൫. സേസകസിണനിദ്ദേസോ

ആപോകസിണകഥാ

൯൧. ഇദാനി പഥവീകസിണാനന്തരേ ആപോകസിണേ വിത്ഥാരകഥാ ഹോതി. യഥേവ ഹി പഥവീകസിണം, ഏവം ആപോകസിണമ്പി ഭാവേതുകാമേന സുഖനിസിന്നേന ആപസ്മിം നിമിത്തം ഗണ്ഹിതബ്ബം, കതേ വാ അകതേ വാതി സബ്ബം വിത്ഥാരേതബ്ബം. യഥാ ച ഇധ, ഏവം സബ്ബത്ഥ. ഇതോ പരഞ്ഹി ഏത്തകമ്പി അവത്വാ വിസേസമത്തമേവ വക്ഖാമ.

ഇധാപി പുബ്ബേകതാധികാരസ്സ പുഞ്ഞവതോ അകതേ ആപസ്മിം പോക്ഖരണിയാ വാ തളാകേ വാ ലോണിയം വാ സമുദ്ദേ വാ നിമിത്തം ഉപ്പജ്ജതി ചൂളസിവത്ഥേരസ്സ വിയ. തസ്സ കിരായസ്മതോ ലാഭസക്കാരം പഹായ വിവിത്തവാസം വസിസ്സാമീതി മഹാതിത്ഥേ നാവമാരൂഹിത്വാ ജമ്ബുദീപം ഗച്ഛതോ അന്തരാ മഹാസമുദ്ദം ഓലോകയതോ തപ്പടിഭാഗം കസിണനിമിത്തം ഉദപാദി.

അകതാധികാരേന ചത്താരോ കസിണദോസേ പരിഹരന്തേന നീലപീതലോഹിതോദാതവണ്ണാനമഞ്ഞതരവണ്ണം ആപം അഗഹേത്വാ യം പന ഭൂമിം അസമ്പത്തമേവ ആകാസേ സുദ്ധവത്ഥേന ഗഹിതം ഉദകം, അഞ്ഞം വാ തഥാരൂപം വിപ്പസന്നം അനാവിലം, തേന പത്തം വാ കുണ്ഡികം വാ സമതിത്തികം പൂരേത്വാ വിഹാരപച്ചന്തേ വുത്തപ്പകാരേ പടിച്ഛന്നേ ഓകാസേ ഠപേത്വാ സുഖനിസിന്നേന ന വണ്ണോ പച്ചവേക്ഖിതബ്ബോ. ന ലക്ഖണം മനസി കാതബ്ബം. നിസ്സയസവണ്ണമേവ കത്വാ ഉസ്സദവസേന പണ്ണത്തിധമ്മേ ചിത്തം ഠപേത്വാ അമ്ബു, ഉദകം, വാരി, സലിലന്തിആദീസു ആപോനാമേസു പാകടനാമവസേനേവ ‘‘ആപോ ആപോ’’തി ഭാവേതബ്ബം.

തസ്സേവം ഭാവയതോ അനുക്കമേന വുത്തനയേനേവ നിമിത്തദ്വയം ഉപ്പജ്ജതി. ഇധ പന ഉഗ്ഗഹനിമിത്തം ചലമാനം വിയ ഉപട്ഠാതി, സചേ ഫേണപുപ്ഫുളകമിസ്സം ഉദകം ഹോതി, താദിസമേവ ഉപട്ഠാതി, കസിണദോസോ പഞ്ഞായതി. പടിഭാഗനിമിത്തം പന നിപ്പരിപ്ഫന്ദം ആകാസേ ഠപിതമണിതാലവണ്ടം വിയ മണിമയാദാസമണ്ഡലമിവ ച ഹുത്വാ ഉപട്ഠാതി. സോ തസ്സ സഹ ഉപട്ഠാനേനേവ ഉപചാരജ്ഝാനം, വുത്തനയേനേവ ചതുക്കപഞ്ചകജ്ഝാനാനി ച പാപുണാതീതി. ആപോകസിണം.

തേജോകസിണകഥാ

൯൨. തേജോകസിണം ഭാവേതുകാമേനാപി തേജസ്മിം നിമിത്തം ഗണ്ഹിതബ്ബം. തത്ഥ കതാധികാരസ്സ പുഞ്ഞവതോ അകതേ നിമിത്തം ഗണ്ഹന്തസ്സ ദീപസിഖായ വാ ഉദ്ധനേ വാ പത്തപചനട്ഠാനേ വാ ദവദാഹേ വാ യത്ഥ കത്ഥചി അഗ്ഗിജാലം ഓലോകേന്തസ്സ നിമിത്തം ഉപ്പജ്ജതി ചിത്തഗുത്തത്ഥേരസ്സ വിയ. തസ്സ ഹായസ്മതോ ധമ്മസ്സവനദിവസേ ഉപോസഥാഗാരം പവിട്ഠസ്സ ദീപസിഖം ഓലോകേന്തസ്സേവ നിമിത്തം ഉപ്പജ്ജി.

ഇതരേന പന കാതബ്ബം. തത്രിദം കരണവിധാനം, സിനിദ്ധാനി സാരദാരൂനി ഫാലേത്വാ സുക്ഖാപേത്വാ ഘടികം ഘടികം കത്വാ പതിരൂപം രുക്ഖമൂലം വാ മണ്ഡപം വാ ഗന്ത്വാ പത്തപചനാകാരേന രാസിം കത്വാ ആലിമ്പേത്വാ കടസാരകേ വാ ചമ്മേ വാ പടേ വാ വിദത്ഥിചതുരങ്ഗുലപ്പമാണം ഛിദ്ദം കാതബ്ബം. തം പുരതോ ഠപേത്വാ വുത്തനയേനേവ നിസീദിത്വാ ഹേട്ഠാ തിണകട്ഠം വാ ഉപരി ധൂമസിഖം വാ അമനസികരിത്വാ വേമജ്ഝേ ഘനജാലായ നിമിത്തം ഗണ്ഹിതബ്ബം, നീലന്തി വാ പീതന്തി വാതിആദിവസേന വണ്ണോ ന പച്ചവേക്ഖിതബ്ബോ, ഉണ്ഹത്തവസേന ലക്ഖണം ന മനസി കാതബ്ബം. നിസ്സയസവണ്ണമേവ കത്വാ ഉസ്സദവസേന പണ്ണത്തിധമ്മേ ചിത്തം ഠപേത്വാ പാവകോ, കണ്ഹവത്തനീ, ജാതവേദോ, ഹുതാസനോതിആദീസു അഗ്ഗിനാമേസു പാകടനാമവസേനേവ ‘‘തേജോ തേജോ’’തി ഭാവേതബ്ബം.

തസ്സേവം ഭാവയതോ അനുക്കമേന വുത്തനയേനേവ നിമിത്തദ്വയം ഉപ്പജ്ജതി. തത്ഥ ഉഗ്ഗഹനിമിത്തം ജാലം ഛിജ്ജിത്വാ ഛിജ്ജിത്വാ പതനസദിസം ഹുത്വാ ഉപട്ഠാതി. അകതേ ഗണ്ഹന്തസ്സ പന കസിണദോസോ പഞ്ഞായതി, അലാതഖണ്ഡം വാ അങ്ഗാരപിണ്ഡോ വാ ഛാരികാ വാ ധൂമോ വാ ഉപട്ഠാതി. പടിഭാഗനിമിത്തം നിച്ചലം ആകാസേ ഠപിതരത്തകമ്ബലക്ഖണ്ഡം വിയ സുവണ്ണതാലവണ്ടം വിയ കഞ്ചനത്ഥമ്ഭോ വിയ ച ഉപട്ഠാതി. സോ തസ്സ സഹ ഉപട്ഠാനേനേവ ഉപചാരജ്ഝാനം, വുത്തനയേനേവ ചതുക്കപഞ്ചകജ്ഝാനാനി ച പാപുണാതീതി. തേജോകസിണം.

വായോകസിണകഥാ

൯൩. വായോകസിണം ഭാവേതുകാമേനാപി വായുസ്മിം നിമിത്തം ഗണ്ഹിതബ്ബം. തഞ്ച ഖോ ദിട്ഠവസേന വാ ഫുട്ഠവസേന വാ. വുത്തഞ്ഹേതം അട്ഠകഥാസു ‘‘വായോകസിണം ഉഗ്ഗണ്ഹന്തോ വായുസ്മിം നിമിത്തം ഗണ്ഹാതി, ഉച്ഛഗ്ഗം വാ ഏരിതം സമേരിതം ഉപലക്ഖേതി, വേളഗ്ഗം വാ…പേ… രുക്ഖഗ്ഗം വാ കേസഗ്ഗം വാ ഏരിതം സമേരിതം ഉപലക്ഖേതി, കായസ്മിം വാ ഫുട്ഠം ഉപലക്ഖേതീ’’തി. തസ്മാ സമസീസട്ഠിതം ഘനപത്തം ഉച്ഛും വാ വേളും വാ രുക്ഖം വാ ചതുരങ്ഗുലപ്പമാണം ഘനകേസസ്സ പുരിസസ്സ സീസം വാ വാതേന പഹരിയമാനം ദിസ്വാ ‘‘അയം വാതോ ഏതസ്മിം ഠാനേ പഹരതീ’’തി സതിം ഠപേത്വാ, യം വാ പനസ്സ വാതപാനന്തരികായ വാ ഭിത്തിഛിദ്ദേന വാ പവിസിത്വാ വാതോ കായപ്പദേസം പഹരതി, തത്ഥ സതിം ഠപേത്വാ വാതമാലുതഅനിലാദീസു വായുനാമേസു പാകടനാമവസേനേവ ‘‘വാതോ വാതോ’’തി ഭാവേതബ്ബം. ഇധ ഉഗ്ഗഹനിമിത്തവഡ്ഢനതോ ഓതാരിതമത്തസ്സ പായാസസ്സ ഉസുമവട്ടിസദിസം ചലം ഹുത്വാ ഉപട്ഠാതി. പടിഭാഗനിമിത്തം സന്നിസിന്നം ഹോതി നിച്ചലം. സേസം വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബന്തി. വായോകസിണം.

നീലകസിണകഥാ

൯൪. തദനന്തരം പന നീലകസിണം ഉഗ്ഗണ്ഹന്തോ നീലകസ്മിം നിമിത്തം ഗണ്ഹാതി പുപ്ഫസ്മിം വാ വത്ഥസ്മിം വാ വണ്ണധാതുയാ വാതി വചനതോ കതാധികാരസ്സ പുഞ്ഞവതോ താവ തഥാരൂപം മാലാഗച്ഛം വാ പൂജാഠാനേസു പുപ്ഫസന്ഥരം വാ നീലവത്ഥമണീനം വാ അഞ്ഞതരം ദിസ്വാവ നിമിത്തം ഉപ്പജ്ജതി. ഇതരേന നീലുപ്പലഗിരികണ്ണികാദീനി പുപ്ഫാനി ഗഹേത്വാ യഥാ കേസരം വാ വണ്ടം വാ ന പഞ്ഞായതി, ഏവം ചങ്ഗോടകം വാ കരണ്ഡപടലം വാ പത്തേഹിയേവ സമതിത്തികം പൂരേത്വാ സന്ഥരിതബ്ബം. നീലവണ്ണേന വാ വത്ഥേന ഭണ്ഡികം ബന്ധിത്വാ പൂരേതബ്ബം. മുഖവട്ടിയം വാ അസ്സ ഭേരിതലമിവ ബന്ധിതബ്ബം. കംസനീലപലാസനീലഅഞ്ജനനീലാനം വാ അഞ്ഞതരേന ധാതുനാ പഥവീകസിണേ വുത്തനയേന സംഹാരിമം വാ ഭിത്തിയംയേവ വാ കസിണമണ്ഡലം കത്വാ വിസഭാഗവണ്ണേന പരിച്ഛിന്ദിതബ്ബം. തതോ പഥവീകസിണേ വുത്തനയേന ‘‘നീലം നീല’’ന്തി മനസികാരോ പവത്തേതബ്ബോ. ഇധാപി ഉഗ്ഗഹനിമിത്തേ കസിണദോസോ പഞ്ഞായതി, കേസരദണ്ഡകപത്തന്തരികാദീനി ഉപട്ഠഹന്തി. പടിഭാഗനിമിത്തം കസിണമണ്ഡലതോ മുഞ്ചിത്വാ ആകാസേ മണിതാലവണ്ടസദിസം ഉപട്ഠാതി. സേസം വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബന്തി. നീലകസിണം.

പീതകസിണകഥാ

൯൫. പീതകസിണേപി ഏസേവ നയോ. വുത്തഞ്ഹേതം പീതകസിണം ഉഗ്ഗണ്ഹന്തോ പീതകസ്മിം നിമിത്തം ഗണ്ഹാതി പുപ്ഫസ്മിം വാ വത്ഥസ്മിം വാ വണ്ണധാതുയാ വാതി. തസ്മാ ഇധാപി കതാധികാരസ്സ പുഞ്ഞവതോ തഥാരൂപം മാലാഗച്ഛം വാ പുപ്ഫസന്ഥരം വാ പീതവത്ഥധാതൂനം വാ അഞ്ഞതരം ദിസ്വാവ നിമിത്തം ഉപ്പജ്ജതി ചിത്തഗുത്തത്ഥേരസ്സ വിയ. തസ്സ കിരായസ്മതോ ചിത്തലപബ്ബതേ പത്തങ്ഗപുപ്ഫേഹി കതം ആസനപൂജം പസ്സതോ സഹ ദസ്സനേനേവ ആസനപ്പമാണം നിമിത്തം ഉദപാദി. ഇതരേന കണികാരപുപ്ഫാദിനാ വാ പീതവത്ഥേന വാ ധാതുനാ വാ നീലകസിണേ വുത്തനയേനേവ കസിണം കത്വാ ‘‘പീതകം പീതക’’ന്തി മനസികാരോ പവത്തേതബ്ബോ. സേസം താദിസമേവാതി. പീതകസിണം.

ലോഹിതകസിണകഥാ

൯൬. ലോഹിതകസിണേപി ഏസേവ നയോ. വുത്തഞ്ഹേതം ലോഹിതകസിണം ഉഗ്ഗണ്ഹന്തോ ലോഹിതകസ്മിം നിമിത്തം ഗണ്ഹാതി പുപ്ഫസ്മിം വാ വത്ഥസ്മിം വാ വണ്ണധാതുയാ വാതി. തസ്മാ ഇധാപി കതാധികാരസ്സ പുഞ്ഞവതോ തഥാരൂപം ബന്ധുജീവകാദിമാലാഗച്ഛം വാ പുപ്ഫസന്ഥരം വാ ലോഹിതകവത്ഥമണിധാതൂനം വാ അഞ്ഞതരം ദിസ്വാവ നിമിത്തം ഉപ്പജ്ജതി. ഇതരേന ജയസുമനബന്ധുജീവകരത്തകോരണ്ഡകാദിപുപ്ഫേഹി വാ രത്തവത്ഥേന വാ ധാതുനാ വാ നീലകസിണേ വുത്തനയേനേവ കസിണം കത്വാ ‘‘ലോഹിതകം ലോഹിതക’’ന്തി മനസികാരോ പവത്തേതബ്ബോ. സേസം താദിസമേവാതി. ലോഹിതകസിണം.

ഓദാതകസിണകഥാ

൯൭. ഓദാതകസിണേപി ഓദാതകസിണം ഉഗ്ഗണ്ഹന്തോ ഓദാതസ്മിം നിമിത്തം ഗണ്ഹാതി പുപ്ഫസ്മിം വാ വത്ഥസ്മിം വാ വണ്ണധാതുയാ വാതി വചനതോ കതാധികാരസ്സ താവ പുഞ്ഞവതോ തഥാരൂപം മാലാഗച്ഛം വാ വസ്സികസുമനാദിപുപ്ഫസന്ഥരം വാ കുമുദപദുമരാസിം വാ ഓദാതവത്ഥധാതൂനം വാ അഞ്ഞതരം ദിസ്വാവ നിമിത്തം ഉപ്പജ്ജതി, തിപുമണ്ഡലരജതമണ്ഡലചന്ദമണ്ഡലേസുപി ഉപ്പജ്ജതിയേവ. ഇതരേന വുത്തപ്പകാരേഹി ഓദാതപുപ്ഫേഹി വാ ഓദാതവത്ഥേന വാ ധാതുനാ വാ നീലകസിണേ വുത്തനയേനേവ കസിണം കത്വാ ‘‘ഓദാതം ഓദാത’’ന്തി മനസികാരോ പവത്തേതബ്ബോ. സേസം താദിസമേവാതി. ഓദാതകസിണം.

ആലോകകസിണകഥാ

൯൮. ആലോകകസിണേ പന ആലോകകസിണം ഉഗ്ഗണ്ഹന്തോ ആലോകസ്മിം നിമിത്തം ഗണ്ഹാതി ഭിത്തിഛിദ്ദേ വാ താളച്ഛിദ്ദേ വാ വാതപാനന്തരികായ വാതി വചനതോ കതാധികാരസ്സ താവ പുഞ്ഞവതോ യം ഭിത്തിഛിദ്ദാദീനം അഞ്ഞതരേന സൂരിയാലോകോ വാ ചന്ദാലോകോ വാ പവിസിത്വാ ഭിത്തിയം വാ ഭൂമിയം വാ മണ്ഡലം സമുട്ഠാപേതി, ഘനപണ്ണരുക്ഖസാഖന്തരേന വാ ഘനസാഖാമണ്ഡപന്തരേന വാ നിക്ഖമിത്വാ ഭൂമിയമേവ മണ്ഡലം സമുട്ഠാപേതി, തം ദിസ്വാവ നിമിത്തം ഉപ്പജ്ജതി. ഇതരേനാപി തദേവ വുത്തപ്പകാരമോഭാസമണ്ഡലം ‘‘ഓഭാസോ ഓഭാസോ’’തി വാ ‘‘ആലോകോ ആലോകോ’’തി വാ ഭാവേതബ്ബം. തഥാ അസക്കോന്തേന ഘടേ ദീപം ജാലേത്വാ ഘടമുഖം പിദഹിത്വാ ഘടേ ഛിദ്ദം കത്വാ ഭിത്തിമുഖം ഠപേതബ്ബം. തേന ഛിദ്ദേന ദീപാലോകോ നിക്ഖമിത്വാ ഭിത്തിയം മണ്ഡലം കരോതി, തം ആലോകോ ആലോകോതി ഭാവേതബ്ബം. ഇദമിതരേഹി ചിരട്ഠിതികം ഹോതി. ഇധ ഉഗ്ഗഹനിമിത്തം ഭിത്തിയം വാ ഭൂമിയം വാ ഉട്ഠിതമണ്ഡലസദിസമേവ ഹോതി. പടിഭാഗനിമിത്തം ഘനവിപ്പസന്നആലോകപുഞ്ജസദിസം. സേസം താദിസമേവാതി. ആലോകകസിണം.

പരിച്ഛിന്നാകാസകസിണകഥാ

൯൯. പരിച്ഛിന്നാകാസകസിണേപി ആകാസകസിണം ഉഗ്ഗണ്ഹന്തോ ആകാസസ്മിം നിമിത്തം ഗണ്ഹാതി ഭിത്തിഛിദ്ദേ വാ താളച്ഛിദ്ദേ വാ വാതപാനന്തരികായ വാതി വചനതോ കതാധികാരസ്സ താവ പുഞ്ഞവതോ ഭിത്തിഛിദ്ദാദീസു അഞ്ഞതരം ദിസ്വാവ നിമിത്തം ഉപ്പജ്ജതി. ഇതരേന സുച്ഛന്നമണ്ഡപേ വാ ചമ്മകടസാരകാദീനം വാ അഞ്ഞതരസ്മിം വിദത്ഥിചതുരങ്ഗുലപ്പമാണം ഛിദ്ദം കത്വാ തദേവ വാ ഭിത്തിഛിദ്ദാദിഭേദം ഛിദ്ദം ‘‘ആകാസോ ആകാസോ’’തി ഭാവേതബ്ബം. ഇധ ഉഗ്ഗഹനിമിത്തം സദ്ധിം ഭിത്തിപരിയന്താദീഹി ഛിദ്ദസദിസമേവ ഹോതി, വഡ്ഢിയമാനമ്പി ന വഡ്ഢതി. പടിഭാഗനിമിത്തമാകാസമണ്ഡലമേവ ഹുത്വാ ഉപട്ഠാതി, വഡ്ഢിയമാനഞ്ച വഡ്ഢതി. സേസം പഥവീകസിണേ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബന്തി. പരിച്ഛിന്നാകാസകസിണം.

ഇതി കസിണാനി ദസബലോ,

ദസ യാനി അവോച സബ്ബധമ്മദസോ;

രൂപാവചരമ്ഹി ചതുക്കപഞ്ചകജ്ഝാനഹേതൂനി.

ഏവം താനി ച തേസഞ്ച,

ഭാവനാനയമിമം വിദിത്വാന;

തേസ്വേവ അയം ഭിയ്യോ,

പകിണ്ണകകഥാപി വിഞ്ഞേയ്യാ.

പകിണ്ണകകഥാ

൧൦൦. ഇമേസു ഹി പഥവീകസിണവസേന ഏകോപി ഹുത്വാ ബഹുധാ ഹോതീതിആദിഭാവോ, ആകാസേ വാ ഉദകേ വാ പഥവിം നിമ്മിനിത്വാ പദസാ ഗമനം, ഠാനനിസജ്ജാദികപ്പനം വാ, പരിത്തഅപ്പമാണനയേന അഭിഭായതനപടിലാഭോതി ഏവമാദീനി ഇജ്ഝന്തി.

ആപോകസിണവസേന പഥവിയം ഉമ്മുജ്ജനനിമ്മുജ്ജനം, ഉദകവുട്ഠിസമുപ്പാദനം, നദീസമുദ്ദാദിനിമ്മാനം, പഥവീപബ്ബതപാസാദാദീനം കമ്പനന്തി ഏവമാദീനി ഇജ്ഝന്തി.

തേജോകസിണവസേന ധൂമായനാ, പജ്ജലനാ, അങ്ഗാരവുട്ഠിസമുപ്പാദനം, തേജസാ തേജോപരിയാദാനം, യദേവ സോ ഇച്ഛതി തസ്സ ഡഹനസമത്ഥതാ, ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ രൂപദസ്സനത്ഥായ ആലോകകരണം, പരിനിബ്ബാനസമയേ തേജോധാതുയാ സരീരജ്ഝാപനന്തി ഏവമാദീനി ഇജ്ഝന്തി.

വായോകസിണവസേന വായുഗതിഗമനം, വാതവുട്ഠിസമുപ്പാദനന്തി ഏവമാദീനി ഇജ്ഝന്തി.

നീലകസിണവസേന നീലരൂപനിമ്മാനം, അന്ധകാരകരണം, സുവണ്ണദുബ്ബണ്ണനയേന അഭിഭായതനപടിലാഭോ, സുഭവിമോക്ഖാധിഗമോതി ഏവമാദീനി ഇജ്ഝന്തി.

പീതകസിണവസേന പീതകരൂപനിമ്മാനം, സുവണ്ണന്തി അധിമുച്ചനാ, വുത്തനയേനേവ അഭിഭായതനപടിലാഭോ, സുഭവിമോക്ഖാധിഗമോ ചാതി ഏവമാദീനി ഇജ്ഝന്തി.

ലോഹിതകസിണവസേന ലോഹിതകരൂപനിമ്മാനം, വുത്തനയേനേവ അഭിഭായതനപടിലാഭോ, സുഭവിമോക്ഖാധിഗമോതി ഏവമാദീനി ഇജ്ഝന്തി.

ഓദാതകസിണവസേന ഓദാതരൂപനിമ്മാനം, ഥിനമിദ്ധസ്സ ദൂരഭാവകരണം, അന്ധകാരവിധമനം, ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ രൂപദസ്സനത്ഥായ ആലോകകരണന്തി ഏവമാദീനി ഇജ്ഝന്തി.

ആലോകകസിണവസേന സപ്പഭാരൂപനിമ്മാനം, ഥിനമിദ്ധസ്സ ദൂരഭാവകരണം, അന്ധകാരവിധമനം, ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ രൂപദസ്സനത്ഥം ആലോകകരണന്തി ഏവമാദീനി ഇജ്ഝന്തി.

ആകാസകസിണവസേന പടിച്ഛന്നാനം വിവടകരണം, അന്തോപഥവീപബ്ബതാദീസുപി ആകാസം നിമ്മിനിത്വാ ഇരിയാപഥകപ്പനം, തിരോകുഡ്ഡാദീസു അസജ്ജമാനഗമനന്തി ഏവമാദീനി ഇജ്ഝന്തി.

സബ്ബാനേവ ഉദ്ധം അധോ തിരിയം അദ്വയം അപ്പമാണന്തി ഇമം പഭേദം ലഭന്തി. വുത്തഞ്ഹേതം ‘‘പഥവീകസിണമേകോ സഞ്ജാനാതി. ഉദ്ധമധോതിരിയം അദ്വയമപ്പമാണ’’ന്തിആദി.

തത്ഥ ഉദ്ധന്തി ഉപരിഗഗനതലാഭിമുഖം. അധോതി ഹേട്ഠാഭൂമിതലാഭിമുഖം. തിരിയന്തി ഖേത്തമണ്ഡലമിവ സമന്താ പരിച്ഛിന്ദിതം. ഏകച്ചോ ഹി ഉദ്ധമേവ കസിണം വഡ്ഢേതി, ഏകച്ചോ അധോ, ഏകച്ചോ സമന്തതോ. തേന തേന വാ കാരണേന ഏവം പസാരേതി. ആലോകമിവ ദിബ്ബചക്ഖുനാ രൂപദസ്സനകാമോ. തേന വുത്തം ഉദ്ധമധോതിരിയന്തി. അദ്വയന്തി ഇദം പന ഏകസ്സ അഞ്ഞഭാവാനുപഗമനത്ഥം വുത്തം. യഥാ ഹി ഉദകം പവിട്ഠസ്സ സബ്ബദിസാസു ഉദകമേവ ഹോതി, ന അഞ്ഞം, ഏവമേവ പഥവീകസിണം പഥവീകസിണമേവ ഹോതി, നത്ഥി തസ്സ അഞ്ഞോ കസിണസമ്ഭേദോതി. ഏസേവ നയോ സബ്ബത്ഥ. അപ്പമാണന്തി ഇദം തസ്സ ഫരണഅപ്പമാണവസേന വുത്തം. തഞ്ഹി ചേതസാ ഫരന്തോ സകലമേവ ഫരതി. ന അയമസ്സ ആദി ഇദം മജ്ഝന്തി പമാണം ഗണ്ഹാതീതി.

൧൦൧. യേ ച തേ സത്താ കമ്മാവരണേന വാ സമന്നാഗതാ കിലേസാവരണേന വാ സമന്നാഗതാ വിപാകാവരണേന വാ സമന്നാഗതാ അസദ്ധാ അച്ഛന്ദികാ ദുപ്പഞ്ഞാ അഭബ്ബാ നിയാമം ഓക്കമിതും കുസലേസു ധമ്മേസു സമ്മത്തന്തി വുത്താ, തേസമേകസ്സാപേകകസിണേപി ഭാവനാ ന ഇജ്ഝതി. തത്ഥ കമ്മാവരണേന സമന്നാഗതാതി ആനന്തരിയകമ്മസമങ്ഗിനോ. കിലേസാവരണേന സമന്നാഗതാതി നിയതമിച്ഛാദിട്ഠികാ ചേവ ഉഭതോബ്യഞ്ജനകപണ്ഡകാ ച. വിപാകാവരണേന സമന്നാഗതാതി അഹേതുകദ്വിഹേതുകപടിസന്ധികാ. അസദ്ധാതി ബുദ്ധാദീസു സദ്ധാവിരഹിതാ. അച്ഛന്ദികാതി അപച്ചനീകപടിപദായം ഛന്ദവിരഹിതാ. ദുപ്പഞ്ഞാതി ലോകിയലോകുത്തരസമ്മാദിട്ഠിയാ വിരഹിതാ. അഭബ്ബാ നിയാമം ഓക്കമിതും കുസലേസു ധമ്മേസു സമ്മത്തന്തി കുസലേസു ധമ്മേസു നിയാമസങ്ഖാതം സമ്മത്തസങ്ഖാതഞ്ച അരിയമഗ്ഗം ഓക്കമിതും അഭബ്ബാതി അത്ഥോ. ന കേവലഞ്ച കസിണേയേവ, അഞ്ഞേസുപി കമ്മട്ഠാനേസു ഏതേസമേകസ്സപി ഭാവനാ ന ഇജ്ഝതി. തസ്മാ വിഗതവിപാകാവരണേനപി കുലപുത്തേന കമ്മാവരണഞ്ച കിലേസാവരണഞ്ച ആരകാ പരിവജ്ജേത്വാ സദ്ധമ്മസ്സവനസപ്പുരിസൂപനിസ്സയാദീഹി സദ്ധഞ്ച ഛന്ദഞ്ച പഞ്ഞഞ്ച വഡ്ഢേത്വാ കമ്മട്ഠാനാനുയോഗേ യോഗോ കരണീയോതി.

ഇതി സാധുജനപാമോജ്ജത്ഥായ കതേ വിസുദ്ധിമഗ്ഗേ

സമാധിഭാവനാധികാരേ

സേസകസിണനിദ്ദേസോ നാമ

പഞ്ചമോ പരിച്ഛേദോ.