൫. ചാഗാനുസ്സതികഥാ

൧൬൦. ചാഗാനുസ്സതിം ഭാവേതുകാമേന പന പകതിയാ ചാഗാധിമുത്തേന നിച്ചപ്പവത്തദാനസംവിഭാഗേന ഭവിതബ്ബം. അഥ വാ പന ഭാവനം ആരഭന്തേന ഇതോ ദാനി പഭുതി സതി പടിഗ്ഗാഹകേ അന്തമസോ ഏകാലോപമത്തമ്പി ദാനം അദത്വാ ന ഭുഞ്ജിസ്സാമീതി സമാദാനം കത്വാ തംദിവസം ഗുണവിസിട്ഠേസു പടിഗ്ഗാഹകേസു യഥാസത്തി യഥാബലം ദാനം ദത്വാ തത്ഥ നിമിത്തം ഗണ്ഹിത്വാ രഹോഗതേന പടിസല്ലീനേന ‘‘ലാഭാ വത മേ സുലദ്ധം വത മേ, യോഹം മച്ഛേരമലപരിയുട്ഠിതായ പജായ വിഗതമലമച്ഛേരേന ചേതസാ വിഹരാമി മുത്തചാഗോ പയതപാണി വോസ്സഗ്ഗരതോ യാചയോഗോ ദാനസംവിഭാഗരതോ’’തി ഏവം വിഗതമലമച്ഛേരതാദിഗുണവസേന അത്തനോ ചാഗോ അനുസ്സരിതബ്ബോ.

തത്ഥ ലാഭാ വത മേതി മയ്ഹം വത ലാഭാ, യേ ഇമേ ‘‘ആയും ഖോ പന ദത്വാ ആയുസ്സ ഭാഗീ ഹോതി ദിബ്ബസ്സ വാ മാനുസസ്സ വാ’’ ഇതി (അ. നി. ൫.൩൭) ച, ‘‘ദദം പിയോ ഹോതി ഭജന്തി നം ബഹൂ’’ ഇതി (അ. നി. ൫.൩൪) ച, ‘‘ദദമാനോ പിയോ ഹോതി, സതം ധമ്മം അനുക്കമം’’ ഇതി (അ. നി. ൫.൩൫) ച ഏവമാദീഹി നയേഹി ഭഗവതാ ദായകസ്സ ലാഭാ സംവണ്ണിതാ, തേ മയ്ഹം അവസ്സം ഭാഗിനോതി അധിപ്പായോ. സുലദ്ധം വത മേതി യം മയാ ഇദം സാസനം മനുസ്സത്തം വാ ലദ്ധം, തം സുലദ്ധം വത മേ. കസ്മാ? യോഹം മച്ഛേരമലപരിയുട്ഠിതായ പജായ…പേ… ദാനസംവിഭാഗരതോതി.

തത്ഥ മച്ഛേരമലപരിയുട്ഠിതായാതി മച്ഛേരമലേന അഭിഭൂതായ. പജായാതി പജായനവസേന സത്താ വുച്ചന്തി. തസ്മാ അത്തനോ സമ്പത്തീനം പരസാധാരണഭാവമസഹനലക്ഖണേന ചിത്തസ്സ പഭസ്സരഭാവദൂസകാനം കണ്ഹധമ്മാനം അഞ്ഞതരേന മച്ഛേരമലേന അഭിഭൂതേസു സത്തേസൂതി അയമേത്ഥ അത്ഥോ. വിഗതമലമച്ഛേരേനാതി അഞ്ഞേസമ്പി രാഗദോസാദിമലാനഞ്ചേവ മച്ഛേരസ്സ ച വിഗതത്താ വിഗതമലമച്ഛേരേന. ചേതസാ വിഹരാമീതി യഥാവുത്തപ്പകാരചിത്തോ ഹുത്വാ വസാമീതി അത്ഥോ. സുത്തേസു പന മഹാനാമസക്കസ്സ സോതാപന്നസ്സ സതോ നിസ്സയവിഹാരം പുച്ഛതോ നിസ്സയവിഹാരവസേന ദേസിതത്താ അഗാരം അജ്ഝാവസാമീതി വുത്തം. തത്ഥ അഭിഭവിത്വാ വസാമീതി അത്ഥോ.

മുത്തചാഗോതി വിസ്സട്ഠചാഗോ. പയതപാണീതി പരിസുദ്ധഹത്ഥോ. സക്കച്ചം സഹത്ഥാ ദേയ്യധമ്മം ദാതും സദാ ധോതഹത്ഥോയേവാതി വുത്തം ഹോതി. വോസ്സഗ്ഗരതോതി വോസ്സജ്ജനം വോസ്സഗ്ഗോ, പരിച്ചാഗോതി അത്ഥോ. തസ്മിം വോസ്സഗ്ഗേ സതതാഭിയോഗവസേന രതോതി വോസ്സഗ്ഗരതോ. യാചയോഗോതി യം യം പരേ യാചന്തി, തസ്സ തസ്സ ദാനതോ യാചനയോഗോതി അത്ഥോ. യാജയോഗോതിപി പാഠോ. യജനസങ്ഖാതേന യാജേന യുത്തോതി അത്ഥോ. ദാനസംവിഭാഗരതോതി ദാനേ ച സംവിഭാഗേ ച രതോ. അഹഞ്ഹി ദാനഞ്ച ദേമി, അത്തനാ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബതോപി ച സംവിഭാഗം കരോമി, ഏത്ഥേവ ചസ്മി ഉഭയേ രതോതി ഏവം അനുസ്സരതീതി അത്ഥോ.

൧൬൧. തസ്സേവം വിഗതമലമച്ഛേരതാദിഗുണവസേന അത്തനോ ചാഗം അനുസ്സരതോ നേവ തസ്മിം സമയേ രാഗപരിയുട്ഠിതം ചിത്തം ഹോതി. ന ദോസ…പേ… ന മോഹപരിയുട്ഠിതം ചിത്തം ഹോതി. ഉജുഗതമേവസ്സ തസ്മിം സമയേ ചിത്തം ഹോതി ചാഗം ആരബ്ഭാതി (അ. നി. ൫.൧൦) പുരിമനയേനേവ വിക്ഖമ്ഭിതനീവരണസ്സ ഏകക്ഖണേ ഝാനങ്ഗാനി ഉപ്പജ്ജന്തി. ചാഗഗുണാനം പന ഗമ്ഭീരതായ നാനപ്പകാരചാഗഗുണാനുസ്സരണാധിമുത്തതായ വാ അപ്പനം അപ്പത്വാ ഉപചാരപ്പത്തമേവ ഝാനം ഹോതി. തദേതം ചാഗഗുണാനുസ്സരണവസേന ഉപ്പന്നത്താ ചാഗാനുസ്സതിച്ചേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി.

ഇമഞ്ച പന ചാഗാനുസ്സതിം അനുയുത്തോ ഭിക്ഖു ഭിയ്യോസോ മത്തായ ചാഗാധിമുത്തോ ഹോതി, അലോഭജ്ഝാസയോ, മേത്തായ അനുലോമകാരീ, വിസാരദോ, പീതിപാമോജ്ജബഹുലോ, ഉത്തരി അപ്പടിവിജ്ഝന്തോ പന സുഗതിപരായനോ ഹോതി.

തസ്മാ ഹവേ അപ്പമാദം, കയിരാഥ സുമേധസോ;

ഏവം മഹാനുഭാവായ, ചാഗാനുസ്സതിയാ സദാതി.

ഇദം ചാഗാനുസ്സതിയം വിത്ഥാരകഥാമുഖം.