൩. തതിയവഗ്ഗോ
(൨൧) ൧. ബലകഥാ
൩൫൪. തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണന്തി? ആമന്താ. തഥാഗതബലം സാവകബലം, സാവകബലം തഥാഗതബലന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണന്തി? ആമന്താ. തഞ്ഞേവ തഥാഗതബലം തം സാവകബലം, തഞ്ഞേവ സാവകബലം തം തഥാഗതബലന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണന്തി? ആമന്താ. യാദിസം തഥാഗതബലം താദിസം സാവകബലം, യാദിസം സാവകബലം താദിസം തഥാഗതബലന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണന്തി? ആമന്താ. യാദിസോ തഥാഗതസ്സ പുബ്ബയോഗോ പുബ്ബചരിയാ ധമ്മക്ഖാനം ധമ്മദേസനാ താദിസോ സാവകസ്സ പുബ്ബയോഗോ പുബ്ബചരിയാ ധമ്മക്ഖാനം ധമ്മദേസനാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണന്തി? ആമന്താ. തഥാഗതോ ജിനോ സത്ഥാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ സബ്ബഞ്ഞൂ സബ്ബദസ്സാവീ ധമ്മസ്സാമീ ധമ്മപ്പടിസരണോതി? ആമന്താ. സാവകോ ജിനോ സത്ഥാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ സബ്ബഞ്ഞൂ സബ്ബദസ്സാവീ ധമ്മസ്സാമീ ധമ്മപ്പടിസരണോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണന്തി? ആമന്താ. തഥാഗതോ അനുപ്പന്നസ്സ മഗ്ഗസ്സ ഉപ്പാദേതാ അസഞ്ജാതസ്സ മഗ്ഗസ്സ സഞ്ജനേതാ അനക്ഖാതസ്സ മഗ്ഗസ്സ അക്ഖാതാ മഗ്ഗഞ്ഞൂ മഗ്ഗവിദൂ മഗ്ഗകോവിദോതി? ആമന്താ. സാവകോ അനുപ്പന്നസ്സ മഗ്ഗസ്സ ഉപ്പാദേതാ അസഞ്ജാതസ്സ മഗ്ഗസ്സ സഞ്ജനേതാ അനക്ഖാതസ്സ മഗ്ഗസ്സ അക്ഖാതാ മഗ്ഗഞ്ഞൂ മഗ്ഗവിദൂ മഗ്ഗകോവിദോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ഇന്ദ്രിയപരോപരിയത്തം യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണന്തി? ആമന്താ. സാവകോ സബ്ബഞ്ഞൂ സബ്ബദസ്സാവീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
൩൫൫. സാവകോ ഠാനാഠാനം ജാനാതീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി സാവകോ ഠാനാഠാനം ജാനാതി, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘ഠാനാഠാനം യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണ’’ന്തി.
സാവകോ അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നാനം കമ്മസമാദാനാനം ഠാനസോ ഹേതുസോ വിപാകം ജാനാതീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി സാവകോ അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നാനം കമ്മസമാദാനാനം ഠാനസോ ഹേതുസോ വിപാകം ജാനാതി, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നാനം കമ്മസമാദാനാനം ഠാനസോ ഹേതുസോ വിപാകം യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണ’’ന്തി.
സാവകോ സബ്ബത്ഥഗാമിനിം പടിപദം ജാനാതീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി സാവകോ സബ്ബത്ഥഗാമിനിം പടിപദം ജാനാതി, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘സബ്ബത്ഥഗാമിനിം പടിപദം യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണ’’ന്തി.
സാവകോ അനേകധാതും നാനാധാതും ലോകം ജാനാതീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി സാവകോ അനേകധാതും നാനാധാതും ലോകം ജാനാതി, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അനേകധാതും നാനാധാതും ലോകം യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണ’’ന്തി.
സാവകോ സത്താനം നാനാധിമുത്തികതം ജാനാതീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി സാവകോ സത്താനം നാനാധിമുത്തികതം ജാനാതി, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘സത്താനം നാനാധിമുത്തികതം യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണ’’ന്തി.
സാവകോ ഝാനവിമോക്ഖസമാധിസമാപത്തീനം സംകിലേസം വോദാനം വുട്ഠാനം ജാനാതീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി സാവകോ ഝാനവിമോക്ഖസമാധിസമാപത്തീനം സംകിലേസം വോദാനം വുട്ഠാനം ജാനാതി, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘ഝാനവിമോക്ഖസമാധിസമാപത്തീനം സംകിലേസം വോദാനം വുട്ഠാനം യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണ’’ന്തി.
സാവകോ പുബ്ബേനിവാസാനുസ്സതിം ജാനാതീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി സാവകോ പുബ്ബേനിവാസാനുസ്സതിം ജാനാതി, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘പുബ്ബേനിവാസാനുസ്സതി യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണ’’ന്തി.
സാവകോ സത്താനം ചുതൂപപാതം ജാനാതീതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി സാവകോ സത്താനം ചുതൂപപാതം ജാനാതി, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘സത്താനം ചുതൂപപാതം യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണ’’ന്തി.
നനു തഥാഗതസ്സാപി ആസവാ ഖീണാ സാവകസ്സാപി ആസവാ ഖീണാതി? ആമന്താ. അത്ഥി കിഞ്ചി നാനാകരണം തഥാഗതസ്സ വാ സാവകസ്സ വാ ആസവക്ഖയേന വാ ആസവക്ഖയം വിമുത്തിയാ വാ വിമുത്തീതി? നത്ഥി. ഹഞ്ചി നത്ഥി കിഞ്ചി നാനാകരണം തഥാഗതസ്സ വാ സാവകസ്സ വാ ആസവക്ഖയേന വാ ആസവക്ഖയം വിമുത്തിയാ വാ വിമുത്തി, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘ആസവാനം ഖയേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണ’’ന്തി.
൩൫൬. ആസവാനം ഖയേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണന്തി? ആമന്താ. ഠാനാഠാനേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ആസവാനം ഖയേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണന്തി? ആമന്താ. സത്താനം ചുതൂപപാതേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ഠാനാഠാനേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകഅസാധാരണന്തി? ആമന്താ. ആസവാനം ഖയേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകഅസാധാരണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സത്താനം ചുതൂപപാതേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകഅസാധാരണന്തി? ആമന്താ. ആസവാനം ഖയേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകഅസാധാരണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ഇന്ദ്രിയപരോപരിയത്തം യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകഅസാധാരണന്തി? ആമന്താ. ഠാനാഠാനേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകഅസാധാരണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ [അയമേത്ഥ സാധാരണപക്ഖം സന്ധായ പടിക്ഖേപോ (ടീകാ ഓലോകേതബ്ബാ)] …പേ….
ഇന്ദ്രിയപരോപരിയത്തം യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകഅസാധാരണന്തി? ആമന്താ…പേ…. ആസവാനം ഖയേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകഅസാധാരണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ഠാനാഠാനേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണന്തി? ആമന്താ. ഇന്ദ്രിയപരോപരിയത്തം യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ആസവാനം ഖയേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണന്തി? ആമന്താ. ഇന്ദ്രിയപരോപരിയത്തം യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം സാവകസാധാരണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ബലകഥാ നിട്ഠിതാ.
൩. തതിയവഗ്ഗോ
(൨൨) ൨. അരിയന്തികഥാ
൩൫൭. ഠാനാഠാനേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയന്തി? ആമന്താ. മഗ്ഗോ ഫലം നിബ്ബാനം, സോതാപത്തിമഗ്ഗോ സോതാപത്തിഫലം, സകദാഗാമിമഗ്ഗോ സകദാഗാമിഫലം, അനാഗാമിമഗ്ഗോ അനാഗാമിഫലം, അരഹത്തമഗ്ഗോ അരഹത്തഫലം, സതിപട്ഠാനം സമ്മപ്പധാനം ഇദ്ധിപാദോ ഇന്ദ്രിയം ബലം ബോജ്ഝങ്ഗോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ഠാനാഠാനേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയന്തി? ആമന്താ. സുഞ്ഞതാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ…. സുഞ്ഞതാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. ഠാനാഠാനഞ്ച മനസി കരോതി, സുഞ്ഞതഞ്ച മനസി കരോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ഠാനാഠാനഞ്ച മനസി കരോതി, സുഞ്ഞതഞ്ച മനസി കരോതീതി? ആമന്താ. ദ്വിന്നം ഫസ്സാനം ദ്വിന്നം ചിത്താനം സമോധാനം ഹോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… ഠാനാഠാനേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയന്തി? ആമന്താ. അനിമിത്താരമ്മണം…പേ… അപ്പണിഹിതാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അപ്പണിഹിതാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. ഠാനാഠാനഞ്ച മനസി കരോതി, അപ്പണിഹിതഞ്ച മനസി കരോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ഠാനാഠാനഞ്ച മനസി കരോതി, അപ്പണിഹിതഞ്ച മനസി കരോതീതി? ആമന്താ. ദ്വിന്നം ഫസ്സാനം ദ്വിന്നം ചിത്താനം സമോധാനം ഹോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
൩൫൮. സതിപട്ഠാനാ അരിയാ സുഞ്ഞതാരമ്മണാതി? ആമന്താ. ഠാനാഠാനേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം സുഞ്ഞതാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സതിപട്ഠാനാ അരിയാ അനിമിത്താരമ്മണാ…പേ… അപ്പണിഹിതാരമ്മണാതി? ആമന്താ. ഠാനാഠാനേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം അപ്പണിഹിതാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സമ്മപ്പധാനാ, ഇദ്ധിപാദാ, ഇന്ദ്രിയാ, ബലാ, ബോജ്ഝങ്ഗാ അരിയാ സുഞ്ഞതാരമ്മണാതി? ആമന്താ. ഠാനാഠാനേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം സുഞ്ഞതാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ബോജ്ഝങ്ഗാ അരിയാ അനിമിത്താരമ്മണാ… അപ്പണിഹിതാരമ്മണാതി? ആമന്താ. ഠാനാഠാനേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം അപ്പണിഹിതാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
൩൫൯. ഠാനാഠാനേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം ന വത്തബ്ബം – ‘‘സുഞ്ഞതാരമ്മണ’’ന്തി? ആമന്താ. സതിപട്ഠാനാ അരിയാ ന വത്തബ്ബാ – ‘‘സുഞ്ഞതാരമ്മണാ’’തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ഠാനാഠാനേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം ന വത്തബ്ബം – അനിമിത്താരമ്മണം…പേ… അപ്പണിഹിതാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. സതിപട്ഠാനാ അരിയാ ന വത്തബ്ബാ – ‘‘അപ്പണിഹിതാരമ്മണാ’’തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ഠാനാഠാനേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം ന വത്തബ്ബം – സുഞ്ഞതാരമ്മണം…പേ… അനിമിത്താരമ്മണം…പേ… അപ്പണിഹിതാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. സമ്മപ്പധാനം…പേ… ബോജ്ഝങ്ഗാ അരിയാ ന വത്തബ്ബാ – ‘‘അപ്പണിഹിതാരമ്മണാ’’തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
൩൬൦. സത്താനം ചുതൂപപാതേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയന്തി? ആമന്താ. മഗ്ഗോ ഫലം നിബ്ബാനം, സോതാപത്തിമഗ്ഗോ സോതാപത്തിഫലം…പേ… ബോജ്ഝങ്ഗോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സത്താനം ചുതൂപപാതേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയന്തി? ആമന്താ. സുഞ്ഞതാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… സുഞ്ഞാതാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. സത്താനം ചുതൂപപാതഞ്ച മനസി കരോതി, സുഞ്ഞതഞ്ച മനസി കരോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സത്താനം ചുതൂപപാതഞ്ച മനസി കരോതി, സുഞ്ഞതഞ്ച മനസി കരോതീതി? ആമന്താ. ദ്വിന്നം ഫസ്സാനം ദ്വിന്നം ചിത്താനം സമോധാനം ഹോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സത്താനം ചുതൂപപാതേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയന്തി? ആമന്താ. അനിമിത്താരമ്മണം അപ്പണിഹിതാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അപ്പണിഹിതാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. സത്താനം ചുതൂപപാതഞ്ച മനസി കരോതി, അപ്പണിഹിതഞ്ച മനസി കരോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സത്താനം ചുതൂപപാതഞ്ച മനസി കരോതി, അപ്പണിഹിതഞ്ച മനസി കരോതീതി? ആമന്താ. ദ്വിന്നം ഫസ്സാനം ദ്വിന്നം ചിത്താനം സമോധാനം ഹോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
൩൬൧. സതിപട്ഠാനാ അരിയാ സുഞ്ഞതാരമ്മണാ…പേ… അനിമിത്താരമ്മണാ…പേ… അപ്പണിഹിതാരമ്മണാതി? ആമന്താ. സത്താനം ചുതൂപപാതേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം അപ്പണിഹിതാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സമ്മപ്പധാനം …പേ… ബോജ്ഝങ്ഗാ അരിയാ സുഞ്ഞതാരമ്മണാ…പേ… അനിമിത്താരമ്മണാ…പേ… അപ്പണിഹിതാരമ്മണാതി? ആമന്താ. സത്താനം ചുതൂപപാതേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം അപ്പണിഹിതാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സത്താനം ചുതൂപപാതേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം ന വത്തബ്ബം – സുഞ്ഞതാരമ്മണം…പേ… അനിമിത്താരമ്മണം…പേ… അപ്പണിഹിതാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. സതിപട്ഠാനാ അരിയാ ന വത്തബ്ബാ – ‘‘അപ്പപണിഹിതാരമ്മണാ’’തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
൩൬൨. സത്താനം ചുതൂപപാതേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം ന വത്തബ്ബം – സുഞ്ഞതാരമ്മണം…പേ… അനിമിത്താരമ്മണം…പേ… അപ്പണിഹിതാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. സമ്മപ്പധാനാ…പേ… ബോജ്ഝങ്ഗാ അരിയാ ന വത്തബ്ബാ – ‘‘അപ്പണിഹിതാരമ്മണാ’’തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ആസവാനം ഖയേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയന്തി? ആമന്താ. ഠാനാഠാനേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ആസവാനം ഖയേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയന്തി? ആമന്താ. സത്താനം ചുതൂപപാതേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ഠാനാഠാനേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം ന വത്തബ്ബം – ‘‘അരിയ’’ന്തി? ആമന്താ. ആസവാനം ഖയേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം ന വത്തബ്ബം – ‘‘അരിയ’’ന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ …പേ….
സത്താനം ചുതൂപപാതേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം ന വത്തബ്ബം – ‘‘അരിയ’’ന്തി? ആമന്താ. ആസവാനം ഖയേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം ന വത്തബ്ബം – ‘‘അരിയ’’ന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ആസവാനം ഖയേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം സുഞ്ഞതാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. ഠാനാഠാനേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം സുഞ്ഞതാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ആസവാനം ഖയേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം അനിമിത്താരമ്മണം… അപ്പണിഹിതാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. ഠാനാഠാനേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം അപ്പണിഹിതാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ആസവാനം ഖയേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം സുഞ്ഞതാരമ്മണം…പേ… അനിമിത്താരമ്മണം…പേ… അപ്പണിഹിതാരമ്മണന്തി? ആമന്താ…പേ…. സത്താനം ചുതൂപപാതേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം അപ്പണിഹിതാരമ്മണന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ഠാനാഠാനേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം ന വത്തബ്ബം – ‘‘സുഞ്ഞതാരമ്മണ’’ന്തി? ആമന്താ. ആസവാനം ഖയേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം ന വത്തബ്ബം – ‘‘സുഞ്ഞതാരമ്മണ’’ന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ഠാനാഠാനേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം ന വത്തബ്ബം – അനിമിത്താരമ്മണം… അപ്പണിഹിതാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. ആസവാനം ഖയേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം ന വത്തബ്ബം – ‘‘അപ്പണിഹിതാരമ്മണ’’ന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സത്താനം ചുതൂപപാതേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം ന വത്തബ്ബം – സുഞ്ഞതാരമ്മണം…പേ… അനിമിത്താരമ്മണം…പേ… അപ്പണിഹിതാരമ്മണന്തി? ആമന്താ. ആസവാനം ഖയേ യഥാഭൂതം ഞാണം തഥാഗതബലം അരിയം ന വത്തബ്ബം – ‘‘അപ്പണിഹിതാരമ്മണ’’ന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അരിയന്തികഥാ നിട്ഠിതാ.
൩. തതിയവഗ്ഗോ
(൨൩) ൩. വിമുത്തികഥാ
൩൬൩. സരാഗം ചിത്തം വിമുച്ചതീതി? ആമന്താ. രാഗസഹഗതം രാഗസഹജാതം രാഗസംസട്ഠം രാഗസമ്പയുത്തം രാഗസഹഭു രാഗാനുപരിവത്തി അകുസലം ലോകിയം സാസവം സംയോജനിയം ഗന്ഥനിയം ഓഘനിയം യോഗനിയം നീവരണിയം പരാമട്ഠം ഉപാദാനിയം സംകിലേസിയം ചിത്തം വിമുച്ചതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സഫസ്സം ചിത്തം വിമുച്ചതി, ഫസ്സോ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ആമന്താ. സരാഗം ചിത്തം വിമുച്ചതി, രാഗോ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സവേദനം…പേ… സസഞ്ഞം…പേ… സചേതനം…പേ… സപഞ്ഞം [സസഞ്ഞം (സീ. ക.)] ചിത്തം വിമുച്ചതി, പഞ്ഞാ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ആമന്താ. സരാഗം ചിത്തം വിമുച്ചതി, രാഗോ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സഫസ്സം സരാഗം ചിത്തം വിമുച്ചതി, ഫസ്സോ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ആമന്താ. രാഗോ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സവേദനം സരാഗം…പേ… സസഞ്ഞം സരാഗം…പേ… സചേതനം സരാഗം…പേ… സപഞ്ഞം സരാഗം ചിത്തം വിമുച്ചതി, പഞ്ഞാ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ആമന്താ. രാഗോ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
൩൬൪. സദോസം ചിത്തം വിമുച്ചതീതി? ആമന്താ. ദോസസഹഗതം ദോസസഹജാതം ദോസസംസട്ഠം ദോസസമ്പയുത്തം ദോസസഹഭു ദോസാനുപരിവത്തി അകുസലം ലോകിയം സാസവം…പേ… സംകിലേസിയം ചിത്തം വിമുച്ചതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സഫസ്സം ചിത്തം വിമുച്ചതി, ഫസ്സോ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ആമന്താ. സദോസം ചിത്തം വിമുച്ചതി, ദോസോ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സവേദനം…പേ… സസഞ്ഞം…പേ… സചേതനം…പേ… സപഞ്ഞം ചിത്തം വിമുച്ചതി, പഞ്ഞാ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ആമന്താ. സദോസം ചിത്തം വിമുച്ചതി, ദോസോ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സഫസ്സം സദോസം ചിത്തം വിമുച്ചതി, ഫസ്സോ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ആമന്താ. സദോസം ചിത്തം വിമുച്ചതി, ദോസോ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സവേദനം സദോസം… സസഞ്ഞം സദോസം… സചേതനം സദോസം… സപഞ്ഞം സദോസം ചിത്തം വിമുച്ചതി, പഞ്ഞാ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ആമന്താ. ദോസോ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
൩൬൫. സമോഹം ചിത്തം വിമുച്ചതീതി? ആമന്താ. മോഹസഹഗതം മോഹസഹജാതം മോഹസംസട്ഠം മോഹസമ്പയുത്തം മോഹസഹഭു മോഹാനുപരിവത്തി അകുസലം ലോകിയം സാസവം…പേ… സംകിലേസിയം ചിത്തം വിമുച്ചതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സഫസ്സം ചിത്തം വിമുച്ചതി, ഫസ്സോ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ആമന്താ. സമോഹം ചിത്തം വിമുച്ചതി, മോഹോ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സവേദനം … സസഞ്ഞം… സചേതനം… സപഞ്ഞം ചിത്തം വിമുച്ചതി, പഞ്ഞാ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ആമന്താ. സമോഹം ചിത്തം വിമുച്ചതി, മോഹോ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സഫസ്സം സമോഹം ചിത്തം വിമുച്ചതി, ഫസ്സോ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ആമന്താ. മോഹോ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സവേദനം സമോഹം… സസഞ്ഞം സമോഹം… സചേതനം സമോഹം…പേ… സപഞ്ഞം സമോഹം ചിത്തം വിമുച്ചതി, പഞ്ഞാ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ആമന്താ. മോഹോ ച ചിത്തഞ്ച ഉഭോ വിമുച്ചന്തീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
സരാഗം സദോസം സമോഹം ചിത്തം വിമുച്ചതീതി? ആമന്താ. വീതരാഗം വീതദോസം വീതമോഹം നിക്കിലേസം ചിത്തം വിമുച്ചതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘സരാഗം സദോസം സമോഹം ചിത്തം വിമുച്ചതീ’’തി.
വിമുത്തികഥാ നിട്ഠിതാ.
൩. തതിയവഗ്ഗോ
(൨൪) ൪. വിമുച്ചമാനകഥാ
൩൬൬. വിമുത്തം വിമുച്ചമാനന്തി? ആമന്താ. ഏകദേസം വിമുത്തം, ഏകദേസം അവിമുത്തന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ഏകദേസം വിമുത്തം, ഏകദേസം അവിമുത്തന്തി? ആമന്താ. ഏകദേസം സോതാപന്നോ, ഏകദേസം ന സോതാപന്നോ, ഏകദേസം സോതാപത്തിഫലപ്പത്തോ പടിലദ്ധോ അധിഗതോ സച്ഛികതോ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി, കായേന ഫുസിത്വാ വിഹരതി, ഏകദേസം ന കായേന ഫുസിത്വാ വിഹരതി, ഏകദേസം സത്തക്ഖത്തുപരമോ കോലങ്കോലോ ഏകബീജീ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതോ, ഏകദേസം അരിയകന്തേഹി സീലേഹി ന സമന്നാഗതോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ഏകദേസം വിമുത്തം, ഏകദേസം അവിമുത്തന്തി? ആമന്താ. ഏകദേസം സകദാഗാമീ, ഏകദേസം ന സകദാഗാമീ, ഏകദേസം സകദാഗാമിഫലപ്പത്തോ പടിലദ്ധോ അധിഗതോ സച്ഛികതോ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി, കായേന ഫുസിത്വാ വിഹരതി, ഏകദേസം ന കായേന ഫുസിത്വാ വിഹരതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ഏകദേസം വിമുത്തം, ഏകദേസം അവിമുത്തന്തി? ആമന്താ. ഏകദേസം അനാഗാമീ, ഏകദേസം ന അനാഗാമീ, ഏകദേസം അനാഗാമിഫലപ്പത്തോ പടിലദ്ധോ അധിഗതോ സച്ഛികതോ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി, കായേന ഫുസിത്വാ വിഹരതി, ഏകദേസം ന കായേന ഫുസിത്വാ വിഹരതി, ഏകദേസം അന്തരാപരിനിബ്ബായീ, ഉപഹച്ചപരിനിബ്ബായീ, അസങ്ഖാരപരിനിബ്ബായീ, സസങ്ഖാരപരിനിബ്ബായീ, ഉദ്ധംസോതോഅകനിട്ഠഗാമീ, ഏകദേസം ന ഉദ്ധംസോതോഅകനിട്ഠഗാമീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ഏകദേസം വിമുത്തം, ഏകദേസം അവിമുത്തന്തി? ആമന്താ. ഏകദേസം അരഹാ ഏകദേസം ന അരഹാ, ഏകദേസം അരഹത്തപ്പത്തോ പടിലദ്ധോ അധിഗതോ സച്ഛികതോ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി, കായേന ഫുസിത്വാ വിഹരതി, ഏകദേസം ന കായേന ഫുസിത്വാ വിഹരതി, ഏകദേസം വീതരാഗോ വീതദോസോ വീതമോഹോ…പേ… ഏകദേസം സച്ഛികാതബ്ബം സച്ഛികതം, ഏകദേസം സച്ഛികാതബ്ബം ന സച്ഛികതന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
വിമുത്തം വിമുച്ചമാനന്തി? ആമന്താ. ഉപ്പാദക്ഖണേ വിമുത്തം, ഭങ്ഗക്ഖണേ വിമുച്ചമാനന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
൩൬൭. ന വത്തബ്ബം – ‘‘വിമുത്തം വിമുച്ചമാന’’ന്തി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘തസ്സ ഏവം ജാനതോ ഏവം പസ്സതോ കാമാസവാപി ചിത്തം വിമുച്ചതി, ഭവാസവാപി ചിത്തം വിമുച്ചതി, അവിജ്ജാസവാപി ചിത്തം വിമുച്ചതീ’’തി [ദീ. നി. ൧.൨൪൮ ആദയോ]! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി വത്തബ്ബം [തേന ഹി (സീ. സ്യാ. കം.), തേന ഹി ന വത്തബ്ബം (ക.)] – ‘‘വിമുത്തം വിമുച്ചമാന’’ന്തി.
വിമുത്തം വിമുച്ചമാനന്തി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘സോ ഏവം സമാഹിതേ ചിത്തേ പരിസുദ്ധേ പരിയോദാതേ അനങ്ഗണേ വിഗതൂപക്കിലേസേ മുദുഭൂതേ കമ്മനിയേ ഠിതേ ആനേഞ്ജപ്പത്തേ ആസവാനം ഖയഞാണായ ചിത്തം അഭിനിന്നാമേതീ’’തി! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘വിമുത്തം വിമുച്ചമാന’’ന്തി.
അത്ഥി ചിത്തം വിമുച്ചമാനന്തി? ആമന്താ. അത്ഥി ചിത്തം രജ്ജമാനം ദുസ്സമാനം മുയ്ഹമാനം കിലിസ്സമാനന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… നനു രത്തഞ്ചേവ അരത്തഞ്ച, ദുട്ഠഞ്ചേവ അദുട്ഠഞ്ച, മൂള്ഹഞ്ചേവ അമൂള്ഹഞ്ച, ഛിന്നഞ്ചേവ അഛിന്നഞ്ച, ഭിന്നഞ്ചേവ അഭിന്നഞ്ച, കതഞ്ചേവ അകതഞ്ചാതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി രത്തഞ്ചേവ അരത്തഞ്ച, ദുട്ഠഞ്ചേവ അദുട്ഠഞ്ച, മൂള്ഹഞ്ചേവ അമൂള്ഹഞ്ച, ഛിന്നഞ്ചേവ അഛിന്നഞ്ച, ഭിന്നഞ്ചേവ അഭിന്നഞ്ച, കതഞ്ചേവ അകതഞ്ച, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അത്ഥി ചിത്തം വിമുച്ചമാന’’ന്തി.
വിമുച്ചമാനകഥാ നിട്ഠിതാ.
൩. തതിയവഗ്ഗോ
(൨൫) ൫. അട്ഠമകകഥാ
൩൬൮. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠിപരിയുട്ഠാനം പഹീനന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകോ പുഗ്ഗലോ സോതാപന്നോ സോതാപത്തിഫലപ്പത്തോ പടിലദ്ധോ അധിഗതോ സച്ഛികതോ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി, കായേന ഫുസിത്വാ വിഹരതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വിചികിച്ഛാപരിയുട്ഠാനം പഹീനന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകോ പുഗ്ഗലോ സോതാപന്നോ സോതാപത്തിഫലപ്പത്തോ…പേ… കായേന ഫുസിത്വാ വിഹരതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠിപരിയുട്ഠാനം പഹീനന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠാനുസയോ പഹീനോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠിപരിയുട്ഠാനം പഹീനന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വിചികിച്ഛാനുസയോ… സീലബ്ബതപരാമാസോ പഹീനോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വിചികിച്ഛാപരിയുട്ഠാനം പഹീനന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വിചികിച്ഛാനുസയോ പഹീനോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വിചികിച്ഛാപരിയുട്ഠാനം പഹീനന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠാനുസയോ… സീലബ്ബതപരാമാസോ പഹീനോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠാനുസയോ അപ്പഹീനോതി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠിപരിയുട്ഠാനം അപ്പഹീനന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠാനുസയോ അപ്പഹീനോതി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വിചികിച്ഛാപരിയുട്ഠാനം അപ്പഹീനന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വിചികിച്ഛാനുസയോ… സീലബ്ബതപരാമാസോ അപ്പഹീനോതി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠിപരിയുട്ഠാനം അപ്പഹീനന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ സീലബ്ബതപരാമാസോ അപ്പഹീനോതി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വിചികിച്ഛാപരിയുട്ഠാനം അപ്പഹീനന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
൩൬൯. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠിപരിയുട്ഠാനം പഹീനന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠിപരിയുട്ഠാനപഹാനായ മഗ്ഗോ ഭാവിതോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠിപരിയുട്ഠാനം പഹീനന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠിപരിയുട്ഠാനപഹാനായ സതിപട്ഠാനാ ഭാവിതാ…പേ… സമ്മപ്പധാനാ…പേ… ബോജ്ഝങ്ഗാ ഭാവിതാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വിചികിച്ഛാപരിയുട്ഠാനം പഹീനന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വിചികിച്ഛാപരിയുട്ഠാനപഹാനായ മഗ്ഗോ ഭാവിതോ…പേ… ബോജ്ഝങ്ഗാ ഭാവിതാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠിപരിയുട്ഠാനപഹാനായ മഗ്ഗോ അഭാവിതോതി? ആമന്താ. അമഗ്ഗേന പഹീനം ലോകിയേന സാസവേന…പേ… സംകിലേസിയേനാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠിപരിയുട്ഠാനപഹാനായ സതിപട്ഠാനാ…പേ… ബോജ്ഝങ്ഗാ അഭാവിതാതി? ആമന്താ. അമഗ്ഗേന പഹീനം ലോകിയേന സാസവേന…പേ… സംകിലേസിയേനാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വിചികിച്ഛാപരിയുട്ഠാനപഹാനായ മഗ്ഗോ അഭാവിതോ…പേ… സതിപട്ഠാനാ…പേ… ബോജ്ഝങ്ഗാ അഭാവിതാതി? ആമന്താ. അമഗ്ഗേന പഹീനം ലോകിയേന സാസവേന…പേ… സംകിലേസിയേനാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
൩൭൦. ന വത്തബ്ബം – ‘‘അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠിപരിയുട്ഠാനം പഹീന’’ന്തി? ആമന്താ. ഉപ്പജ്ജിസ്സതീതി? നുപ്പജ്ജിസ്സതി. ഹഞ്ചി നുപ്പജ്ജിസ്സതി, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠിപരിയുട്ഠാനം പഹീന’’ന്തി.
ന വത്തബ്ബം – ‘‘അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വിചികിച്ഛാപരിയുട്ഠാനം പഹീന’’ന്തി? ആമന്താ. ഉപ്പജ്ജിസ്സതീതി? നുപ്പജ്ജിസ്സതി. ഹഞ്ചി നുപ്പജ്ജിസ്സതി, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വിചികിച്ഛാപരിയുട്ഠാനം പഹീന’’ന്തി.
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠിപരിയുട്ഠാനം നുപ്പജ്ജിസ്സതീതി കത്വാ പഹീനന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠാനുസയോ നുപ്പജ്ജിസ്സതീതി കത്വാ പഹീനോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠിപരിയുട്ഠാനം നുപ്പജ്ജിസ്സതീതി കത്വാ പഹീനന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വിചികിച്ഛാനുസയോ… സീലബ്ബതപരാമാസോ നുപ്പജ്ജിസ്സതീതി കത്വാ പഹീനോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വിചികിച്ഛാപരിയുട്ഠാനം നുപ്പജ്ജിസ്സതീതി കത്വാ പഹീനന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വിചികിച്ഛാനുസയോ… സീലബ്ബതപരാമാസോ നുപ്പജ്ജിസ്സതീതി കത്വാ പഹീനോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠിപരിയുട്ഠാനം നുപ്പജ്ജിസ്സതീതി കത്വാ പഹീനന്തി? ആമന്താ. ഗോത്രഭുനോ പുഗ്ഗലസ്സ ദിട്ഠിപരിയുട്ഠാനം നുപ്പജ്ജിസ്സതീതി കത്വാ പഹീനന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വിചികിച്ഛാപരിയുട്ഠാനം നുപ്പജ്ജിസ്സതീതി കത്വാ പഹീനന്തി? ആമന്താ. ഗോത്രഭുനോ പുഗ്ഗലസ്സ വിചികിച്ഛാപരിയുട്ഠാനം നുപ്പജ്ജിസ്സതീതി കത്വാ പഹീനന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകകഥാ നിട്ഠിതാ.
൩. തതിയവഗ്ഗോ
(൨൬) ൬. അട്ഠമകസ്സഇന്ദ്രിയകഥാ
൩൭൧. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ നത്ഥി സദ്ധിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ നത്ഥി സദ്ധാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ നത്ഥി വീരിയിന്ദ്രിയം…പേ… നത്ഥി സതിന്ദ്രിയം…പേ… നത്ഥി സമാധിന്ദ്രിയം…പേ… നത്ഥി പഞ്ഞിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ നത്ഥി പഞ്ഞാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി സദ്ധാതി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി സദ്ധിന്ദ്രിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി വീരിയം…പേ… അത്ഥി സതി… അത്ഥി സമാധി… അത്ഥി പഞ്ഞാതി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി പഞ്ഞിന്ദ്രിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി മനോ, അത്ഥി മനിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി സദ്ധാ, അത്ഥി സദ്ധിന്ദ്രിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി മനോ, അത്ഥി മനിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി പഞ്ഞാ, അത്ഥി പഞ്ഞിന്ദ്രിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി സോമനസ്സം, അത്ഥി സോമനസ്സിന്ദ്രിയം, അത്ഥി ജീവിതം, അത്ഥി ജീവിതിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി സദ്ധാ, അത്ഥി സദ്ധിന്ദ്രിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി ജീവിതം, അത്ഥി ജീവിതിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ…പേ… അത്ഥി പഞ്ഞാ, അത്ഥി പഞ്ഞിന്ദ്രിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി സദ്ധാ, നത്ഥി സദ്ധിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി മനോ, നത്ഥി മനിന്ദ്രിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി സദ്ധാ, നത്ഥി സദ്ധിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി സോമനസ്സം, നത്ഥി സോമനസ്സിന്ദ്രിയന്തി…പേ… അത്ഥി ജീവിതം, നത്ഥി ജീവിതിന്ദ്രിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി പഞ്ഞാ, നത്ഥി പഞ്ഞിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി മനോ, നത്ഥി മനിന്ദ്രിയന്തി? അത്ഥി സോമനസ്സം, നത്ഥി സോമനസ്സിന്ദ്രിയന്തി? അത്ഥി ജീവിതം, നത്ഥി ജീവിതിന്ദ്രിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ നത്ഥി സദ്ധിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകോ പുഗ്ഗലോ അസ്സദ്ധോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ നത്ഥി വീരിയിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകോ പുഗ്ഗലോ കുസീതോ ഹീനവീരിയോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ നത്ഥി സതിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകോ പുഗ്ഗലോ മുട്ഠസ്സതി അസമ്പജാനോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ നത്ഥി സമാധിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകോ പുഗ്ഗലോ അസമാഹിതോ വിബ്ഭന്തചിത്തോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ നത്ഥി പഞ്ഞിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകോ പുഗ്ഗലോ ദുപ്പഞ്ഞോ ഏലമൂഗോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി സദ്ധാ, സാ ച സദ്ധാ നിയ്യാനികാതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി സദ്ധാ, സാ ച സദ്ധാ നിയ്യാനികാ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ നത്ഥി സദ്ധിന്ദ്രിയ’’ന്തി. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി വീരിയം, തഞ്ച വീരിയം നിയ്യാനികം; അത്ഥി സതി, സാ ച സതി നിയ്യാനികാ; അത്ഥി സമാധി, സോ ച സമാധി നിയ്യാനികോ; അത്ഥി പഞ്ഞാ, സാ ച പഞ്ഞാ നിയ്യാനികാതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി പഞ്ഞാ, സാ ച പഞ്ഞാ നിയ്യാനികാ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ നത്ഥി പഞ്ഞിന്ദ്രിയ’’ന്തി.
൩൭൨. സകദാഗാമിഫലസച്ഛികിരിയായ പടിപന്നസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി സദ്ധാ, അത്ഥി സദ്ധിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി സദ്ധാ, അത്ഥി സദ്ധിന്ദ്രിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… സകദാഗാമിഫലസച്ഛികിരിയായ പടിപന്നസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി പഞ്ഞാ, അത്ഥി പഞ്ഞിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി പഞ്ഞാ, അത്ഥി പഞ്ഞിന്ദ്രിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അനാഗാമിഫലസച്ഛികിരിയായ പടിപന്നസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ… അരഹത്തസച്ഛികിരിയായ പടിപന്നസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി സദ്ധാ, അത്ഥി സദ്ധിന്ദ്രിയം…പേ… അത്ഥി പഞ്ഞാ, അത്ഥി പഞ്ഞിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി പഞ്ഞാ, അത്ഥി പഞ്ഞിന്ദ്രിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി സദ്ധാ, നത്ഥി സദ്ധിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. സകദാഗാമിഫലസച്ഛികിരിയായ പടിപന്നസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി സദ്ധാ, നത്ഥി സദ്ധിന്ദ്രിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി പഞ്ഞാ, നത്ഥി പഞ്ഞിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. സകദാഗാമിഫലസച്ഛികിരിയായ പടിപന്നസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി പഞ്ഞാ, നത്ഥി പഞ്ഞിന്ദ്രിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി സദ്ധാ, നത്ഥി സദ്ധിന്ദ്രിയന്തി…പേ… അത്ഥി പഞ്ഞാ, നത്ഥി പഞ്ഞിന്ദ്രിയന്തി? ആമന്താ. അനാഗാമിഫലസച്ഛികിരിയായ പടിപന്നസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ… അരഹത്തസച്ഛികിരിയായ പടിപന്നസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി പഞ്ഞാ, നത്ഥി പഞ്ഞിന്ദ്രിയന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ നത്ഥി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനീതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘പഞ്ചിമാനി, ഭിക്ഖവേ, ഇന്ദ്രിയാനി! കതമാനി പഞ്ച? സദ്ധിന്ദ്രിയം, വീരിയിന്ദ്രിയം, സതിന്ദ്രിയം, സമാധിന്ദ്രിയം, പഞ്ഞിന്ദ്രിയം – ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനം സമത്താ പരിപൂരത്താ അരഹാ ഹോതി. തതോ മുദുതരേഹി അരഹത്തസച്ഛികിരിയായ പടിപന്നോ ഹോതി, തതോ മുദുതരേഹി അനാഗാമീ ഹോതി, തതോ മുദുതരേഹി അനാഗാമിഫലസച്ഛികിരിയായ പടിപന്നോ ഹോതി, തതോ മുദുതരേഹി സകദാഗാമീ ഹോതി, തതോ മുദുതരേഹി സകദാഗാമിഫലസച്ഛികിരിയായ പടിപന്നോ ഹോതി, തതോ മുദുതരേഹി സോതാപന്നോ ഹോതി, തതോ മുദുതരേഹി സോതാപത്തിഫലസച്ഛികിരിയായ പടിപന്നോ ഹോതി. യസ്സ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഇമാനി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി സബ്ബേന സബ്ബം സബ്ബഥാ സബ്ബം നത്ഥി, തമഹം ‘ബാഹിരോ പുഥുജ്ജനപക്ഖേ ഠിതോ’തി വദാമീ’’തി [സം. നി. ൫.൪൮൮]. അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. അട്ഠമകോ പുഗ്ഗലോ ബാഹിരോ പുഥുജ്ജനപക്ഖേ ഠിതോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… തേന ഹി അട്ഠമകസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനീതി.
അട്ഠമകസ്സ ഇന്ദ്രിയകഥാ നിട്ഠിതാ.
൩. തതിയവഗ്ഗോ
(൨൭) ൭. ദിബ്ബചക്ഖുകഥാ
൩൭൩. മംസചക്ഖും ധമ്മുപത്ഥദ്ധം ദിബ്ബചക്ഖും ഹോതീതി? ആമന്താ. മംസചക്ഖും ദിബ്ബചക്ഖും, ദിബ്ബചക്ഖും മംസചക്ഖുന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
മംസചക്ഖും ധമ്മുപത്ഥദ്ധം ദിബ്ബചക്ഖും ഹോതീതി? ആമന്താ. യാദിസം മംസചക്ഖും താദിസം ദിബ്ബചക്ഖും, യാദിസം ദിബ്ബചക്ഖും താദിസം മംസചക്ഖുന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
മംസചക്ഖും ധമ്മുപത്ഥദ്ധം ദിബ്ബചക്ഖും ഹോതീതി? ആമന്താ. തഞ്ഞേവ മംസചക്ഖും തം ദിബ്ബചക്ഖും, തം ദിബ്ബചക്ഖും തം മംസചക്ഖുന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
മംസചക്ഖും ധമ്മുപത്ഥദ്ധം ദിബ്ബചക്ഖും ഹോതീതി? ആമന്താ. യാദിസോ മംസചക്ഖുസ്സ വിസയോ ആനുഭാവോ ഗോചരോ താദിസോ ദിബ്ബസ്സ ചക്ഖുസ്സ വിസയോ ആനുഭാവോ ഗോചരോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
മംസചക്ഖും ധമ്മുപത്ഥദ്ധം ദിബ്ബചക്ഖും ഹോതീതി? ആമന്താ. ഉപാദിണ്ണം [ഉപാദിന്നം (സ്യാ. കം.)] ഹുത്വാ അനുപാദിണ്ണം ഹോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
ഉപാദിണ്ണം ഹുത്വാ അനുപാദിണ്ണം ഹോതീതി? ആമന്താ. കാമാവചരം ഹുത്വാ രൂപാവചരം ഹോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
കാമാവചരം ഹുത്വാ രൂപാവചരം ഹോതീതി? ആമന്താ. രൂപാവചരം ഹുത്വാ അരൂപാവചരം ഹോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
രൂപാവചരം ഹുത്വാ അരൂപാവചരം ഹോതീതി? ആമന്താ. പരിയാപന്നം ഹുത്വാ അപരിയാപന്നം ഹോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
൩൭൪. മംസചക്ഖും ധമ്മുപത്ഥദ്ധം ദിബ്ബചക്ഖും ഹോതീതി? ആമന്താ. ദിബ്ബചക്ഖും ധമ്മുപത്ഥദ്ധം മംസചക്ഖും ഹോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
മംസചക്ഖും ധമ്മുപത്ഥദ്ധം ദിബ്ബചക്ഖും ഹോതീതി? ആമന്താ. ദിബ്ബചക്ഖും ധമ്മുപത്ഥദ്ധം പഞ്ഞാചക്ഖും ഹോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
മംസചക്ഖും ധമ്മുപത്ഥദ്ധം ദിബ്ബചക്ഖും ഹോതീതി? ആമന്താ. ദിബ്ബചക്ഖും ധമ്മുപത്ഥദ്ധം മംസചക്ഖും ഹോതീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….
മംസചക്ഖും ധമ്മുപത്ഥദ്ധം ദിബ്ബചക്ഖും ഹോതീതി? ആമന്താ. ദ്വേവ ചക്ഖൂനീതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ… ദ്വേവ ചക്ഖൂനീതി? ആമന്താ. നനു തീണി ചക്ഖൂനി വുത്താനി ഭഗവതാ – മംസചക്ഖും, ദിബ്ബചക്ഖും, പഞ്ഞാചക്ഖുന്തി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി തീണി ചക്ഖൂനി വുത്താനി ഭഗവതാ – മംസചക്ഖും, ദിബ്ബചക്ഖും, പഞ്ഞാചക്ഖും, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘ദ്വേവ ചക്ഖൂനീ’’തി.
ദ്വേവ ചക്ഖൂനീതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘തീണിമാനി, ഭിക്ഖവേ, ചക്ഖൂനി! കതമാനി തീണി? മംസചക്ഖും, ദിബ്ബചക്ഖും, പഞ്ഞാചക്ഖുന്തി – ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീണി ചക്ഖൂനീ’’തി.
‘‘മംസചക്ഖും ദിബ്ബചക്ഖും, പഞ്ഞാചക്ഖും അനുത്തരം;
ഏതാനി തീണി ചക്ഖൂനി, അക്ഖാസി പുരിസുത്തമോ.
‘‘മംസചക്ഖുസ്സ ഉപ്പാദോ, മഗ്ഗോ ദിബ്ബസ്സ ചക്ഖുനോ;
യദാ ച ഞാണം ഉദപാദി, പഞ്ഞാചക്ഖും അനുത്തരം;
തസ്സ ചക്ഖുസ്സ പടിലാഭാ, സബ്ബദുക്ഖാ പമുച്ചതീ’’തി [ഇതിവു. ൬൧ ഇതിവുത്തകേ].
അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘ദ്വേവ ചക്ഖൂനീ’’തി.
ദിബ്ബചക്ഖുകഥാ നിട്ഠിതാ.