൨൨. ബാവീസതിമവഗ്ഗോ

(൨൦൮) ൧. പരിനിബ്ബാനകഥാ

൮൯൨. അത്ഥി കിഞ്ചി സംയോജനം അപ്പഹായ പരിനിബ്ബാനന്തി? ആമന്താ. അത്ഥി കിഞ്ചി സക്കായദിട്ഠിം അപ്പഹായ…പേ… അനോത്തപ്പം അപ്പഹായ പരിനിബ്ബാനന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അത്ഥി കിഞ്ചി സംയോജനം അപ്പഹായ പരിനിബ്ബാനന്തി? ആമന്താ. അരഹാ സരാഗോ…പേ… സകിലേസോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നനു അരഹാ നിരാഗോ…പേ… നിക്കിലേസോതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അരഹാ നിരാഗോ…പേ… നിക്കിലേസോ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അത്ഥി കിഞ്ചി സംയോജനം അപ്പഹായ പരിനിബ്ബാന’’ന്തി.

൮൯൩. ന വത്തബ്ബം – ‘‘അത്ഥി കിഞ്ചി സംയോജനം അപ്പഹായ പരിനിബ്ബാന’’ന്തി? ആമന്താ. അരഹാ സബ്ബം ബുദ്ധവിസയം ജാനാതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ. തേന ഹി അത്ഥി കിഞ്ചി സംയോജനം അപ്പഹായ പരിനിബ്ബാനന്തി.

പരിനിബ്ബാനകഥാ നിട്ഠിതാ.

൨൨. ബാവീസതിമവഗ്ഗോ

(൨൦൯) ൨. കുസലചിത്തകഥാ

൮൯൪. അരഹാ കുസലചിത്തോ പരിനിബ്ബായതീതി? ആമന്താ. അരഹാ പുഞ്ഞാഭിസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരോന്തോ… ആനേഞ്ജാഭിസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരോന്തോ… ഗതിസംവത്തനിയം കമ്മം കരോന്തോ… ഭവസംവത്തനിയം കമ്മം കരോന്തോ… ഇസ്സരിയസംവത്തനിയം കമ്മം കരോന്തോ… അധിപച്ചസംവത്തനിയം കമ്മം കരോന്തോ… മഹാഭോഗസംവത്തനിയം കമ്മം കരോന്തോ… മഹാപരിവാരസംവത്തനിയം കമ്മം കരോന്തോ… ദേവസോഭഗ്യസംവത്തനിയം കമ്മം കരോന്തോ… മനുസ്സസോഭഗ്യസംവത്തനിയം കമ്മം കരോന്തോ പരിനിബ്ബായതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അരഹാ കുസലചിത്തോ പരിനിബ്ബായതീതി? ആമന്താ. അരഹാ ആചിനന്തോ അപചിനന്തോ പജഹന്തോ ഉപാദിയന്തോ വിസിനേന്തോ ഉസ്സിനേന്തോ വിധൂപേന്തോ സന്ധൂപേന്തോ പരിനിബ്ബായതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ …പേ… നനു അരഹാ നേവാചിനാതി ന അപചിനാതി അപചിനിത്വാ ഠിതോതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അരഹാ നേവാചിനാതി ന അപചിനാതി അപചിനിത്വാ ഠിതോ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അരഹാ കുസലചിത്തോ പരിനിബ്ബായതീ’’തി. നനു അരഹാ നേവ പജഹതി ന ഉപാദിയതി പജഹിത്വാ ഠിതോ, നേവ വിസിനേതി ന ഉസ്സിനേതി വിസിനേത്വാ ഠിതോ; നനു അരഹാ നേവ വിധൂപേതി ന സന്ധൂപേതി വിധൂപേത്വാ ഠിതോതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അരഹാ നേവ വിധൂപേതി ന സന്ധൂപേതി വിധൂപേത്വാ ഠിതോ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അരഹാ കുസലചിത്തോ പരിനിബ്ബായതീ’’തി.

൮൯൫. ന വത്തബ്ബം – ‘‘അരഹാ കുസലചിത്തോ പരിനിബ്ബായതീ’’തി? ആമന്താ. നനു അരഹാ ഉപട്ഠിതസ്സതി സതോ സമ്പജാനോ പരിനിബ്ബായതീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അരഹാ ഉപട്ഠിതസ്സതി സതോ സമ്പജാനോ പരിനിബ്ബായതി, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അരഹാ കുസലചിത്തോ പരിനിബ്ബായതീ’’തി.

കുസലചിത്തകഥാ നിട്ഠിതാ.

൨൨. ബാവീസതിമവഗ്ഗോ

(൨൧൦) ൩. ആനേഞ്ജകഥാ

൮൯൬. അരഹാ ആനേഞ്ജേ ഠിതോ പരിനിബ്ബായതീതി? ആമന്താ. നനു അരഹാ പകതിചിത്തേ ഠിതോ പരിനിബ്ബായതീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അരഹാ പകതിചിത്തേ ഠിതോ പരിനിബ്ബായതി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അരഹാ ആനേഞ്ജേ ഠിതോ പരിനിബ്ബായതീ’’തി.

അരഹാ ആനേഞ്ജേ ഠിതോ പരിനിബ്ബായതീതി? ആമന്താ. അരഹാ കിരിയമയേ ചിത്തേ ഠിതോ പരിനിബ്ബായതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നനു അരഹാ വിപാകചിത്തേ ഠിതോ പരിനിബ്ബായതീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അരഹാ വിപാകചിത്തേ ഠിതോ പരിനിബ്ബായതി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അരഹാ ആനേഞ്ജേ ഠിതോ പരിനിബ്ബായതീ’’തി.

അരഹാ ആനേഞ്ജേ ഠിതോ പരിനിബ്ബായതീതി? ആമന്താ. അരഹാ കിരിയാബ്യാകതേ ചിത്തേ ഠിതോ പരിനിബ്ബായതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നനു അരഹാ വിപാകാബ്യാകതേ ചിത്തേ ഠിതോ പരിനിബ്ബായതീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അരഹാ വിപാകാബ്യാകതേ ചിത്തേ ഠിതോ പരിനിബ്ബായതി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അരഹാ ആനേഞ്ജേ ഠിതോ പരിനിബ്ബായതീ’’തി.

അരഹാ ആനേഞ്ജേ ഠിതോ പരിനിബ്ബായതീതി? ആമന്താ. നനു ഭഗവാ ചതുത്ഥജ്ഝാനാ വുട്ഠഹിത്വാ സമനന്തരാ പരിനിബ്ബുതോതി [ദീ. നി. ൨.൨൧൯]? ആമന്താ. ഹഞ്ചി ഭഗവാ ചതുത്ഥജ്ഝാനാ വുട്ഠഹിത്വാ സമനന്തരാ പരിനിബ്ബുതോ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അരഹാ ആനേഞ്ജേ ഠിതോ പരിനിബ്ബായതീ’’തി.

ആനേഞ്ജകഥാ നിട്ഠിതാ.

൨൨. ബാവീസതിമവഗ്ഗോ

(൨൧൧) ൪. ധമ്മാഭിസമയകഥാ

൮൯൭. അത്ഥി ഗബ്ഭസേയ്യായ ധമ്മാഭിസമയോതി? ആമന്താ. അത്ഥി ഗബ്ഭസേയ്യായ ധമ്മദേസനാ, ധമ്മസ്സവനം, ധമ്മസാകച്ഛാ, പരിപുച്ഛാ, സീലസമാദാനം, ഇന്ദ്രിയേസു ഗുത്തദ്വാരതാ, ഭോജനേ മത്തഞ്ഞുതാ, പുബ്ബരത്താപരരത്തം ജാഗരിയാനുയോഗോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നത്ഥി ഗബ്ഭസേയ്യായ ധമ്മദേസനാ, ധമ്മസ്സവനം…പേ… പുബ്ബരത്താപരരത്തം ജാഗരിയാനുയോഗോതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി നത്ഥി ഗബ്ഭസേയ്യായ ധമ്മദേസനാ, ധമ്മസ്സവനം…പേ… പുബ്ബരത്താപരരത്തം ജാഗരിയാനുയോഗോ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അത്ഥി ഗബ്ഭസേയ്യായ ധമ്മാഭിസമയോ’’തി.

അത്ഥി ഗബ്ഭസേയ്യായ ധമ്മാഭിസമയോതി? ആമന്താ. നനു ദ്വേ പച്ചയാ സമ്മാദിട്ഠിയാ ഉപ്പാദായ – പരതോ ച ഘോസോ, യോനിസോ ച മനസികാരോതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി ദ്വേ പച്ചയാ സമ്മാദിട്ഠിയാ ഉപ്പാദായ – പരതോ ച ഘോസോ, യോനിസോ ച മനസികാരോ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അത്ഥി ഗബ്ഭസേയ്യായ ധമ്മാഭിസമയോ’’തി.

അത്ഥി ഗബ്ഭസേയ്യായ ധമ്മാഭിസമയോതി? ആമന്താ. സുത്തസ്സ പമത്തസ്സ മുട്ഠസ്സതിസ്സ അസമ്പജാനസ്സ ധമ്മാഭിസമയോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

ധമ്മാഭിസമയകഥാ നിട്ഠിതാ.

൨൨. ബാവീസതിമവഗ്ഗോ

(൨൧൨-൪) ൫-൭. തിസ്സോപികഥാ

൮൯൮. അത്ഥി ഗബ്ഭസേയ്യായ അരഹത്തപ്പത്തീതി? ആമന്താ. സുത്തസ്സ പമത്തസ്സ മുട്ഠസ്സതിസ്സ അസമ്പജാനസ്സ അരഹത്തപ്പത്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൮൯൯. അത്ഥി സുപിനഗതസ്സ ധമ്മാഭിസമയോതി? ആമന്താ. സുത്തസ്സ പമത്തസ്സ മുട്ഠസ്സതിസ്സ അസമ്പജാനസ്സ ധമ്മാഭിസമയോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൯൦൦. അത്ഥി സുപിനഗതസ്സ അരഹത്തപ്പത്തീതി? ആമന്താ. സുത്തസ്സ പമത്തസ്സ മുട്ഠസ്സതിസ്സ അസമ്പജാനസ്സ അരഹത്തപ്പത്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

തിസ്സോപികഥാ നിട്ഠിതാ.

൨൨. ബാവീസതിമവഗ്ഗോ

(൨൧൫) ൮. അബ്യാകതകഥാ

൯൦൧. സബ്ബം സുപിനഗതസ്സ ചിത്തം അബ്യാകതന്തി? ആമന്താ. സുപിനന്തേന പാണം ഹനേയ്യാതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി സുപിനന്തേന പാണം ഹനേയ്യ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബം സുപിനഗതസ്സ ചിത്തം അബ്യാകത’’ന്തി.

സുപിനന്തേന അദിന്നം ആദിയേയ്യ…പേ… മുസാ ഭണേയ്യ, പിസുണം ഭണേയ്യ, ഫരുസം ഭണേയ്യ, സമ്ഫം പലപേയ്യ, സന്ധിം ഛിന്ദേയ്യ, നില്ലോപം ഹരേയ്യ, ഏകാഗാരികം കരേയ്യ, പരിപന്ഥേ തിട്ഠേയ്യ, പരദാരം ഗച്ഛേയ്യ, ഗാമഘാതകം കരേയ്യ, നിഗമഘാതകം കരേയ്യ, സുപിനന്തേന മേഥുനം ധമ്മം പടിസേവേയ്യ, സുപിനഗതസ്സ അസുചി മുച്ചേയ്യ, സുപിനന്തേന ദാനം ദദേയ്യ, ചീവരം ദദേയ്യ, പിണ്ഡപാതം ദദേയ്യ, സേനാസനം ദദേയ്യ, ഗിലാനപച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരം ദദേയ്യ, ഖാദനീയം ദദേയ്യ, ഭോജനീയം ദദേയ്യ, പാനീയം ദദേയ്യ, ചേതിയം വന്ദേയ്യ, ചേതിയേ മാലം ആരോപേയ്യ, ഗന്ധം ആരോപേയ്യ, വിലേപനം ആരോപേയ്യ…പേ… ചേതിയം അഭിദക്ഖിണം കരേയ്യാതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി സുപിനന്തേന ചേതിയം അഭിദക്ഖിണം കരേയ്യ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബം സുപിനഗതസ്സ ചിത്തം അബ്യാകത’’ന്തി.

൯൦൨. ന വത്തബ്ബം – ‘‘സബ്ബം സുപിനഗതസ്സ ചിത്തം അബ്യാകത’’ന്തി? ആമന്താ. നനു സുപിനഗതസ്സ ചിത്തം അബ്ബോഹാരിയം വുത്തം ഭഗവതാതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി സുപിനഗതസ്സ ചിത്തം അബ്ബോഹാരിയം വുത്തം ഭഗവതാ, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബം സുപിനഗതസ്സ ചിത്തം അബ്യാകത’’ന്തി.

അബ്യാകതകഥാ നിട്ഠിതാ.

൨൨. ബാവീസതിമവഗ്ഗോ

(൨൧൬) ൯. ആസേവനപച്ചയകഥാ

൯൦൩. നത്ഥി കാചി ആസേവനപച്ചയതാതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘പാണാതിപാതോ, ഭിക്ഖവേ, ആസേവിതോ ഭാവിതോ ബഹുലീകതോ നിരയസംവത്തനികോ തിരച്ഛാനയോനിസംവത്തനികോ പേത്തിവിസയസംവത്തനികോ, യോ സബ്ബലഹുസോ പാണാതിപാതസ്സ വിപാകോ മനുസ്സഭൂതസ്സ അപ്പായുകസംവത്തനികോ ഹോതീ’’തി [അ. നി. ൮.൪൦]. അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി അത്ഥി കാചി ആസേവനപച്ചയതാതി.

നത്ഥി കാചി ആസേവനപച്ചയതാതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘അദിന്നാദാനം, ഭിക്ഖവേ, ആസേവിതം ഭാവിതം ബഹുലീകതം നിരയസംവത്തനികം തിരച്ഛാനയോനിസംവത്തനികം പേത്തിവിസയസംവത്തനികം, യോ സബ്ബലഹുസോ അദിന്നാദാനസ്സ വിപാകോ മനുസ്സഭൂതസ്സ ഭോഗബ്യസനസംവത്തനികോ ഹോതി…പേ… യോ സബ്ബലഹുസോ കാമേസുമിച്ഛാചാരസ്സ വിപാകോ മനുസ്സഭൂതസ്സ സപത്തവേരസംവത്തനികോ ഹോതി…പേ… യോ സബ്ബലഹുസോ മുസാവാദസ്സ വിപാകോ മനുസ്സഭൂതസ്സ അബ്ഭൂതബ്ഭക്ഖാനസംവത്തനികോ ഹോതി…പേ… യോ സബ്ബലഹുസോ പിസുണായ വാചായ വിപാകോ മനുസ്സഭൂതസ്സ മിത്തേഹി ഭേദനസംവത്തനികോ ഹോതി…പേ… യോ സബ്ബലഹുസോ ഫരുസായ വാചായ വിപാകോ മനുസ്സഭൂതസ്സ അമനാപസദ്ദസംവത്തനികോ ഹോതി…പേ… യോ സബ്ബലഹുസോ സമ്ഫപ്പലാപസ്സ വിപാകോ മനുസ്സഭൂതസ്സ അനാദേയ്യവാചാസംവത്തനികോ ഹോതി, സുരാമേരയപാനം, ഭിക്ഖവേ, ആസേവിതം…പേ… യോ സബ്ബലഹുസോ സുരാമേരയപാനസ്സ വിപാകോ മനുസ്സഭൂതസ്സ ഉമ്മത്തകസംവത്തനികോ ഹോതീ’’തി [അ. നി. ൮.൪൦]! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി അത്ഥി കാചി ആസേവനപച്ചയതാതി.

൯൦൪. നത്ഥി കാചി ആസേവനപച്ചയതാതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘മിച്ഛാദിട്ഠി, ഭിക്ഖവേ, ആസേവിതാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ നിരയസംവത്തനികാ തിരച്ഛാനയോനിസംവത്തനികാ പേത്തിവിസയസംവത്തനികാ’’തി. അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി അത്ഥി കാചി ആസേവനപച്ചയതാതി.

നത്ഥി കാചി ആസേവനപച്ചയതാതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘മിച്ഛാസങ്കപ്പോ…പേ… മിച്ഛാസമാധി, ഭിക്ഖവേ, ആസേവിതോ ഭാവിതോ…പേ… പേത്തിവിസയസംവത്തനികോ’’തി! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി അത്ഥി കാചി ആസേവനപച്ചയതാതി.

൯൦൫. നത്ഥി കാചി ആസേവനപച്ചയതാതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘സമ്മാദിട്ഠി, ഭിക്ഖവേ, ആസേവിതാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ അമതോഗധാ ഹോതി അമതപരായനാ അമതപരിയോസാനാ’’തി! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി അത്ഥി കാചി ആസേവനപച്ചയതാതി.

നത്ഥി കാചി ആസേവനപച്ചയതാതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘സമ്മാസങ്കപ്പോ, ഭിക്ഖവേ, ആസേവിതോ ഭാവിതോ ബഹുലീകതോ…പേ… സമ്മാസമാധി, ഭിക്ഖവേ, ആസേവിതോ ഭാവിതോ ബഹുലീകതോ അമതോഗധോ ഹോതി അമതപരായനോ അമതപരിയോസാനോ’’തി അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി, ആമന്താ. തേന ഹി അത്ഥി കാചി ആസേവനപച്ചയതാതി.

ആസേവനപച്ചയകഥാ നിട്ഠിതാ.

൨൨. ബാവീസതിമവഗ്ഗോ

(൨൧൭) ൧൦. ഖണികകഥാ

൯൦൬. ഏകചിത്തക്ഖണികാ സബ്ബേ ധമ്മാതി? ആമന്താ. ചിത്തേ മഹാപഥവീ സണ്ഠാതി, മഹാസമുദ്ദോ സണ്ഠാതി, സിനേരുപബ്ബതരാജാ സണ്ഠാതി, ആപോ സണ്ഠാതി, തേജോ സണ്ഠാതി, വായോ സണ്ഠാതി, തിണകട്ഠവനപ്പതയോ സണ്ഠഹന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

ഏകചിത്തക്ഖണികാ സബ്ബേ ധമ്മാതി? ആമന്താ. ചക്ഖായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണേന സഹജാതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… ചക്ഖായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണേന സഹജാതന്തി? ആമന്താ. നനു ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഏതദവോച – ‘‘അജ്ഝത്തികഞ്ചേവ, ആവുസോ, ചക്ഖും അപരിഭിന്നം ഹോതി, ബാഹിരാ ച രൂപാ ന ആപാഥം ആഗച്ഛന്തി, നോ ച തജ്ജോ സമന്നാഹാരോ ഹോതി, നേവ താവ തജ്ജസ്സ വിഞ്ഞാണഭാഗസ്സ [വിഞ്ഞാണഭാവസ്സ (ബഹൂസു)] പാതുഭാവോ ഹോതി. അജ്ഝത്തികഞ്ചേവ, ആവുസോ, ചക്ഖും അപരിഭിന്നം ഹോതി, ബാഹിരാ ച രൂപാ ആപാഥം ആഗച്ഛന്തി, നോ ച തജ്ജോ സമന്നാഹാരോ ഹോതി, നേവ താവ തജ്ജസ്സ വിഞ്ഞാണഭാഗസ്സ പാതുഭാവോ ഹോതി. യതോ ച ഖോ, ആവുസോ, അജ്ഝത്തികഞ്ചേവ ചക്ഖും അപരിഭിന്നം ഹോതി, ബാഹിരാ ച രൂപാ ആപാഥം ആഗച്ഛന്തി, തജ്ജോ ച സമന്നാഹാരോ ഹോതി, ഏവം തജ്ജസ്സ വിഞ്ഞാണഭാഗസ്സ പാതുഭാവോ ഹോതീ’’തി [മ. നി. ൧.൩൦൬]! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘ചക്ഖായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണേന സഹജാത’’ന്തി.

സോതായതനം…പേ… ഘാനായതനം…പേ… ജിവ്ഹായതനം…പേ… കായായതനം കായവിഞ്ഞാണേന സഹജാതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കായായതനം കായവിഞ്ഞാണേന സഹജാതന്തി? ആമന്താ. നനു ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഏതദവോച – ‘‘അജ്ഝത്തികോ ചേവ, ആവുസോ, കായോ അപരിഭിന്നോ ഹോതി, ബാഹിരാ ച ഫോട്ഠബ്ബാ ന ആപാഥം ആഗച്ഛന്തി, നോ ച…പേ… അജ്ഝത്തികോ ചേവ, ആവുസോ, കായോ അപരിഭിന്നോ ഹോതി, ബാഹിരാ ച ഫോട്ഠബ്ബാ ആപാഥം ആഗച്ഛന്തി, നോ ച…പേ… യതോ ച ഖോ, ആവുസോ, അജ്ഝത്തികോ ചേവ കായോ അപരിഭിന്നോ ഹോതി, ബാഹിരാ ച ഫോട്ഠബ്ബാ ആപാഥം ആഗച്ഛന്തി, തജ്ജോ ച സമന്നാഹാരോ ഹോതി, ഏവം തജ്ജസ്സ വിഞ്ഞാണഭാഗസ്സ പാതുഭാവോ ഹോതീ’’തി [മ. നി. ൧.൩൦൬]! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘കായായതനം കായവിഞ്ഞാണേന സഹജാത’’ന്തി.

൯൦൭. ന വത്തബ്ബം – ‘‘ഏകചിത്തക്ഖണികാ സബ്ബേ ധമ്മാ’’തി? ആമന്താ. സബ്ബേ ധമ്മാ നിച്ചാ ധുവാ സസ്സതാ അവിപരിണാമധമ്മാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ. തേന ഹി ഏകചിത്തക്ഖണികാ സബ്ബേ ധമ്മാതി.

ഖണികകഥാ നിട്ഠിതാ.

ബാവീസതിമവഗ്ഗോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

അത്ഥി കിഞ്ചി സംയോജനം അപ്പഹായ പരിനിബ്ബാനം, അരഹാ കുസലചിത്തോ പരിനിബ്ബായതി, അരഹാ ആനേഞ്ജേ ഠിതോ പരിനിബ്ബായതി, അത്ഥി ഗബ്ഭസേയ്യായ ധമ്മാഭിസമയോ, അത്ഥി ഗബ്ഭസേയ്യായ അരഹത്തപ്പത്തി, അത്ഥി സുപിനഗതസ്സ ധമ്മാഭിസമയോ, അത്ഥി സുപിനഗതസ്സ അരഹത്തപ്പത്തി, സബ്ബം സുപിനഗതസ്സ ചിത്തം അബ്യാകതം, നത്ഥി കാചി ആസേവനപച്ചയതാ, ഏകചിത്തക്ഖണികാ സബ്ബേ ധമ്മാതി.