൨൨. ബാവീസതിമവഗ്ഗോ

(൨൧൭) ൧൦. ഖണികകഥാ

൯൦൬. ഏകചിത്തക്ഖണികാ സബ്ബേ ധമ്മാതി? ആമന്താ. ചിത്തേ മഹാപഥവീ സണ്ഠാതി, മഹാസമുദ്ദോ സണ്ഠാതി, സിനേരുപബ്ബതരാജാ സണ്ഠാതി, ആപോ സണ്ഠാതി, തേജോ സണ്ഠാതി, വായോ സണ്ഠാതി, തിണകട്ഠവനപ്പതയോ സണ്ഠഹന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

ഏകചിത്തക്ഖണികാ സബ്ബേ ധമ്മാതി? ആമന്താ. ചക്ഖായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണേന സഹജാതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… ചക്ഖായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണേന സഹജാതന്തി? ആമന്താ. നനു ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഏതദവോച – ‘‘അജ്ഝത്തികഞ്ചേവ, ആവുസോ, ചക്ഖും അപരിഭിന്നം ഹോതി, ബാഹിരാ ച രൂപാ ന ആപാഥം ആഗച്ഛന്തി, നോ ച തജ്ജോ സമന്നാഹാരോ ഹോതി, നേവ താവ തജ്ജസ്സ വിഞ്ഞാണഭാഗസ്സ [വിഞ്ഞാണഭാവസ്സ (ബഹൂസു)] പാതുഭാവോ ഹോതി. അജ്ഝത്തികഞ്ചേവ, ആവുസോ, ചക്ഖും അപരിഭിന്നം ഹോതി, ബാഹിരാ ച രൂപാ ആപാഥം ആഗച്ഛന്തി, നോ ച തജ്ജോ സമന്നാഹാരോ ഹോതി, നേവ താവ തജ്ജസ്സ വിഞ്ഞാണഭാഗസ്സ പാതുഭാവോ ഹോതി. യതോ ച ഖോ, ആവുസോ, അജ്ഝത്തികഞ്ചേവ ചക്ഖും അപരിഭിന്നം ഹോതി, ബാഹിരാ ച രൂപാ ആപാഥം ആഗച്ഛന്തി, തജ്ജോ ച സമന്നാഹാരോ ഹോതി, ഏവം തജ്ജസ്സ വിഞ്ഞാണഭാഗസ്സ പാതുഭാവോ ഹോതീ’’തി [മ. നി. ൧.൩൦൬]! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘ചക്ഖായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണേന സഹജാത’’ന്തി.

സോതായതനം…പേ… ഘാനായതനം…പേ… ജിവ്ഹായതനം…പേ… കായായതനം കായവിഞ്ഞാണേന സഹജാതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കായായതനം കായവിഞ്ഞാണേന സഹജാതന്തി? ആമന്താ. നനു ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഏതദവോച – ‘‘അജ്ഝത്തികോ ചേവ, ആവുസോ, കായോ അപരിഭിന്നോ ഹോതി, ബാഹിരാ ച ഫോട്ഠബ്ബാ ന ആപാഥം ആഗച്ഛന്തി, നോ ച…പേ… അജ്ഝത്തികോ ചേവ, ആവുസോ, കായോ അപരിഭിന്നോ ഹോതി, ബാഹിരാ ച ഫോട്ഠബ്ബാ ആപാഥം ആഗച്ഛന്തി, നോ ച…പേ… യതോ ച ഖോ, ആവുസോ, അജ്ഝത്തികോ ചേവ കായോ അപരിഭിന്നോ ഹോതി, ബാഹിരാ ച ഫോട്ഠബ്ബാ ആപാഥം ആഗച്ഛന്തി, തജ്ജോ ച സമന്നാഹാരോ ഹോതി, ഏവം തജ്ജസ്സ വിഞ്ഞാണഭാഗസ്സ പാതുഭാവോ ഹോതീ’’തി [മ. നി. ൧.൩൦൬]! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘കായായതനം കായവിഞ്ഞാണേന സഹജാത’’ന്തി.

൯൦൭. ന വത്തബ്ബം – ‘‘ഏകചിത്തക്ഖണികാ സബ്ബേ ധമ്മാ’’തി? ആമന്താ. സബ്ബേ ധമ്മാ നിച്ചാ ധുവാ സസ്സതാ അവിപരിണാമധമ്മാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ. തേന ഹി ഏകചിത്തക്ഖണികാ സബ്ബേ ധമ്മാതി.

ഖണികകഥാ നിട്ഠിതാ.

ബാവീസതിമവഗ്ഗോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

അത്ഥി കിഞ്ചി സംയോജനം അപ്പഹായ പരിനിബ്ബാനം, അരഹാ കുസലചിത്തോ പരിനിബ്ബായതി, അരഹാ ആനേഞ്ജേ ഠിതോ പരിനിബ്ബായതി, അത്ഥി ഗബ്ഭസേയ്യായ ധമ്മാഭിസമയോ, അത്ഥി ഗബ്ഭസേയ്യായ അരഹത്തപ്പത്തി, അത്ഥി സുപിനഗതസ്സ ധമ്മാഭിസമയോ, അത്ഥി സുപിനഗതസ്സ അരഹത്തപ്പത്തി, സബ്ബം സുപിനഗതസ്സ ചിത്തം അബ്യാകതം, നത്ഥി കാചി ആസേവനപച്ചയതാ, ഏകചിത്തക്ഖണികാ സബ്ബേ ധമ്മാതി.