൧൧. സമാധിനിദ്ദേസോ

ആഹാരേപടിക്കൂലഭാവനാ

൨൯൪. ഇദാനി ആരുപ്പാനന്തരം ഏകാ സഞ്ഞാതി ഏവം ഉദ്ദിട്ഠായ ആഹാരേ പടിക്കൂലസഞ്ഞായ ഭാവനാനിദ്ദേസോ അനുപ്പത്തോ. തത്ഥ ആഹരതീതി ആഹാരോ. സോ ചതുബ്ബിധോ കബളീകാരാഹാരോ, ഫസ്സാഹാരോ, മനോസഞ്ചേതനാഹാരോ, വിഞ്ഞാണാഹാരോതി.

കോ പനേത്ഥ കിമാഹരതീതി? കബളീകാരാഹാരോ ഓജട്ഠമകം രൂപം ആഹരതി. ഫസ്സാഹാരോ തിസ്സോ വേദനാ ആഹരതി. മനോസഞ്ചേതനാഹാരോ തീസു ഭവേസു പടിസന്ധിം ആഹരതി. വിഞ്ഞാണാഹാരോ പടിസന്ധിക്ഖണേ നാമരൂപം ആഹരതി.

തേസു കബളീകാരാഹാരേ നികന്തിഭയം. ഫസ്സാഹാരേ ഉപഗമനഭയം. മനോസഞ്ചേതനാഹാരേ ഉപപത്തിഭയം. വിഞ്ഞാണാഹാരേ പടിസന്ധിഭയം. ഏവം സപ്പടിഭയേസു ച തേസു കബളീകാരാഹാരോ പുത്തമംസൂപമേന (സം. നി. ൨.൬൩) ദീപേതബ്ബോ. ഫസ്സാഹാരോ നിച്ചമ്മഗാവൂപമേന (സം. നി. ൨.൬൩). മനോസഞ്ചേതനാഹാരോ അങ്ഗാരകാസൂപമേന (സം. നി. ൨.൬൩). വിഞ്ഞാണാഹാരോ സത്തിസതൂപമേനാതി (സം. നി. ൨.൬൩). ഇമേസു പന ചതൂസു ആഹാരേസു അസിതപീതഖായിതസായിതപ്പഭേദോ കബളീകാരോ ആഹാരോവ ഇമസ്മിം അത്ഥേ ആഹാരോതി അധിപ്പേതോ. തസ്മിം ആഹാരേ പടിക്കൂലാകാരഗ്ഗഹണവസേന ഉപ്പന്നാ സഞ്ഞാ ആഹാരേ പടിക്കൂലസഞ്ഞാ.

തം ആഹാരേ പടിക്കൂലസഞ്ഞം ഭാവേതുകാമേന കമ്മട്ഠാനം ഉഗ്ഗഹേത്വാ ഉഗ്ഗഹതോ ഏകപദമ്പി അവിരജ്ഝന്തേന രഹോഗതേന പടിസല്ലീനേന അസിതപീതഖായിതസായിതപ്പഭേദേ കബളീകാരാഹാരേ ദസഹാകാരേഹി പടിക്കൂലതാ പച്ചവേക്ഖിതബ്ബാ. സേയ്യഥിദം, ഗമനതോ, പരിയേസനതോ, പരിഭോഗതോ, ആസയതോ, നിധാനതോ, അപരിപക്കതോ, പരിപക്കതോ, ഫലതോ, നിസ്സന്ദതോ, സമ്മക്ഖനതോതി.

൨൯൫. തത്ഥ ഗമനതോതി ഏവം മഹാനുഭാവേ നാമ സാസനേ പബ്ബജിതേന സകലരത്തിം ബുദ്ധവചനസജ്ഝായം വാ സമണധമ്മം വാ കത്വാ കാലസ്സേവ വുട്ഠായ ചേതിയങ്ഗണബോധിയങ്ഗണവത്തം കത്വാ പാനീയം പരിഭോജനീയം ഉപട്ഠപേത്വാ പരിവേണം സമ്മജ്ജിത്വാ സരീരം പടിജഗ്ഗിത്വാ ആസനമാരൂയ്ഹ വീസതിംസ വാരേ കമ്മട്ഠാനം മനസികരിത്വാ ഉട്ഠായ പത്തചീവരം ഗഹേത്വാ നിജനസമ്ബാധാനി പവിവേകസുഖാനി ഛായൂദകസമ്പന്നാനി സുചീനി സീതലാനി രമണീയഭൂമിഭാഗാനി തപോവനാനി പഹായ അരിയം വിവേകരതിം അനപേക്ഖിത്വാ സുസാനാഭിമുഖേന സിങ്ഗാലേന വിയ ആഹാരത്ഥായ ഗാമാഭിമുഖേന ഗന്തബ്ബം.

ഏവം ഗച്ഛതാ ച മഞ്ചമ്ഹാ വാ പീഠമ്ഹാ വാ ഓതരണതോ പട്ഠായ പാദരജഘരഗോലികവച്ചാദിസമ്പരികിണ്ണം പച്ചത്ഥരണം അക്കമിതബ്ബം ഹോതി. തതോ അപ്പേകദാ മൂസികജതുകവച്ചാദീഹി ഉപഹതത്താ അന്തോഗബ്ഭതോ പടിക്കൂലതരം പമുഖം ദട്ഠബ്ബം ഹോതി. തതോ ഉലൂകപാരാവതാദിവച്ചസമ്മക്ഖിതത്താ ഉപരിമതലതോ പടിക്കൂലതരം ഹേട്ഠിമതലം. തതോ കദാചി കദാചി വാതേരിതേഹി പുരാണതിണപണ്ണേഹി ഗിലാനസാമണേരാനം മുത്തകരീസഖേളസിങ്ഘാണികാഹി വസ്സകാലേ ഉദകചിക്ഖല്ലാദീഹി ച സംകിലിട്ഠത്താ ഹേട്ഠിമതലതോ പടിക്കൂലതരം പരിവേണം. പരിവേണതോ പടിക്കൂലതരാ വിഹാരരച്ഛാ ദട്ഠബ്ബാ ഹോതി.

അനുപുബ്ബേന പന ബോധിഞ്ച ചേതിയഞ്ച വന്ദിത്വാ വിതക്കമാളകേ ഠിതേന മുത്തരാസിസദിസം ചേതിയം മോരപിഞ്ഛകലാപമനോഹരം ബോധിം ദേവവിമാനസമ്പത്തിസസ്സിരീകം സേനാസനഞ്ച അനപലോകേത്വാ ഏവരൂപം നാമ രമണീയം പദേസം പിട്ഠിതോ കത്വാ ആഹാരഹേതു ഗന്തബ്ബം ഭവിസ്സതീതി പക്കമിത്വാ ഗാമമഗ്ഗം പടിപന്നേന ഖാണുകണ്ടകമഗ്ഗോപി ഉദകവേഗഭിന്നവിസമമഗ്ഗോപി ദട്ഠബ്ബോ ഹോതി.

തതോ ഗണ്ഡം പടിച്ഛാദേന്തേന വിയ നിവാസനം നിവാസേത്വാ വണചോളകം ബന്ധന്തേന വിയ കായബന്ധനം ബന്ധിത്വാ അട്ഠിസങ്ഘാതം പടിച്ഛാദേന്തേന വിയ ചീവരം പാരുപിത്വാ ഭേസജ്ജകപാലം നീഹരന്തേന വിയ പത്തം നീഹരിത്വാ ഗാമദ്വാരസമീപം പാപുണന്തേന ഹത്ഥികുണപഅസ്സകുണപഗോകുണപമഹിംസകുണപമനുസ്സകുണപഅഹികുണപകുക്കുരകുണപാനിപി ദട്ഠബ്ബാനി ഭവന്തി. ന കേവലഞ്ച ദട്ഠബ്ബാനി, ഗന്ധോപി നേസം ഘാനം പടിഹനമാനോ അധിവാസേതബ്ബോ ഹോതി. തതോ ഗാമദ്വാരേ ഠത്വാ ചണ്ഡഹത്ഥിഅസ്സാദിപരിസ്സയപരിവജ്ജനത്ഥം ഗാമരച്ഛാ ഓലോകേതബ്ബാ ഹോന്തി.

ഇച്ചേതം പച്ചത്ഥരണാദിഅനേകകുണപപരിയോസാനം പടിക്കൂലം ആഹാരഹേതു അക്കമിതബ്ബഞ്ച ദട്ഠബ്ബഞ്ച ഘായിതബ്ബഞ്ച ഹോതി. അഹോ വത ഭോ പടിക്കൂലോ ആഹാരോതി ഏവം ഗമനതോ പടിക്കൂലതാ പച്ചവേക്ഖിതബ്ബാ.

൨൯൬. കഥം പരിയേസനതോ? ഏവം ഗമനപടിക്കൂലം അധിവാസേത്വാപി ഗാമം പവിട്ഠേന സങ്ഘാടിപാരുതേന കപണമനുസ്സേന വിയ കപാലഹത്ഥേന ഘരപടിപാടിയാ ഗാമവീഥീസു ചരിതബ്ബം ഹോതി. യത്ഥ വസ്സകാലേ അക്കന്തഅക്കന്തട്ഠാനേ യാവ പിണ്ഡികമംസാപി ഉദകചിക്ഖല്ലേ പാദാ പവിസന്തി, ഏകേന ഹത്ഥേന പത്തം ഗഹേതബ്ബം ഹോതി, ഏകേന ചീവരം ഉക്ഖിപിതബ്ബം. ഗിമ്ഹകാലേ വാതവേഗേന സമുട്ഠിതേഹി പംസുതിണരജേഹി ഓകിണ്ണസരീരേന ചരിതബ്ബം. തം തം ഗേഹദ്വാരം പത്വാ മച്ഛധോവനമംസധോവനതണ്ഡുലധോവനഖേളസിങ്ഘാണികസുനഖസൂകരവച്ചാദീഹി സമ്മിസ്സാനി കിമികുലാകുലാനി നീലമക്ഖികപരികിണ്ണാനി ഓളിഗല്ലാനി ചേവ ചന്ദനികട്ഠാനാനി ച ദട്ഠബ്ബാനി ഹോന്തി അക്കമിതബ്ബാനിപി. യതോ താ മക്ഖികാ ഉട്ഠഹിത്വാ സങ്ഘാടിയമ്പി പത്തേപി സീസേപി നിലീയന്തി.

ഘരം പവിട്ഠസ്സാപി കേചി ദേന്തി, കേചി ന ദേന്തി. ദദമാനാപി ഏകച്ചേ ഹിയ്യോ പക്കഭത്തമ്പി പുരാണഖജ്ജകമ്പി പൂതികുമ്മാസപൂപാദീനിപി ദദന്തി. അദദമാനാപി കേചിദേവ ‘‘അതിച്ഛഥ, ഭന്തേ’’തി വദന്തി, കേചി പന അപസ്സമാനാ വിയ തുണ്ഹീ ഹോന്തി, കേചി അഞ്ഞേന മുഖം കരോന്തി, കേചി ‘‘ഗച്ഛ, രേ മുണ്ഡകാ’’തിആദീഹി ഫരുസവാചാഹി സമുദാചരന്തി. ഏവം കപണമനുസ്സേന വിയ ഗാമേ പിണ്ഡായ ചരിത്വാ നിക്ഖമിതബ്ബന്തി.

ഇച്ചേതം ഗാമപ്പവേസനതോ പട്ഠായ യാവ നിക്ഖമനാ ഉദകചിക്ഖല്ലാദിപടിക്കൂലം ആഹാരഹേതു അക്കമിതബ്ബഞ്ചേവ ദട്ഠബ്ബഞ്ച അധിവാസേതബ്ബഞ്ച ഹോതി. അഹോ വത ഭോ പടിക്കൂലോ ആഹാരോതി ഏവം പരിയേസനതോ പടിക്കൂലതാ പച്ചവേക്ഖിതബ്ബാ.

൨൯൭. കഥം പരിഭോഗതോ? ഏവം പരിയിട്ഠാഹാരേന പന ബഹിഗാമേ ഫാസുകട്ഠാനേ സുഖനിസിന്നേന യാവ തത്ഥ ഹത്ഥം ന ഓതാരേതി, താവ തഥാരൂപം ഗരുട്ഠാനിയം ഭിക്ഖും വാ ലജ്ജിമനുസ്സം വാ ദിസ്വാ നിമന്തേതുമ്പി സക്കാ ഹോതി. ഭുഞ്ജിതുകാമതായ പനേത്ഥ ഹത്ഥേ ഓതാരിതമത്തേ ‘‘ഗണ്ഹഥാ’’തി വദന്തേന ലജ്ജിതബ്ബം ഹോതി. ഹത്ഥം പന ഓതാരേത്വാ മദ്ദന്തസ്സ പഞ്ചങ്ഗുലിഅനുസാരേന സേദോ പഗ്ഘരമാനോ സുക്ഖഥദ്ധഭത്തമ്പി തേമേന്തോ മുദും കരോതി.

അഥ തസ്മിം പരിമദ്ദനമത്തേനാപി സമ്ഭിന്നസോഭേ ആലോപം കത്വാ മുഖേ ഠപിതേ ഹേട്ഠിമദന്താ ഉദുക്ഖലകിച്ചം സാധേന്തി, ഉപരിമാ മുസലകിച്ചം, ജിവ്ഹാ ഹത്ഥകിച്ചം. തം തത്ഥ സുവാനദോണിയം സുവാനപിണ്ഡമിവ ദന്തമുസലേഹി കോട്ടേത്വാ ജിവ്ഹായ സമ്പരിവത്തിയമാനം ജിവ്ഹാഗ്ഗേ തനുപസന്നഖേളോ മക്ഖേതി, വേമജ്ഝതോ പട്ഠായ ബഹലഖേളോ മക്ഖേതി, ദന്തകട്ഠേന അസമ്പത്തട്ഠാനേ ദന്തഗൂഥകോ മക്ഖേതി. സോ ഏവം വിചുണ്ണിതമക്ഖിതോ തങ്ഖണഞ്ഞേവ അന്തരഹിതവണ്ണഗന്ധസങ്ഖാരവിസേസോ സുവാനദോണിയം ഠിതസുവാനവമഥു വിയ പരമജേഗുച്ഛഭാവം ഉപഗച്ഛതി. ഏവരൂപോപി സമാനോ ചക്ഖുസ്സ ആപാഥം അതീതത്താ അജ്ഝോഹരിതബ്ബോ ഹോതീതി ഏവം പരിഭോഗതോ പടിക്കൂലതാ പച്ചവേക്ഖിതബ്ബാ.

൨൯൮. കഥം ആസയതോ? ഏവം പരിഭോഗം ഉപഗതോ ച പനേസ അന്തോ പവിസമാനോ യസ്മാ ബുദ്ധപച്ചേകബുദ്ധാനമ്പി രഞ്ഞോപി ചക്കവത്തിസ്സ പിത്തസേമ്ഹപുബ്ബലോഹിതാസയേസു ചതൂസു അഞ്ഞതരോ ആസയോ ഹോതിയേവ. മന്ദപുഞ്ഞാനം പന ചത്താരോ ആസയാ ഹോന്തി. തസ്മാ യസ്സ പിത്താസയോ അധികോ ഹോതി, തസ്സ ബഹലമധുകതേലമക്ഖിതോ വിയ പരമജേഗുച്ഛോ ഹോതി. യസ്സ സേമ്ഹാസയോ അധികോ ഹോതി, തസ്സ നാഗബലപണ്ണരസമക്ഖിതോ വിയ. യസ്സ പുബ്ബാസയോ അധികോ ഹോതി, തസ്സ പൂതിതക്കമക്ഖിതോ വിയ. യസ്സ ലോഹിതാസയോ അധികോ ഹോതി, തസ്സ രജനമക്ഖിതോ വിയ പരമജേഗുച്ഛോ ഹോതീതി ഏവം ആസയതോ പടിക്കൂലതാ പച്ചവേക്ഖിതബ്ബാ.

൨൯൯. കഥം നിധാനതോ? സോ ഇമേസു ചതൂസു ആസയേസു അഞ്ഞതരേന ആസയേന മക്ഖിതോ അന്തോഉദരം പവിസിത്വാ നേവ സുവണ്ണഭാജനേ ന മണിരജതാദിഭാജനേസു നിധാനം ഗച്ഛതി. സചേ പന ദസവസ്സികേന അജ്ഝോഹരിയതി ദസ വസ്സാനി അധോതവച്ചകൂപസദിസേ ഓകാസേ പതിട്ഠഹതി. സചേ വീസ, തിംസ, ചത്താലീസ, പഞ്ഞാസ, സട്ഠി, സത്തതി, അസീതി, നവുതിവസ്സികേന, സചേ വസ്സസതികേന അജ്ഝോഹരിയതി. വസ്സസതം അധോതവച്ചകൂപസദിസേ ഓകാസേ പതിട്ഠഹതീതി ഏവം നിധാനതോ പടിക്കൂലതാ പച്ചവേക്ഖിതബ്ബാ.

൩൦൦. കഥം അപരിപക്കതോ? സോ പനായമാഹാരോ ഏവരൂപേ ഓകാസേ നിധാനമുപഗതോ യാവ അപരിപക്കോ ഹോതി, താവ തസ്മിഞ്ഞേവ യഥാവുത്തപ്പകാരേ പരമന്ധകാരതിമിസേ നാനാകുണപഗന്ധവാസിതപവനവിചരിതേ അതിദുഗ്ഗന്ധജേഗുച്ഛേ പദേസേ യഥാ നാമ നിദാഘേ അകാലമേഘേന അഭിവുട്ഠമ്ഹി ചണ്ഡാലഗാമദ്വാരആവാടേ പതിതാനി തിണപണ്ണകിലഞ്ജഖണ്ഡഅഹികുക്കുരമനുസ്സകുണപാദീനി സൂരിയാതപേന സന്തത്താനി ഫേണപുപ്ഫുളകാചിതാനി തിട്ഠന്തി, ഏവമേവ തംദിവസമ്പി ഹിയ്യോപി തതോ പുരിമേ ദിവസേപി അജ്ഝോഹതോ സബ്ബോ ഏകതോ ഹുത്വാ സേമ്ഹപടലപരിയോനദ്ധോ കായഗ്ഗിസന്താപകുഥിതകുഥനസഞ്ജാതഫേണപുപ്ഫുളകാചിതോ പരമജേഗുച്ഛഭാവം ഉപഗന്ത്വാ തിട്ഠതീതി ഏവം അപരിപക്കതോ പടിക്കൂലതാ പച്ചവേക്ഖിതബ്ബാ.

൩൦൧. കഥം പരിപക്കതോ? സോ തത്തകായഗ്ഗിനാ പരിപക്കോ സമാനോ ന സുവണ്ണരജതാദിധാതുയോ വിയ സുവണ്ണരജതാദിഭാവം ഉപഗച്ഛതി. ഫേണപുപ്ഫുളകേ പന മുഞ്ചന്തോ സണ്ഹകരണിയം പിസിത്വാ നാളികേ പക്ഖിത്തപണ്ഡുമത്തികാ വിയ കരീസഭാവം ഉപഗന്ത്വാ പക്കാസയം, മുത്തഭാവം ഉപഗന്ത്വാ മുത്തവത്ഥിഞ്ച പൂരേതീതി ഏവം പരിപക്കതോ പടിക്കൂലതാ പച്ചവേക്ഖിതബ്ബാ.

൩൦൨. കഥം ഫലതോ? സമ്മാ പരിപച്ചമാനോ ച പനായം കേസലോമനഖദന്താദീനി നാനാകുണപാനി നിപ്ഫാദേതി അസമ്മാപരിപച്ചമാനോ ദദ്ദുകണ്ഡുകച്ഛുകുട്ഠകിലാസസോസകാസാതിസാരപ്പഭുതീനി രോഗസതാനി, ഇദമസ്സ ഫലന്തി ഏവം ഫലതോ പടിക്കൂലതാ പച്ചവേക്ഖിതബ്ബാ.

൩൦൩. കഥം നിസ്സന്ദതോ? അജ്ഝോഹരിയമാനോ ചേസ ഏകേന ദ്വാരേന പവിസിത്വാ നിസ്സന്ദമാനോ അക്ഖിമ്ഹാ അക്ഖിഗൂഥകോ കണ്ണമ്ഹാ കണ്ണഗൂഥകോതിആദിനാ പകാരേന അനേകേഹി ദ്വാരേഹി നിസ്സന്ദതി. അജ്ഝോഹരണസമയേ ചേസ മഹാപരിവാരേനാപി അജ്ഝോഹരിയതി. നിസ്സന്ദനസമയേ പന ഉച്ചാരപസ്സാവാദിഭാവം ഉപഗതോ ഏകകേനേവ നീഹരിയതി. പഠമദിവസേ ച നം പരിഭുഞ്ജന്തോ ഹട്ഠപഹട്ഠോപി ഹോതി ഉദഗ്ഗുദഗ്ഗോ പീതിസോമനസ്സജാതോ. ദുതിയദിവസേ നിസ്സന്ദേന്തോ പിഹിതനാസികോ ഹോതി വികുണിതമുഖോ ജേഗുച്ഛീ മങ്കുഭൂതോ. പഠമദിവസേ ച നം രത്തോ ഗിദ്ധോ ഗധിതോ മുച്ഛിതോപി അജ്ഝോഹരിത്വാ ദുതിയദിവസേ ഏകരത്തിവാസേന വിരത്തോ അട്ടീയമാനോ ഹരായമാനോ ജിഗുച്ഛമാനോ നീഹരതി. തേനാഹു പോരാണാ –

‘‘അന്നം പാനം ഖാദനീയം, ഭോജനഞ്ച മഹാരഹം;

ഏകദ്വാരേന പവിസിത്വാ, നവദ്വാരേഹി സന്ദതി.

‘‘അന്നം പാനം ഖാദനീയം, ഭോജനഞ്ച മഹാരഹം;

ഭുഞ്ജതി സപരിവാരോ, നിക്ഖാമേന്തോ നിലീയതി.

‘‘അന്നം പാനം ഖാദനീയം, ഭോജനഞ്ച മഹാരഹം;

ഭുഞ്ജതി അഭിനന്ദന്തോ, നിക്ഖാമേന്തോ ജിഗുച്ഛതി.

‘‘അന്നം പാനം ഖാദനീയം, ഭോജനഞ്ച മഹാരഹം;

ഏകരത്തിപരിവാസാ, സബ്ബം ഭവതി പൂതിക’’ന്തി.

ഏവം നിസ്സന്ദതോ പടിക്കൂലതാ പച്ചവേക്ഖിതബ്ബാ.

൩൦൪. കഥം സമ്മക്ഖനതോ? പരിഭോഗകാലേപി ചേസ ഹത്ഥഓട്ഠജിവ്ഹാതാലൂനി സമ്മക്ഖേതി. താനി തേന സമ്മക്ഖിതത്താ പടിക്കൂലാനി ഹോന്തി, യാനി ധോതാനിപി ഗന്ധഹരണത്ഥം പുനപ്പുനം ധോവിതബ്ബാനി ഹോന്തി. പരിഭുത്തോ സമാനോ യഥാ നാമ ഓദനേ പച്ചമാനേ ഥുസകണകുണ്ഡകാദീനി ഉത്തരിത്വാ ഉക്ഖലിമുഖവട്ടിപിധാനിയോ മക്ഖന്തി, ഏവമേവ സകലസരീരാനുഗതേന കായഗ്ഗിനാ ഫേണുദ്ദേഹകം പച്ചിത്വാ ഉത്തരമാനോ ദന്തേ ദന്തമലഭാവേന സമ്മക്ഖേതി. ജിവ്ഹാതാലുപ്പഭുതീനി ഖേളസേമ്ഹാദിഭാവേന, അക്ഖികണ്ണനാസഅധോമഗ്ഗാദികേ അക്ഖിഗൂഥകകണ്ണഗൂഥകസിങ്ഘാണികാമുത്തകരീസാദിഭാവേന സമ്മക്ഖേതി. യേന സമ്മക്ഖിതാനി ഇമാനി ദ്വാരാനി ദിവസേ ദിവസേ ധോവിയമാനാനിപി നേവ സുചീനി, ന മനോരമാനി ഹോന്തി. യേസു ഏകച്ചം ധോവിത്വാ ഹത്ഥോ പുന ഉദകേന ധോവിതബ്ബോ ഹോതി. ഏകച്ചം ധോവിത്വാ ദ്വത്തിക്ഖത്തും ഗോമയേനപി മത്തികായപി ഗന്ധചുണ്ണേനപി ധോവതോ പാടികുല്യതാ വിഗച്ഛതീതി ഏവം സമ്മക്ഖനതോ പടിക്കൂലതാ പച്ചവേക്ഖിതബ്ബാ.

൩൦൫. തസ്സേവം ദസഹാകാരേഹി പടിക്കൂലതം പച്ചവേക്ഖതോ തക്കാഹതം വിതക്കാഹതം കരോന്തസ്സ പടിക്കൂലാകാരവസേന കബളീകാരാഹാരോ പാകടോ ഹോതി. സോ തം നിമിത്തം പുനപ്പുനം ആസേവതി ഭാവേതി ബഹുലീകരോതി. തസ്സേവം കരോതോ നീവരണാനി വിക്ഖമ്ഭന്തി. കബളീകാരാഹാരസ്സ സഭാവധമ്മതായ ഗമ്ഭീരത്താ അപ്പനം അപ്പത്തേന ഉപചാരസമാധിനാ ചിത്തം സമാധിയതി. പടിക്കൂലാകാരഗ്ഗഹണവസേന പനേത്ഥ സഞ്ഞാ പാകടാ ഹോതി. തസ്മാ ഇമം കമ്മട്ഠാനം ആഹാരേ പടിക്കൂലസഞ്ഞാ ഇച്ചേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതി.

ഇമഞ്ച പന ആഹാരേ പടിക്കൂലസഞ്ഞം അനുയുത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ രസതണ്ഹായ ചിത്തം പതിലീയതി പതികുടതി പതിവട്ടതി. സോ കന്താരനിത്ഥരണത്ഥികോ വിയ പുത്തമംസം വിഗതമദോ ആഹാരം ആഹാരേതി യാവദേവ ദുക്ഖസ്സ നിത്ഥരണത്ഥായ. അഥസ്സ അപ്പകസിരേനേവ കബളീകാരാഹാരപരിഞ്ഞാമുഖേന പഞ്ചകാമഗുണികോ രാഗോ പരിഞ്ഞം ഗച്ഛതി. സോ പഞ്ചകാമഗുണപരിഞ്ഞാമുഖേന രൂപക്ഖന്ധം പരിജാനാതി. അപരിപക്കാദിപടിക്കൂലഭാവവസേന ചസ്സ കായഗതാസതിഭാവനാപി പാരിപൂരിം ഗച്ഛതി, അസുഭസഞ്ഞായ അനുലോമപടിപദം പടിപന്നോ ഹോതി. ഇമം പന പടിപത്തിം നിസ്സായ ദിട്ഠേവ ധമ്മേ അമതപരിയോസാനതം അനഭിസമ്ഭുണന്തോ സുഗതിപരായനോ ഹോതീതി.

അയം ആഹാരേ പടിക്കൂലസഞ്ഞാഭാവനായ വിത്ഥാരകഥാ.

ചതുധാതുവവത്ഥാനഭാവനാ

൩൦൬. ഇദാനി ആഹാരേ പടിക്കൂലസഞ്ഞാനന്തരം ഏകം വവത്ഥാനന്തി ഏവം ഉദ്ദിട്ഠസ്സ ചതുധാതുവവത്ഥാനസ്സ ഭാവനാനിദ്ദേസോ അനുപ്പത്തോ. തത്ഥ വവത്ഥാനന്തി സഭാവൂപലക്ഖണവസേന സന്നിട്ഠാനം, ചതുന്നം ധാതൂനം വവത്ഥാനം ചതുധാതുവവത്ഥാനം. ധാതുമനസികാരോ, ധാതുകമ്മട്ഠാനം, ചതുധാതുവവത്ഥാനന്തി അത്ഥതോ ഏകം. തയിദം ദ്വിധാ ആഗതം സങ്ഖേപതോ ച വിത്ഥാരതോ ച. സങ്ഖേപതോ മഹാസതിപട്ഠാനേ ആഗതം. വിത്ഥാരതോ മഹാഹത്ഥിപദൂപമേ രാഹുലോവാദേ ധാതുവിഭങ്ഗേ ച. തഞ്ഹി –

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, ദക്ഖോ ഗോഘാതകോ വാ ഗോഘാതകന്തേവാസീ വാ ഗാവിം വധിത്വാ ചതുമഹാപഥേ ബിലസോ വിഭജിത്വാ നിസിന്നോ അസ്സ, ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ഇമമേവ കായം യഥാഠിതം യഥാപണിഹിതം ധാതുസോ പച്ചവേക്ഖതി, അത്ഥി ഇമസ്മിം കായേ പഥവീധാതു ആപോധാതു തേജോധാതു വായോധാതൂ’’തി –

ഏവം തിക്ഖപഞ്ഞസ്സ ധാതുകമ്മട്ഠാനികസ്സ വസേന മഹാസതിപട്ഠാനേ (ദീ. നി. ൨.൩൭൮) സങ്ഖേപതോ ആഗതം.

തസ്സത്ഥോ – യഥാ ഛേകോ ഗോഘാതകോ വാ തസ്സേവ വാ ഭത്തവേതനഭതോ അന്തേവാസികോ ഗാവിം വധിത്വാ വിനിവിജ്ഝിത്വാ ചതസ്സോ ദിസാ ഗതാനം മഹാപഥാനം വേമജ്ഝട്ഠാനസങ്ഖാതേ ചതുമഹാപഥേ കോട്ഠാസം കത്വാ നിസിന്നോ അസ്സ, ഏവമേവ ഭിക്ഖു ചതുന്നം ഇരിയാപഥാനം യേന കേനചി ആകാരേന ഠിതത്താ യഥാഠിതം. യഥാഠിതത്താവ യഥാപണിഹിതം കായം അത്ഥി ഇമസ്മിം കായേ പഥവീധാതു…പേ… വായോധാതൂതി ഏവം ധാതുസോ പച്ചവേക്ഖതി.

കിം വുത്തം ഹോതി? യഥാ ഗോഘാതകസ്സ ഗാവിം പോസേന്തസ്സപി ആഘാതനം ആഹരന്തസ്സപി ആഹരിത്വാ തത്ഥ ബന്ധിത്വാ ഠപേന്തസ്സപി വധന്തസ്സപി വധിതം മതം പസ്സന്തസ്സപി താവദേവ ഗാവീതിസഞ്ഞാ ന അന്തരധായതി, യാവ നം പദാലേത്വാ ബിലസോ ന വിഭജതി. വിഭജിത്വാ നിസിന്നസ്സ പന ഗാവീസഞ്ഞാ അന്തരധായതി, മംസസഞ്ഞാ പവത്തതി. നാസ്സ ഏവം ഹോതി ‘‘അഹം ഗാവിം വിക്കിണാമി, ഇമേ ഗാവിം ഹരന്തീ’’തി. അഥ ഖ്വസ്സ ‘‘അഹം മംസം വിക്കിണാമി, ഇമേപി മംസം ഹരന്തി’’ച്ചേവ ഹോതി, ഏവമേവ ഇമസ്സാപി ഭിക്ഖുനോ പുബ്ബേ ബാലപുഥുജ്ജനകാലേ ഗിഹിഭൂതസ്സപി പബ്ബജിതസ്സപി താവദേവ സത്തോതി വാ പോസോതി വാ പുഗ്ഗലോതി വാ സഞ്ഞാ ന അന്തരധായതി, യാവ ഇമമേവ കായം യഥാഠിതം യഥാപണിഹിതം ഘനവിനിബ്ഭോഗം കത്വാ ധാതുസോ ന പച്ചവേക്ഖതി. ധാതുസോ പച്ചവേക്ഖതോ പന സത്തസഞ്ഞാ അന്തരധായതി, ധാതുവസേനേവ ചിത്തം സന്തിട്ഠതി. തേനാഹ ഭഗവാ ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, ദക്ഖോ ഗോഘാതകോ വാ…പേ… നിസിന്നോ അസ്സ, ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു…പേ… വായോധാതൂ’’തി.

൩൦൭. മഹാഹത്ഥിപദൂപമേ (മ. നി. ൧.൩൦൦ ആദയോ) പന – ‘‘കതമാ ചാവുസോ, അജ്ഝത്തികാ പഥവീധാതു? യം അജ്ഝത്തം പച്ചത്തം കക്ഖളം ഖരിഗതം ഉപാദിന്നം. സേയ്യഥിദം, കേസാ ലോമാ…പേ… ഉദരിയം കരീസം, യം വാ പനഞ്ഞമ്പി കിഞ്ചി അജ്ഝത്തം പച്ചത്തം കക്ഖളം ഖരിഗതം ഉപാദിന്നം, അയം വുച്ചതി, ആവുസോ, അജ്ഝത്തികാ പഥവീധാതൂ’’തി ച,

‘‘കതമാ ചാവുസോ, അജ്ഝത്തികാ ആപോധാതു? യം അജ്ഝത്തം പച്ചത്തം ആപോ ആപോഗതം ഉപാദിന്നം. സേയ്യഥിദം, പിത്തം…പേ… മുത്തം, യം വാ പനഞ്ഞമ്പി കിഞ്ചി അജ്ഝത്തം പച്ചത്തം ആപോ ആപോഗതം ഉപാദിന്നം, അയം വുച്ചതാവുസോ, അജ്ഝത്തികാ ആപോധാതൂ’’തി ച,

‘‘കതമാ ചാവുസോ, അജ്ഝത്തികാ തേജോധാതു? യം അജ്ഝത്തം പച്ചത്തം തേജോ തേജോഗതം ഉപാദിന്നം. സേയ്യഥിദം, യേന ച സന്തപ്പതി, യേന ച ജീരീയതി, യേന ച പരിഡയ്ഹതി, യേന ച അസിതപീതഖായിതസായിതം സമ്മാ പരിണാമം ഗച്ഛതി, യം വാ പനഞ്ഞമ്പി കിഞ്ചി അജ്ഝത്തം പച്ചത്തം തേജോ തേജോഗതം ഉപാദിന്നം, അയം വുച്ചതാവുസോ, അജ്ഝത്തികാ തേജോധാതൂ’’തി ച,

‘‘കതമാ ചാവുസോ, അജ്ഝത്തികാ വായോധാതു? യം അജ്ഝത്തം പച്ചത്തം വായോ വായോഗതം ഉപാദിന്നം. സേയ്യഥിദം, ഉദ്ധങ്ഗമാ വാതാ, അധോഗമാ വാതാ, കുച്ഛിസയാ വാതാ, കോട്ഠാസയാ വാതാ, അങ്ഗമങ്ഗാനുസാരിനോ വാതാ, അസ്സാസോ പസ്സാസോ ഇതി വാ, യം വാ പനഞ്ഞമ്പി കിഞ്ചി അജ്ഝത്തം പച്ചത്തം വായോ വായോഗതം ഉപാദിന്നം, അയം വുച്ചതാവുസോ, അജ്ഝത്തികാ വായോധാതൂ’’തി ച –

ഏവം നാതിതിക്ഖപഞ്ഞസ്സ ധാതുകമ്മട്ഠാനികസ്സ വസേന വിത്ഥാരതോ ആഗതം. യഥാ ചേത്ഥ, ഏവം രാഹുലോവാദധാതുവിഭങ്ഗേസുപി.

തത്രായം അനുത്താനപദവണ്ണനാ, അജ്ഝത്തം പച്ചത്തന്തി ഇദം താവ ഉഭയമ്പി നിയകസ്സ അധിവചനം. നിയകം നാമ അത്തനി ജാതം സസന്താനപരിയാപന്നന്തി അത്ഥോ. തയിദം യഥാ ലോകേ ഇത്ഥീസു കഥാ അധിത്ഥീതി വുച്ചതി, ഏവം അത്തനി പവത്തത്താ അജ്ഝത്തം, അത്താനം പടിച്ച പടിച്ച പവത്തത്താ പച്ചത്തന്തിപി വുച്ചതി. കക്ഖളന്തി ഥദ്ധം. ഖരിഗതന്തി ഫരുസം. തത്ഥ പഠമം ലക്ഖണവചനം, ദുതിയം ആകാരവചനം, കക്ഖളലക്ഖണാ ഹി പഥവീധാതു, സാ ഫരുസാകാരാ ഹോതി, തസ്മാ ഖരിഗതന്തി വുത്താ. ഉപാദിന്നന്തി ദള്ഹം ആദിന്നം, അഹം മമന്തി ഏവം ദള്ഹം ആദിന്നം, ഗഹിതം പരാമട്ഠന്തി അത്ഥോ. സേയ്യഥിദന്തി നിപാതോ. തസ്സ തം കതമന്തി ചേതി അത്ഥോ. തതോ തം ദസ്സേന്തോ ‘‘കേസാ ലോമാ’’തിആദിമാഹ. ഏത്ഥ ച മത്ഥലുങ്ഗം പക്ഖിപിത്വാ വീസതിയാ ആകാരേഹി പഥവീധാതു നിദ്ദിട്ഠാതി വേദിതബ്ബാ. യം വാ പനഞ്ഞമ്പി കിഞ്ചീതി അവസേസേസു തീസു കോട്ഠാസേസു പഥവീധാതു സങ്ഗഹിതാ.

വിസ്സന്ദനഭാവേന തം തം ഠാനം അപ്പോതീതി ആപോ. കമ്മസമുട്ഠാനാദിവസേന നാനാവിധേസു ആപേസു ഗതന്തി ആപോഗതം. കിം തം? ആപോധാതുയാ ആബന്ധനലക്ഖണം.

തേജനവസേന തേജോ, വുത്തനയേനേവ തേജേസു ഗതന്തി തേജോഗതം. കിം തം? ഉണ്ഹത്തലക്ഖണം. യേന ചാതി യേന തേജോധാതുഗതേന കുപിതേന അയം കായോ സന്തപ്പതി, ഏകാഹികജരാദിഭാവേന ഉസുമജാതോ ഹോതി. യേന ച ജീരീയതീതി യേന അയം കായോ ജീരതി, ഇന്ദ്രിയവേകല്ലതം ബലപരിക്ഖയം വലിപലിതാദിഭാവഞ്ച പാപുണാതി. യേന ച പരിഡയ്ഹതീതി യേന കുപിതേന അയം കായോ ഡയ്ഹതി. സോ ച പുഗ്ഗലോ ‘‘ഡയ്ഹാമി ഡയ്ഹാമീ’’തി കന്ദന്തോ സതധോതസപ്പിഗോസീസചന്ദനാദിലേപഞ്ചേവ താലവണ്ടവാതഞ്ച പച്ചാസീസതി. യേന ച അസിതപീതഖായിതസായിതം സമ്മാ പരിണാമം ഗച്ഛതീതി യേനേതം അസിതം വാ ഓദനാദി പീതം വാ പാനകാദി ഖായിതം വാ പിട്ഠഖജ്ജകാദി സായിതം വാ അമ്ബപക്കമധുഫാണിതാദി സമ്മാ പരിപാകം ഗച്ഛതി, രസാദിഭാവേന വിവേകം ഗച്ഛതീതി അത്ഥോ. ഏത്ഥ ച പുരിമാ തയോ തേജോധാതുസമുട്ഠാനാ. പച്ഛിമോ കമ്മസമുട്ഠാനോവ.

വായനവസേന വായോ, വുത്തനയേനേവ വായേസു ഗതന്തി വായോഗതം. കിം തം? വിത്ഥമ്ഭനലക്ഖണം. ഉദ്ധങ്ഗമാ വാതാതി ഉഗ്ഗാരഹിക്കാദിപവത്തകാ ഉദ്ധം ആരോഹണവാതാ. അധോഗമാ വാതാതി ഉച്ചാരപസ്സാവാദിനീഹരണകാ അധോ ഓരോഹണവാതാ. കുച്ഛിസയാ വാതാതി അന്താനം ബഹിവാതാ. കോട്ഠാസയാ വാതാതി അന്താനം അന്തോവാതാ. അങ്ഗമങ്ഗാനുസാരിനോ വാതാതി ധമനിജാലാനുസാരേന സകലസരീരേ അങ്ഗമങ്ഗാനി അനുസടാ സമിഞ്ജനപസാരണാദിനിബ്ബത്തകാ വാതാ. അസ്സാസോതി അന്തോപവിസനനാസികവാതോ. പസ്സാസോതി ബഹിനിക്ഖമനനാസികവാതോ. ഏത്ഥ ച പുരിമാ പഞ്ച ചതുസമുട്ഠാനാ. അസ്സാസപസ്സാസാ ചിത്തസമുട്ഠാനാവ. സബ്ബത്ഥ യം വാ പനഞ്ഞമ്പി കിഞ്ചീതി ഇമിനാ പദേന അവസേസകോട്ഠാസേസു ആപോധാതുആദയോ സങ്ഗഹിതാ.

ഇതി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഥവീധാതു, ദ്വാദസഹി ആപോധാതു, ചതൂഹി തേജോധാതു, ഛഹി വായോധാതൂതി ദ്വാചത്താലീസായ ആകാരേഹി ചതസ്സോ ധാതുയോ വിത്ഥാരിതാ ഹോന്തീതി അയം താവേത്ഥ പാളിവണ്ണനാ.

൩൦൮. ഭാവനാനയേ പനേത്ഥ തിക്ഖപഞ്ഞസ്സ ഭിക്ഖുനോ കേസാ പഥവീധാതു, ലോമാ പഥവീധാതൂതി ഏവം വിത്ഥാരതോ ധാതുപരിഗ്ഗഹോ പപഞ്ചതോ ഉപട്ഠാതി. യം ഥദ്ധലക്ഖണം, അയം പഥവീധാതു. യം ആബന്ധനലക്ഖണം, അയം ആപോധാതു. യം പരിപാചനലക്ഖണം, അയം തേജോധാതു. യം വിത്ഥമ്ഭനലക്ഖണം, അയം വായോധാതൂതി ഏവം മനസികരോതോ പനസ്സ കമ്മട്ഠാനം പാകടം ഹോതി. നാതിതിക്ഖപഞ്ഞസ്സ പന ഏവം മനസികരോതോ അന്ധകാരം അവിഭൂതം ഹോതി. പുരിമനയേന വിത്ഥാരതോ മനസികരോന്തസ്സ പാകടം ഹോതി.

കഥം? യഥാ ദ്വീസു ഭിക്ഖൂസു ബഹുപേയ്യാലം തന്തിം സജ്ഝായന്തേസു തിക്ഖപഞ്ഞോ ഭിക്ഖു സകിം വാ ദ്വിക്ഖത്തും വാ പേയ്യാലമുഖം വിത്ഥാരേത്വാ തതോ പരം ഉഭതോകോടിവസേനേവ സജ്ഝായം കരോന്തോ ഗച്ഛതി. തത്ര നാതിതിക്ഖപഞ്ഞോ ഏവം വത്താ ഹോതി ‘‘കിം സജ്ഝായോ നാമേസ ഓട്ഠപരിയാഹതമത്തം കാതും ന ദേതി, ഏവം സജ്ഝായേ കരിയമാനേ കദാ തന്തി പഗുണാ ഭവിസ്സതീ’’തി. സോ ആഗതാഗതം പേയ്യാലമുഖം വിത്ഥാരേത്വാവ സജ്ഝായം കരോതി. തമേനം ഇതരോ ഏവമാഹ – ‘‘കിം സജ്ഝായോ നാമേസ പരിയോസാനം ഗന്തും ന ദേതി, ഏവം സജ്ഝായേ കരിയമാനേ കദാ തന്തി പരിയോസാനം ഗമിസ്സതീ’’തി. ഏവമേവ തിക്ഖപഞ്ഞസ്സ കേസാദിവസേന വിത്ഥാരതോ ധാതുപരിഗ്ഗഹോ പപഞ്ചതോ ഉപട്ഠാതി. യം ഥദ്ധലക്ഖണം, അയം പഥവീധാതൂതിആദിനാ നയേന സങ്ഖേപതോ മനസികരോതോ കമ്മട്ഠാനം പാകടം ഹോതി. ഇതരസ്സ തഥാ മനസികരോതോ അന്ധകാരം അവിഭൂതം ഹോതി. കേസാദിവസേന വിത്ഥാരതോ മനസികരോന്തസ്സ പാകടം ഹോതി.

തസ്മാ ഇമം കമ്മട്ഠാനം ഭാവേതുകാമേന തിക്ഖപഞ്ഞേന താവ രഹോഗതേന പടിസല്ലീനേന സകലമ്പി അത്തനോ രൂപകായം ആവജ്ജേത്വാ യോ ഇമസ്മിം കായേ ഥദ്ധഭാവോ വാ ഖരഭാവോ വാ, അയം പഥവീധാതു. യോ ആബന്ധനഭാവോ വാ ദ്രവഭാവോ വാ, അയം ആപോധാതു. യോ പരിപാചനഭാവോ വാ ഉണ്ഹഭാവോ വാ, അയം തേജോധാതു. യോ വിത്ഥമ്ഭനഭാവോ വാ സമുദീരണഭാവോ വാ, അയം വായോധാതൂതി ഏവം സംഖിത്തേന ധാതുയോ പരിഗ്ഗഹേത്വാ പുനപ്പുനം പഥവീധാതു ആപോധാതൂതി ധാതുമത്തതോ നിസ്സത്തതോ നിജ്ജീവതോ ആവജ്ജിതബ്ബം മനസികാതബ്ബം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം. തസ്സേവം വായമമാനസ്സ നചിരേനേവ ധാതുപ്പഭേദാവഭാസനപഞ്ഞാപരിഗ്ഗഹിതോ സഭാവധമ്മാരമ്മണത്താ അപ്പനം അപ്പത്തോ ഉപചാരമത്തോ സമാധി ഉപ്പജ്ജതി.

അഥ വാ പന യേ ഇമേ ചതുന്നം മഹാഭൂതാനം നിസ്സത്തഭാവദസ്സനത്ഥം ധമ്മസേനാപതിനാ ‘‘അട്ഠിഞ്ച പടിച്ച ന്ഹാരുഞ്ച പടിച്ച മംസഞ്ച പടിച്ച ചമ്മഞ്ച പടിച്ച ആകാസോ പരിവാരിതോ രൂപന്ത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതീ’’തി (മ. നി. ൧.൩൦൬) ചത്താരോ കോട്ഠാസാ വുത്താ. തേസു തം തം അന്തരാനുസാരിനാ ഞാണഹത്ഥേന വിനിബ്ഭുജിത്വാ വിനിബ്ഭുജിത്വാ യോ ഏതേസു ഥദ്ധഭാവോ വാ ഖരഭാവോ വാ, അയം പഥവീധാതൂതി പുരിമനയേനേവ ധാതുയോ പരിഗ്ഗഹേത്വാ പുനപ്പുനം പഥവീധാതു ആപോധാതൂതി ധാതുമത്തതോ നിസ്സത്തതോ നിജ്ജീവതോ ആവജ്ജിതബ്ബം മനസികാതബ്ബം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം. തസ്സേവം വായമമാനസ്സ നചിരേനേവ ധാതുപ്പഭേദാവഭാസനപഞ്ഞാപരിഗ്ഗഹിതോ സഭാവധമ്മാരമ്മണത്താ അപ്പനം അപ്പത്തോ ഉപചാരമത്തോ സമാധി ഉപ്പജ്ജതി. അയം സങ്ഖേപതോ ആഗതേ ചതുധാതുവവത്ഥാനേ ഭാവനാനയോ.

൩൦൯. വിത്ഥാരതോ ആഗതേ പന ഏവം വേദിതബ്ബോ. ഇദം കമ്മട്ഠാനം ഭാവേതുകാമേന ഹി നാതിതിക്ഖപഞ്ഞേന യോഗിനാ ആചരിയസന്തികേ ദ്വാചത്താലീസായ ആകാരേഹി വിത്ഥാരതോ ധാതുയോ ഉഗ്ഗണ്ഹിത്വാ വുത്തപ്പകാരേ സേനാസനേ വിഹരന്തേന കതസബ്ബകിച്ചേന രഹോഗതേന പടിസല്ലീനേന സസമ്ഭാരസങ്ഖേപതോ, സസമ്ഭാരവിഭത്തിതോ, സലക്ഖണസങ്ഖേപതോ, സലക്ഖണവിഭത്തിതോതി ഏവം ചതൂഹാകാരേഹി കമ്മട്ഠാനം ഭാവേതബ്ബം.

തത്ഥ കഥം സസമ്ഭാരസങ്ഖേപതോ ഭാവേതി? ഇധ ഭിക്ഖു വീസതിയാ കോട്ഠാസേസു ഥദ്ധാകാരം പഥവീധാതൂതി വവത്ഥപേതി. ദ്വാദസസു കോട്ഠാസേസു യൂസഗതം ഉദകസങ്ഖാതം ആബന്ധനാകാരം ആപോധാതൂതി വവത്ഥപേതി. ചതൂസു കോട്ഠാസേസു പരിപാചനകം തേജം തേജോധാതൂതി വവത്ഥപേതി. ഛസു കോട്ഠാസേസു വിത്ഥമ്ഭനാകാരം വായോധാതൂതി വവത്ഥപേതി. തസ്സേവം വവത്ഥാപയതോയേവ ധാതുയോ പാകടാ ഹോന്തി. താ പുനപ്പുനം ആവജ്ജതോ മനസികരോതോ വുത്തനയേനേവ ഉപചാരസമാധി ഉപ്പജ്ജതി.

൩൧൦. യസ്സ പന ഏവം ഭാവയതോ കമ്മട്ഠാനം ന ഇജ്ഝതി, തേന സസമ്ഭാരവിഭത്തിതോ ഭാവേതബ്ബം. കഥം? തേന ഹി ഭിക്ഖുനാ യം തം കായഗതാസതികമ്മട്ഠാനനിദ്ദേസേ സത്തധാ ഉഗ്ഗഹകോസല്ലം ദസധാ മനസികാരകോസല്ലഞ്ച വുത്തം. ദ്വത്തിംസാകാരേ താവ തം സബ്ബം അപരിഹാപേത്വാ തചപഞ്ചകാദീനം അനുലോമപടിലോമതോ വചസാ സജ്ഝായം ആദിംകത്വാ സബ്ബം തത്ഥ വുത്തവിധാനം കാതബ്ബം. അയമേവ ഹി വിസേസോ, തത്ഥ വണ്ണസണ്ഠാനദിസോകാസപരിച്ഛേദവസേന കേസാദയോ മനസികരിത്വാപി പടിക്കൂലവസേന ചിത്തം ഠപേതബ്ബം, ഇധ ധാതുവസേന. തസ്മാ വണ്ണാദിവസേന പഞ്ചധാ പഞ്ചധാ കേസാദയോ മനസികരിത്വാ അവസാനേ ഏവം മനസികാരോ പവത്തേതബ്ബോ.

൩൧൧. ഇമേ കേസാ നാമ സീസകടാഹപലിവേഠനചമ്മേ ജാതാ. തത്ഥ യഥാവമ്മികമത്ഥകേ ജാതേസു കുണ്ഠതിണേസു ന വമ്മികമത്ഥകോ ജാനാതി മയി കുണ്ഠതിണാനി ജാതാനീതി, നപി കുണ്ഠതിണാനി ജാനന്തി മയം വമ്മികമത്ഥകേ ജാതാനീതി, ഏവമേവ ന സീസകടാഹപലിവേഠനചമ്മം ജാനാതി മയി കേസാ ജാതാതി, നപി കേസാ ജാനന്തി മയം സീസകടാഹവേഠനചമ്മേ ജാതാതി, അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി കേസാ നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ ഥദ്ധോ പഥവീധാതൂതി.

൩൧൨. ലോമാ സരീരവേഠനചമ്മേ ജാതാ. തത്ഥ യഥാ സുഞ്ഞഗാമട്ഠാനേ ജാതേസു ദബ്ബതിണകേസു ന സുഞ്ഞഗാമട്ഠാനം ജാനാതി മയി ദബ്ബതിണകാനി ജാതാനീതി, നപി ദബ്ബതിണകാനി ജാനന്തി മയം സുഞ്ഞഗാമട്ഠാനേ ജാതാനീതി, ഏവമേവ ന സരീരവേഠനചമ്മം ജാനാതി മയി ലോമാ ജാതാതി. നപി ലോമാ ജാനന്തി മയം സരീരവേഠനചമ്മേ ജാതാതി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി ലോമാ നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ ഥദ്ധോ പഥവീധാതൂതി.

൩൧൩. നഖാ അങ്ഗുലീനം അഗ്ഗേസു ജാതാ. തത്ഥ യഥാ കുമാരകേസു ദണ്ഡകേഹി മധുകട്ഠികേ വിജ്ഝിത്വാ കീളന്തേസു ന ദണ്ഡകാ ജാനന്തി അമ്ഹേസു മധുകട്ഠികാ ഠപിതാതി, നപി മധുകട്ഠികാ ജാനന്തി മയം ദണ്ഡകേസു ഠപിതാതി, ഏവമേവ ന അങ്ഗുലിയോ ജാനന്തി അമ്ഹാകം അഗ്ഗേസു നഖാ ജാതാതി. നപി നഖാ ജാനന്തി മയം അങ്ഗുലീനം അഗ്ഗേസു ജാതാതി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി നഖാ നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ ഥദ്ധോ പഥവീധാതൂതി.

൩൧൪. ദന്താ ഹനുകട്ഠികേസു ജാതാ. തത്ഥ യഥാ വഡ്ഢകീഹി പാസാണഉദുക്ഖലകേസു കേനചിദേവ സിലേസജാതേന ബന്ധിത്വാ ഠപിതഥമ്ഭേസു ന ഉദുക്ഖലാ ജാനന്തി അമ്ഹേസു ഥമ്ഭാ ഠിതാതി. നപി ഥമ്ഭാ ജാനന്തി മയം ഉദുക്ഖലേസു ഠിതാതി, ഏവമേവ ന ഹനുകട്ഠീനി ജാനന്തി അമ്ഹേസു ദന്താ ജാതാതി. നപി ദന്താ ജാനന്തി മയം ഹനുകട്ഠീസു ജാതാതി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി ദന്താ നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ ഥദ്ധോ പഥവീധാതൂതി.

൩൧൫. തചോ സകലസരീരം പരിയോനന്ധിത്വാ ഠിതോ. തത്ഥ യഥാ അല്ലഗോചമ്മപരിയോനദ്ധായ മഹാവീണായ ന മഹാവീണാ ജാനാതി അഹം അല്ലഗോചമ്മേന പരിയോനദ്ധാതി. നപി അല്ലഗോചമ്മം ജാനാതി മയാ മഹാവീണാ പരിയോനദ്ധാതി, ഏവമേവ ന സരീരം ജാനാതി അഹം തചേന പരിയോനദ്ധന്തി. നപി തചോ ജാനാതി മയാ സരീരം പരിയോനദ്ധന്തി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി തചോ നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ ഥദ്ധോ പഥവീധാതൂതി.

൩൧൬. മംസം അട്ഠിസങ്ഘാടം അനുലിമ്പിത്വാ ഠിതം. തത്ഥ യഥാ മഹാമത്തികലിത്തായ ഭിത്തിയാ ന ഭിത്തി ജാനാതി അഹം മഹാമത്തികായ ലിത്താതി. നപി മഹാമത്തികാ ജാനാതി മയാ ഭിത്തി ലിത്താതി, ഏവമേവ ന അട്ഠിസങ്ഘാടോ ജാനാതി അഹം നവപേസിസതപ്പഭേദേന മംസേന ലിത്തോതി. നപി മംസം ജാനാതി മയാ അട്ഠിസങ്ഘാടോ ലിത്തോതി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി മംസം നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ ഥദ്ധോ പഥവീധാതൂതി.

൩൧൭. ന്ഹാരു സരീരബ്ഭന്തരേ അട്ഠീനി ആബന്ധമാനാ ഠിതാ. തത്ഥ യഥാ വല്ലീഹി വിനദ്ധേസു കുട്ടദാരൂസു ന കുട്ടദാരൂനി ജാനന്തി മയം വല്ലീഹി വിനദ്ധാനീതി. നപി വല്ലിയോ ജാനന്തി അമ്ഹേഹി കുട്ടദാരൂനി വിനദ്ധാനീതി, ഏവമേവ ന അട്ഠീനി ജാനന്തി മയം ന്ഹാരൂഹി ആബദ്ധാനീതി. നപി ന്ഹാരൂ ജാനന്തി അമ്ഹേഹി അട്ഠീനി ആബദ്ധാനീതി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി ന്ഹാരു നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ ഥദ്ധോ പഥവീധാതൂതി.

൩൧൮. അട്ഠീസു പണ്ഹികട്ഠി ഗോപ്ഫകട്ഠിം ഉക്ഖിപിത്വാ ഠിതം. ഗോപ്ഫകട്ഠി ജങ്ഘട്ഠിം ഉക്ഖിപിത്വാ ഠിതം. ജങ്ഘട്ഠി ഊരുട്ഠിം ഉക്ഖിപിത്വാ ഠിതം. ഊരുട്ഠി കടിട്ഠിം ഉക്ഖിപിത്വാ ഠിതം. കടിട്ഠി പിട്ഠികണ്ടകം ഉക്ഖിപിത്വാ ഠിതം, പിട്ഠികണ്ടകോ ഗീവട്ഠിം ഉക്ഖിപിത്വാ ഠിതോ. ഗീവട്ഠി സീസട്ഠിം ഉക്ഖിപിത്വാ ഠിതം. സീസട്ഠി ഗീവട്ഠികേ പതിട്ഠിതം. ഗീവട്ഠി പിട്ഠികണ്ടകേ പതിട്ഠിതം. പിട്ഠികണ്ടകോ കടിട്ഠിമ്ഹി പതിട്ഠിതോ. കടിട്ഠി ഊരുട്ഠികേ പതിട്ഠിതം. ഊരുട്ഠി ജങ്ഘട്ഠികേ പതിട്ഠിതം. ജങ്ഘട്ഠി ഗോപ്ഫകട്ഠികേ പതിട്ഠിതം. ഗോപ്ഫകട്ഠി പണ്ഹികട്ഠികേ പതിട്ഠിതം.

തത്ഥ യഥാ ഇട്ഠകദാരുഗോമയാദിസഞ്ചയേസു ന ഹേട്ഠിമാ ഹേട്ഠിമാ ജാനന്തി മയം ഉപരിമേ ഉപരിമേ ഉക്ഖിപിത്വാ ഠിതാതി. നപി ഉപരിമാ ഉപരിമാ ജാനന്തി മയം ഹേട്ഠിമേസു ഹേട്ഠിമേസു പതിട്ഠിതാതി, ഏവമേവ ന പണ്ഹികട്ഠി ജാനാതി അഹം ഗോപ്ഫകട്ഠിം ഉക്ഖിപിത്വാ ഠിതന്തി. ന ഗോപ്ഫകട്ഠി ജാനാതി അഹം ജങ്ഘട്ഠിം ഉക്ഖിപിത്വാ ഠിതന്തി. ന ജങ്ഘട്ഠി ജാനാതി അഹം ഊരുട്ഠിം ഉക്ഖിപിത്വാ ഠിതന്തി. ന ഊരുട്ഠി ജാനാതി അഹം കടിട്ഠിം ഉക്ഖിപിത്വാ ഠിതന്തി. ന കടിട്ഠി ജാനാതി അഹം പിട്ഠികണ്ടകം ഉക്ഖിപിത്വാ ഠിതന്തി. ന പിട്ഠികണ്ടകോ ജാനാതി അഹം ഗീവട്ഠിം ഉക്ഖിപിത്വാ ഠിതന്തി. ന ഗീവട്ഠി ജാനാതി അഹം സീസട്ഠിം ഉക്ഖിപിത്വാ ഠിതന്തി. ന സീസട്ഠി ജാനാതി അഹം ഗീവട്ഠിമ്ഹി പതിട്ഠിതന്തി. ന ഗീവട്ഠി ജാനാതി അഹം പിട്ഠികണ്ടകേ പതിട്ഠിതന്തി. ന പിട്ഠികണ്ടകോ ജാനാതി അഹം കടിട്ഠിമ്ഹി പതിട്ഠിതോതി. ന കടിട്ഠി ജാനാതി അഹം ഊരുട്ഠിമ്ഹി പതിട്ഠിതന്തി. ന ഊരുട്ഠി ജാനാതി അഹം ജങ്ഘട്ഠിമ്ഹി പതിട്ഠിതന്തി. ന ജങ്ഘട്ഠി ജാനാതി അഹം ഗോപ്ഫകട്ഠിമ്ഹി പതിട്ഠിതന്തി. ന ഗോപ്ഫകട്ഠി ജാനാതി അഹം പണ്ഹികട്ഠിമ്ഹി പതിട്ഠിതന്തി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി അട്ഠി നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ ഥദ്ധോ പഥവീധാതൂതി.

൩൧൯. അട്ഠിമിഞ്ജം തേസം തേസം അട്ഠീനം അബ്ഭന്തരേ ഠിതം. തത്ഥ യഥാ വേളുപബ്ബാദീനം അന്തോ പക്ഖിത്തഛിന്നവേത്തഗ്ഗാദീസു ന വേളുപബ്ബാദീനി ജാനന്തി അമ്ഹേസു വേത്തഗ്ഗാദീനി പക്ഖിത്താനീതി. നപി വേത്തഗ്ഗാദീനി ജാനന്തി മയം വേളുപബ്ബാദീസു ഠിതാനീതി, ഏവമേവ ന അട്ഠീനി ജാനന്തി അമ്ഹാകം അന്തോ മിഞ്ജം ഠിതന്തി. നാപി മിഞ്ജം ജാനാതി അഹം അട്ഠീനം അന്തോ ഠിതന്തി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി അട്ഠിമിഞ്ജം നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ ഥദ്ധോ പഥവീധാതൂതി.

൩൨൦. വക്കം ഗലവാടകതോ നിക്ഖന്തേന ഏകമൂലേന ഥോകം ഗന്ത്വാ ദ്വിധാ ഭിന്നേന ഥൂലന്ഹാരുനാ വിനിബദ്ധം ഹുത്വാ ഹദയമംസം പരിക്ഖിപിത്വാ ഠിതം. തത്ഥ യഥാ വണ്ടുപനിബദ്ധേ അമ്ബഫലദ്വയേ ന വണ്ടം ജാനാതി മയാ അമ്ബഫലദ്വയം ഉപനിബദ്ധന്തി. നപി അമ്ബഫലദ്വയം ജാനാതി അഹം വണ്ടേന ഉപനിബദ്ധന്തി, ഏവമേവ ന ഥൂലന്ഹാരു ജാനാതി മയാ വക്കം ഉപനിബദ്ധന്തി. നപി വക്കം ജാനാതി അഹം ഥൂലന്ഹാരുനാ ഉപനിബദ്ധന്തി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി വക്കം നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ ഥദ്ധോ പഥവീധാതൂതി.

൩൨൧. ഹദയം സരീരബ്ഭന്തരേ ഉരട്ഠിപഞ്ജരമജ്ഝം നിസ്സായ ഠിതം. തത്ഥ യഥാ ജിണ്ണസന്ദമാനികപഞ്ജരം നിസ്സായ ഠപിതായ മംസപേസിയാ ന സന്ദമാനികപഞ്ജരബ്ഭന്തരം ജാനാതി മം നിസ്സായ മംസപേസി ഠിതാതി. നപി മംസപേസി ജാനാതി അഹം ജിണ്ണസന്ദമാനികപഞ്ജരം നിസ്സായ ഠിതാതി, ഏവമേവ ന ഉരട്ഠിപഞ്ജരബ്ഭന്തരം ജാനാതി മം നിസ്സായ ഹദയം ഠിതന്തി. നപി ഹദയം ജാനാതി അഹം ഉരട്ഠിപഞ്ജരം നിസ്സായ ഠിതന്തി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി ഹദയം നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ ഥദ്ധോ പഥവീധാതൂതി.

൩൨൨. യകനം അന്തോസരീരേ ദ്വിന്നം ഥനാനമബ്ഭന്തരേ ദക്ഖിണപസ്സം നിസ്സായ ഠിതം. തത്ഥ യഥാ ഉക്ഖലികപാലപസ്സമ്ഹി ലഗ്ഗേ യമകമംസപിണ്ഡേ ന ഉക്ഖലികപാലപസ്സം ജാനാതി മയി യമകമംസപിണ്ഡോ ലഗ്ഗോതി. നപി യമകമംസപിണ്ഡോ ജാനാതി അഹം ഉക്ഖലികപാലപസ്സേ ലഗ്ഗോതി, ഏവമേവ ന ഥനാനമബ്ഭന്തരേ ദക്ഖിണപസ്സം ജാനാതി മം നിസ്സായ യകനം ഠിതന്തി. നപി യകനം ജാനാതി അഹം ഥനാനമബ്ഭന്തരേ ദക്ഖിണപസ്സം നിസ്സായ ഠിതന്തി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി യകനം നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ ഥദ്ധോ പഥവീധാതൂതി.

൩൨൩. കിലോമകേസു പടിച്ഛന്നകിലോമകം ഹദയഞ്ച വക്കഞ്ച പരിവാരേത്വാ ഠിതം. അപ്പടിച്ഛന്നകിലോമകം സകലസരീരേ ചമ്മസ്സ ഹേട്ഠതോ മംസം പരിയോനന്ധിത്വാ ഠിതം. തത്ഥ യഥാ പിലോതികപലിവേഠിതേ മംസേ ന മംസം ജാനാതി അഹം പിലോതികായ പലിവേഠിതന്തി. നപി പിലോതികാ ജാനാതി മയാ മംസം പലിവേഠിതന്തി, ഏവമേവ ന വക്കഹദയാനി സകലസരീരേ ച മംസം ജാനാതി അഹം കിലോമകേന പടിച്ഛന്നന്തി. നപി കിലോമകം ജാനാതി മയാ വക്കഹദയാനി സകലസരീരേ ച മംസം പടിച്ഛന്നന്തി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി കിലോമകം നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ ഥദ്ധോ പഥവീധാതൂതി.

൩൨൪. പിഹകം ഹദയസ്സ വാമപസ്സേ ഉദരപടലസ്സ മത്ഥകപസ്സം നിസ്സായ ഠിതം. തത്ഥ യഥാ കോട്ഠമത്ഥകപസ്സം നിസ്സായ ഠിതായ ഗോമയപിണ്ഡിയാ ന കോട്ഠമത്ഥകപസ്സം ജാനാതി ഗോമയപിണ്ഡി മം നിസ്സായ ഠിതാതി. നപി ഗോമയപിണ്ഡി ജാനാതി അഹം കോട്ഠമത്ഥകപസ്സം നിസ്സായ ഠിതാതി, ഏവമേവ ന ഉദരപടലസ്സ മത്ഥകപസ്സം ജാനാതി പിഹകം മം നിസ്സായ ഠിതന്തി. നപി പിഹകം ജാനാതി അഹം ഉദരപടലസ്സ മത്ഥകപസ്സം നിസ്സായ ഠിതന്തി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി പിഹകം നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ ഥദ്ധോ പഥവീധാതൂതി.

൩൨൫. പപ്ഫാസം സരീരബ്ഭന്തരേ ദ്വിന്നം ഥനാനമന്തരേ ഹദയഞ്ച യകനഞ്ച ഉപരി ഛാദേത്വാ ഓലമ്ബന്തം ഠിതം. തത്ഥ യഥാ ജിണ്ണകോട്ഠബ്ഭന്തരേ ലമ്ബമാനേ സകുണകുലാവകേ ന ജിണ്ണകോട്ഠബ്ഭന്തരം ജാനാതി മയി സകുണകുലാവകോ ലമ്ബമാനോ ഠിതോതി. നപി സകുണകുലാവകോ ജാനാതി അഹം ജിണ്ണകോട്ഠബ്ഭന്തരേ ലമ്ബമാനോ ഠിതോതി, ഏവമേവ ന തം സരീരബ്ഭന്തരം ജാനാതി മയി പപ്ഫാസം ലമ്ബമാനം ഠിതന്തി. നപി പപ്ഫാസം ജാനാതി അഹം ഏവരൂപേ സരീരബ്ഭന്തരേ ലമ്ബമാനം ഠിതന്തി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി പപ്ഫാസം നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ ഥദ്ധോ പഥവീധാതൂതി.

൩൨൬. അന്തം ഗലവാടകകരീസമഗ്ഗപരിയന്തേ സരീരബ്ഭന്തരേ ഠിതം. തത്ഥ യഥാ ലോഹിതദോണികായ ഓഭുജിത്വാ ഠപിതേ ഛിന്നസീസധമ്മനികളേവരേ ന ലോഹിതദോണി ജാനാതി മയി ധമ്മനികളേവരം ഠിതന്തി. നപി ധമ്മനികളേവരം ജാനാതി അഹം ലോഹിതദോണിയാ ഠിതന്തി, ഏവമേവ ന സരീരബ്ഭന്തരം ജാനാതി മയി അന്തം ഠിതന്തി. നപി അന്തം ജാനാതി അഹം സരീരബ്ഭന്തരേ ഠിതന്തി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി അന്തം നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ ഥദ്ധോ പഥവീധാതൂതി.

൩൨൭. അന്തഗുണം അന്തന്തരേ ഏകവീസതിഅന്തഭോഗേ ബന്ധിത്വാ ഠിതം. തത്ഥ യഥാ പാദപുഞ്ഛനരജ്ജുമണ്ഡലകം സിബ്ബേത്വാ ഠിതേസു രജ്ജുകേസു ന പാദപുഞ്ഛനരജ്ജുമണ്ഡലകം ജാനാതി രജ്ജുകാ മം സിബ്ബിത്വാ ഠിതാതി. നപി രജ്ജുകാ ജാനന്തി മയം പാദപുഞ്ഛനരജ്ജുമണ്ഡലകം സിബ്ബിത്വാ ഠിതാതി, ഏവമേവ ന അന്തം ജാനാതി അന്തഗുണം മം ആബന്ധിത്വാ ഠിതന്തി. നപി അന്തഗുണം ജാനാതി അഹം അന്തം ആബന്ധിത്വാ ഠിതന്തി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി അന്തഗുണം നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ ഥദ്ധോ പഥവീധാതൂതി.

൩൨൮. ഉദരിയം ഉദരേ ഠിതം അസിതപീതഖായിതസായിതം. തത്ഥ യഥാ സുവാനദോണിയം ഠിതേ സുവാനവമഥുമ്ഹി ന സുവാനദോണി ജാനാതി മയി സുവാനവമഥു ഠിതോതി. നപി സുവാനവമഥു ജാനാതി അഹം സുവാനദോണിയം ഠിതോതി, ഏവമേവ ന ഉദരം ജാനാതി മയി ഉദരിയം ഠിതന്തി. നപി ഉദരിയം ജാനാതി അഹം ഉദരേ ഠിതന്തി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി ഉദരിയം നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ ഥദ്ധോ പഥവീധാതൂതി.

൩൨൯. കരീസം പക്കാസയസങ്ഖാതേ അട്ഠങ്ഗുലവേളുപബ്ബസദിസേ അന്തപരിയോസാനേ ഠിതം. തത്ഥ യഥാ വേളുപബ്ബേ ഓമദ്ദിത്വാ പക്ഖിത്തായ സണ്ഹപണ്ഡുമത്തികായ ന വേളുപബ്ബം ജാനാതി മയി പണ്ഡുമത്തികാ ഠിതാതി. നപി പണ്ഡുമത്തികാ ജാനാതി അഹം വേളുപബ്ബേ ഠിതാതി, ഏവമേവ ന പക്കാസയോ ജാനാതി മയി കരീസം ഠിതന്തി. നപി കരീസം ജാനാതി അഹം പക്കാസയേ ഠിതന്തി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി കരീസം നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ ഥദ്ധോ പഥവീധാതൂതി.

൩൩൦. മത്ഥലുങ്ഗം സീസകടാഹബ്ഭന്തരേ ഠിതം. തത്ഥ യഥാ പുരാണലാബുകടാഹേ പക്ഖിത്തായ പിട്ഠപിണ്ഡിയാ ന ലാബുകടാഹം ജാനാതി മയി പിട്ഠപിണ്ഡി ഠിതാതി. നപി പിട്ഠപിണ്ഡി ജാനാതി അഹം ലാബുകടാഹേ ഠിതാതി, ഏവമേവ ന സീസകടാഹബ്ഭന്തരം ജാനാതി മയി മത്ഥലുങ്ഗം ഠിതന്തി. നപി മത്ഥലുങ്ഗം ജാനാതി അഹം സീസകടാഹബ്ഭന്തരേ ഠിതന്തി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി മത്ഥലുങ്ഗം നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ ഥദ്ധോ പഥവീധാതൂതി.

൩൩൧. പിത്തേസു അബദ്ധപിത്തം ജീവിതിന്ദ്രിയപടിബദ്ധം സകലസരീരം ബ്യാപേത്വാ ഠിതം. ബദ്ധപിത്തം പിത്തകോസകേ ഠിതം. തത്ഥ യഥാ പൂവം ബ്യാപേത്വാ ഠിതേ തേലേ ന പൂവം ജാനാതി തേലം മം ബ്യാപേത്വാ ഠിതന്തി. നപി തേലം ജാനാതി അഹം പൂവം ബ്യാപേത്വാ ഠിതന്തി, ഏവമേവ ന സരീരം ജാനാതി അബദ്ധപിത്തം മം ബ്യാപേത്വാ ഠിതന്തി. നപി അബദ്ധപിത്തം ജാനാതി അഹം സരീരം ബ്യാപേത്വാ ഠിതന്തി. യഥാ വസ്സോദകേന പുണ്ണേ കോസാതകികോസകേ ന കോസാതകികോസകോ ജാനാതി മയി വസ്സോദകം ഠിതന്തി. നപി വസ്സോദകം ജാനാതി അഹം കോസാതകികോസകേ ഠിതന്തി, ഏവമേവ ന പിത്തകോസകോ ജാനാതി മയി ബദ്ധപിത്തം ഠിതന്തി. നപി ബദ്ധപിത്തം ജാനാതി അഹം പിത്തകോസകേ ഠിതന്തി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി പിത്തം നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ യൂസഭൂതോ ആബന്ധനാകാരോ ആപോധാതൂതി.

൩൩൨. സേമ്ഹം ഏകപത്ഥപൂരപ്പമാണം ഉദരപടലേ ഠിതം. തത്ഥ യഥാ ഉപരി സഞ്ജാതഫേണപടലായ ചന്ദനികായ ന ചന്ദനികാ ജാനാതി മയി ഫേണപടലം ഠിതന്തി. നപി ഫേണപടലം ജാനാതി അഹം ചന്ദനികായ ഠിതന്തി, ഏവമേവ ന ഉദരപടലം ജാനാതി മയി സേമ്ഹം ഠിതന്തി. നപി സേമ്ഹം ജാനാതി അഹം ഉദരപടലേ ഠിതന്തി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി സേമ്ഹം നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ യൂസഭൂതോ ആബന്ധനാകാരോ ആപോധാതൂതി.

൩൩൩. പുബ്ബോ അനിബദ്ധോകാസോ യത്ഥ യത്ഥേവ ഖാണുകണ്ടകപ്പഹരണഅഗ്ഗിജാലാദീഹി അഭിഹതേ സരീരപ്പദേസേ ലോഹിതം സണ്ഠഹിത്വാ പച്ചതി, ഗണ്ഡപീളകാദയോ വാ ഉപ്പജ്ജന്തി, തത്ഥ തത്ഥ തിട്ഠതി. തത്ഥ യഥാ ഫരസുപ്പഹാരാദിവസേന പഗ്ഘരിതനിയ്യാസേ രുക്ഖേ ന രുക്ഖസ്സ പഹാരാദിപ്പദേസാ ജാനന്തി അമ്ഹേസു നിയ്യാസോ ഠിതോതി, നപി നിയ്യാസോ ജാനാതി അഹം രുക്ഖസ്സ പഹാരാദിപ്പദേസേസു ഠിതോതി, ഏവമേവ ന സരീരസ്സ ഖാണുകണ്ടകാദീഹി അഭിഹതപ്പദേസാ ജാനന്തി അമ്ഹേസു പുബ്ബോ ഠിതോതി. നപി പുബ്ബോ ജാനാതി അഹം തേസു പദേസേസു ഠിതോതി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി പുബ്ബോ നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ യൂസഭൂതോ ആബന്ധനാകാരോ ആപോധാതൂതി.

൩൩൪. ലോഹിതേസു സംസരണലോഹിതം പിത്തം വിയ സകലസരീരം ബ്യാപേത്വാ ഠിതം. സന്നിചിതലോഹിതം യകനട്ഠാനസ്സ ഹേട്ഠാഭാഗം പൂരേത്വാ ഏകപത്ഥപൂരമത്തം വക്കഹദയയകനപപ്ഫാസാനി തേമേന്തം ഠിതം. തത്ഥ സംസരണലോഹിതേ അബദ്ധപിത്തസദിസോവ വിനിച്ഛയോ. ഇതരം പന യഥാ ജജ്ജരകപാലേ ഓവട്ഠേ ഉദകേ ഹേട്ഠാ ലേഡ്ഡുഖണ്ഡാദീനി തേമയമാനേ ന ലേഡ്ഡുഖണ്ഡാദീനി ജാനന്തി മയം ഉദകേന തേമിയമാനാതി. നപി ഉദകം ജാനാതി അഹം ലേഡ്ഡുഖണ്ഡാദീനി തേമേമീതി, ഏവമേവ ന യകനസ്സ ഹേട്ഠാഭാഗട്ഠാനം വക്കാദീനി വാ ജാനന്തി മയി ലോഹിതം ഠിതം അമ്ഹേ വാ തേമയമാനം ഠിതന്തി. നപി ലോഹിതം ജാനാതി അഹം യകനസ്സ ഹേട്ഠാഭാഗം പൂരേത്വാ വക്കാദീനി തേമയമാനം ഠിതന്തി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി ലോഹിതം നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ യൂസഭൂതോ ആബന്ധനാകാരോ ആപോധാതൂതി.

൩൩൫. സേദോ അഗ്ഗിസന്താപാദികാലേസു കേസലോമകൂപവിവരാനി പൂരേത്വാ തിട്ഠതി ചേവ പഗ്ഘരതി ച. തത്ഥ യഥാ ഉദകാ അബ്ബൂള്ഹമത്തേസു ഭിസമുളാലകുമുദനാളകലാപേസു ന ഭിസാദികലാപവിവരാനി ജാനന്തി അമ്ഹേഹി ഉദകം പഗ്ഘരതീതി. നപി ഭിസാദികലാപവിവരേഹി പഗ്ഘരന്തം ഉദകം ജാനാതി അഹം ഭിസാദികലാപവിവരേഹി പഗ്ഘരാമീതി, ഏവമേവ ന കേസലോമകൂപവിവരാനി ജാനന്തി അമ്ഹേഹി സേദോ പഗ്ഘരതീതി. നപി സേദോ ജാനാതി അഹം കേസലോമകൂപവിവരേഹി പഗ്ഘരാമീതി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി സേദോ നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ യൂസഭൂതോ ആബന്ധനാകാരോ ആപോധാതൂതി.

൩൩൬. മേദോ ഥൂലസ്സ സകലസരീരം ഫരിത്വാ കിസസ്സ ജങ്ഘമംസാദീനി നിസ്സായ ഠിതോ പത്ഥിന്നസിനേഹോ. തത്ഥ യഥാ ഹലിദ്ദിപിലോതികപടിച്ഛന്നേ മംസപുഞ്ജേ ന മംസപുഞ്ജോ ജാനാതി മം നിസ്സായ ഹലിദ്ദിപിലോതികാ ഠിതാതി. നപി ഹലിദ്ദിപിലോതികാ ജാനാതി അഹം മംസപുഞ്ജം നിസ്സായ ഠിതാതി, ഏവമേവ ന സകലസരീരേ ജങ്ഘാദീസു വാ മംസം ജാനാതി മം നിസ്സായ മേദോ ഠിതോതി. നപി മേദോ ജാനാതി അഹം സകലസരീരേ ജങ്ഘാദീസു വാ മംസം നിസ്സായ ഠിതോതി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി മേദോ നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ പത്ഥിന്നയൂസോ ആബന്ധനാകാരോ ആപോധാതൂതി.

൩൩൭. അസ്സു യദാ സഞ്ജായതി തദാ അക്ഖികൂപകേ പൂരേത്വാ തിട്ഠതി വാ പഗ്ഘരതി വാ. തത്ഥ യഥാ ഉദകപുണ്ണേസു തരുണതാലട്ഠികൂപകേസു ന തരുണതാലട്ഠികൂപകാ ജാനന്തി അമ്ഹേസു ഉദകം ഠിതന്തി. നപി തരുണതാലട്ഠികൂപകേസു ഉദകം ജാനാതി അഹം തരുണതാലട്ഠികൂപകേസു ഠിതന്തി, ഏവമേവ ന അക്ഖികൂപകാ ജാനന്തി അമ്ഹേസു അസ്സു ഠിതന്തി. നപി അസ്സു ജാനാതി അഹം അക്ഖികൂപകേസു ഠിതന്തി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി അസ്സു നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ യൂസഭൂതോ ആബന്ധനാകാരോ ആപോധാതൂതി.

൩൩൮. വസാ അഗ്ഗിസന്താപാദികാലേ ഹത്ഥതലഹത്ഥപിട്ഠിപാദതലപാദപിട്ഠി നാസാപുടനലാടഅംസകൂടേസു ഠിതവിലീനസ്നേഹോ. തത്ഥ യഥാ പക്ഖിത്തതേലേ ആചാമേ ന ആചാമോ ജാനാതി മം തേലം അജ്ഝോത്ഥരിത്വാ ഠിതന്തി. നപി തേലം ജാനാതി അഹം ആചാമം അജ്ഝോത്ഥരിത്വാ ഠിതന്തി, ഏവമേവ ന ഹത്ഥതലാദിപ്പദേസോ ജാനാതി മം വസാ അജ്ഝോത്ഥരിത്വാ ഠിതാതി. നപി വസാ ജാനാതി അഹം ഹത്ഥതലാദിപ്പദേസം അജ്ഝോത്ഥരിത്വാ ഠിതാതി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി വസാ നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ യൂസഭൂതോ ആബന്ധനാകാരോ ആപോധാതൂതി.

൩൩൯. ഖേളോ തഥാരൂപേ ഖേളുപ്പത്തിപച്ചയേ സതി ഉഭോഹി കപോലപസ്സേഹി ഓരോഹിത്വാ ജിവ്ഹാതലേ തിട്ഠതി. തത്ഥ യഥാ അബ്ബോച്ഛിന്നഉദകനിസ്സന്ദേ നദീതീരകൂപകേ ന കൂപതലം ജാനാതി മയി ഉദകം സന്തിട്ഠതീതി. നപി ഉദകം ജാനാതി അഹം കൂപതലേ സന്തിട്ഠാമീതി, ഏവമേവ ന ജിവ്ഹാതലം ജാനാതി മയി ഉഭോഹി കപോലപസ്സേഹി ഓരോഹിത്വാ ഖേളോ ഠിതോതി. നപി ഖേളോ ജാനാതി അഹം ഉഭോഹി കപോലപസ്സേഹി ഓരോഹിത്വാ ജിവ്ഹാതലേ ഠിതോതി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി ഖേളോ നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ യൂസഭൂതോ ആബന്ധനാകാരോ ആപോധാതൂതി.

൩൪൦. സിങ്ഘാണികാ യദാ സഞ്ജായതി, തദാ നാസാപുടേ പൂരേത്വാ തിട്ഠതി വാ പഗ്ഘരതി വാ. തത്ഥ യഥാ പൂതിദധിഭരിതായ സിപ്പികായ ന സിപ്പികാ ജാനാതി മയി പൂതിദധി ഠിതന്തി. നപി പൂതിദധി ജാനാതി അഹം സിപ്പികായ ഠിതന്തി, ഏവമേവ ന നാസാപുടാ ജാനന്തി അമ്ഹേസു സിങ്ഘാണികാ ഠിതാതി. നപി സിങ്ഘാണികാ ജാനാതി അഹം നാസാപുടേസു ഠിതാതി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി സിങ്ഘാണികാ നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ യൂസഭൂതോ ആബന്ധനാകാരോ ആപോധാതൂതി.

൩൪൧. ലസികാ അട്ഠികസന്ധീനം അബ്ഭഞ്ജനകിച്ചം സാധയമാനാ അസീതിസതസന്ധീസു ഠിതാ. തത്ഥ യഥാ തേലബ്ഭഞ്ജിതേ അക്ഖേ ന അക്ഖോ ജാനാതി മം തേലം അബ്ഭഞ്ജിത്വാ ഠിതന്തി. നപി തേലം ജാനാതി അഹം അക്ഖം അബ്ഭഞ്ജിത്വാ ഠിതന്തി, ഏവമേവ ന അസീതിസതസന്ധയോ ജാനന്തി ലസികാ അമ്ഹേ അബ്ഭഞ്ജിത്വാ ഠിതാതി. നപി ലസികാ ജാനാതി അഹം അസീതിസതസന്ധയോ അബ്ഭഞ്ജിത്വാ ഠിതാതി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി ലസികാ നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ യൂസഭൂതോ ആബന്ധനാകാരോ ആപോധാതൂതി.

൩൪൨. മുത്തം വത്ഥിസ്സ അബ്ഭന്തരേ ഠിതം. തത്ഥ യഥാ ചന്ദനികായ പക്ഖിത്തേ അമുഖേ രവണഘടേ ന രവണഘടോ ജാനാതി മയി ചന്ദനികാരസോ ഠിതോതി. നപി ചന്ദനികാരസോ ജാനാതി അഹം രവണഘടേ ഠിതോതി, ഏവമേവ ന വത്ഥി ജാനാതി മയി മുത്തം ഠിതന്തി. നപി മുത്തം ജാനാതി അഹം വത്ഥിമ്ഹി ഠിതന്തി. അഞ്ഞമഞ്ഞം ആഭോഗപച്ചവേക്ഖണരഹിതാ ഏതേ ധമ്മാ. ഇതി മുത്തം നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ യൂസഭൂതോ ആബന്ധനാകാരോ ആപോധാതൂതി.

൩൪൩. ഏവം കേസാദീസു മനസികാരം പവത്തേത്വാ യേന സന്തപ്പതി, അയം ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ പരിപാചനാകാരോ തേജോധാതൂതി, യേന ജീരീയതി, യേന പരിഡയ്ഹതി, യേന അസിതപീതഖായിതസായിതം സമ്മാ പരിണാമം ഗച്ഛതി, അയം ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ പരിപാചനാകാരോ തേജോധാതൂതി ഏവം തേജോകോട്ഠാസേസു മനസികാരോ പവത്തേതബ്ബോ.

൩൪൪. തതോ ഉദ്ധങ്ഗമേ വാതേ ഉദ്ധങ്ഗമവസേന പരിഗ്ഗഹേത്വാ അധോഗമേ അധോഗമവസേന, കുച്ഛിസയേ കുച്ഛിസയവസേന, കോട്ഠാസയേ കോട്ഠാസയവസേന, അങ്ഗമങ്ഗാനുസാരിമ്ഹി അങ്ഗമങ്ഗാനുസാരിവസേന, അസ്സാസപസ്സാസേ അസ്സാസപസ്സാസവസേന പരിഗ്ഗഹേത്വാ ഉദ്ധങ്ഗമാ വാതാ നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ വിത്ഥമ്ഭനാകാരോ വായോധാതൂതി, അധോഗമാ വാതാ നാമ, കുച്ഛിസയാ വാതാ നാമ, കോട്ഠാസയാ വാതാ നാമ, അങ്ഗമങ്ഗാനുസാരിനോ വാതാ നാമ, അസ്സാസപസ്സാസാ വാതാ നാമ ഇമസ്മിം സരീരേ പാടിയേക്കോ കോട്ഠാസോ അചേതനോ അബ്യാകതോ സുഞ്ഞോ നിസ്സത്തോ വിത്ഥമ്ഭനാകാരോ വായോധാതൂതി ഏവം വായോകോട്ഠാസേസു മനസികാരോ പവത്തേതബ്ബോ. തസ്സേവം പവത്തമനസികാരസ്സ ധാതുയോ പാകടാ ഹോന്തി. താ പുനപ്പുനം ആവജ്ജതോ മനസികരോതോ വുത്തനയേനേവ ഉപചാരസമാധി ഉപ്പജ്ജതി.

൩൪൫. യസ്സ പന ഏവം ഭാവയതോ കമ്മട്ഠാനം ന ഇജ്ഝതി, തേന സലക്ഖണസങ്ഖേപതോ ഭാവേതബ്ബം. കഥം? വീസതിയാ കോട്ഠാസേസു ഥദ്ധലക്ഖണം പഥവീധാതൂതി വവത്ഥപേതബ്ബം. തത്ഥേവ ആബന്ധനലക്ഖണം ആപോധാതൂതി. പരിപാചനലക്ഖണം തേജോധാതൂതി. വിത്ഥമ്ഭനലക്ഖണം വായോധാതൂതി.

ദ്വാദസസു കോട്ഠാസേസു ആബന്ധനലക്ഖണം ആപോധാതൂതി വവത്ഥപേതബ്ബം. തത്ഥേവ പരിപാചനലക്ഖണം തേജോധാതൂതി. വിത്ഥമ്ഭനലക്ഖണം വായോധാതൂതി. ഥദ്ധലക്ഖണം പഥവീധാതൂതി.

ചതൂസു കോട്ഠാസേസു പരിപാചനലക്ഖണം തേജോധാതൂതി വവത്ഥപേതബ്ബം. തേന അവിനിഭുത്തം വിത്ഥമ്ഭനലക്ഖണം വായോധാതൂതി. ഥദ്ധലക്ഖണം പഥവീധാതൂതി. ആബന്ധനലക്ഖണം ആപോധാതൂതി.

ഛസു കോട്ഠാസേസു വിത്ഥമ്ഭനലക്ഖണം വായോധാതൂതി വവത്ഥപേതബ്ബം. തത്ഥേവ ഥദ്ധലക്ഖണം പഥവീധാതൂതി. ആബന്ധനലക്ഖണം ആപോധാതൂതി. പരിപാചനലക്ഖണം തേജോധാതൂതി. തസ്സേവം വവത്ഥാപയതോ ധാതുയോ പാകടാ ഹോന്തി. താ പുനപ്പുനം ആവജ്ജതോ മനസികരോതോ വുത്തനയേനേവ ഉപചാരസമാധി ഉപ്പജ്ജതി.

൩൪൬. യസ്സ പന ഏവമ്പി ഭാവയതോ കമ്മട്ഠാനം ന ഇജ്ഝതി, തേന സലക്ഖണവിഭത്തിതോ ഭാവേതബ്ബം. കഥം? പുബ്ബേ വുത്തനയേനേവ കേസാദയോ പരിഗ്ഗഹേത്വാ കേസമ്ഹി ഥദ്ധലക്ഖണം പഥവീധാതൂതി വവത്ഥപേതബ്ബം. തത്ഥേവ ആബന്ധനലക്ഖണം ആപോധാതൂതി. പരിപാചനലക്ഖണം തേജോധാതൂതി. വിത്ഥമ്ഭനലക്ഖണം വായോധാതൂതി. ഏവം സബ്ബകോട്ഠാസേസു ഏകേകസ്മിം കോട്ഠാസേ ചതസ്സോ ചതസ്സോ ധാതുയോ വവത്ഥപേതബ്ബാ. തസ്സേവം വവത്ഥാപയതോ ധാതുയോ പാകടാ ഹോന്തി. താ പുനപ്പുനം ആവജ്ജതോ മനസികരോതോ വുത്തനയേനേവ ഉപചാരസമാധി ഉപ്പജ്ജതി.

അപിച ഖോ പന വചനത്ഥതോ, കലാപതോ, ചുണ്ണതോ, ലക്ഖണാദിതോ, സമുട്ഠാനതോ, നാനത്തേകത്തതോ, വിനിബ്ഭോഗാവിനിബ്ഭോഗതോ, സഭാഗവിസഭാഗതോ, അജ്ഝത്തികബാഹിരവിസേസതോ, സങ്ഗഹതോ, പച്ചയതോ, അസമന്നാഹാരതോ, പച്ചയവിഭാഗതോതി ഇമേഹിപി ആകാരേഹി ധാതുയോ മനസികാതബ്ബാ.

൩൪൭. തത്ഥ വചനത്ഥതോ മനസികരോന്തേന പത്ഥടത്താ പഥവീ. അപ്പോതി ആപിയതി അപ്പായതീതി വാ ആപോ. തേജതീതി തേജോ. വായതീതി വായോ. അവിസേസേന പന സലക്ഖണധാരണതോ ദുക്ഖാദാനതോ ദുക്ഖാധാനതോ ച ധാതൂതി. ഏവം വിസേസസാമഞ്ഞവസേന വചനത്ഥതോ മനസികാതബ്ബാ.

൩൪൮. കലാപതോതി യാ അയം കേസാ ലോമാതിആദിനാ നയേന വീസതിയാ ആകാരേഹി പഥവീധാതു, പിത്തം സേമ്ഹന്തി ച ആദിനാ നയേന ദ്വാദസഹാകാരേഹി ആപോധാതു നിദ്ദിട്ഠാ, തത്ഥ യസ്മാ –

വണ്ണോ ഗന്ധോ രസോ ഓജാ, ചതസ്സോ ചാപി ധാതുയോ;

അട്ഠധമ്മസമോധാനാ, ഹോതി കേസാതി സമ്മുതി;

തേസംയേവ വിനിബ്ഭോഗാ, നത്ഥി കേസാതി സമ്മുതി.

തസ്മാ കേസാപി അട്ഠധമ്മകലാപമത്തമേവ. തഥാ ലോമാദയോതി. യോ പനേത്ഥ കമ്മസമുട്ഠാനോ കോട്ഠാസോ, സോ ജീവിതിന്ദ്രിയേന ച ഭാവേന ച സദ്ധിം ദസധമ്മകലാപോപി ഹോതി. ഉസ്സദവസേന പന പഥവീധാതു ആപോധാതൂതി സങ്ഖം ഗതോ. ഏവം കലാപതോ മനസികാതബ്ബാ.

൩൪൯. ചുണ്ണതോതി ഇമസ്മിം ഹി സരീരേ മജ്ഝിമേന പമാണേന പരിഗ്ഗയ്ഹമാനാ പരമാണുഭേദസഞ്ചുണ്ണാ സുഖുമരജഭൂതാ പഥവീധാതു ദോണമത്താ സിയാ. സാ തതോ ഉപഡ്ഢപ്പമാണായ ആപോധാതുയാ സങ്ഗഹിതാ, തേജോധാതുയാ അനുപാലിതാ വായോധാതുയാ വിത്ഥമ്ഭിതാ ന വികിരിയതി ന വിദ്ധംസിയതി, അവികിരിയമാനാ അവിദ്ധംസിയമാനാ അനേകവിധം ഇത്ഥിപുരിസലിങ്ഗാദിഭാവവികപ്പം ഉപഗച്ഛതി, അണുഥൂലദീഘരസ്സഥിരകഥിനാദിഭാവഞ്ച പകാസേതി.

യൂസഗതാ ആബന്ധനാകാരഭൂതാ പനേത്ഥ ആപോധാതു പഥവീപതിട്ഠിതാ തേജാനുപാലിതാ വായോവിത്ഥമ്ഭിതാ ന പഗ്ഘരതി ന പരിസ്സവതി, അപഗ്ഘരമാനാ അപരിസ്സവമാനാ പീണിതപീണിതഭാവം ദസ്സേതി.

അസിതപീതാദിപാചകാ ചേത്ഥ ഉസുമാകാരഭൂതാ ഉണ്ഹത്തലക്ഖണാ തേജോധാതു പഥവീപതിട്ഠിതാ ആപോസങ്ഗഹിതാ വായോവിത്ഥമ്ഭിതാ ഇമം കായം പരിപാചേതി, വണ്ണസമ്പത്തിഞ്ചസ്സ ആവഹതി. തായ ച പന പരിപാചിതോ അയം കായോ ന പൂതിഭാവം ദസ്സേതി.

അങ്ഗമങ്ഗാനുസടാ ചേത്ഥ സമുദീരണവിത്ഥമ്ഭനലക്ഖണാ വായോധാതു പഥവീപതിട്ഠിതാ ആപോസങ്ഗഹിതാ തേജാനുപാലിതാ ഇമം കായം വിത്ഥമ്ഭേതി. തായ ച പന വിത്ഥമ്ഭിതോ അയം കായോ ന പരിപതതി, ഉജുകം സണ്ഠാതി. അപരായ വായോധാതുയാ സമബ്ഭാഹതോ ഗമനട്ഠാനനിസജ്ജാസയനഇരിയാപഥേസു വിഞ്ഞത്തിം ദസ്സേതി, സമിഞ്ജേതി, സമ്പസാരേതി, ഹത്ഥപാദം ലാളേതി. ഏവമേതം ഇത്ഥിപുരിസാദിഭാവേന ബാലജനവഞ്ചനം മായാരൂപസദിസം ധാതുയന്തം പവത്തതീതി ഏവം ചുണ്ണതോ മനസികാതബ്ബാ.

൩൫൦. ലക്ഖണാദിതോതി പഥവീധാതു കിം ലക്ഖണാ, കിം രസാ, കിം പച്ചുപട്ഠാനാതി ഏവം ചതസ്സോപി ധാതുയോ ആവജ്ജേത്വാ പഥവീധാതു കക്ഖളത്തലക്ഖണാ, പതിട്ഠാനരസാ, സമ്പടിച്ഛനപച്ചുപട്ഠാനാ. ആപോധാതു പഗ്ഘരണലക്ഖണാ, ബ്രൂഹനരസാ, സങ്ഗഹപച്ചുപട്ഠാനാ. തേജോധാതു ഉണ്ഹത്തലക്ഖണാ, പരിപാചനരസാ, മദ്ദവാനുപ്പദാനപച്ചുപട്ഠാനാ. വായോധാതു വിത്ഥമ്ഭനലക്ഖണാ, സമുദീരണരസാ. അഭിനീഹാരപച്ചുപട്ഠാനാതി ഏവം ലക്ഖണാദിതോ മനസികാതബ്ബാ.

൩൫൧. സമുട്ഠാനതോതി യേ ഇമേ പഥവീധാതുആദീനം വിത്ഥാരതോ ദസ്സനവസേന കേസാദയോ ദ്വാചത്താലീസ കോട്ഠാസാ ദസ്സിതാ. തേസു ഉദരിയം കരീസം പുബ്ബോ മുത്തന്തി ഇമേ ചത്താരോ കോട്ഠാസാ ഉതുസമുട്ഠാനാവ. അസ്സു സേദോ ഖേളോ സിങ്ഘാണികാതി ഇമേ ചത്താരോ ഉതുചിത്തസമുട്ഠാനാ. അസിതാദിപരിപാചകോ തേജോ കമ്മസമുട്ഠാനോവ. അസ്സാസപസ്സാസാ ചിത്തസമുട്ഠാനാവ. അവസേസാ സബ്ബേപി ചതുസമുട്ഠാനാതി ഏവം സമുട്ഠാനതോ മനസികാതബ്ബാ.

൩൫൨. നാനത്തേകത്തതോതി സബ്ബാസമ്പി ധാതൂനം സലക്ഖണാദിതോ നാനത്തം. അഞ്ഞാനേവ ഹി പഥവീധാതുയാ ലക്ഖണരസപച്ചുപട്ഠാനാനി. അഞ്ഞാനി ആപോധാതുആദീനം. ഏവം ലക്ഖണാദിവസേന പന കമ്മസമുട്ഠാനാദിവസേന ച നാനത്തഭൂതാനമ്പി ഏതാസം രൂപമഹാഭൂതധാതുധമ്മഅനിച്ചാദിവസേന ഏകത്തം ഹോതി. സബ്ബാപി ഹി ധാതുയോ രുപ്പനലക്ഖണം അനതീതത്താ രൂപാനി. മഹന്തപാതുഭാവാദീഹി കാരണേഹി മഹാഭൂതാനി.

മഹന്തപാതുഭാവാദീഹീതി ഏതാ ഹി ധാതുയോ മഹന്തപാതുഭാവതോ, മഹാഭൂതസാമഞ്ഞതോ, മഹാപരിഹാരതോ, മഹാവികാരതോ, മഹത്താ ഭൂതത്താ ചാതി ഇമേഹി കാരണേഹി മഹാഭൂതാനീതി വുച്ചന്തി.

തത്ഥ മഹന്തപാതുഭാവതോതി ഏതാനി ഹി അനുപാദിന്നസന്താനേപി ഉപാദിന്നസന്താനേപി മഹന്താനി പാതുഭൂതാനി. തേസം അനുപാദിന്നസന്താനേ –

ദുവേ സതസഹസ്സാനി, ചത്താരി നഹുതാനി ച;

ഏത്തകം ബഹലത്തേന, സങ്ഖാതായം വസുന്ധരാതി. –

ആദിനാ നയേന മഹന്തപാതുഭാവതാ ബുദ്ധാനുസ്സതിനിദ്ദേസേ വുത്താവ.

ഉപാദിന്നസന്താനേപി മച്ഛകച്ഛപദേവദാനവാദിസരീരവസേന മഹന്താനേവ പാതുഭൂതാനി. വുത്തഞ്ഹേതം ‘‘സന്തി, ഭിക്ഖവേ, മഹാസമുദ്ദേ യോജനസതികാപി അത്തഭാവാ’’തിആദി.

മഹാഭൂതസാമഞ്ഞതോതി ഏതാനി ഹി യഥാ മായാകാരോ അമണിംയേവ ഉദകം മണിം കത്വാ ദസ്സേതി, അസുവണ്ണംയേവ ലേഡ്ഡും സുവണ്ണം കത്വാ ദസ്സേതി.

യഥാ ച സയം നേവ യക്ഖോ ന യക്ഖീ സമാനോ യക്ഖഭാവമ്പി യക്ഖിഭാവമ്പി ദസ്സേതി, ഏവമേവ സയം അനീലാനേവ ഹുത്വാ നീലം ഉപാദാരൂപം ദസ്സേന്തി, അപീതാനി അലോഹിതാനി അനോദാതാനേവ ഹുത്വാ ഓദാതം ഉപാദാരൂപം ദസ്സേന്തീതി മായാകാരമഹാഭൂതസാമഞ്ഞതോ മഹാഭൂതാനി.

യഥാ ച യക്ഖാദീനി മഹാഭൂതാനി യം ഗണ്ഹന്തി, നേവ നേസം തസ്സ അന്തോ ന ബഹി ഠാനം ഉപലബ്ഭതി, ന ച തം നിസ്സായ ന തിട്ഠന്തി, ഏവമേവ താനിപി നേവ അഞ്ഞമഞ്ഞസ്സ അന്തോ ന ബഹി ഠിതാനി ഹുത്വാ ഉപലബ്ഭന്തി, ന ച അഞ്ഞമഞ്ഞം നിസ്സായ ന തിട്ഠന്തീതി അചിന്തേയ്യട്ഠാനതായ യക്ഖാദിമഹാഭൂതസാമഞ്ഞതോപി മഹാഭൂതാനി. യഥാ ച യക്ഖിനീസങ്ഖാതാനി മഹാഭൂതാനി മനാപേഹി വണ്ണസണ്ഠാനവിക്ഖേപേഹി അത്തനോ ഭയാനകഭാവം പടിച്ഛാദേത്വാ സത്തേ വഞ്ചേന്തി, ഏവമേവ ഏതാനിപി ഇത്ഥിപുരിസസരീരാദീസു മനാപേന ഛവിവണ്ണേന മനാപേന അത്തനോ അങ്ഗപച്ചങ്ഗസണ്ഠാനേന മനാപേന ച ഹത്ഥപാദങ്ഗുലിഭമുകവിക്ഖേപേന അത്തനോ കക്ഖളത്താദിഭേദം സരസലക്ഖണം പടിച്ഛാദേത്വാ ബാലജനം വഞ്ചേന്തി, അത്തനോ സഭാവം ദട്ഠും ന ദേന്തീതി വഞ്ചകത്തേന യക്ഖിനീമഹാഭൂതസാമഞ്ഞതോപി മഹാഭൂതാനി.

മഹാപരിഹാരതോതി മഹന്തേഹി പച്ചയേഹി പരിഹരിതബ്ബതോ. ഏതാനി ഹി ദിവസേ ദിവസേ ഉപനേതബ്ബത്താ മഹന്തേഹി ഘാസച്ഛാദനാദീഹി ഭൂതാനി പവത്താനീതി മഹാഭൂതാനി. മഹാപരിഹാരാനി വാ ഭൂതാനീതിപി മഹാഭൂതാനി.

മഹാവികാരതോതി ഏതാനി ഹി അനുപാദിന്നാനിപി ഉപാദിന്നാനിപി മഹാവികാരാനി ഹോന്തി. തത്ഥ അനുപാദിന്നാനം കപ്പവുട്ഠാനേ വികാരമഹത്തം പാകടം ഹോതി. ഉപാദിന്നാനം ധാതുക്ഖോഭകാലേ. തഥാ ഹി –

ഭൂമിതോ വുട്ഠിതാ യാവ, ബ്രഹ്മലോകാ വിധാവതി;

അച്ചി അച്ചിമതോ ലോകേ, ഡയ്ഹമാനമ്ഹി തേജസാ.

കോടിസതസഹസ്സേകം, ചക്കവാളം വിലീയതി;

കുപിതേന യദാ ലോകോ, സലിലേന വിനസ്സതി.

കോടിസതസഹസ്സേകം, ചക്കവാളം വികീരതി;

വായോധാതുപ്പകോപേന, യദാ ലോകോ വിനസ്സതി.

പത്ഥദ്ധോ ഭവതി കായോ, ദട്ഠോ കട്ഠമുഖേന വാ;

പഥവീധാതുപ്പകോപേന, ഹോതി കട്ഠമുഖേവ സോ.

പൂതിയോ ഭവതി കായോ, ദട്ഠോ പൂതിമുഖേന വാ;

ആപോധാതുപ്പകോപേന, ഹോതി പൂതിമുഖേവ സോ.

സന്തത്തോ ഭവതി കായോ, ദട്ഠോ അഗ്ഗിമുഖേന വാ;

തേജോധാതുപ്പകോപേന, ഹോതി അഗ്ഗിമുഖേവ സോ.

സഞ്ഛിന്നോ ഭവതി കായോ, ദട്ഠോ സത്ഥമുഖേന വാ;

വായോധാതുപ്പകോപേന, ഹോതി സത്ഥമുഖേവ സോ.

ഇതി മഹാവികാരാനി ഭൂതാനീതി മഹാഭൂതാനി.

മഹത്താ ഭൂതത്താ ചാതി ഏതാനി ഹി മഹന്താനി മഹതാ വായാമേന പരിഗ്ഗഹേതബ്ബത്താ ഭൂതാനി വിജ്ജമാനത്താതി മഹത്താ ഭൂതത്താ ച മഹാഭൂതാനി.

ഏവം സബ്ബാപേതാ ധാതുയോ മഹന്തപാതുഭാവാദീഹി കാരണേഹി മഹാഭൂതാനി.

സലക്ഖണധാരണതോ പന ദുക്ഖാദാനതോ ച ദുക്ഖാധാനതോ ച സബ്ബാപി ധാതുലക്ഖണം അനതീതത്താ ധാതുയോ. സലക്ഖണധാരണേന ച അത്തനോ ഖണാനുരൂപധാരണേന ച ധമ്മാ. ഖയട്ഠേന അനിച്ചാ. ഭയട്ഠേന ദുക്ഖാ. അസാരകട്ഠേന അനത്താ.

ഇതി സബ്ബാസമ്പി രൂപമഹാഭൂതധാതുധമ്മഅനിച്ചാദിവസേന ഏകത്തന്തി ഏവം നാനത്തേകത്തതോ മനസികാതബ്ബാ.

൩൫൩. വിനിബ്ഭോഗാവിനിബ്ഭോഗതോതി സഹുപ്പന്നാവ ഏതാ ഏകേകസ്മിം സബ്ബപരിയന്തിമേ സുദ്ധട്ഠകാദികലാപേപി പദേസേന അവിനിബ്ഭുത്താ. ലക്ഖണേന പന വിനിബ്ഭുത്താതി ഏവം വിനിബ്ഭോഗാവിനിബ്ഭോഗതോ മനസികാതബ്ബാ.

൩൫൪. സഭാഗവിസഭാഗതോതി ഏവം അവിനിബ്ഭുത്താസു ചാപി ഏതാസു പുരിമാ ദ്വേ ഗരുകത്താ സഭാഗാ. തഥാ പച്ഛിമാ ലഹുകത്താ. പുരിമാ പന പച്ഛിമാഹി പച്ഛിമാ ച പുരിമാഹി വിസഭാഗാതി ഏവം സഭാഗവിസഭാഗതോ മനസികാതബ്ബാ.

൩൫൫. അജ്ഝത്തികബാഹിരവിസേസതോതി അജ്ഝത്തികാ ധാതുയോ വിഞ്ഞാണവത്ഥുവിഞ്ഞത്തിഇന്ദ്രിയാനം നിസ്സയാ ഹോന്തി, സഇരിയാപഥാ, ചതുസമുട്ഠാനാ. ബാഹിരാ വുത്തവിപരീതപ്പകാരാതി ഏവം അജ്ഝത്തികബാഹിരവിസേസതോ മനസികാതബ്ബാ.

൩൫൬. സങ്ഗഹതോതി കമ്മസമുട്ഠാനാ പഥവീധാതു കമ്മസമുട്ഠാനാഹി ഇതരാഹി ഏകസങ്ഗഹാ ഹോതി സമുട്ഠാനനാനത്താഭാവതോ. തഥാ ചിത്താദിസമുട്ഠാനാ ചിത്താദിസമുട്ഠാനാഹീതി ഏവം സങ്ഗഹതോ മനസികാതബ്ബാ.

൩൫൭. പച്ചയതോതി പഥവീധാതു ആപോസങ്ഗഹിതാ തേജോഅനുപാലിതാ വായോവിത്ഥമ്ഭിതാ തിണ്ണം മഹാഭൂതാനം പതിട്ഠാ ഹുത്വാ പച്ചയോ ഹോതി. ആപോധാതു പഥവീപതിട്ഠിതാ തേജോഅനുപാലിതാ വായോവിത്ഥമ്ഭിതാ തിണ്ണം മഹാഭൂതാനം ആബന്ധനം ഹുത്വാ പച്ചയോ ഹോതി. തേജോധാതു പഥവീപതിട്ഠിതാ ആപോസങ്ഗഹിതാ വായോവിത്ഥമ്ഭിതാ തിണ്ണം മഹാഭൂതാനം പരിപാചനം ഹുത്വാ പച്ചയോ ഹോതി. വായോധാതു പഥവീപതിട്ഠിതാ ആപോസങ്ഗഹിതാ തേജോപരിപാചിതാ തിണ്ണം മഹാഭൂതാനം വിത്ഥമ്ഭനം ഹുത്വാ പച്ചയോ ഹോതീതി ഏവം പച്ചയതോ മനസികാതബ്ബാ.

൩൫൮. അസമന്നാഹാരതോതി പഥവീധാതു ചേത്ഥ ‘‘അഹം പഥവീധാതൂ’’തി വാ, ‘‘തിണ്ണം മഹാഭൂതാനം പതിട്ഠാ ഹുത്വാ പച്ചയോ ഹോമീ’’തി വാ ന ജാനാതി. ഇതരാനിപി തീണി ‘‘അമ്ഹാകം പഥവീധാതു പതിട്ഠാ ഹുത്വാ പച്ചയോ ഹോതീ’’തി ന ജാനന്തി. ഏസ നയോ സബ്ബത്ഥാതി ഏവം അസമന്നാഹാരതോ മനസികാതബ്ബാ.

൩൫൯. പച്ചയവിഭാഗതോതി ധാതൂനം ഹി കമ്മം, ചിത്തം, ആഹാരോ, ഉതൂതി ചത്താരോ പച്ചയാ. തത്ഥ കമ്മസമുട്ഠാനാനം കമ്മമേവ പച്ചയോ ഹോതി, ന ചിത്താദയോ. ചിത്താദിസമുട്ഠാനാനമ്പി ചിത്താദയോവ പച്ചയാ ഹോന്തി, ന ഇതരേ. കമ്മസമുട്ഠാനാനഞ്ച കമ്മം ജനകപച്ചയോ ഹോതി, സേസാനം പരിയായതോ ഉപനിസ്സയപച്ചയോ ഹോതി. ചിത്തസമുട്ഠാനാനം ചിത്തം ജനകപച്ചയോ ഹോതി, സേസാനം പച്ഛാജാതപച്ചയോ അത്ഥിപച്ചയോ അവിഗതപച്ചയോ ച. ആഹാരസമുട്ഠാനാനം ആഹാരോ ജനകപച്ചയോ ഹോതി, സേസാനം ആഹാരപച്ചയോ അത്ഥിപച്ചയോ അവിഗതപച്ചയോ ച. ഉതുസമുട്ഠാനാനം ഉതു ജനകപച്ചയോ ഹോതി, സേസാനം അത്ഥിപച്ചയോ അവിഗതപച്ചയോ ച. കമ്മസമുട്ഠാനം മഹാഭൂതം കമ്മസമുട്ഠാനാനമ്പി മഹാഭൂതാനം പച്ചയോ ഹോതി ചിത്താദിസമുട്ഠാനാനമ്പി. തഥാ ചിത്തസമുട്ഠാനം, ആഹാരസമുട്ഠാനം. ഉതുസമുട്ഠാനം മഹാഭൂതം ഉതുസമുട്ഠാനാനമ്പി മഹാഭൂതാനം പച്ചയോ ഹോതി കമ്മാദിസമുട്ഠാനാനമ്പി.

തത്ഥ കമ്മസമുട്ഠാനാ പഥവീധാതു കമ്മസമുട്ഠാനാനം ഇതരാസം സഹജാതഅഞ്ഞമഞ്ഞനിസ്സയഅത്ഥിഅവിഗതവസേന ചേവ പതിട്ഠാവസേന ച പച്ചയോ ഹോതി, ന ജനകവസേന. ഇതരേസം തിസന്തതിമഹാഭൂതാനം നിസ്സയഅത്ഥിഅവിഗതവസേന പച്ചയോ ഹോതി, ന പതിട്ഠാവസേന ന ജനകവസേന. ആപോധാതു ചേത്ഥ ഇതരാസം തിണ്ണം സഹജാതാദിവസേന ചേവ ആബന്ധനവസേന ച പച്ചയോ ഹോതി, ന ജനകവസേന. ഇതരേസം തിസന്തതികാനം നിസ്സയഅത്ഥിഅവിഗതപച്ചയവസേനേവ, ന ആബന്ധനവസേന ന ജനകവസേന. തേജോധാതുപേത്ഥ ഇതരാസം തിണ്ണം സഹജാതാദിവസേന ചേവ പരിപാചനവസേന ച പച്ചയോ ഹോതി, ന ജനകവസേന. ഇതരേസം തിസന്തതികാനം നിസ്സയഅത്ഥിഅവിഗതപച്ചയവസേനേവ, ന പരിപാചനവസേന, ന ജനകവസേന. വായോധാതുപേത്ഥ ഇതരാസം തിണ്ണം സഹജാതാദിവസേന ചേവ വിത്ഥമ്ഭനവസേന ച പച്ചയോ ഹോതി, ന ജനകവസേന. ഇതരേസം തിസന്തതികാനം നിസ്സയഅത്ഥിഅവിഗതപച്ചയവസേനേവ, ന വിത്ഥമ്ഭനവസേന, ന ജനകവസേന. ചിത്തആഹാരഉതുസമുട്ഠാനപഥവീധാതുആദീസുപി ഏസേവ നയോ.