൮. മഹാമന്ധാതുവത്ഥുമ്ഹി അയമാനുപുബ്ബീകഥാ

ഇതോ കിര ഏകനവുതികപ്പമത്ഥകേ വിപസ്സീനാമ സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ ലോകേ ഉപ്പജ്ജിത്വാ പവത്തവരധമ്മചക്കോ സദേവകേഹി ലോകേഹി പൂജിയമാനോ ബന്ധുമതീനഗരേ പടിവസതി. തദാ സോ മന്ധാതാ തസ്മിം നഗരേ തുന്നകാരോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. തുന്നകാരകമ്മേന ജീവികം കപ്പേന്തോ വിഹരതി. തദാ സകലനഗരവാസിനോ ബുദ്ധപമുഖം ഭിക്ഖുസങ്ഘം നിമന്തേത്വാ മഹാദാന മദംസു. അഥ സോ ഏവം ചിന്തേസി, സബ്ബേപിമേ നഗരവാസിനോ ദാനം ദദന്തി. അഹമേകോവ സേസോ ദുഗ്ഗതത്താ, യജ്ജാഹമജ്ജ ബീജം ന രോപേമി, ഇമമ്ഹാ ദുക്ഖാ ന പരിമുച്ചിസ്സാമീതി. സോ വേഗേന തുന്നകാരകമ്മം പരിയേസിത്വാ കിഞ്ചിമൂലം ലഭിത്വാ തേന ഏകസ്സാപി ദാനം ദാതും ഓകാസ മലദ്ധാ ആപണം ഗന്ത്വാ രാജമാസകേ ഗഹേത്വാ ചങ്കോടകം പൂരേത്വാ ആദായ ബുദ്ധപമുഖസ്സ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ഭത്തഗ്ഗം ഗന്ത്വാ ഠിതോ ഏവം ചിന്തേസി, നത്ഥി ദാനി ഓകാസം ഏകസ്സാപി ഭിക്ഖുനോ പത്തേ ഓകിരിതും, അദ്ധാഹം ഇമേ ആകാസേ വികിരിസ്സാമീതി അപ്പേവനാമ പതമാനാനം ഏകസ്സാപി ഭിക്ഖുനോ പത്തേ ഏകമ്പി പതേയ്യ, തം മേ ഭവിസ്സതി ദീഘരത്തം ഹിഭായ സുഖായാതി പസന്നമാനസോ ഉദ്ധം ഖിപി, ത തോ പതമാനാ തേ പരിവാരികദേവതാനഞ്ച ഭഗവതോ ആനുഭാവേനച ബഹി അപതിത്വാ ഭഗവന്തമാദിം കത്വാ സബ്ബേസം ഭിക്ഖൂനം പത്തേയേവ പതിംസു. അഥ സോ തം അച്ഛരിയം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ സിരസി അഞ്ജലിം പഗ്ഗയ്ഹ ഠിതോ ഏവം പത്ഥനമകാസി.

൧. ഇമിനാ മേ അധികാരേന, പസാദേന യതിസ്സരേ;

കാമഭോഗീനഹം അഗ്ഗോ, ഭവേയ്യം ജാതിജാതിയം.

൨. പഹരിത്വാ യദാ പാണിം, ഓലോകേമി നഭോതലം;

സത്തരതനസമ്പന്നം, വസ്സം വസ്സതു സബ്ബദാതി.

സോ തതോ പട്ഠായ ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ മഹന്തം ദിബ്ബസമ്പത്തിം അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ഭദ്ദകപ്പേ ആദിമ്ഹി മഹാസമ്മതോ നാമ രാജാ അഹോസി. തസ്സ പുത്തോ രോജോ നാമ. തസ്സ പുത്തോ വരരോജോ നാമ, തസ്സ പുത്തോ കല്യാണോ നാമ, തസ്സ പുത്തോ വരകല്യാണോ നാമ. വരകല്യാണസ്സ പുത്തോ ഉപോസഥോ നാമ. ഉപോസഥസ്സ പുത്തോ മന്ധാതാ നാമ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. സോ സത്തഹി രതനേഹി ചതൂഹി ച ഇദ്ധീഹി സമന്നാഗതോ ചക്കവത്തിരജ്ജം കാരേസി, തസ്സ വാമഹത്ഥം സമ്മിഞ്ജിത്വാ ദക്ഖിണഹത്ഥേന അപ്പോട്ഠിതേ ആകാസതോ ദിബ്ബമേഘാ വിയ ജണ്ണുപ്പമാണം സത്തരതനവസ്സം വസ്സതി. ഏവരൂപോ അച്ഛരിയോ അഹോസി. സോ ചതുരാസീതിവസ്സസഹസ്സാനി കുമാരകീളം കീളി. ചതുരാസീതിവസ്സസഹസ്സാനി ഓപരജ്ജം കാരേസി. ചതുരാസീതിവസ്സസഹസ്സാനി ചക്കവത്തിരജ്ജം കാരേസി, ആയു പനസ്സ അസങ്ഖ്യേയ്യം അഹോസി. സോ ഏകദിവസം കാമതണ്ഹം പൂരേതും അസക്കോന്തോ ഉക്കണ്ഠിതാകാരം ദസ്സേസി, അമച്ചാ ദേവ കിന്നഖോ ഉക്കണ്ഠാ സീതി പുച്ഛിംസു. സോ ഭണേ മയ്ഹം പുഞ്ഞകമ്മേ ഓലോകിയമാനേ ഇമം രജ്ജം നപ്പഹോതി, കതരന്നു ഖോ ഠാനം രമണീയന്തി. ദേവലോകോ മഹാരാജാതി. സോ ചക്കരതനം അബ്ഭുക്കിരിത്വാ പരിസായ സദ്ധിം ചാതുമഹാരാജികദേവലോകം അഗമാസി, അഥസ്സ ചത്താരോ മഹാരാജാനോ ദിബ്ബമാലഗന്ധ- ഹത്ഥാ ദേവഗണപരിവുതാ പച്ചുഗ്ഗമനം കത്വാ തം ആദായ ചാതുമഹാരാജികദേവലോകം ഗന്ത്വാ രജ്ജം അദംസു, തസ്സ പരിസായ പരിവുതസ്സ തസ്മിം രജ്ജം കരോന്തസ്സ ദീഘോ അദ്ധാ വീതിവത്തോ. സോ തത്ഥപി തണ്ഹം പൂരേതു മസക്കോന്തോ ഉക്കണ്ഠിതാ കാരം ദസ്സേസി. തതോ ചത്താരോ മഹാരാജാനോ കിന്നുഖോ മഹാരാജ ഉക്കണ്ഠിതോതി പുച്ഛിംസു. ഇമമ്ഹാ ദേവലോകാ കതരന്നു ഖോ ഠാനം രമണീയന്തി, ദേവ പരേസം ഉപട്ഠാകമനുസ്സസദിസാ മയം. താവതിംസദേവലോകോ ഇതോ സതഗുണേന രമണീയോതി. മന്ധാതാ ചക്കരതനം അബ്ഭുക്കിരിത്വാ അത്തനോ പരിസപരിവുതോ താവതിംസാഭിമുഖോ പായാസി, അഥസ്സ സക്കോ ദേവരാജാ ദിബ്ബമാലഗന്ധഹത്ഥോ ദേവഗണപരിവുതോ പച്ചുഗ്ഗമനം കത്വാ തം ഹത്ഥേ ഗഹേത്വാ ഇതോ ഏഹി മഹാരാജാതി ആഹ. തതോ രഞ്ഞോ ദേവഗണപരിവുതസ്സ ഗമനകാലേ പരിണായകരതനം ചക്കരതനം ആദായ സദ്ധിംപരിസായ മനുസ്സപഥം ഓതരിത്വാ അത്തനോ ഘരം പാവിസി. സക്കോ മന്ധാതും സക്കഭവനം നേത്വാ ദേവതാ ദ്വേ കോട്ഠാസേ കത്വാ അത്തനോ രജ്ജം മജ്ഝേ ഭിന്ദിത്വാ അദാസി. തതോ പട്ഠായ ദ്വേപി രാജനോ രജ്ജം കാരേസും. ഏവം കാലേ ഗച്ഛന്തേ സക്കോ സട്ഠിസതസഹസ്സാധികാനി തിസ്സോച വസ്സകോടിയോ ആയും ഖേപേത്വാ ചവി. അഞ്ഞോ സക്കോ നിബ്ബത്തി, സോപി തഥേവ ദേവരജ്ജം കാരേത്വാ ആയുക്ഖയേന ചവി, ഏതേനു പായേന ഛത്തിംസ സക്കാ ചവിംസു, മന്ധാതാ പന മനുസ്സപരിഹാരേന ദേവരജ്ജം കാരേസിയേവ, തസ്സേവം കാലേ ഗച്ഛന്തേ ഭീയ്യോസോ മത്തായ കാമതണ്ഹാ ഉപ്പജ്ജി, സോ കിമ്മേ ഉപഡ്ഢരജ്ജേന. സക്കം മാരേത്വാ ഏകരജ്ജം കരിസ്സാമീതി ചിന്തേസി. സക്കം പന മാരേതും ന സക്കാ, കാമതണ്ഹാ പനേസാ വിപത്തിമൂലാ. തഥാഹി.

൩. വരമത്ര സുഖന്ത്യത്ര, അത്രിച്ഛാവിഹതോ നരോ;

ഇധവാ പരത്ഥവാ കിഞ്ചി, ന സാതം വിന്ദതേ സദാ.

൪. തണ്ഹായ ജായതേ സോകോ,

തണ്ഹായ ജായതേ ഭയം;

തണ്ഹായ വിപ്പമുത്തസ്സ,

നത്ഥി സോകോ കുതോ ഭയം.

൫. തണ്ഹാദാസോ നരോ ഏത്ഥ, രാജചോരാദിസമ്ഭവം;

ഹത്തച്ഛേദാദികം ദുക്ഖം, പാപുണാതി വിഹഞ്ഞതി.

൬. യേന ലോഭേന ജാതേന, സദാ ജീയന്തി പാണിനോ;

ഖേത്തം വത്ഥും ഹിരഞ്ഞംച, ഗവാസ്സം ദാസപോരിസം;

സബ്ബത്ഥാമേന സോ ലോഭോ, പഹാതബ്ബോവ വിഞ്ഞുനാതി.

തതോ അത്രിച്ഛാവിഹതസ്സ തസ്സ ആയുസങ്ഖാരോ പരിഹായി, ജരാ സരീരം പഹരി, മനുസ്സസരീരഞ്ഹി നാമ ന ദേവലോകേഭിജ്ജതി, തഥ സോ ദേവലോകാ ഭസ്സിത്വാ ബന്ധുമതീനഗരുയ്യാനം പാവിസി, ഉയ്യാനപാലോ തസ്സ ആഗതഭാവം രാജകുലം നിവേദേസി. രാജാ രാജകുലാ ആഗന്ത്വാ ഉയ്യാനേയേവ ആസനം പഞ്ഞാപേസി. തതോ മന്ധാതാ ഉയ്യാനേ പഞ്ഞത്തവരാസനേ നിപന്നോ അനുട്ഠാനസേയ്യം കപ്പേസി. തതോ അമച്ചാ ദേവ തുമ്ഹാകം പരതോ കിന്നു കഥേസാമാതി പുച്ഛിംസു, മമ പരതോ തുമ്ഹേ ഇമം സാസനം മഹാജനസ്സ കഥേയ്യാഥ, മന്ധാതുമഹാരാജാ ദ്വിസഹസ്സദീപപരിവാരേസു ചതൂസു മഹാദീപേസു ചക്കവത്തിരജ്ജം കാരേത്വാ ചാതുമഹാരാജികേസു രജ്ജം കാരേത്വാ ഛത്തിംസസക്കാനം ആയുപരിമാണേന ദേവലോകേ രജ്ജം കാരേത്വാ കാലമകാസീതി. സോ ഏവം വത്വാ കാലംകത്വാ യഥാകമ്മം ഗതോതി ഇമമത്ഥം പകാസേതും ഭഗവാ ചതുമഹാപരിസമജ്ഝേ ഇമാ ഗാഥായോ ആഹ.

൭. യാവതാ ചന്ദിമസുരിയാ, പരിഹരന്തി ദിസാ ഭന്തി വിരോചനാ;

സബ്ബേവ ദാസാ മന്ധാതാ, യേ പാണാ പഥവിനിസ്സിതാ.

൮. ന കഹാപണവസ്സേന, തിത്തി കാമേസു വിജ്ജതി;

അപ്പസ്സദാ ദുഖാ കാമാ, ഇതി വിഞ്ഞായ പണ്ഡിതോ.

൯. അപി ദിബ്ബേസു കാമേസു, രതിംസോ നാധിഗച്ഛതി;

തണ്ഹാക്ഖയരതോ ഹോതി, സമ്മാസമ്ബുദ്ധസാവകോതി.

തം സുത്വാ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസൂതി.

൧൦. ഇതി ഗതിനിയതാനം ബോധിയാ ഉത്തമാനം;

സകവസമുപനേത്വാ ദേതി ദുക്ഖാതിതണ്ഹാ;

അനിയതഗതികാനം കാ കഥാ മാദിസാനം;

ജഹഥ തമിതി മന്ത്വാ ഭോ ഭജവ്ഹോ തിവത്ഥുംതി.

മഹാമന്ധാതുവത്ഥും അട്ഠമം.