൧൫. പന്നരസമവഗ്ഗോ

(൧൫൫) ൧൧. കമ്മൂപചയകഥാ

൭൩൭. അഞ്ഞം കമ്മം അഞ്ഞോ കമ്മൂപചയോതി? ആമന്താ. അഞ്ഞോ ഫസ്സോ, അഞ്ഞോ ഫസ്സൂപചയോ; അഞ്ഞാ വേദനാ, അഞ്ഞോ വേദനൂപചയോ; അഞ്ഞാ സഞ്ഞാ, അഞ്ഞോ സഞ്ഞൂപചയോ; അഞ്ഞാ ചേതനാ, അഞ്ഞോ ചേതനൂപചയോ; അഞ്ഞം ചിത്തം, അഞ്ഞോ ചിത്തൂപചയോ; അഞ്ഞാ സദ്ധാ, അഞ്ഞോ സദ്ധൂപചയോ; അഞ്ഞം വീരിയം, അഞ്ഞോ വീരിയൂപചയോ; അഞ്ഞാ സതി, അഞ്ഞോ സതൂപചയോ; അഞ്ഞോ സമാധി, അഞ്ഞോ സമാധൂപചയോ; അഞ്ഞാ പഞ്ഞാ, അഞ്ഞോ പഞ്ഞൂപചയോ; അഞ്ഞോ രാഗോ, അഞ്ഞോ രാഗൂപചയോ…പേ… അഞ്ഞം അനോത്തപ്പം, അഞ്ഞോ അനോത്തപ്പൂപചയോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൭൩൮. അഞ്ഞം കമ്മം, അഞ്ഞോ കമ്മൂപചയോതി? ആമന്താ. കമ്മൂപചയോ കമ്മേന സഹജാതോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കമ്മൂപചയോ കമ്മേന സഹജാതോതി, ആമന്താ. കുസലേന കമ്മേന സഹജാതോ കമ്മൂപചയോ കുസലോതി, ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കുസലേന കമ്മേന സഹജാതോ കമ്മൂപചയോ കുസലോതി? ആമന്താ. സുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്തേന കമ്മേന സഹജാതോ കമ്മൂപചയോ സുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്തോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… ദുക്ഖായ വേദനായ…പേ… അദുക്ഖമസുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്തേന കമ്മേന സഹജാതോ കമ്മൂപചയോ അദുക്ഖമസുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്തോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൭൩൯. കമ്മൂപചയോ കമ്മേന സഹജാതോതി? ആമന്താ. അകുസലേന കമ്മേന സഹജാതോ കമ്മൂപചയോ അകുസലോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അകുസലേന കമ്മേന സഹജാതോ കമ്മൂപചയോ അകുസലോതി? ആമന്താ. സുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്തേന കമ്മേന സഹജാതോ കമ്മൂപചയോ സുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്തോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… ദുക്ഖായ വേദനായ…പേ… അദുക്ഖമസുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്തേന കമ്മേന സഹജാതോ കമ്മൂപചയോ അദുക്ഖമസുഖായ വേദനായ സമ്പയുത്തോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൭൪൦. കമ്മം ചിത്തേന സഹജാതം, കമ്മം സാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. കമ്മൂപചയോ ചിത്തേന സഹജാതോ, കമ്മൂപചയോ സാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കമ്മൂപചയോ ചിത്തേന സഹജാതോ, കമ്മൂപചയോ അനാരമ്മണോതി? ആമന്താ. കമ്മം ചിത്തേന സഹജാതം, കമ്മം അനാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കമ്മം ചിത്തേന സഹജാതം, ചിത്തം ഭിജ്ജമാനം കമ്മം ഭിജ്ജതീതി? ആമന്താ. കമ്മൂപചയോ ചിത്തേന സഹജാതോ, ചിത്തം ഭിജ്ജമാനം കമ്മൂപചയോ ഭിജ്ജതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കമ്മൂപചയോ ചിത്തേന സഹജാതോ, ചിത്തം ഭിജ്ജമാനം കമ്മൂപചയോ ന ഭിജ്ജതീതി? ആമന്താ. കമ്മം ചിത്തേന സഹജാതം, ചിത്തം ഭിജ്ജമാനം കമ്മം ന ഭിജ്ജതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൭൪൧. കമ്മമ്ഹി കമ്മൂപചയോതി? ആമന്താ. തഞ്ഞേവ കമ്മം സോ കമ്മൂപചയോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കമ്മമ്ഹി കമ്മൂപചയോ, കമ്മൂപചയതോ വിപാകോ നിബ്ബത്തതീതി? ആമന്താ. തഞ്ഞേവ കമ്മം, സോ കമ്മൂപചയോ, സോ കമ്മവിപാകോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

കമ്മമ്ഹി കമ്മൂപചയോ, കമ്മൂപചയതോ വിപാകോ നിബ്ബത്തതി, വിപാകോ സാരമ്മണോതി? ആമന്താ. കമ്മൂപചയോ സാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… കമ്മൂപചയോ അനാരമ്മണോതി? ആമന്താ. വിപാകോ അനാരമ്മണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൭൪൨. അഞ്ഞം കമ്മം അഞ്ഞോ കമ്മൂപചയോതി, ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘ഇധ, പുണ്ണ, ഏകച്ചോ സബ്യാബജ്ഝമ്പി അബ്യാബജ്ഝമ്പി [സബ്യാപജ്ഝമ്പി അബ്യാപജ്ഝമ്പി (ക.) മ. നി. ൨.൮൧ പസ്സിതബ്ബം] കായസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരോതി, സബ്യാബജ്ഝമ്പി അബ്യാബജ്ഝമ്പി വചീസങ്ഖാരം…പേ… മനോസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരോതി, സോ സബ്യാബജ്ഝമ്പി അബ്യാബജ്ഝമ്പി കായസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരിത്വാ, സബ്യാബജ്ഝമ്പി അബ്യാബജ്ഝമ്പി വചീസങ്ഖാരം…പേ… മനോസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരിത്വാ സബ്യാബജ്ഝമ്പി അബ്യാബജ്ഝമ്പി ലോകം ഉപപജ്ജതി. തമേനം സബ്യാബജ്ഝമ്പി അബ്യാബജ്ഝമ്പി ലോകം ഉപപന്നം സമാനം സബ്യാബജ്ഝാപി അബ്യാബജ്ഝാപി ഫസ്സാ ഫുസന്തി. സോ സബ്യാബജ്ഝേഹിപി അബ്യാബജ്ഝേഹിപി ഫസ്സേഹി ഫുട്ഠോ സമാനോ സബ്യാബജ്ഝമ്പി അബ്യാബജ്ഝമ്പി വേദനം വേദേതി വോകിണ്ണസുഖദുക്ഖം, സേയ്യഥാപി മനുസ്സാ ഏകച്ചേ ച ദേവാ ഏകച്ചേ ച വിനിപാതികാ. ഇതി ഖോ, പുണ്ണ, ഭൂതാ ഭൂതസ്സ ഉപപത്തി ഹോതി, യം കരോതി തേന ഉപപജ്ജതി, ഉപപന്നമേതം ഫസ്സാ ഫുസന്തി. ഏവമ്പാഹം, പുണ്ണ, ‘കമ്മദായാദാ സത്താ’തി വദാമീ’’തി [മ. നി. ൨.൮൧]. അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘അഞ്ഞം കമ്മം, അഞ്ഞോ കമ്മൂപചയോ’’തി.

കമ്മൂപചയകഥാ നിട്ഠിതാ.

പന്നരസമവഗ്ഗോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

പച്ചയതാ വവത്ഥിതാ, പടിച്ചസമുപ്പാദോ, അദ്ധാ, ഖണോ ലയോ മുഹുത്തം, ചത്താരോ ആസവാ അനാസവാ, ലോകുത്തരാനം ധമ്മാനം ജരാമരണം ലോകുത്തരാ, സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധസമാപത്തി ലോകുത്തരാ, സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധസമാപത്തി ലോകിയാ, സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധം സമാപന്നോ കാലം കരേയ്യ, സ്വേവ മഗ്ഗോ അസഞ്ഞസത്തുപപത്തിയാ, അഞ്ഞം കമ്മം അഞ്ഞോ കമ്മൂപചയോതി.

തതിയോ പണ്ണാസകോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

അനുസയാ, സംവരോ, കപ്പോ, മൂലഞ്ച വവത്ഥിതാതി.