ ചേതനാ വിപാകാനം ഖന്ധാനം കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

ചിത്തസമ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തവിപ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ – സഹജാതാ, നാനാക്ഖണികാ. സഹജാതാ – ചിത്തസമ്പയുത്താ ചേതനാ ചിത്തസമുട്ഠാനാനം രൂപാനം കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ; പടിസന്ധിക്ഖണേ…പേ…. നാനാക്ഖണികാ – ചിത്തസമ്പയുത്താ ചേതനാ കടത്താരൂപാനം കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ. (൨)

ചിത്തസമ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ച ചിത്തവിപ്പയുത്തസ്സ ച ധമ്മസ്സ കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ – സഹജാതാ, നാനാക്ഖണികാ. സഹജാതാ – ചിത്തസമ്പയുത്താ ചേതനാ സമ്പയുത്തകാനം ഖന്ധാനം ചിത്തസമുട്ഠാനാനഞ്ച രൂപാനം കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ; പടിസന്ധിക്ഖണേ…പേ…. നാനാക്ഖണികാ – ചിത്തസമ്പയുത്താ ചേതനാ വിപാകാനം ഖന്ധാനം കടത്താ ച രൂപാനം കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ. (൩)

വിപാകാഹാരപച്ചയാ

൧൭൩. ചിത്തസമ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ വിപാകപച്ചയേന പച്ചയോ… തീണി.

ചിത്തസമ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ ആഹാരപച്ചയേന പച്ചയോ… തീണി.

ചിത്തവിപ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തവിപ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ ആഹാരപച്ചയേന പച്ചയോ – കബളീകാരോ ആഹാരോ ഇമസ്സ കായസ്സ ആഹാരപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

ഇന്ദ്രിയപച്ചയാദി

൧൭൪. ചിത്തസമ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ… തീണി.

ചിത്തവിപ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തവിപ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ – രൂപജീവിതിന്ദ്രിയം കടത്താരൂപാനം ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

ചിത്തവിപ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ – ചക്ഖുന്ദ്രിയം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസഹഗതാനം ഖന്ധാനം ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ…പേ… കായിന്ദ്രിയം…പേ…. (൨)

ചിത്തസമ്പയുത്തോ ച ചിത്തവിപ്പയുത്തോ ച ധമ്മാ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ – ചക്ഖുന്ദ്രിയഞ്ച ഉപേക്ഖിന്ദ്രിയഞ്ച ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസഹഗതാനം ഖന്ധാനം ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ …പേ… കായിന്ദ്രിയഞ്ച സുഖിന്ദ്രിയഞ്ച…പേ… കായിന്ദ്രിയഞ്ച ദുക്ഖിന്ദ്രിയഞ്ച കായവിഞ്ഞാണസഹഗതാനം ഖന്ധാനം ഇന്ദ്രിയപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

ഝാനപച്ചയേന പച്ചയോ… തീണി… മഗ്ഗപച്ചയേന പച്ചയോ… തീണി… സമ്പയുത്തപച്ചയേന പച്ചയോ… ഏകം.

വിപ്പയുത്തപച്ചയോ

൧൭൫. ചിത്തസമ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തവിപ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ വിപ്പയുത്തപച്ചയേന പച്ചയോ – സഹജാതം, പച്ഛാജാതം (സംഖിത്തം). (൧)

ചിത്തവിപ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ വിപ്പയുത്തപച്ചയേന പച്ചയോ – സഹജാതം, പുരേജാതം. സഹജാതം – പടിസന്ധിക്ഖണേ വത്ഥു ചിത്തസമ്പയുത്തകാനം ഖന്ധാനം വിപ്പയുത്തപച്ചയേന പച്ചയോ. പുരേജാതം – ചക്ഖായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസഹഗതാനം ഖന്ധാനം വിപ്പയുത്തപച്ചയേന പച്ചയോ…പേ… കായായതനം …പേ… വത്ഥു ചിത്തസമ്പയുത്തകാനം ഖന്ധാനം വിപ്പയുത്തപച്ചയേന പച്ചയോ. (൧)

അത്ഥിപച്ചയോ

൧൭൬. ചിത്തസമ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ… ഏകം (പടിച്ചസദിസം). (൧)

ചിത്തസമ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തവിപ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ – സഹജാതം, പച്ഛാജാതം (സംഖിത്തം). (൨)

ചിത്തസമ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ച ചിത്തവിപ്പയുത്തസ്സ ച ധമ്മസ്സ അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ (പടിച്ചസദിസം). (൩)

൧൭൭. ചിത്തവിപ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തവിപ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ – സഹജാതം, ആഹാരം, ഇന്ദ്രിയം (സംഖിത്തം). (൧)

ചിത്തവിപ്പയുത്തോ ധമ്മോ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ – സഹജാതം, പുരേജാതം. സഹജാതം – പടിസന്ധിക്ഖണേ വത്ഥു ചിത്തസമ്പയുത്തകാനം ഖന്ധാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. പുരേജാതം – ചക്ഖും…പേ… വത്ഥും അനിച്ചതോ…പേ… (പുരേജാതസദിസം). (൨)

൧൭൮. ചിത്തസമ്പയുത്തോ ച ചിത്തവിപ്പയുത്തോ ച ധമ്മാ ചിത്തസമ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ – സഹജാതം, പുരേജാതം. സഹജാതോ – ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസഹഗതോ ഏകോ ഖന്ധോ ച ചക്ഖായതനഞ്ച ദ്വിന്നം ഖന്ധാനം…പേ… കായവിഞ്ഞാണസഹഗതോ ഏകോ ഖന്ധോ ച കായായതനഞ്ച ദ്വിന്നം ഖന്ധാനം…പേ… ചിത്തസമ്പയുത്തോ ഏകോ ഖന്ധോ ച വത്ഥു ച ദ്വിന്നം ഖന്ധാനം…പേ… ദ്വേ ഖന്ധാ ച…പേ… പടിസന്ധിക്ഖണേ…പേ…. (൧)

ചിത്തസമ്പയുത്തോ ച ചിത്തവിപ്പയുത്തോ ച ധമ്മാ ചിത്തവിപ്പയുത്തസ്സ ധമ്മസ്സ അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ – സഹജാതം, പച്ഛാജാതം, ആഹാരം, ഇന്ദ്രിയം. സഹജാതാ – ചിത്തസമ്പയുത്താ ഖന്ധാ ച മഹാഭൂതാ ച ചിത്തസമുട്ഠാനാനം രൂപാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ; പടിസന്ധിക്ഖണേ…പേ…. പച്ഛാജാതാ – ചിത്തസമ്പയുത്തകാ ഖന്ധാ ച കബളീകാരോ ആഹാരോ ച ഇമസ്സ കായസ്സ അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. പച്ഛാജാതാ – ചിത്തസമ്പയുത്തകാ ഖന്ധാ ച രൂപജീവിതിന്ദ്രിയഞ്ച കടത്താരൂപാനം അത്ഥിപച്ചയേന പച്ചയോ. (൨)