സുത്തന്തികദുകനിക്ഖേപം

൧൩൦൩. കതമേ ധമ്മാ വിജ്ജാഭാഗിനോ? വിജ്ജായ സമ്പയുത്തകാ ധമ്മാ – ഇമേ ധമ്മാ വിജ്ജാഭാഗിനോ.

൧൩൦൪. കതമേ ധമ്മാ അവിജ്ജാഭാഗിനോ? അവിജ്ജായ സമ്പയുത്തകാ ധമ്മാ – ഇമേ ധമ്മാ അവിജ്ജാഭാഗിനോ.

൧൩൦൫. കതമേ ധമ്മാ വിജ്ജൂപമാ? ഹേട്ഠിമേസു തീസു അരിയമഗ്ഗേസു പഞ്ഞാ – ഇമേ ധമ്മാ വിജ്ജൂപമാ.

൧൩൦൬. കതമേ ധമ്മാ വജിരൂപമാ? ഉപരിട്ഠിമേ അരഹത്തമഗ്ഗേ പഞ്ഞാ – ഇമേ ധമ്മാ വജിരൂപമാ.

൧൩൦൭. കതമേ ധമ്മാ ബാലാ? അഹിരീകഞ്ച അനോത്തപ്പഞ്ച – ഇമേ ധമ്മാ ബാലാ. സബ്ബേപി അകുസലാ ധമ്മാ ബാലാ.

൧൩൦൮. കതമേ ധമ്മാ പണ്ഡിതാ? ഹിരീ ച ഓത്തപ്പഞ്ച – ഇമേ ധമ്മാ പണ്ഡിതാ. സബ്ബേപി കുസലാ ധമ്മാ പണ്ഡിതാ.

൧൩൦൯. കതമേ ധമ്മാ കണ്ഹാ? അഹിരീകഞ്ച അനോത്തപ്പഞ്ച – ഇമേ ധമ്മാ കണ്ഹാ. സബ്ബേപി അകുസലാ ധമ്മാ കണ്ഹാ.

൧൩൧൦. കതമേ ധമ്മാ സുക്കാ? ഹിരീ ച ഓത്തപ്പഞ്ച – ഇമേ ധമ്മാ സുക്കാ? സബ്ബേപി കുസലാ ധമ്മാ സുക്കാ.

൧൩൧൧. കതമേ ധമ്മാ തപനീയാ? കായദുച്ചരിതം, വചീദുച്ചരിതം, മനോദുച്ചരിതം – ഇമേ ധമ്മാ തപനീയാ. സബ്ബേപി അകുസലാ ധമ്മാ തപനീയാ.

൧൩൧൨. കതമേ ധമ്മാ അതപനീയാ? കായസുചരിതം, വചീസുചരിതം, മനോസുചരിതം – ഇമേ ധമ്മാ അതപനീയാ. സബ്ബേപി കുസലാ ധമ്മാ അതപനീയാ.

൧൩൧൩. കതമേ ധമ്മാ അധിവചനാ? യാ തേസം തേസം ധമ്മാനം സങ്ഖാ സമഞ്ഞാ പഞ്ഞത്തി വോഹാരോ നാമം നാമകമ്മം നാമധേയ്യം നിരുത്തി ബ്യഞ്ജനം അഭിലാപോ – ഇമേ ധമ്മാ അധിവചനാ. സബ്ബേവ ധമ്മാ അധിവചനപഥാ.

൧൩൧൪. കതമേ ധമ്മാ നിരുത്തി? യാ തേസം തേസം ധമ്മാനം സങ്ഖാ സമഞ്ഞാ പഞ്ഞത്തി വോഹാരോ നാമം നാമകമ്മം നാമധേയ്യം നിരുത്തി ബ്യഞ്ജനം അഭിലാപോ – ഇമേ ധമ്മാ നിരുത്തി. സബ്ബേവ ധമ്മാ നിരുത്തിപഥാ.

൧൩൧൫. കതമേ ധമ്മാ പഞ്ഞത്തി? യാ തേസം തേസം ധമ്മാനം സങ്ഖാ സമഞ്ഞാ പഞ്ഞത്തി വോഹാരോ നാമം നാമകമ്മം നാമധേയ്യം നിരുത്തി ബ്യഞ്ജനം അഭിലാപോ – ഇമേ ധമ്മാ പഞ്ഞത്തി. സബ്ബേവ ധമ്മാ പഞ്ഞത്തിപഥാ.

൧൩൧൬. തത്ഥ കതമം നാമം? വേദനാക്ഖന്ധോ, സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ, സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ, വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധോ, അസങ്ഖതാ ച ധാതു – ഇദം വുച്ചതി നാമം.

൧൩൧൭. തത്ഥ കതമം രൂപം? ചത്താരോ ച മഹാഭൂതാ, ചതുന്നഞ്ച മഹാഭൂതാനം ഉപാദായ രൂപം – ഇദം വുച്ചതി രൂപം.

൧൩൧൮. തത്ഥ കതമാ അവിജ്ജാ? യം അഞ്ഞാണം അദസ്സനം…പേ… അവിജ്ജാലങ്ഗീ മോഹോ അകുസലമൂലം – അയം വുച്ചതി അവിജ്ജാ.

൧൩൧൯. തത്ഥ കതമാ ഭവതണ്ഹാ? യോ ഭവേസു ഭവഛന്ദോ…പേ… ഭവജ്ഝോസാനം – അയം വുച്ചതി ഭവതണ്ഹാ.

൧൩൨൦. തത്ഥ കതമാ ഭവദിട്ഠി? ഭവിസ്സതി അത്താ ച ലോകോ ചാതി, യാ ഏവരൂപാ ദിട്ഠി ദിട്ഠിഗതം…പേ… വിപരിയാസഗ്ഗാഹോ – അയം വുച്ചതി ഭവദിട്ഠി.

൧൩൨൧. തത്ഥ കതമാ വിഭവദിട്ഠി? ന ഭവിസ്സതി അത്താ ച ലോകോ ചാതി, യാ ഏവരൂപാ ദിട്ഠി ദിട്ഠിഗതം…പേ… വിപരിയാസഗ്ഗാഹോ – അയം വുച്ചതി വിഭവദിട്ഠി.

൧൩൨൨. തത്ഥ കതമാ സസ്സതദിട്ഠി? സസ്സതോ അത്താ ച ലോകോ ചാതി, യാ ഏവരൂപാ ദിട്ഠി ദിട്ഠിഗതം…പേ… വിപരിയാസഗ്ഗാഹോ – അയം വുച്ചതി സസ്സതദിട്ഠി.

൧൩൨൩. തത്ഥ കതമാ ഉച്ഛേദദിട്ഠി? ഉച്ഛിജ്ജിസ്സതി അത്താ ച ലോകോ ചാതി, യാ ഏവരൂപാ ദിട്ഠി ദിട്ഠിഗതം…പേ… വിപരിയാസഗ്ഗാഹോ – അയം വുച്ചതി ഉച്ഛേദദിട്ഠി.

൧൩൨൪. തത്ഥ കതമാ അന്തവാ ദിട്ഠി? അന്തവാ അത്താ ച ലോകോ ചാതി, യാ ഏവരൂപാ ദിട്ഠി ദിട്ഠിഗതം…പേ… വിപരിയാസഗ്ഗാഹോ – അയം വുച്ചതി അന്തവാ ദിട്ഠി.

൧൩൨൫. തത്ഥ കതമാ അനന്തവാ ദിട്ഠി? അനന്തവാ അത്താ ച ലോകോ ചാതി, യാ ഏവരൂപാ ദിട്ഠി ദിട്ഠിഗതം…പേ… വിപരിയാസഗ്ഗാഹോ – അയം വുച്ചതി അനന്തവാ ദിട്ഠി.

൧൩൨൬. തത്ഥ കതമാ പുബ്ബന്താനുദിട്ഠി? പുബ്ബന്തം ആരബ്ഭ യാ ഉപ്പജ്ജതി ദിട്ഠി ദിട്ഠിഗതം…പേ… വിപരിയാസഗ്ഗാഹോ – അയം വുച്ചതി പുബ്ബന്താനുദിട്ഠി.

൧൩൨൭. തത്ഥ കതമാ അപരന്താനുദിട്ഠി? അപരന്തം ആരബ്ഭ യാ ഉപ്പജ്ജതി ദിട്ഠി ദിട്ഠിഗതം…പേ… വിപരിയാസഗ്ഗാഹോ – അയം വുച്ചതി അപരന്താനുദിട്ഠി.

൧൩൨൮. തത്ഥ കതമം അഹിരികം? യം ന ഹിരീയതി ഹിരിയിതബ്ബേന, ന ഹിരീയതി പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം സമാപത്തിയാ – ഇദം വുച്ചതി അഹിരികം.

൧൩൨൯. തത്ഥ കതമം അനോത്തപ്പം? യം ന ഓത്തപ്പതി ഓത്തപ്പിതബ്ബേന, ന ഓത്തപ്പതി പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം സമാപത്തിയാ – ഇദം വുച്ചതി അനോത്തപ്പം.

൧൩൩൦. തത്ഥ കതമാ ഹിരീ? യം ഹിരീയതി ഹിരിയിതബ്ബേന, ഹിരീയതി പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം സമാപത്തിയാ – അയം വുച്ചതി ഹിരീ.

൧൩൩൧. തത്ഥ കതമം ഓത്തപ്പം? യം ഓത്തപ്പതി ഓത്തപ്പിതബ്ബേന, ഓത്തപ്പതി പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം സമാപത്തിയാ – ഇദം വുച്ചതി ഓത്തപ്പം.

൧൩൩൨. തത്ഥ കതമാ ദോവചസ്സതാ? സഹധമ്മികേ വുച്ചമാനേ ദോവചസ്സായം ദോവചസ്സിയം ദോവചസ്സതാ വിപ്പടികൂലഗ്ഗാഹിതാ വിപച്ചനീകസാതതാ അനാദരിയം അനാദരതാ അഗാരവതാ അപ്പടിസ്സവതാ – അയം വുച്ചതി ദോവചസ്സതാ.

൧൩൩൩. തത്ഥ കതമാ പാപമിത്തതാ? യേ തേ പുഗ്ഗലാ അസ്സദ്ധാ ദുസ്സീലാ അപ്പസ്സുതാ മച്ഛരിനോ ദുപ്പഞ്ഞാ, യാ തേസം സേവനാ നിസേവനാ സംസേവനാ ഭജനാ സമ്ഭജനാ ഭത്തി സമ്ഭത്തി തംസമ്പവങ്കതാ – അയം വുച്ചതി പാപമിത്തതാ.

൧൩൩൪. തത്ഥ കതമാ സോവചസ്സതാ? സഹധമ്മികേ വുച്ചമാനേ സോവചസ്സായം സോവചസ്സിയം സോവചസ്സതാ അപ്പടികൂലഗ്ഗാഹിതാ അവിപച്ചനീകസാതതാ സഗാരവതാ സാദരിയം സാദരതാ സപ്പടിസ്സവതാ – അയം വുച്ചതി സോവചസ്സതാ.

൧൩൩൫. തത്ഥ കതമാ കല്യാണമിത്തതാ? യേ തേ പുഗ്ഗലാ സദ്ധാ സീലവന്തോ ബഹുസ്സുതാ ചാഗവന്തോ പഞ്ഞവന്തോ, യാ തേസം സേവനാ നിസേവനാ സംസേവനാ ഭജനാ സമ്ഭജനാ ഭത്തി സമ്ഭത്തി തംസമ്പവങ്കതാ – അയം വുച്ചതി കല്യാണമിത്തതാ.

൧൩൩൬. തത്ഥ കതമാ ആപത്തികുസലതാ? പഞ്ചപി ആപത്തിക്ഖന്ധാ ആപത്തിയോ, സത്തപി ആപത്തിക്ഖന്ധാ ആപത്തിയോ. യാ താസം ആപത്തീനം ആപത്തികുസലതാ പഞ്ഞാ പജാനനാ…പേ… അമോഹോ ധമ്മവിചയോ സമ്മാദിട്ഠി – അയം വുച്ചതി ആപത്തികുസലതാ.

൧൩൩൭. തത്ഥ കതമാ ആപത്തിവുട്ഠാനകുസലതാ? യാ താഹി ആപത്തീഹി വുട്ഠാനകുസലതാ പഞ്ഞാ പജാനനാ…പേ… അമോഹോ ധമ്മവിചയോ സമ്മാദിട്ഠി – അയം വുച്ചതി ആപത്തിവുട്ഠാനകുസലതാ.

൧൩൩൮. തത്ഥ കതമാ സമാപത്തികുസലതാ? അത്ഥി സവിതക്കസവിചാരാ സമാപത്തി, അത്ഥി അവിതക്കവിചാരമത്താ സമാപത്തി, അത്ഥി അവിതക്കഅവിചാരാ സമാപത്തി. യാ താസം സമാപത്തീനം സമാപത്തികുസലതാ പഞ്ഞാ പജാനനാ…പേ… അമോഹോ ധമ്മവിചയോ സമ്മാദിട്ഠി – അയം വുച്ചതി സമാപത്തികുസലതാ.

൧൩൩൯. തത്ഥ കതമാ സമാപത്തിവുട്ഠാനകുസലതാ? യാ താഹി സമാപത്തീഹി വുട്ഠാനകുസലതാ പഞ്ഞാ പജാനനാ…പേ… അമോഹോ ധമ്മവിചയോ സമ്മാദിട്ഠി – അയം വുച്ചതി സമാപത്തിവുട്ഠാനകുസലതാ.

൧൩൪൦. തത്ഥ കതമാ ധാതുകുസലതാ? അട്ഠാരസ ധാതുയോ ചക്ഖുധാതു രൂപധാതു ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതു, സോതധാതു സദ്ദധാതു സോതവിഞ്ഞാണധാതു, ഘാനധാതു ഗന്ധധാതു ഘാനവിഞ്ഞാണധാതു, ജിവ്ഹാധാതു രസധാതു ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണധാതു, കായധാതു ഫോട്ഠബ്ബധാതു കായവിഞ്ഞാണധാതു, മനോധാതു ധമ്മധാതു മനോവിഞ്ഞാണധാതു. യാ താസം ധാതൂനം ധാതുകുസലതാ പഞ്ഞാ പജാനനാ…പേ… അമോഹോ ധമ്മവിചയോ സമ്മാദിട്ഠി – അയം വുച്ചതി ധാതുകുസലതാ.

൧൩൪൧. തത്ഥ കതമാ മനസികാരകുസലതാ? യാ താസം ധാതൂനം മനസികാരകുസലതാ പഞ്ഞാ പജാനനാ…പേ… അമോഹോ ധമ്മവിചയോ സമ്മാദിട്ഠി – അയം വുച്ചതി മനസികാരകുസലതാ.

൧൩൪൨. തത്ഥ കതമാ ആയതനകുസലതാ? ദ്വാദസായതനാനി – ചക്ഖായതനം, രൂപായതനം, സോതായതനം, സദ്ദായതനം, ഘാനായതനം, ഗന്ധായതനം, ജിവ്ഹായതനം, രസായതനം, കായായതനം, ഫോട്ഠബ്ബായതനം, മനായതനം, ധമ്മായതനം. യാ തേസം ആയതനാനം ആയതനകുസലതാ പഞ്ഞാ പജാനനാ…പേ… അമോഹോ ധമ്മവിചയോ സമ്മാദിട്ഠി – അയം വുച്ചതി ആയതനകുസലതാ.

൧൩൪൩. തത്ഥ കതമാ പടിച്ചസമുപ്പാദകുസലതാ? അവിജ്ജാപച്ചയാ സങ്ഖാരാ, സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമരൂപം, നാമരൂപപച്ചയാ സളായതനം, സളായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ, വേദനാപച്ചയാ തണ്ഹാ, തണ്ഹാപച്ചയാ ഉപാദാനം, ഉപാദാനപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം സോകപരിദേവദുക്ഖദോമനസ്സുപായാസാ സമ്ഭവന്തി; ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതീതി. യാ തത്ഥ പഞ്ഞാ പജാനനാ…പേ… അമോഹോ ധമ്മവിചയോ സമ്മാദിട്ഠി – അയം വുച്ചതി പടിച്ചസമുപ്പാദകുസലതാ.

൧൩൪൪. തത്ഥ കതമാ ഠാനകുസലതാ? യേ യേ ധമ്മാ യേസം യേസം ധമ്മാനം ഹേതൂ പച്ചയാ ഉപ്പാദായ [ഉപാദായ (സീ. ക.)] തം തം ഠാനന്തി, യാ തത്ഥ പഞ്ഞാ പജാനനാ…പേ… അമോഹോ ധമ്മവിചയോ സമ്മാദിട്ഠി – അയം വുച്ചതി ഠാനകുസലതാ.

൧൩൪൫. തത്ഥ കതമാ അട്ഠാനകുസലതാ? യേ യേ ധമ്മാ യേസം യേസം ധമ്മാനം ന ഹേതൂ ന പച്ചയാ ഉപ്പാദായ തം തം അട്ഠാനന്തി, യാ തത്ഥ പഞ്ഞാ പജാനനാ…പേ… അമോഹോ ധമ്മവിചയോ സമ്മാദിട്ഠി – അയം വുച്ചതി അട്ഠാനകുസലതാ.

൧൩൪൬. തത്ഥ കതമോ അജ്ജവോ? യാ അജ്ജവതാ അജിമ്ഹതാ അവങ്കതാ അകുടിലതാ – അയം വുച്ചതി അജ്ജവോ.

൧൩൪൭. തത്ഥ കതമോ മദ്ദവോ? യാ മുദുതാ മദ്ദവതാ അകക്ഖളതാ അകഥിനതാ നീചചിത്തതാ – അയം വുച്ചതി മദ്ദവോ.

൧൩൪൮. തത്ഥ കതമാ ഖന്തി? യാ ഖന്തി ഖമനതാ അധിവാസനതാ അചണ്ഡിക്കം അനസുരോപോ അത്തമനതാ ചിത്തസ്സ – അയം വുച്ചതി ഖന്തി.

൧൩൪൯. തത്ഥ കതമം സോരച്ചം? യോ കായികോ അവീതിക്കമോ, വാചസികോ അവീതിക്കമോ, കായികവാചസികോ അവീതിക്കമോ – ഇദം വുച്ചതി സോരച്ചം. സബ്ബോപി സീലസംവരോ സോരച്ചം.

൧൩൫൦. തത്ഥ കതമം സാഖല്യം? യാ സാ വാചാ അണ്ഡകാ കക്കസാ പരകടുകാ പരാഭിസജ്ജനീ കോധസാമന്താ അസമാധിസംവത്തനികാ, തഥാരൂപിം വാചം പഹായ യാ സാ വാചാ നേളാ കണ്ണസുഖാ പേമനീയാ ഹദയങ്ഗമാ പോരീ ബഹുജനകന്താ ബഹുജനമനാപാ തഥാരൂപിം വാചം ഭാസിതാ ഹോതി; യാ തത്ഥ സണ്ഹവാചതാ സഖിലവാചതാ അഫരുസവാചതാ – ഇദം വുച്ചതി സാഖല്യം.

൧൩൫൧. തത്ഥ കതമോ പടിസന്ഥാരോ? ദ്വേ പടിസന്ഥാരാ – ആമിസപടിസന്ഥാരോ ച ധമ്മപടിസന്ഥാരോ ച. ഇധേകച്ചോ പടിസന്ഥാരകോ ഹോതി ആമിസപടിസന്ഥാരേന വാ ധമ്മപടിസന്ഥാരേന വാ – അയം വുച്ചതി പടിസന്ഥാരോ.

൧൩൫൨. തത്ഥ കതമാ ഇന്ദ്രിയേസു അഗുത്തദ്വാരതാ? ഇധേകച്ചോ ചക്ഖുനാ രൂപം ദിസ്വാ നിമിത്തഗ്ഗാഹീ ഹോതി അനുബ്യഞ്ജനഗ്ഗാഹീ. യത്വാധികരണമേനം ചക്ഖുന്ദ്രിയം അസംവുതം വിഹരന്തം അഭിജ്ഝാദോമനസ്സാ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ അന്വാസ്സവേയ്യും, തസ്സ സംവരായ ന പടിപജ്ജതി, ന രക്ഖതി ചക്ഖുന്ദ്രിയം, ചക്ഖുന്ദ്രിയേ ന സംവരം ആപജ്ജതി. സോതേന സദ്ദം സുത്വാ…പേ… ഘാനേന ഗന്ധം ഘായിത്വാ…പേ… ജിവ്ഹായ രസം സായിത്വാ…പേ… കായേന ഫോട്ഠബ്ബം ഫുസിത്വാ…പേ… മനസാ ധമ്മം വിഞ്ഞായ നിമിത്തഗ്ഗാഹീ ഹോതി അനുബ്യഞ്ജനഗ്ഗാഹീ. യത്വാധികരണമേനം മനിന്ദ്രിയം അസംവുതം വിഹരന്തം അഭിജ്ഝാദോമനസ്സാ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ അന്വാസ്സവേയ്യും, തസ്സ സംവരായ ന പടിപജ്ജതി, ന രക്ഖതി മനിന്ദ്രിയം, മനിന്ദ്രിയേ ന സംവരം ആപജ്ജതി. യാ ഇമേസം ഛന്നം ഇന്ദ്രിയാനം അഗുത്തി അഗോപനാ അനാരക്ഖോ അസംവരോ – അയം വുച്ചതി ഇന്ദ്രിയേസു അഗുത്തദ്വാരതാ.

൧൩൫൩. തത്ഥ കതമാ ഭോജനേ അമത്തഞ്ഞുതാ? ഇധേകച്ചോ അപ്പടിസങ്ഖാ അയോനിസോ ആഹാരം ആഹാരേതി ദവായ മദായ മണ്ഡനായ വിഭൂസനായ. യാ തത്ഥ അസന്തുട്ഠിതാ അമത്തഞ്ഞുതാ അപ്പടിസങ്ഖാ ഭോജനേ – അയം വുച്ചതി ഭോജനേ അമത്തഞ്ഞുതാ.

൧൩൫൪. തത്ഥ കതമാ ഇന്ദ്രിയേസു ഗുത്തദ്വാരതാ? ഇധേകച്ചോ ചക്ഖുനാ രൂപം ദിസ്വാ ന നിമിത്തഗ്ഗാഹീ ഹോതി ന അനുബ്യഞ്ജനഗ്ഗാഹീ. യത്വാധികരണമേനം ചക്ഖുന്ദ്രിയം അസംവുതം വിഹരന്തം അഭിജ്ഝാദോമനസ്സാ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ അന്വാസ്സവേയ്യും, തസ്സ സംവരായ പടിപജ്ജതി, രക്ഖതി ചക്ഖുന്ദ്രിയം, ചക്ഖുന്ദ്രിയേ സംവരം ആപജ്ജതി. സോതേന സദ്ദം സുത്വാ…പേ… ഘാനേന ഗന്ധം ഘായിത്വാ…പേ… ജിവ്ഹായ രസം സായിത്വാ…പേ… കായേന ഫോട്ഠബ്ബം ഫുസിത്വാ…പേ… മനസാ ധമ്മം വിഞ്ഞായ ന നിമിത്തഗ്ഗാഹീ ഹോതി നാനുബ്യഞ്ജനഗ്ഗാഹീ. യത്വാധികരണമേനം മനിന്ദ്രിയം അസംവുതം വിഹരന്തം അഭിജ്ഝാദോമനസ്സാ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ അന്വാസ്സവേയ്യും, തസ്സ സംവരായ പടിപജ്ജതി, രക്ഖതി മനിന്ദ്രിയം, മനിന്ദ്രിയേ സംവരം ആപജ്ജതി. യാ ഇമേസം ഛന്നം ഇന്ദ്രിയാനം ഗുത്തി ഗോപനാ ആരക്ഖോ സംവരോ – അയം വുച്ചതി ഇന്ദ്രിയേസു ഗുത്തദ്വാരതാ.

൧൩൫൫. തത്ഥ കതമാ ഭോജനേ മത്തഞ്ഞുതാ? ഇധേകച്ചോ പടിസങ്ഖാ യോനിസോ ആഹാരം ആഹാരേതി – നേവ ദവായ ന മദായ ന മണ്ഡനായ ന വിഭൂസനായ യാവദേവ ഇമസ്സ കായസ്സ ഠിതിയാ യാപനായ വിഹിംസൂപരതിയാ ബ്രഹ്മചരിയാനുഗ്ഗഹായ, ഇതി പുരാണഞ്ച വേദനം പടിഹങ്ഖാമി, നവഞ്ച വേദനം ന ഉപ്പാദേസ്സാമി, യാത്രാ ച മേ ഭവിസ്സതി അനവജ്ജതാ ച ഫാസുവിഹാരോ ചാതി. യാ തത്ഥ സന്തുട്ഠിതാ മത്തഞ്ഞുതാ പടിസങ്ഖാ ഭോജനേ – അയം വുച്ചതി ഭോജനേ മത്തഞ്ഞുതാ.

൧൩൫൬. തത്ഥ കതമം മുട്ഠസച്ചം? യാ അസതി അനനുസ്സതി അപ്പടിസ്സതി അസതി അസരണതാ അധാരണതാ പിലാപനതാ സമ്മുസനതാ – ഇദം വുച്ചതി മുട്ഠസച്ചം.

൧൩൫൭. തത്ഥ കതമം അസമ്പജഞ്ഞം? യം അഞ്ഞാണം അദസ്സനം…പേ… അവിജ്ജാലങ്ഗീ മോഹോ അകുസലമൂലം – ഇദം വുച്ചതി അസമ്പജഞ്ഞം.

൧൩൫൮. തത്ഥ കതമാ സതി? യാ സതി അനുസ്സതി പടിസ്സതി സതി സരണതാ ധാരണതാ അപിലാപനതാ അസമ്മുസനതാ സതി സതിന്ദ്രിയം സതിബലം സമ്മാസതി – അയം വുച്ചതി സതി.

൧൩൫൯. തത്ഥ കതമം സമ്പജഞ്ഞം? യാ പഞ്ഞാ പജാനനാ…പേ… അമോഹോ ധമ്മവിചയോ സമ്മാദിട്ഠി – ഇദം വുച്ചതി സമ്പജഞ്ഞം.

൧൩൬൦. തത്ഥ കതമം പടിസങ്ഖാനബലം? യാ പഞ്ഞാ പജാനനാ…പേ… അമോഹോ ധമ്മവിചയോ സമ്മാദിട്ഠി – ഇദം വുച്ചതി പടിസങ്ഖാനബലം.

൧൩൬൧. തത്ഥ കതമം ഭാവനാബലം? യാ കുസലാനം ധമ്മാനം ആസേവനാ ഭാവനാ ബഹുലീകമ്മം – ഇദം വുച്ചതി ഭാവനാബലം. സത്തപി ബോജ്ഝങ്ഗാ ഭാവനാബലം.

൧൩൬൨. തത്ഥ കതമോ സമഥോ? യാ ചിത്തസ്സ ഠിതി…പേ… സമ്മാസമാധി – അയം വുച്ചതി സമഥോ.

൧൩൬൩. തത്ഥ കതമാ വിപസ്സനാ? യാ പഞ്ഞാ പജാനനാ…പേ… അമോഹോ ധമ്മവിചയോ സമ്മാദിട്ഠി – അയം വുച്ചതി വിപസ്സനാ.

൧൩൬൪. തത്ഥ കതമം സമഥനിമിത്തം? യാ ചിത്തസ്സ ഠിതി…പേ… സമ്മാസമാധി – ഇദം വുച്ചതി സമഥനിമിത്തം.

൧൩൬൫. തത്ഥ കതമം പഗ്ഗാഹനിമിത്തം? യോ ചേതസികോ വീരിയാരമ്ഭോ…പേ… സമ്മാവായാമോ – ഇദം വുച്ചതി പഗ്ഗാഹനിമിത്തം.

൧൩൬൬. തത്ഥ കതമോ പഗ്ഗാഹോ? യോ ചേതസികോ വീരിയാരമ്ഭോ…പേ… സമ്മാവായാമോ – അയം വുച്ചതി പഗ്ഗാഹോ.

൧൩൬൭. തത്ഥ കതമോ അവിക്ഖേപോ? യാ ചിത്തസ്സ ഠിതി…പേ… സമ്മാസമാധി – അയം വുച്ചതി അവിക്ഖേപോ.

൧൩൬൮. തത്ഥ കതമാ സീലവിപത്തി? യോ കായികോ വീതിക്കമോ, വാചസികോ വീതിക്കമോ, കായികവാചസികോ വീതിക്കമോ – അയം വുച്ചതി സീലവിപത്തി. സബ്ബമ്പി ദുസ്സില്യം സീലവിപത്തി.

൧൩൬൯. തത്ഥ കതമാ ദിട്ഠിവിപത്തി? നത്ഥി ദിന്നം, നത്ഥി യിട്ഠം, നത്ഥി ഹുതം, നത്ഥി സുകതദുക്കടാനം കമ്മാനം ഫലം വിപാകോ, നത്ഥി അയം ലോകോ, നത്ഥി പരോ ലോകോ, നത്ഥി മാതാ, നത്ഥി പിതാ, നത്ഥി സത്താ ഓപപാതികാ, നത്ഥി ലോകേ സമണബ്രാഹ്മണാ സമ്മഗ്ഗതാ സമ്മാപടിപന്നാ യേ ഇമഞ്ച ലോകം പരഞ്ച ലോകം സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ പവേദേന്തീതിः യാ ഏവരൂപാ ദിട്ഠി ദിട്ഠിഗതം…പേ… വിപരിയാസഗ്ഗാഹോ – അയം വുച്ചതി ദിട്ഠിവിപത്തി. സബ്ബാപി മിച്ഛാദിട്ഠി ദിട്ഠിവിപത്തി.

൧൩൭൦. തത്ഥ കതമാ സീലസമ്പദാ? യോ കായികോ അവീതിക്കമോ, വാചസികോ അവീതിക്കമോ, കായികവാചസികോ അവീതിക്കമോ – അയം വുച്ചതി സീലസമ്പദാ. സബ്ബോപി സീലസംവരോ സീലസമ്പദാ.

൧൩൭൧. തത്ഥ കതമാ ദിട്ഠിസമ്പദാ? അത്ഥി ദിന്നം, അത്ഥി യിട്ഠം, അത്ഥി ഹുതം, അത്ഥി സുകതദുക്കടാനം കമ്മാനം ഫലം വിപാകോ, അത്ഥി അയം ലോകോ, അത്ഥി പരോ ലോകോ, അത്ഥി മാതാ, അത്ഥി പിതാ, അത്ഥി സത്താ ഓപപാതികാ, അത്ഥി ലോകേ സമണബ്രാഹ്മണാ സമ്മഗ്ഗതാ സമ്മാപടിപന്നാ യേ ഇമഞ്ച ലോകം പരഞ്ച ലോകം സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ പവേദേന്തീതിः യാ ഏവരൂപാ പഞ്ഞാ പജാനനാ…പേ… അമോഹോ ധമ്മവിചയോ സമ്മാദിട്ഠി – അയം വുച്ചതി ദിട്ഠിസമ്പദാ. സബ്ബാപി സമ്മാദിട്ഠി ദിട്ഠിസമ്പദാ.

൧൩൭൨. തത്ഥ കതമാ സീലവിസുദ്ധി? യോ കായികോ അവീതിക്കമോ, വാചസികോ അവീതിക്കമോ, കായികവാചസികോ അവീതിക്കമോ – അയം വുച്ചതി സീലവിസുദ്ധി. സബ്ബോപി സീലസംവരോ സീലവിസുദ്ധി.

൧൩൭൩. തത്ഥ കതമാ ദിട്ഠിവിസുദ്ധി? കമ്മസ്സകതഞാണം സച്ചാനുലോമികഞാണം മഗ്ഗസമങ്ഗിസ്സ ഞാണം ഫലസമങ്ഗിസ്സ ഞാണം.

൧൩൭൪. ദിട്ഠിവിസുദ്ധി ഖോ പനാതി – യാ പഞ്ഞാ പജാനനാ…പേ… അമോഹോ ധമ്മവിചയോ സമ്മാദിട്ഠി.

൧൩൭൫. യഥാദിട്ഠിസ്സ ച പധാനന്തി – യോ ചേതസികോ വീരിയാരമ്ഭോ…പേ… സമ്മാവായാമോ.

൧൩൭൬. സംവേഗോതി – ജാതിഭയം ജരാഭയം ബ്യാധിഭയം മരണഭയം. സംവേജനിയം [സംവേജനീയം (സീ.)] ഠാനന്തി – ജാതി ജരാ ബ്യാധി മരണം.

൧൩൭൭. സംവിഗ്ഗസ്സ ച യോനിസോ പധാനന്തി – ഇധ ഭിക്ഖു അനുപ്പന്നാനം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം അനുപ്പാദായ ഛന്ദം ജനേതി വായമതി വീരിയം ആരഭതി ചിത്തം പഗ്ഗണ്ഹാതി പദഹതി, ഉപ്പന്നാനം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ ഛന്ദം ജനേതി വായമതി വീരിയം ആരഭതി ചിത്തം പഗ്ഗണ്ഹാതി പദഹതി, അനുപ്പന്നാനം കുസലാനം ധമ്മാനം ഉപ്പാദായ ഛന്ദം ജനേതി വായമതി വീരിയം ആരഭതി ചിത്തം പഗ്ഗണ്ഹാതി പദഹതി, ഉപ്പന്നാനം കുസലാനം ധമ്മാനം ഠിതിയാ അസമ്മോസായ ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ ഭാവനായ പാരിപൂരിയാ ഛന്ദം ജനേതി വായമതി വീരിയം ആരഭതി ചിത്തം പഗ്ഗണ്ഹാതി പദഹതി.

൧൩൭൮. അസന്തുട്ഠിതാ ച കുസലേസു ധമ്മേസൂതി – യാ കുസലാനം ധമ്മാനം ഭാവനായ അസന്തുട്ഠസ്സ ഭിയ്യോകമ്യതാ.

൧൩൭൯. അപ്പടിവാനിതാ ച പധാനസ്മിന്തി – യാ കുസലാനം ധമ്മാനം ഭാവനായ സക്കച്ചകിരിയതാ സാതച്ചകിരിയതാ അട്ഠിതകിരിയതാ അനോലീനവുത്തിതാ അനിക്ഖിത്തഛന്ദതാ അനിക്ഖിത്തധുരതാ ആസേവനാ ഭാവനാ ബഹുലീകമ്മം.

൧൩൮൦. വിജ്ജാതി – തിസ്സോ വിജ്ജാ – പുബ്ബേനിവാസാനുസ്സതി ഞാണം വിജ്ജാ, സത്താനം ചുതൂപപാതേ ഞാണം വിജ്ജാ, ആസവാനം ഖയേ ഞാണം വിജ്ജാ.

൧൩൮൧. വിമുത്തീതി – ദ്വേ വിമുത്തിയോ – ചിത്തസ്സ [ചിത്തസ്സ ച (സീ. സ്യാ.)] അധിമുത്തി, നിബ്ബാനഞ്ച.

൧൩൮൨. ഖയേ ഞാണന്തി – മഗ്ഗസമങ്ഗിസ്സ ഞാണം.

൧൩൮൩. അനുപ്പാദേ ഞാണന്തി – ഫലസമങ്ഗിസ്സ ഞാണം.

നിക്ഖേപകണ്ഡം നിട്ഠിതം.