൩. ഗുണാവബോധ-തതിയപരിച്ഛേദ

അനുസന്ധി

൧൧൬. സമ്ഭവന്തി ഗുണാ യസ്മാ, ദോസാനേ’വ’മതിക്കമേ;

ദസ്സേസ്സം തേ തതോ ദാനി, സദ്ദേ സമ്ഭൂസയന്തി യേ.

സദ്ദാലങ്കാര ഉദ്ദേസ

൧൧൭. പസാദോ’ജോ, മധുരതാ, സമതാ, സുഖുമാലതാ;

സിലേസോ’ദരതാ, കന്തി, അത്ഥബ്യത്തി, സമാധയോ.

സദ്ദാലങ്കാര പയോജന

൧൧൮. ഗുണേഹേ’തേഹി സമ്പന്നോ, ബന്ധോ കവിമനോഹരോ;

സമ്പാദിയതി കത്തൂനം, കിത്തി മച്ചന്തനിമ്മലം.

സദ്ദാലങ്കാര നിദ്ദേസ

൧൧൯. അദൂരാഹിതസമ്ബന്ധ, സുഭഗാ യാ പദാ’വലി;

സുപസിദ്ധാ’ഭിധേയ്യാ’യം, പസാദം ജനയേ യഥാ.

൧൨൦. അലങ്കരോന്താ വദനം, മുനിനോ’ധരരംസിയോ;

സോഭന്തേ’രുണരംസീ’വ, സമ്പതന്താ’മ്ബുജോ’ദരേ.

൧൨൧. ഓജോ സമാസബാഹുല്യ, മേസോ ഗജ്ജസ്സ ജീവിതം;

പജ്ജേപ്യ’നാ’കുലോ സോ’യം,

കന്തോ കാമീയതേ യഥാ.

൧൨൨. മുനിന്ദ മന്ദ സഞ്ജാത, ഹാസ ചന്ദന ലിമ്പിതാ;

പല്ലവാ ധവലാ തസ്സേ, വേകോ നാ’ധരപല്ലവോ.

൧൨൩. പദാ’ഭിധേയ്യവിസയം, സമാസ ബ്യാസ സമ്ഭവം;

യം പാരിണത്യം ഹോതീ’ഹ, സോപി ഓജോ’വ തം യഥാ.

൧൨൪. ജോതയിത്വാന സദ്ധമ്മം, സന്താരേത്വാ സദേവകേ;

ജലിത്വാ അഗ്ഗിഖന്ധോ’വ, നിബ്ബുതോ സോ സസാവകോ.

൧൨൫. മത്ഥകട്ഠീ മതസ്സാ’പി, രജോഭാവം വജന്തു മേ;

യതോ പുഞ്ഞേന തേ സേന്തു, ജിന പാദ’മ്ബുജദ്വയേ.

൧൨൬. ഇച്ചത്ര നിച്ചപ്പണതി, ഗേധോ സാധു പദിസ്സതി;

ജായതേ’യം ഗുണോ തിക്ഖ, പഞ്ഞാനമഭിയോഗതോ.

൧൨൭. മധുരത്തം പദാസത്തി, ര’നുപ്പാസവസാ ദ്വിധാ;

സിയാ സമസുതി പുബ്ബാ, വണ്ണാ’വുത്തി പരോ യഥാ.

൧൨൮. യദാ ഏസോ’ഭിസമ്ബോധിം, സമ്പത്തോ മുനിപുങ്ഗവോ;

തദാ പഭുതി ധമ്മസ്സ, ലോകേ ജാതോ മഹു’സ്സവോ.

൧൨൯. മുനിന്ദമന്ദഹാസാ തേ, കുന്ദ സന്ദോഹവിബ്ഭമാ;

ദിസന്ത മനുധാവന്തി, ഹസന്താ ചന്ദകന്തിയോ.

൧൩൦. സബ്ബകോമലവണ്ണേഹി, നാ’നുപ്പാസോ പസംസിയോ;

യഥാ’യം മാലതീമാലാ, ലിന ലോലാ’ലിമാലിനീ.

൧൩൧. മുദൂഹി വാ കേവലേഹി, കേവലേഹി ഫുടേഹി വാ,

മിസ്സേഹി വാ തിധാ ഹോതി, വണ്ണേഹി സമതാ യഥാ.

കേവലമുദുസമതാ

൧൩൨. കോകിലാ’ലാപസംവാദീ, മുനിന്ദാ’ലാപവിബ്ഭമോ;

ഹദയങ്ഗമതം യാതി, സതം ദേതി ച നിബ്ബുതിം.

കേവലഫുടസമതാ

൧൩൩. സമ്ഭാവനീയസമ്ഭാവം, ഭഗവന്തം ഭവന്തഗും;

ഭവന്തസാധനാ’കങ്ഖീ, കോ ന സമ്ഭാവയേ വിഭും.

മിസ്സകസമതാ

൧൩൪. ലദ്ധചന്ദനസംസഗ്ഗ, സുഗന്ധി മലയാ’നിലോ;

മന്ദ മായാതി ഭീതോ’വ, മുനിന്ദമുഖമാരുതാ.

൧൩൫. അനിട്ഠുര’ക്ഖര’പ്പായാ, സബ്ബകോമല നിസ്സടാ;

കിച്ഛമുച്ചാരണാ’പേത, ബ്യഞ്ജനാ സുഖുമാലതാ.

൧൩൬. പസ്സന്താ രൂപവിഭവം, സുണന്താ മധുരം ഗിരം;

ചരന്തി സാധൂ [സാധു (സീ-ഛന്ധാനുരക്ഖണത്ഥം)] സമ്ബുദ്ധ, കാലേ കേളിപരമ്മുഖാ.

൧൩൭. അലങ്കാരവിഹീനാ’പി, സതം സമ്മുഖതേ’ദിസീ;

ആരോഹതി വിസേസേന, രമണീയാ ത’ദുജ്ജലാ.

൧൩൮. രോമഞ്ച പിഞ്ഛ രചനാ, സാധു വാദാഹിതദ്ധനീ;

ലളന്തി’മേ മുനിമേഘു, മ്മദാ സാധു സിഖാവലാ.

൧൩൯. സുഖുമാലത്ത മത്ഥേ’വ, പദത്ഥവിസയമ്പി ച;

യഥാ മതാദിസദ്ദേസു, കിത്തിസേസാദികിത്തനം.

൧൪൦. സിലിട്ഠ പദ സംസഗ്ഗ, രമണീയ ഗുണാ’ലയോ;

സബന്ധഗാരവോ സോ’യം, സിലേസോ നാമ തം യഥാ.

൧൪൧. ബാലി’ന്ദുവിബ്ഭമ’ച്ഛേദി, നഖരാ’വലി കന്തിഭി;

സാ മുനിന്ദപദ’മ്ഭോജ, കന്തി വോ വലിതാ’വതം.

൧൪൨. ഉക്കംസവന്തോ യോകോചി, ഗുണോ യദി പതീയതേ;

ഉദാരോ’യം ഭവേ തേന, സനാഥാ ബന്ധപദ്ധതി.

൧൪൩. പാദമ്ഭോജ രജോ ലിത്ത, ഗത്താ യേ തവ ഗോതമ;

അഹോ! തേ ജന്തവോ യന്തി, സബ്ബഥാ നിരജത്തനം.

൧൪൪. ഏവം ജിനാ’നുഭാവസ്സ, സമുക്കംസോ’ത്ര ദിസ്സതി;

പഞ്ഞവാ വിധിനാ’നേന, ചിന്തയേ പര മീദിസം.

൧൪൫. ഉദാരോ സോപി വിഞ്ഞേയ്യോ, യം പസത്ഥ വിസേസനം;

യഥാ കീളാസരോ ലീലാ, ഹാസോ ഹേമങ്ഗദാ’ദയോ.

൧൪൬. ലോകിയ’ത്ഥാ’ന’തിക്കന്താ, കന്താ സബ്ബജനാനപി;

കന്തി നാമാ’തിവുത്തസ്സ, വുത്താ സാ പരിഹാരതോ.

യഥാ മുനിന്ദ ഇച്ചാദി.

൧൪൭. അത്ഥബ്യത്താ’ഭിധേയ്യസ്സാ,

നേയ്യതാ സദ്ദതോ’ത്ഥതോ;

സാ’യം തദുഭയാ നേയ്യ, പരിഹാരേ പദസ്സിതാ;

യഥാ മരീചിച്ചാദി ച, മനോനുരഞ്ജനോച്ചാദി.

പുന അത്ഥേന യഥാ

൧൪൮. സഭാവാ’മലതാ ധീര, മുധാ പാദനഖേസു തേ;

യതോ തേ’വനതാ’നന്ത, മോളിച്ഛായാ ജഹന്തി നോ.

൧൪൯. ‘ബന്ധസാരോ’തി മഞ്ഞന്തി, യം സമഗ്ഗാപി വിഞ്ഞുനോ;

ദസ്സനാ’വസരം പത്തോ, സമാധി നാമ’യം ഗുണോ.

൧൫൦. അഞ്ഞധമ്മോ തതോ’ഞ്ഞത്ഥ, ലോകസീമാ’നുരോധതോ;

സമ്മാ ആധീയതേ’ച്ചേ’സോ, ‘സമാധീ’തി നിരുച്ചതി.

സമാധി ഉദ്ദേസ

൧൫൧. അപാണേ പാണീനം ധമ്മോ, സമ്മാ ആധീയതേ ക്വചി,;

നിരൂപേ രൂപയുത്തസ്സ, നിരസേ സരസസ്സ, ച.

൧൫൨. അദ്രവേ ദ്രവയുത്തസ്സ, അകത്തരിപി കത്തുതാ,;

കഠിനസ്സാ’സരീരേ,പി, രൂപം തേസം കമാ സിയാ.

സമാധിനിദ്ദേസ

അപാണേ പാണീനം ധമ്മോ

൧൫൩. ഉണ്ണാ പുണ്ണി’ന്ദുനാ നാഥ! ദിവാപി സഹ സങ്ഗമാ;

വിനിദ്ദാ സമ്പമോദന്തി, മഞ്ഞേ കുമുദിനീ തവ.

നിരുപേ രൂപയുത്തസ്സ

൧൫൪. ദയാരസേസു മുജ്ജന്താ, ജനാ’മതരസേസ്വി’വ;

സുഖിതാ ഹതദോസാ തേ, നാഥ! പാദ’മ്ബുജാ’നതാ.

നിരസേ സരസസ്സ

൧൫൫. മധുരേപി ഗുണേ ധീര, ന’പ്പസീദന്തി യേ തവ;

കീദിസീ മനസോവുത്തി, തേസം ഖാരഗുണാന ഭോ’.

അദ്രവേ ദ്രവയുത്തസ്സ

൧൫൬. സബ്ബത്ഥസിദ്ധ! ചൂളക, പുടപേയ്യാ മഹാഗുണാ;

ദിസാ സമന്താ ധാവന്തി, കുന്ദസോഭാ സ ലക്ഖണാ.

അകത്തരിപി കത്തുതാ

൧൫൭. മാരാ’രിബലവിസ്സട്ഠാ, കുണ്ഠാ നാനാവിധാ’യുധാ;

ലജ്ജമാനാ’ഞ്ഞവേസേന, ജിന! പാദാ’നതാ തവ.

കഠിനസ്സാ സരീരേ

൧൫൮. മുനിന്ദഭാണുമാ കാലോ,

ദിതോ ബോധോ’ദയാ’ചലേ;

സദ്ധമ്മരംസിനാ ഭാതി, ഭിന്ദ മന്ദതമം പരം.

൧൫൯. വമനു’ഗ്ഗിരനാദ്യേ’തം, ഗുണവുത്യ’പരിച്ചുതം;

അതിസുന്ദര മഞ്ഞം തു, കാമം വിന്ദതി ഗാമ്മതം.

൧൬൦. കന്തീനം വമനബ്യാജാ, മുനിപാദനഖാ’വലീ;

ചന്ദകന്തീ പിവന്തീ’വ, നിപ്പഭം തം കരോന്തിയോ.

൧൬൧. അചിത്തകത്തുകം രുച്യ [രുച്ച (സീ.)], മിച്ചേവം ഗുണകമ്മതം;

സചിത്തകത്തുകം പേ’തം, ഗുണകമ്മം യദു’ത്തമം.

൧൬൨. ഉഗ്ഗിരന്തോ’വ സസ്നേഹ, രസം ജിനവരോ ജനേ;

ഭാസന്തോ മധുരം ധമ്മം, കം ന സപ്പീണയേ ജനം.

൧൬൩. യോ സദ്ദസത്ഥകുസലോ കുസലോ നിഘണ്ഡു,

ഛന്ദോഅലങ്കതിസു നിച്ചകതാ’ഭിയോഗോ;

സോ’യം കവിത്തവികലോപി കവീസു സങ്ഖ്യ,

മോഗ്ഗയ്ഹ വിന്ദതി ഹി കിത്തി’ മമന്ദരൂപം.

ഇതി സങ്ഘരക്ഖിതമഹാസാമിവിരചിതേ സുബോധാലങ്കാരേ

ഗുണാവബോധോ നാമ

തതിയോ പരിച്ഛേദോ.