൨. ദുതിയവഗ്ഗോ

(൧൩) ൪. പരവിതാരണകഥാ

൩൨൨. അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാതി? ആമന്താ. അരഹാ പരനേയ്യോ പരപത്തിയോ പരപച്ചയോ പരപടിബദ്ധഭൂ, ന ജാനാതി ന പസ്സതി സമ്മൂള്ഹോ അസമ്പജാനോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

നനു അരഹാ ന പരനേയ്യോ ന പരപത്തിയോ ന പരപച്ചയോ ന പരപടിബദ്ധഭൂ ജാനാതി പസ്സതി അസമ്മൂള്ഹോ സമ്പജാനോതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അരഹാ ന പരനേയ്യോ ന പരപത്തിയോ ന പരപച്ചയോ ന പരപടിബദ്ധഭൂ, ജാനാതി പസ്സതി അസമ്മൂള്ഹോ സമ്പജാനോ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാ’’തി.

അത്ഥി പുഥുജ്ജനസ്സ പരവിതാരണാ, സോ ച പരനേയ്യോ പരപത്തിയോ പരപച്ചയോ പരപടിബദ്ധഭൂ, ന ജാനാതി ന പസ്സതി സമ്മൂള്ഹോ അസമ്പജാനോതി? ആമന്താ. അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാ, സോ ച പരനേയ്യോ പരപത്തിയോ പരപച്ചയോ പരപടിബദ്ധഭൂ, ന ജാനാതി ന പസ്സതി സമ്മൂള്ഹോ അസമ്പജാനോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാ, സോ ച ന പരനേയ്യോ ന പരപത്തിയോ ന പരപച്ചയോ ന പരപടിബദ്ധഭൂ, ജാനാതി പസ്സതി അസമ്മൂള്ഹോ സമ്പജാനോതി? ആമന്താ. അത്ഥി പുഥുജ്ജനസ്സ പരവിതാരണാ, സോ ച ന പരനേയ്യോ ന പരപത്തിയോ ന പരപച്ചയോ ന പരപടിബദ്ധഭൂ, ജാനാതി പസ്സതി അസമ്മൂള്ഹോ സമ്പജാനോതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാതി? ആമന്താ. അത്ഥി അരഹതോ സത്ഥരി പരവിതാരണാ, ധമ്മേ പരവിതാരണാ, സങ്ഘേ പരവിതാരണാ, സിക്ഖായ പരവിതാരണാ, പുബ്ബന്തേ പരവിതാരണാ, അപരന്തേ പരവിതാരണാ, പുബ്ബന്താപരന്തേ പരവിതാരണാ, ഇദപ്പച്ചയതാപടിച്ചസമുപ്പന്നേസു ധമ്മേസു പരവിതാരണാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

നത്ഥി അരഹതോ സത്ഥരി പരവിതാരണാ, ധമ്മേ പരവിതാരണാ…പേ… ഇദപച്ചയതാപടിച്ചസമുപ്പന്നേസു ധമ്മേസു പരവിതാരണാതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി നത്ഥി അരഹതോ സത്ഥരി പരവിതാരണാ, ധമ്മേ പരവിതാരണാ…പേ… ഇദപ്പച്ചയതാപടിച്ചസമുപ്പന്നേസു ധമ്മേസു പരവിതാരണാ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാ’’തി.

അത്ഥി പുഥുജ്ജനസ്സ പരവിതാരണാ, അത്ഥി തസ്സ സത്ഥരി പരവിതാരണാ, ധമ്മേ പരവിതാരണാ…പേ… ഇദപ്പച്ചയതാപടിച്ചസമുപ്പന്നേസു ധമ്മേസു പരവിതാരണാതി? ആമന്താ. അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാ, അത്ഥി തസ്സ സത്ഥരി പരവിതാരണാ, ധമ്മേ പരവിതാരണാ…പേ… ഇദപ്പച്ചയതാപടിച്ചസമുപ്പന്നേസു ധമ്മേസു പരവിതാരണാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാ, നത്ഥി തസ്സ സത്ഥരി പരവിതാരണാ, ധമ്മേ പരവിതാരണാ…പേ… ഇദപ്പച്ചയതാപടിച്ചസമുപ്പന്നേസു ധമ്മേസു പരവിതാരണാതി? ആമന്താ. അത്ഥി പുഥുജ്ജനസ്സ പരവിതാരണാ, നത്ഥി തസ്സ സത്ഥരി പരവിതാരണാ, ധമ്മേ പരവിതാരണാ…പേ… ഇദപ്പച്ചയതാപടിച്ചസമുപ്പന്നേസു ധമ്മേസു പരവിതാരണാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൩൨൩. അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാതി? ആമന്താ. നനു അരഹതോ രാഗോ പഹീനോ ഉച്ഛിന്നമൂലോ താലാവത്ഥുകതോ അനഭാവങ്കതോ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മോതി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അരഹതോ രാഗോ പഹീനോ ഉച്ഛിന്നമൂലോ താലാവത്ഥുകതോ അനഭാവങ്കതോ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മോ, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാ’’തി.

അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാതി? ആമന്താ. നനു അരഹതോ ദോസോ പഹീനോ…പേ… മോഹോ പഹീനോ…പേ… അനോത്തപ്പം പഹീനം ഉച്ഛിന്നമൂലം താലാവത്ഥുകതം അനഭാവങ്കതം ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മം…പേ… രാഗപ്പഹാനായ മഗ്ഗോ ഭാവിതോ…പേ… ബോജ്ഝങ്ഗാ ഭാവിതാ…പേ… ദോസപ്പഹാനായ…പേ… അനോത്തപ്പപഹാനായ മഗ്ഗോ ഭാവിതോ…പേ… ബോജ്ഝങ്ഗാ ഭാവിതാ…പേ… നനു അരഹാ വീതരാഗോ വീതദോസോ വീതമോഹോ…പേ… സച്ഛികാതബ്ബം സച്ഛികതന്തി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അരഹാ വീതരാഗോ വീതദോസോ വീതമോഹോ സച്ഛികാതബ്ബം സച്ഛികതം, നോ ച വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാ’’തി.

൩൨൪. അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാതി? സധമ്മകുസലസ്സ അരഹതോ അത്ഥി പരവിതാരണാ, പരധമ്മകുസലസ്സ അരഹതോ നത്ഥി പരവിതാരണാതി. സധമ്മകുസലസ്സ അരഹതോ അത്ഥി പരവിതാരണാതി? ആമന്താ. പരധമ്മകുസലസ്സ അരഹതോ അത്ഥി പരവിതാരണാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

പരധമ്മകുസലസ്സ അരഹതോ നത്ഥി പരവിതാരണാതി? ആമന്താ. സധമ്മകുസലസ്സ അരഹതോ നത്ഥി പരവിതാരണാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

സധമ്മകുസലസ്സ അരഹതോ രാഗോ പഹീനോ, അത്ഥി തസ്സ പരവിതാരണാതി? ആമന്താ. പരധമ്മകുസലസ്സ അരഹതോ രാഗോ പഹീനോ, അത്ഥി തസ്സ പരവിതാരണാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

സധമ്മകുസലസ്സ അരഹതോ ദോസോ പഹീനോ…പേ… മോഹോ പഹീനോ…പേ… അനോത്തപ്പം പഹീനം …പേ… രാഗപ്പഹാനായ മഗ്ഗോ ഭാവിതോ…പേ… ബോജ്ഝങ്ഗാ ഭാവിതാ…പേ… ദോസപ്പഹാനായ…പേ… അനോത്തപ്പപഹാനായ മഗ്ഗോ ഭാവിതോ…പേ… ബോജ്ഝങ്ഗാ ഭാവിതാ…പേ… സധമ്മകുസലോ അരഹാ വീതരാഗോ വീതദോസോ വീതമോഹോ…പേ… സച്ഛികാതബ്ബം സച്ഛികതം, അത്ഥി തസ്സ പരവിതാരണാതി? ആമന്താ. പരധമ്മകുസലോ അരഹാ വീതരാഗോ വീതദോസോ വീതമോഹോ…പേ… സച്ഛികാതബ്ബം സച്ഛികതം, അത്ഥി തസ്സ പരവിതാരണാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

പരധമ്മകുസലസ്സ അരഹതോ രാഗോ പഹീനോ, നത്ഥി തസ്സ പരവിതാരണാതി? ആമന്താ. സധമ്മകുസലസ്സ അരഹതോ രാഗോ പഹീനോ, നത്ഥി തസ്സ പരവിതാരണാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ.

പരധമ്മകുസലസ്സ അരഹതോ ദോസോ പഹീനോ, മോഹോ പഹീനോ…പേ… അനോത്തപ്പം പഹീനം…പേ… രാഗപ്പഹാനായ മഗ്ഗോ ഭാവിതോ…പേ… ബോജ്ഝങ്ഗാ ഭാവിതാ…പേ… ദോസപ്പഹാനായ…പേ… അനോത്തപ്പപഹാനായ മഗ്ഗോ ഭാവിതോ…പേ… ബോജ്ഝങ്ഗാ ഭാവിതാ…പേ… പരധമ്മകുസലോ അരഹാ വീതരാഗോ വീതദോസോ വീതമോഹോ…പേ… സച്ഛികാതബ്ബം സച്ഛികതം, നത്ഥി തസ്സ പരവിതാരണാതി? ആമന്താ. സധമ്മകുസലോ അരഹാ വീതരാഗോ വീതദോസോ വീതമോഹോ…പേ… സച്ഛികാതബ്ബം സച്ഛികതം, നത്ഥി തസ്സ പരവിതാരണാതി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

൩൨൫. അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘ജാനതോഹം, ഭിക്ഖവേ, പസ്സതോ ആസവാനം ഖയം വദാമി, നോ അജാനതോ നോ അപസ്സതോ! കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ജാനതോ കിം പസ്സതോ ആസവാനം ഖയോ ഹോതി? ‘ഇതി രൂപം’…പേ… ‘ഇതി വിഞ്ഞാണസ്സ അത്ഥങ്ഗമോ’തി – ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ജാനതോ ഏവം പസ്സതോ ആസവാനം ഖയോ ഹോതീ’’തി. അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാ’’തി.

അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘ജാനതോഹം, ഭിക്ഖവേ, പസ്സതോ ആസവാനം ഖയം വദാമി, നോ അജാനതോ നോ അപസ്സതോ! കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ജാനതോ കിം പസ്സതോ ആസവാനം ഖയോ ഹോതി? ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി – ഭിക്ഖവേ, ജാനതോ പസ്സതോ ആസവാനം ഖയോ ഹോതി, ‘അയം ദുക്ഖസമുദയോ’തി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധോ’തി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി – ജാനതോ പസ്സതോ ആസവാനം ഖയോ ഹോതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ജാനതോ ഏവം പസ്സതോ ആസവാനം ഖയോ ഹോതീ’’തി. അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാ’’തി.

അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘സബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, അനഭിജാനം അപരിജാനം അവിരാജയം അപ്പജഹം അഭബ്ബോ ദുക്ഖക്ഖയായ; സബ്ബഞ്ച ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അഭിജാനം പരിജാനം വിരാജയം പജഹം ഭബ്ബോ ദുക്ഖക്ഖയായാ’’തി! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാ’’തി.

അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘സഹാവസ്സ ദസ്സനസമ്പദായ…പേ… ഛച്ചാഭിഠാനാനി അഭബ്ബ കാതു’’ന്തി. അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാ’’തി.

അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ – ‘‘യസ്മിം, ഭിക്ഖവേ, സമയേ അരിയസാവകസ്സ വിരജം വീതമലം ധമ്മചക്ഖും ഉദപാദി – ‘യം കിഞ്ചി സമുദയധമ്മം, സബ്ബം തം നിരോധധമ്മ’ന്തി, സഹ ദസ്സനുപ്പാദാ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകസ്സ തീണി സംയോജനാനി പഹീയന്തി – സക്കായദിട്ഠി, വിചികിച്ഛാ, സീലബ്ബതപരാമാസോ’’തി! അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാ’’തി.

അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാതി? ആമന്താ. നനു വുത്തം ഭഗവതാ –

‘‘നാഹം സഹിസ്സാമി [ഗമിസ്സാമി (സീ. സ്യാ. ക.), സമീഹാമി (പീ.)] പമോചനായ,

കഥങ്കഥിം ധോതക കഞ്ചി [കിഞ്ചി (ക.)] ലോകേ;

ധമ്മഞ്ച സേട്ഠം അഭിജാനമാനോ,

ഏവം തുവം ഓഘമിമം തരേസീ’’തി [സു. നി. ൧൦൭൦ സുത്തനിപാതേ; ചൂളനി. ൩൩ ധോതകമാണവപുച്ഛാനിദ്ദേസ].

അത്ഥേവ സുത്തന്തോതി? ആമന്താ. തേന ഹി ന വത്തബ്ബം – ‘‘അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാ’’തി.

ന വത്തബ്ബം – ‘‘അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാ’’തി? ആമന്താ. നനു അരഹതോ ഇത്ഥിപുരിസാനം നാമഗോത്തം പരേ വിതാരേയ്യും, മഗ്ഗാമഗ്ഗം പരേ വിതാരേയ്യും, തിണകട്ഠവനപ്പതീനം നാമം പരേ വിതാരേയ്യുന്തി? ആമന്താ. ഹഞ്ചി അരഹതോ ഇത്ഥിപുരിസാനം നാമഗോത്തം പരേ വിതാരേയ്യും, മഗ്ഗാമഗ്ഗം പരേ വിതാരേയ്യും, തിണകട്ഠവനപ്പതീനം നാമം പരേ വിതാരേയ്യും, തേന വത രേ വത്തബ്ബേ – ‘‘അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാ’’തി.

അരഹതോ ഇത്ഥിപുരിസാനം നാമഗോത്തം പരേ വിതാരേയ്യും, മഗ്ഗാമഗ്ഗം പരേ വിതാരേയ്യും, തിണകട്ഠവനപ്പതീനം നാമം പരേ വിതാരേയ്യുന്തി, അത്ഥി അരഹതോ പരവിതാരണാതി? ആമന്താ. അരഹതോ സോതാപത്തിഫലം വാ സകദാഗാമിഫലം വാ അനാഗാമിഫലം വാ അരഹത്തം വാ പരേ വിതാരേയ്യുന്തി? ന ഹേവം വത്തബ്ബേ…പേ….

പരവിതാരണകഥാ നിട്ഠിതാ.