൧൩. വിസമലോമകുമാരസ്സ വത്ഥുമ്ഹി അയമാനുപുബ്ബീകഥാ

അതീതേ കിര ഇമസ്മിം ജമ്ബുദീപേ കസ്സപോ നാമ സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ പാരമിയോ പൂരേത്വാ സബ്ബഞ്ഞുതം പത്തോ ലോകസ്സ ദുക്ഖാപനുദോ സുഖാവഹോ പടിവസതി ലോകം നിബ്ബാണമഹാനഗരവരേ പരിപൂരേന്തോ. തസ്മിം സമയേ അഞ്ഞതരോ പുരിസോ സത്ഥു ധമ്മദേസനം സുത്വാ പസന്നോ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ദാനം ദേന്തോ സീലം രക്ഖന്തോ ഉപോസഥകമ്മം കരോന്തോ നാനാവിധാനി പുഞ്ഞകമ്മാനി കത്വാ സുത്തപ്പബുദ്ധോവിയ ഗന്ത്വാ ദേവലോകേ നിബ്ബത്തി സബ്ബരതനമയേ ദിബ്ബവിധാനേ ദേവച്ഛരാസഹസ്സപരിവുതോ. തത്ഥ യാവതായുകം ഠത്വാ തതോ ചുതോ അമ്ഹാകം ഭഗവതി പരിനിബ്ബുതേ ജമ്ബുദീപേ പാടലിപുത്തനഗരേ ആണാചക്കവത്തിധമ്മാസോകമഹാനരിന്ദസ്സ അഗ്ഗമഹേസിയാ കുച്ഛിമ്ഹി നിബ്ബത്തി. തസ്സ നാമം കരോന്തോ സീസേ ലോമം വിസമം ഹുത്വാ ജാതത്ഥാ വിസമലോമകുമാരോതി സഞ്ജാനിംസു. സോ കമേന വിഞ്ഞുതം പത്തോ ബലസമ്പന്നോ അഹോസി. മഹാഥാമോ അഭിരൂപോച അഹോസി. ദസ്സനീയോ പാസാദികോ യസപരിവാരസമ്പന്നോ പടിവസതി. തതോ അപരേന സമയേന ധമ്മാസോകമഹാനരിന്ദോ ചതുരാസീതിസഹസ്സരാജപരിവുതോ അനന്തബലവാഹനോ കീ ളാ പ രോ ഹിമവന്തം ഗന്ത്വാ യഥാഭിരന്തം കീളിത്വാ ആഗച്ഛന്തോ ചന്ദഭാഗം നാമ ഗങ്ഗം സമ്പാപുണി. സാ പന യോജനവിത്ഥതാ തിഗാവുതഗമ്ഭീരാ അഹോസി. തദാ സാ അധുനാഗതേഹി ഓഘേഹി മഹാഫേണസമാകുലാ ബഹൂമിയോ ഉഭോകൂലേ ഉത്തരന്തീ മഹാവേഗാ [മഹാവേഗാഗച്ഛന്തീ ഇതിസബ്ബത്ഥ] ഗച്ഛന്തി. തദാ രാജാ ഗങ്ഗം ദിസ്വാ കോ നാമേത്ഥ പുരിസോ ഏവംവിധം മഹാഗങ്ഗം തരിതും സമത്ഥോ ഭവിസ്സതീതി ആഹ. തം സുത്വാ വിസമലോമ കുമാരോ ആഗന്ത്വാ വന്ദിത്വാ അഹം ദേവ ഗങ്ഗം തരിത്വാ ഗന്തുഞ്ച ആഗന്തുഞ്ച സക്കോമീതി ആഹ. രാജാ സാധൂതി സമ്പടിച്ഛി. അഥ കുമാരോ ഗാള്ഹം നിവാസേത്വാ മകരദന്തിയാ കേസേ ബന്ധിത്വാ ഗങ്ഗാകൂലേ ഠിതോ അട്ഠാരസഹത്ഥം അബ്ഭുഗ്ഗന്ത്വാ ഉസഭമത്തട്ഠാനേ പതിത്വാ തരിതു മാരഭി. തതോ ചണ്ഡസോതം ഛിന്ദിത്വാ തരന്തോ ഗമനാ ഗമനകാലേ ഗണ്ഹനത്ഥായ ആഗതേ ചണ്ഡസുംസുമാരേ പാണിനാ പഹരിത്വാ ചുണ്ണവിചുണ്ണം കരോന്തോ വീസസതം മാരേത്വാ ഉത്താരേത്വാ തലമുഗ്ഗമ്മ രാജാനം വന്ദിത്വാ അട്ഠാസി. രാജാ തം കാരണം ദിസ്വാ ഭയപ്പത്തോ ഏസോ ഖോ മം മാരേത്വാ രജ്ജമ്പി ഗഹിതും സമത്ഥോ. ഏതം മാരേതും വട്ടതീതി ചിന്തേത്വാ നഗരം സമ്പത്തോ കുമാരം പക്കോസാപേത്വാ അമച്ചേ ആഹ. ഇമം ഭണേ ബന്ധനാഗാരേ കരോഥാതി. തേ തഥാ കരിംസു, അഥസ്സ ബന്ധനാഗാരേ വസന്തസ്സ ചത്താരോ മാസാ അതിക്കന്താ. തതോ രാജാ ചതുമാസച്ചയേന ദീഘതോ സട്ഠിഹത്ഥപ്പമാണേ സട്ഠിവേളുകലാപേ ആഹരാപേത്വാ ഗണ്ഠിയോ സോധാപേത്വാ അന്തോ അയോസാരം പൂരേത്വാ രാജങ്ഗണേ ഠപാപേത്വാ വിസമലോമകുമാരം ബന്ധനാഗാരതോ ആഹാരാപേത്വാ [ആണാപേത്വാ ഇതിസബ്ബത്ഥ] അമച്ചേ ഏവമാഹ. ഭണേ സ്വായം കുമാരോ ഇമിനാ ഖഗ്ഗേന ഇമേ വേളുകലാപേ ചതുരങ്ഗുലം കത്വാ ഛിന്ദതു. നോ ചേ ഛിന്ദിതും സക്കോതി. തം മാരേഥാതി ആഹ, തം സുത്വാ കുമാരോ അഹം ബന്ധനാഗാരേ ചി ര വു ത്ഥോ ജിഘച്ഛാപീളിതോ ആഹാരേന കിലമിം, യന്നൂനാഹം ആഹാരം ഭുഞ്ചിത്വാ ഛിന്ദേയ്യന്തി. തേ നത്ഥി ദാനി തുയ്ഹം ആഹാരന്തി ആഹംസു. തേനഹി പോക്ഖരണിയാ പാനീയം പിവിസ്സാമീതി ആഹ. തേ സാധൂതി പോക്ഖരണിം നേസും. കുമാരോ പോക്ഖരണിം ഓതരിത്വാ നഹായിത്വാ നിമുഗ്ഗോ യാവദത്ഥം കലലം ഭുഞ്ചിത്വാ പാനീയം പിവിത്വാ ഉട്ഠായ അസിപത്തം ഗഹേത്വാ മഹാജനാനം [മഹാജനാനംപസ്സന്തമേവ ഇതിസബ്ബത്ഥ] പസ്സന്താനമേവ അട്ഠാസീതിഹത്ഥട്ഠാനം ആകാസം ഉല്ലങ്ഘിത്വാ സബ്ബവേളുകലാപേ ചതുരങ്ഗുലമത്തേന ഖണ്ഡാഖണ്ഡം കുരുമാനോ ഓതരിത്വാ മൂലേ ഥൂലഅയസലാകം പത്വാ കിണീതി സദ്ദം സുത്വാ അസിപത്തം വിസ്സജ്ജേത്വാ രോദമാനോ അട്ഠാസി. തതോ രാജപുരിസേഹി കിമത്തം രോദസീതി വുത്തേ ഏത്തകാനം പുരിസാനമന്തരേ മയ്ഹം ഏകോപി സുഹദോ നത്തി. സചേ ഭവേയ്യ, ഇമേസം വേളുകലാപാനമന്തരേ അയോ സാരം അത്ഥിഭാവം കഥേയ്യ, അഹം പന ജാനമാനോ ഇമേ വേളു കലാപേ അങ്ഗുലങ്ഗുലേസു ഛിന്ദേയ്യന്തി ആഹ. തതോ രാജാ കുമാരേന കതകമ്മം ഓലോകേത്വാ പസന്നോ ഉപരാജട്ഠാനം ബഹുഞ്ച വിഭവം ദാപേസി, ഏവമസ്സ ബലസമ്പത്തിലാഭോ നാമ ന ജാതിഗോത്തകുലപദേസാദീനം ബലം. ന പാണാതിപാതാദിദുച്ചരിതാനം ബലം. കസ്സേതം ബലന്തി. കസ്സപസമ്മാസമ്ബുദ്ധകാലേ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ദിന്നദാനാദിസുചരിതകമ്മവിപാകം. തേന വുത്തം.

൧. കസ്സപസ്സ മുനിന്ദസ്സ, കാലേ അഞ്ഞതരോ നരോ;

സമ്ബുദ്ധമുപസംകമ്മ, സുത്വാ ധമ്മം സുദേസിതം.

൨. പടിലദ്ധസദ്ധോ ഹുത്വാ, സീലവന്താന ഭിക്ഖുനം;

മധുരന്നപാനേ പചുരേ, അദാസി സുമനോ തദാ.

൩. അദാസി ചീവരേ പത്തേ, തഥേവ കായബന്ധനേ;

അദാ ഖീരസലാകഞ്ച, ബഹൂ കത്തരയട്ഠിയോ.

൪. അദാ സുപസ്സയം ദാനം, മഞ്ചപീഠാദികം തഥാ;

പാവാര കമ്ബലാദീനി, അദാ സീതനിവാരണേ.

൫. അദാ ഭേസജ്ജദാനാനി, ആരോഗ്യത്ഥായ ഭിക്ഖുനം;

ഏവം നാനാവിധം പുഞ്ഞം, കത്വാന തിദിവം ഗതോ.

൬. തത്ഥ ദിബ്ബവിമാനമ്ഹി, ഉപ്പന്നോ സോ മഹിദ്ധികോ;

ദേവച്ഛരാപരിവുതോ, ദേവസേനാപുരക്ഖതോ.

൭. ദിബ്ബേഹി നച്ചഗീതേഹി, ദിബ്ബവാദിതതന്തിഹി;

മോദമാനോ അനേകേഹി, ദിബ്ബസമ്പത്തിയാ സഹ.

൮. യാവതായും തഹിം ഠത്വാ, ജമ്ബുദീപേ മനോരമേ;

പുരേ പാടലിപുത്തമ്ഹി, ധമ്മാസോകസ്സ രാജിനോ.

൯. പുത്തോ ഹുത്വാന നിബ്ബത്തി, മഹാഥാമോ മഹാബലോ;

മഹായസോ മഹാഭോഗോ, ആസി ബുദ്ധാദിമാമകോ.

൧൦. കാതബ്ബം കുസലം തസ്മാ, ഭവസമ്പത്തി മിച്ഛതാ;

പാലേതബ്ബ മഥോ സീലം, ഭാവേതബ്ബഞ്ച ഭാവനന്തി.

തതോ കുമാരോ ഉപരാജട്ഠാനം ലഭിത്വാ സമ്പത്തിംഅനുഭവമാനോ മോഗ്ഗലിപുത്തതിസ്സത്ഥേരമാദിം കത്വാ മഹാഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപച്ചയദാനാ ദിവസേന സക്കാരം കത്വാ സീലം രക്ഖിത്വാ ഉപോസഥകമ്മം കത്വാ ആയുപരിയോസാനേ യഥാകമ്മം ഗതോതി.

൧൧. ഏവംവിധം സുചരിതം സുമനോ കരിത്വാ,

ഭാഗിസ്സ നേകവിഭവസ്സ ഭവാഭവേസു;

തുമ്ഹേപി ഭോ സുചരിതം വിഭവാനുരൂപം,

കത്വാന നിബ്ബുതിപദം കരഗം കരോഥാതി.

വിസമലോമകുമാരസ്സ വത്ഥും തതിയം.