൩. തതിയവഗ്ഗോ

(൨൯) ൯. യഥാകമ്മൂപഗതഞാണകഥാ

൩൭൭. യഥാകമ്മൂപഗതം ഞാണം [യഥാകമ്മൂപഗതഞാണം (സ്യാ. കം.)] ദിബ്ബചക്ഖുന്തി? ആമന്താ. യഥാകമ്മൂപഗതഞ്ച മനസി കരോതി, ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ രൂപം പസ്സതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

യഥാകമ്മൂപഗതഞ്ച മനസി കരോതി, ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ രൂപം പസ്സതീതി? ആമന്താ. ദ്വിന്നം ഫസ്സാനം ദ്വിന്നം ചിത്താനം സമോധാനം ഹോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

യഥാകമ്മൂപഗതം ഞാണം ദിബ്ബചക്ഖുന്തി? ആമന്താ. ‘‘ഇമേ വത ഭോന്തോ സത്താ’’തി ച മനസി കരോതി, ‘‘കായദുച്ചരിതേന സമന്നാഗതാ’’തി ച മനസി കരോതി, ‘‘വചീദുച്ചരിതേന സമന്നാഗതാ’’തി ച മനസി കരോതി, ‘‘മനോദുച്ചരിതേന സമന്നാഗതാ’’തി ച മനസി കരോതി, ‘‘അരിയാനം ഉപവാദകാ’’തി ച മനസി കരോതി, ‘‘മിച്ഛാദിട്ഠികാ’’തി ച മനസി കരോതി, ‘‘മിച്ഛാദിട്ഠികമ്മസമാദാനാ’’തി ച മനസി കരോതി, ‘‘തേ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപന്നാ’’തി ച മനസി കരോതി, ‘‘ഇമേ വാ പന ഭോന്തോ സത്താ’’തി ച മനസി കരോതി, ‘‘കായസുചരിതേന സമന്നാഗതാ’’തി ച മനസി കരോതി, ‘‘വചീസുചരിതേന സമന്നാഗതാ’’തി ച മനസി കരോതി, ‘‘മനോസുചരിതേന സമന്നാഗതാ’’തി ച മനസി കരോതി, ‘‘അരിയാനം അനുപവാദകാ’’തി ച മനസി കരോതി, ‘‘സമ്മാദിട്ഠികാ’’തി ച മനസി കരോതി, ‘‘സമ്മാദിട്ഠികമ്മസമ്മാദാനാ’’തി ച മനസി കരോതി, ‘‘തേ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപന്നാ’’തി ച മനസി കരോതി, ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ രൂപം പസ്സതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

‘‘തേ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപന്നാ’’തി ച മനസി കരോതി, ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ രൂപം പസ്സതീതി? ആമന്താ. ദ്വിന്നം ഫസ്സാനം ദ്വിന്നം ചിത്താനം സമോധാനം ഹോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൩൭൮. യഥാകമ്മൂപഗതം ഞാണം ദിബ്ബചക്ഖുന്തി? ആമന്താ. അത്ഥി കോചി അദിബ്ബചക്ഖുകോ ദിബ്ബചക്ഖും അപ്പടിലദ്ധോ അനധിഗതോ അസച്ഛികതോ യഥാകമ്മൂപഗതം ജാനാതീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അത്ഥി കോചി അദിബ്ബചക്ഖുകോ ദിബ്ബചക്ഖും അപ്പടിലദ്ധോ അനധിഗതോ അസച്ഛികതോ യഥാകമ്മൂപഗതം ജാനാതി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘യഥാകമ്മൂപഗതം ഞാണം ദിബ്ബചക്ഖു’’ന്തി.

യഥാകമ്മൂപഗതം ഞാണം ദിബ്ബചക്ഖുന്തി? ആമന്താ. ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ യഥാകമ്മൂപഗതം ഞാണം ജാനാതീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ യഥാകമ്മൂപഗതം ഞാണം ജാനാതി, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘യഥാകമ്മൂപഗതം ഞാണം ദിബ്ബചക്ഖു’’ന്തി.

യഥാകമ്മൂപഗതം ഞാണം ദിബ്ബചക്ഖുന്തി? ആമന്താ. ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ യഥാകമ്മൂപഗതം ഞാണം ജാനാതീതി? ആമന്താ. അത്ഥായസ്മതോ സാരിപുത്തസ്സ ദിബ്ബചക്ഖുന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അത്ഥായസ്മതോ സാരിപുത്തസ്സ ദിബ്ബചക്ഖുന്തി? ആമന്താ. നനു ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഏതദവോച –

‘‘നേവ പുബ്ബേനിവാസായ, നപി ദിബ്ബസ്സ ചക്ഖുനോ;

ചേതോപരിയായ ഇദ്ധിയാ, സോതധാതുവിസുദ്ധിയാ;

ചുതിയാ ഉപപത്തിയാ, പണിധി മേ ന വിജ്ജതീ’’തി [ഥേരഗാ. ൯൯൬ ഥേരഗാഥായം].

അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘യഥാകമ്മൂപഗതം ഞാണം ദിബ്ബചക്ഖു’’ന്തി.

യഥാകമ്മൂപഗതഞാണകഥാ നിട്ഠിതാ.