൫. പഞ്ചമവഗ്ഗോ

(൫൦) ൮. അനാഗതഞാണകഥാ

൪൩൯. അനാഗതേ ഞാണം അത്ഥീതി? ആമന്താ. അനാഗതം മൂലതോ ജാനാതി, ഹേതുതോ ജാനാതി, നിദാനതോ ജാനാതി, സമ്ഭവതോ ജാനാതി, പഭവതോ ജാനാതി, സമുട്ഠാനതോ ജാനാതി, ആഹാരതോ ജാനാതി, ആരമ്മണതോ ജാനാതി, പച്ചയതോ ജാനാതി, സമുദയതോ ജാനാതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അനാഗതേ ഞാണം അത്ഥീതി? ആമന്താ. അനാഗതം ഹേതുപച്ചയതം ജാനാതി, ആരമ്മണപച്ചയതം ജാനാതി, അധിപതിപച്ചയതം ജാനാതി, അനന്തരപച്ചയതം ജാനാതി, സമനന്തരപച്ചയതം ജാനാതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അനാഗതേ ഞാണം അത്ഥീതി? ആമന്താ. ഗോത്രഭുനോ പുഗ്ഗലസ്സ സോതാപത്തിമഗ്ഗേ ഞാണം അത്ഥീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ…. സോതാപത്തിഫലസച്ഛികിരിയായ പടിപന്നസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ സോതാപത്തിഫലേ ഞാണം അത്ഥീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

സകദാഗാമി…പേ… അനാഗാമി …പേ… അരഹത്തസച്ഛികിരിയായ പടിപന്നസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അരഹത്തേ ഞാണം അത്ഥീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൪൪൦. ന വത്തബ്ബം – ‘‘അനാഗതേ ഞാണം അത്ഥീ’’തി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘പാടലിപുത്തസ്സ ഖോ, ആനന്ദ, തയോ അന്തരായാ ഭവിസ്സന്തി – അഗ്ഗിതോ വാ ഉദകതോ വാ മിഥുഭേദാ വാ’’തി [മഹാവ. ൨൮൬; ദീ. നി. ൨.൧൫൨; ഉദാ. ൭൬]! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി അനാഗതേ ഞാണം അത്ഥീതി.

അനാഗതഞാണകഥാ നിട്ഠിതാ.