സളായതനവഗ്ഗസംയുത്തപാളി

അജ്ഝത്താനിച്ചസുത്ത, ബാഹിരസുത്ത

പുച്ഛാ – തേനാവുസോ ഭഗവതാ…പേ… സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന സളായതനവഗ്ഗസംയുത്തേ പഠമം അജ്ഝത്താനിച്ചസുത്തഞ്ച ചതുത്ഥം ബാഹിരാനിച്ചസുത്തഞ്ച കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ‘‘ചക്ഖും ഭിക്ഖവേ അനിച്ചം, യദനിച്ചം തം ദുക്ഖം, യം ദുക്ഖം തദനത്താ, യദനത്താ തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബ’’ന്തി ഏവമാദിനാച. ‘‘രൂപാ ഭിക്ഖവേ അനിച്ചാ. യദനിച്ചം തം ദുക്ഖം, യം ദുക്ഖം തദനത്താ, യദനത്താ തം നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’’തി ച ഏവമാദിനാ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

സബ്ബവഗ്ഗ

ആദിത്തസുത്ത

പുച്ഛാ – തത്ഥാവുസോ സബ്ബവഗ്ഗേ ഛട്ഠം ആദിത്തസുത്തം ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – ഗയായം ഭന്തേ ഗയാസീസേ പുരാണജടിലം ഭിക്ഖുസഹസ്സം ആരബ്ഭ ‘‘സബ്ബം ഭിക്ഖവേ ആദിത്തം, കിഞ്ച ഭിക്ഖവേ സബ്ബം ആദിത്തം. ചക്ഖു ഭിക്ഖവേ ആദിത്തം, രൂപാ ആദിത്താ, ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം ആദിത്തം, ചക്ഖുസമ്ഫസ്സോ ആദിത്തോ, യമ്പിദം ചക്ഖുസമ്ഫസ്സപച്ചയാ ഉപ്പജ്ജതി, വേദയിതം സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖംവാ, തമ്പി ആദിത്തം. കേന ആദിത്തം. രാഗഗ്ഗിനാ ദോസഗ്ഗിനാ മോഹഗ്ഗിനാ ആദിത്തം, ജാതിയാ ജരായ മരണേന സോകേഹി പരിദേവേഹി ദുക്ഖേഹി ദോമനസ്സേഹി ഉപായാസേഹി ആദിത്തന്തി വദാമീ’’തി ഏവമാദിനാ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

മിഗജാലവഗ്ഗ

പഠമ മിഗജാലസുത്ത

പുച്ഛാ – മിഗജാലവഗ്ഗേ ആവുസോ പഠമമിഗജാലസുത്തം ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ ആയസ്മന്തം മിഗജാലത്ഥേരം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. ആയസ്മാ ഭന്തേ മിഗജാലത്ഥേരോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച ‘‘ഏകവിഹാരീ ഏകവിഹാരീതി ഭന്തേ വുച്ചതി, കിത്താവതാനുഖോ ഭന്തേ ഏകവിഹാരീ ഹോതി, കിത്താവതാച പന സദുതിയവിഹാരീ ഹോതീ’’തി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ‘‘സന്തി ഖോ മിഗജാല ചക്ഖുവിഞ്ഞേയാ രൂപാ ഇട്ഠാ കന്താ മനാപാ പിയരൂപാ കാമൂപസംഹിതാ രജനീയാ, തഞ്ചേ ഭിക്ഖു അഭിനന്ദതി അഭിവദതി അജ്ഝോസായ തിട്ഠതി, തസ്സ തം അഭിനന്ദതോ അഭിവദതോ അജ്ഝോസായ തിട്ഠതോ ഉപ്പജ്ജതി നന്ദീ, നന്ദിയാ സതി സാരാഗോ ഹോതി, സാരാഗേ സതി സംയോഗോ ഹോതി, നന്ദിസംയോജനസംയുത്തോ ഖോ മിഗജാല ഭിക്ഖു സദുതിയവിഹാരീതി വുച്ചതീ’’തി ഏവമാദിനാ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

പഠമ ഛഫസ്സായതനസുത്ത

പുച്ഛാ – തത്ഥേവ നവമം സംഗീതം പഠമഛഫസ്സായതനസുത്തം ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – രാജഗഹേ ഭന്തേ സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ‘‘യോ ഹി കോചി വിക്ഖവേ ഭിക്ഖു ഛന്നം ഫസ്സായതനാനം സമുദയഞ്ച അത്ഥങ്ഗമഞ്ച അസ്സാദഞ്ച ആദീനവഞ്ച നിസ്സരണഞ്ച യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി, അവുസിതം തേന ബ്രഹ്മചരിയം, ആരകാ സോ ഇമസ്മാ ധമ്മവിനയാ’’തി ഏവമാദിനാ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

അഹം ഹി ഭന്തേ ഛന്നം ഫസ്സായതനാനം സമുദയഞ്ച അത്ഥങ്ഗമഞ്ച അസ്സാദഞ്ച ആദീനവഞ്ച നിസ്സരണഞ്ച യഥാഭൂതം നപ്പജാനാമി.

ചക്ഖും ഏതം മമ, ഏസോഹമസ്മി, ഏസോ മേ അത്താതി സമനുപസ്സസി.

നോ ഹേതം ഭന്തേ.

ഏത്ഥ ച തേ ഭിക്ഖു ചക്ഖു നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താതി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ സുദിട്ഠം ഭവിസ്സതി, ഏസേവന്തോ ദുക്ഖസ്സ.

ഗിലാനവഗ്ഗ

പഠമ ഗിലാനസുത്ത

പുച്ഛാ – ഗിലാനവഗ്ഗേ പനാവുസോ പഠമം ഗിലാനസുത്തം ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ അഞ്ഞതരം നവം ഭിക്ഖും ഗിലാനം ആബാധിതം ദുക്ഖിതം ബാള്ഹഗിലാനം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. അഞ്ഞതരോ ഭന്തേ ഭിക്ഖു ഗിലാനോ ആബാധികോ ദുക്ഖിതോ ബാള്ഹഗിലാനോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച ‘‘നഖ്വാഹം ഭന്തേ സീലവിസുദ്ധത്ഥം ഭഗവതാ ധമ്മം ദേസിതം ആജാനാമീ’’തി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം തം ഭിക്ഖും പടിപുച്ഛിത്വാ തസ്സ ച വചനം സാധുകാരം ദത്വാ ‘‘രാഗവിരാഗത്ഥോ ഹി ഭിക്ഖു മയാ ധമ്മോ ദേസിതോ, തം കിം മഞ്ഞസി ഭിക്ഖു, ചക്ഖു നിച്ചം വാ അനിച്ചം വാതി. അനിച്ചം ഭന്തേ. യം പനാനിച്ചം ദുക്ഖം വാ തം സുഖം വാതി, ദുക്ഖം ഭന്തേ’’തി ഏവമാദിനാ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

ന മേ ഭന്തേ ഖമനീയം.

സാധു ഖോ ത്വം ഭിക്ഖു രാഗവിരാഗത്ഥം മയാ ധമ്മം ദേസിതം ആജാനാസി,

ഛന്നവഗ്ഗ

പുണ്ണസുത്ത

പുച്ഛാ – ഛന്നവഗ്ഗേ പനാവുസോ പഞ്ചമം സംഗീതം പുണ്ണസുത്തം ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ ആയസ്മന്തം പുണ്ണത്ഥേരം ആരബ്ഭ ഭാസിതം, ആയസ്മാ ഭന്തേ പുണ്ണത്ഥേരോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച ‘‘സാധു മേ ഭന്തേ ഭഗവാ സംഖിത്തേന ധമ്മം ദേസേതു, യമഹം ഭഗവതോ ധമ്മം സുത്വാ ഏകോ വൂപകട്ഠോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരേയ്യ’’ന്തി. തസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ‘‘സന്തി ഖോ പുണ്ണ ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യാ രൂപാ ഇട്ഠാ കന്താ മനാപാ പിയരൂപാ കാമൂപസംഹിതാ രജനീയാ, തഞ്ചേ ഭിക്ഖു അഭിനന്ദതി അഭിവദതി അജ്ഝോസായ തിട്ഠതി, തസ്സ തം അഭിനന്ദതോ അഭിവദതോ അജ്ഝോസായ തിട്ഠതോ ഉപ്പജ്ജതി നന്ദീ, നന്ദീ സമുദയോ ദുക്ഖസമുദയോ പുണ്ണാതി വദാമീ’’തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

പുച്ഛാ – ഏവഞ്ചാവുസോ ഭഗവാ ആയസ്മതോ പുണ്ണത്ഥേരസ്സ സംഖിത്തേന ഓവാദം ദത്വാ കഥഞ്ച നം പടിപുച്ഛി, കഥഞ്ച സോ ഭഗവതോ ആരോചേസി, കഥഞ്ചസ്സായസ്മതോ പുണ്ണത്ഥേരസ്സ അഭിസമ്പരായോ അഹോസി.

വിസ്സജ്ജനാ – ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവാ ആയസ്മതോ പുണ്ണത്ഥേരസ്സ സംഖിത്തേന ഓവാദം ദത്വാ ‘‘ഇമിനാ ത്വം പുണ്ണ മയാ സംഖിത്തേന ഓവാദേന ഓവദിതോ കതമസ്മിം ജനപദേ വിഹരിസ്സസീ’’തി തം ആയസ്മന്തം പുണ്ണത്ഥേരം പടിപുച്ഛി. സോ ച ഭന്തേ ആയസ്മാ ‘‘അത്ഥി ഭന്തേ സുനാപരന്തോ നാമ ജനപദോ, തത്ഥാഹം വിഹരിസ്സാമീ’’തി ഏവമാദിനാ ഭഗവതോ ആരോചേസി. സോ ഹി ഭന്തേ ആയസ്മാ സുനാപരന്തേ ജനപദേ വസിത്വാ തേനേവ അന്തരവസ്സേന തിസ്സോ വിജ്ജാ സച്ഛാകാസി. തേനേവ അന്തരവസ്സേന പരിനിബ്ബായി. ഏവം ഖോ ഭന്തേ തസ്സ ആയസ്മതോ അഭിസമ്പരായോ അഹോസി.

സന്തി ഖോ തസ്സ ഭഗവതോ സാവകാ കായേന ച ജീവിതേന ച അട്ടീയമാനാ ഹരായമാനാ ജിഗുച്ഛമാനാ സത്ഥഹാരകം പരിയേസന്തി.

സക്ഖിസ്സസി ഖോ ത്വം പുണ്ണ ഇമിനാ ദമൂപസമേന സമന്നാഗതോ സുനാപരസന്തസ്മിം ജനപദേ വത്ഥും.

സളവഗ്ഗ

മാലുക്യപുത്തസുത്ത

പുച്ഛാ – തേനാവുസോ ഭഗവതാ…പേ… സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന സളവഗ്ഗേ ദുതിയം മാലുക്യപുത്തസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ ആയസ്മന്തം മാലുക്യപുത്തത്ഥേരം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. ആയസ്മാ ഭന്തേ മാലുക്യപുത്തത്ഥേരോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച ‘‘സാധു മേ ഭന്തേ ഭഗവാ സംഖിത്തേന ധമ്മം ദേസേതു, യമഹം ഭഗവതോ ധമ്മം സുത്വാ ഏകോ വൂപകട്ഠോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരേയ്യ’’ന്തി. തസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ‘‘ഏത്ഥ ദാനി മാലുക്യപുത്ത കിം ദഹരേ ഭിക്ഖൂ വക്ഖാമാതി’’ആദിനാ ഥേരം അപസാദേത്വാ ചേവ ഉസ്സാദേത്വാ ച ‘‘തം കിം മഞ്ഞസി മാലുക്യപുത്ത, യേ തേ ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യാ രൂപാ അദിട്ഠാ അദിട്ഠപുബ്ബാ, ന ച പസ്സസി, ന ച തേ ഹോതി പസ്സേയ്യന്തി, അത്ഥി തേ തത്ഥ ഛന്ദോ വാ രാഗോ വാ ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

പുച്ഛാ – ഇമസ്മിം ച ഖോ പനാവുസോ ഭഗവതാ ഓവാദേ സംഖിത്തേന ഭാസിതേ സോ ആയസ്മാ മാലുക്യപുത്തത്ഥേരോ ഭഗവന്തം കിം അവോച കഥഞ്ചസ്സ ഭഗവാ അനുഞ്ഞാസി. കീദിസോ ചസ്സായസ്മതോ മാലുക്യപുത്തത്ഥേരസ്സ ധമ്മാഭിസമയോ അഹോസി.

വിസ്സജ്ജനാ – ഇമസ്മിം ഖോ ഭന്തേ ഓവാദേ ഭഗവതാ സംഖിത്തേന ഭാസിതേ ആയസ്മാ മാലുക്യപുത്തത്ഥേരോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച ‘‘ഇമസ്സ ഖ്വാഹം ഭന്തേ ഭഗവതാ സംഖിത്തേന ഭാസിതസ്സ വിത്ഥാരേന അത്ഥം ആജാനാമി.

രൂപം ദിസ്വാ മുട്ഠാ, പിയം നിമിത്തം മനസി കരോതോ;

സാരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച അജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

തസ്സ വഡ്ഢന്തി വേദനാ, അനേകാ രൂപസമ്ഭവാ;

അഭിജ്ഝാ ച വിഹേസാ ച, ചിത്തമസ്സൂപഹഞ്ഞതി;

ഏവം ആചിനതോ ദുക്ഖം, ആരാ നിബ്ബാന വുച്ചതി;

പേയ്യാല

ന സോ രജ്ജതി ധമ്മേസു, ധമ്മം ഞത്വാ പടിസ്സതോ;

വിരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച നാജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

യഥാസ്സ ജാനതോ ധമ്മം, സേവതോ ചാപി വേദനം;

ഖീയതി നോപചീയതി, ഏവം സോ ചരതീ സതോ;

ഏവം അപചിനതോ ദുക്ഖം, സന്തികേ നിബ്ബാന വുച്ചതീതി.

ഇമസ്സ ഖ്വാഹം ഭന്തേ ഭഗവതാ സംഖിത്തേന ഭാസിതസ്സ ഏവം വിത്ഥാരേന അത്ഥം ആജാനാമീതി. ഭഗവാ ച ഭന്തേ ‘‘സാധു സാധു മാലുക്യപുത്ത, സാധു ഖോ ത്വം മാലുക്യപുത്ത മയാ സംഖിത്തേന ഭാസിതസ്സ വിത്ഥാരേന അത്ഥം ആജാനാസീ’’തി സാധുകാരം ദത്വാ–

‘‘രൂപം ദിസ്വാ സതി മുട്ഠോ, പിയം നിമിത്തം മനസി കരോതോ;

സാരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച അജ്ഝോസ തിട്ഠതീ’’തി–

ആദിനാ

ഥേരസ്സ വചനം സമനുഞ്ഞാസി. സോ ച ഭന്തേ ആയസ്മാ മാലുക്യപുത്തത്ഥേരോ ഏകോ വൂപകട്ഠോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരന്തോ നചിരസ്സേവ യസ്സത്ഥായ കുലപുത്താ സമ്മദേവ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജന്തി, തദനുത്തരം ബ്രഹ്മചരിയപരിയോസാനം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹാസി, ‘‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’’തി അബ്ഭഞ്ഞാസി. അഞ്ഞതരോച പനായസ്മാ മാലുക്യപുത്തോ അരഹതം അഹോസി. ഏവം ഖോ ഭന്തേ തസ്സ ആയസ്മതോ അഭിസമ്പരായോ അഹോസി.

രൂപം ദിസ്വാ സതി മുട്ഠാ, പിയം നിമിത്തം മനസി കരോതോ;

സാരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച അജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

പമാദവിഹാരീസുത്ത

പുച്ഛാ – തത്ഥേവ ആവുസോ ചതുത്ഥം പമാദവിഹാരീസുത്തം ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ‘‘പമാദവിഹാരിഞ്ച വോ ഭിക്ഖവേ ദേസേസ്സാമി അപ്പമാദവിഹാരിഞ്ച, തം സുണാഥ. കഥഞ്ച ഭിക്ഖവേ പമാദവിഹാരീ ഹോതി. ചക്ഖുന്ദ്രിയം അസംവുതസ്സ ഭിക്ഖവേ വിഹരതോ ചിത്തം ബ്യാസിഞ്ചതി ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യേസു രൂപേസു, തസ്സ ബ്യാസിത്തചിത്തസ്സ പാമോജ്ജം ന ഹോതി, പാമോജ്ജേ അസതി പീതി ന ഹോതി, പീതിയാ പസ്സദ്ധി ന ഹോതി, പസ്സദ്ധിയാ അസതി ദുക്ഖം ഹോതി, ദുക്ഖിനോ ചിത്തം ന സമാധിയതി, അസമാഹി തേ ചിത്തേ ധമ്മാ ന പാതുഭവന്തി, ധമ്മാനം അപാതുഭാവാ പമാദവിഹാരീത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛതീ’’തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

ലോകകാമഗുണവഗ്ഗ

രാഹുലോവാദസുത്ത

പുച്ഛാ – ലോകകാമഗുണവഗ്ഗേ ആവുസോ അട്ഠമം രാഹുലോവാദസുത്തം ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയംയേവ ഭന്തേ ആയസ്മന്തം രാഹുലം ആരബ്ഭ ‘‘തം കിം മഞ്ഞസി രാഹുല, ചക്ഖു നിച്ചം വാ അനിച്ചം വാതി. അനിച്ചം ഭന്തേ. യം പനാനിച്ചം, ദുക്ഖം വാ തം സുഖംവാതി. ദുക്ഖം ഭന്തേ. യം പനാനിച്ചം ദുക്ഖം വിപരിണാമധമ്മം കല്ലം നു തം സമനുപസ്സിതും ‘ഏതം മമ, ഏസോഹമസ്മി, ഏസോ മേ അത്താ’തി. നോ ഹേതം ഭന്തേ’’തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

യംനൂനാഹം രാഹുലം ഉത്തരിം ആസവാനം ഖയേ വിനേയ്യം.

ഗണ്ഹാഹി രാഹുല നിസീദനം.

ഗഹപതിവഗ്ഗ

ഭാരദ്വാജസുത്ത

പുച്ഛാ – ഗഹപതിവഗ്ഗേ ആവുസോ പോരാണകേഹി ധമ്മസംഗാഹകമഹാഥേരേഹി ചതുത്ഥം സംഗീതം ഭാരദ്വാജസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കേന കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – കോസമ്ബിയം ഭന്തേ രാജാനം ഉദേനം ആരബ്ഭ ആയസ്മതാ പിണ്ഡോലഭാരദ്വാജത്ഥേരേന ഭാസിതം. രാജാ ഭന്തേ ഉദേനോ ആയസ്മന്തം പിണ്ഡോലഭാരദ്വാജം ഏതദവോച ‘‘കോ നു ഖോ ഭോ ഭാരദ്വാജ ഹേതു കോ പച്ചയോ, യേനിമേ ദഹരാ ഭിക്ഖൂ സുസൂ കാളകേസാ ഭദ്രേന യോബ്ബനേന സമന്നാഗതാ പഠമേന വയസാ അനികീളിതാവിനോ കാമേസു യാവജീവം പരിപുണ്ണം പരിസുദ്ധം ബ്രഹ്മചരിയം ചരന്തി, അദ്ധാനഞ്ച ആപാദേന്തീ’’തി. തസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ‘‘വുത്തം ഖോ

ഏതം മഹാരാജ തേന ഭഗവതാ ജാനതാ പസ്സതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന ഏഥ തുമ്ഹേ ഭിക്ഖവേ മാതുമത്തീസു മാതുചിത്തം ഉപട്ഠപേഥ. ഭഗനിമത്തീസു ഭഗിനിചിത്തം ഉപട്ഠപേഥ, ധീതുമത്തീസു ധീതുചിത്തം ഉപട്ഠപേഥാ’’തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ആയസ്മതാ പിണ്ഡോല ഭാരദ്വാജത്ഥേരേന ഭാസിതം.

വേരഹച്ചാനിസുത്ത

പുച്ഛാ – തത്ഥേവ ആവുസോ പോരാണകേഹി ധമ്മസംഗാഹകമഹാഥേരേഹി ദസമം സംഗീതം വേരഹച്ചാനിസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കേന കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – കാമണ്ഡായം ഭന്തേ വേരഹച്ചാനിഗോത്തം ബ്രാഹ്മണിം ആരബ്ഭ ആയസ്മതാ ഉദായിത്ഥേരേന ഭാസിതം. വേരഹച്ചാനീഗോത്താ ഭന്തേ ബ്രാഹ്മണീ ആയസ്മന്തം ഉദായിത്ഥേരം ഏതദവോച ‘‘കിസ്മിം നു ഖോ ഭന്തേ സതി അരഹന്തോ സുഖദുക്ഖം പഞ്ഞപേന്തി, കിസ്മിം അസതി അരഹന്തോ സുഖദുക്ഖം ന പഞ്ഞപേന്തീ’’തി. തസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ‘‘ചക്ഖുസ്മിം ഖോ ഭഗിനി സതി അരഹന്തോ സുഖദുക്ഖം പഞ്ഞപേന്തി, ചക്ഖുസ്മിം അസതി അരഹന്തോ സുഖദുക്ഖം ന പഞ്ഞപേന്തീ’’തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ആയസ്മതാ ഉദായിത്ഥേരേന ഭാസിതം.

ദേവദഹവഗ്ഗ

ഖണസുത്ത

പുച്ഛാ – ദേവദഹവഗ്ഗേ ആവുസോ ഖണസുത്തം ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സക്കേസു ഭന്തേ ദേവദഹേ നാമ സക്യാനം നിഗമേ സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ‘‘ലാഭാ വോ ഭിക്ഖവേ, സുലദ്ധം വോ ഭിക്ഖവേ, ഖണോ വോ പടിലദ്ധോ ബ്രഹ്മചരിയവാസായാ’’തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

സമുദ്ദവഗ്ഗ

ബാളിസികോപമസുത്ത

പുച്ഛാ – സമുദ്ദവഗ്ഗേ പനാവുസോ തതിയം ബാളിസികോപമസുത്തം ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – രാജഗഹേ ഭന്തേ ജീവകമ്ബവനേ സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ‘‘സേയ്യഥാപി ഭിക്ഖവേ ബാളിസികോ ആമിസഗതബളിസം ഗമ്ഭീരേ ഉദകരഹദേ പക്ഖിപേയ്യാ’’തി ഏവമാദിനാ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

ആദിത്തപരിയായസുത്ത

പുച്ഛാ – സളായതനവഗ്ഗസംയുത്തേ സമുദ്ദവഗ്ഗേ പനാവുസോ പോരാണകേഹി ധമ്മസംഗാഹകമഹാഥേരേഹി സംഗീതം അട്ഠമം ആദിത്തപരിയായസുത്തം ഭഗവതാ കം ആരബ്ഭ കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സമ്ബഹുലേ ഭന്തേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ‘‘ആദിത്തപരിയായം വോ ഭിക്ഖവേ ധമ്മപരിയായം ദേസേസ്സാമി, തം സുണാഥ. കതമോ ച ഭിക്ഖവേ ആദിത്തപരിയായോ ധമ്മപരിയായോ. വരം ഭിക്ഖവേ തത്തായ അയോസലാകായ ആദിത്തായ സമ്പജ്ജലിതായ സജോതിഭൂതായ ചക്ഖുന്ദ്രിയം സമ്പലിമട്ഠം, നത്വേവ ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യേസു രൂപേസു അനുബ്യഞ്ജനസോ നിമിത്തഗ്ഗാഹോ’’തിആദിനാ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

ആസീവിസവഗ്ഗ

പഠമദാരുക്ഖന്ധോപമസുത്ത

പുച്ഛാ – ആസീവിസവഗ്ഗേ ആവുസോ പോരാണകേഹി ധമ്മസംഗാഹകമഹാഥേരേഹി ചതുത്ഥം സംഗീതം പഠമദാരുക്ഖന്ധോപമസുത്തം ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – കോസമ്ബിയം ഭന്തേ ഗങ്ഗായ നദിയാ തീരേ സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ‘‘പസ്സഥ നോ തുമ്ഹേ ഭിക്ഖവേ അമ്ഹം മഹന്തം ദാരുക്ഖന്ധം ഗങ്ഗായ നദിയാ സോതേന വുയ്ഹമാന’’ന്തി ഏവമാദിനാ ഭഗവതാ ഭാസിതാ.

ഉപചാരവചനം

പുച്ഛാ – കഥഞ്ചാവുസോ തത്ഥ ഭഗവതാ ഓരിമതീരാദീനം ഉപചാരവചനാനം അത്ഥോ വിത്ഥാരേന വിഭജിത്വാ പകാസിതോ.

വിസ്സജ്ജനാ – ഓരിമം തീരന്തി ഖോ ഭിക്ഖു ഛന്നേതം അജ്ഝത്തികാനം ആയതനാനം അധിവചനം. പാരിമം തീരന്തി ഖോ ഭിക്ഖു ഛന്നേതം ബാഹിരാനം ആയതനാനം അധിവചനം. മജ്ഝേ സംസീദോതി ഖോ ഭിക്ഖു നന്ദിരാഗസ്സേതം അധിവചനം. ഥലേ ഉസ്സാദോതി ഖോ ഭിക്ഖു അസ്മിമാനസ്സേതം അധിവചനന്തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ തത്ഥ ഓരിമതീരാദീനം ഉപചാരവചനാനം അത്ഥോ വിത്ഥാരേന വിഭജിത്വാ പകാസിതോ.

പുച്ഛാ – ഇമസ്മിം ഖോ പന ആവുസോ സുത്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതേ വിസേസതോ കസ്സ കീദിസോ അത്ഥോ കഥഞ്ച പടിലദ്ധോ.

വിസ്സജ്ജനാ – ഇമസ്മിം ഭന്തേ സുത്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതേ വിസേസതോ നന്ദസ്സ ഗോപാലകസ്സ പബ്ബജ്ജാ ച ഉപസമ്പദാ ച യാവ അരഹത്താച വിസേസതോ അത്ഥോ അധിഗതോ.

ലഭേയ്യാഹം ഭന്തേ ഭഗവതോ സന്തികേ പബ്ബജ്ജം, ലഭേയ്യം ഉപസമ്പദം.

തേന ഹി ത്വം നന്ദ സാമികാനം ഗാവോ നിയ്യാതേഹി.

ഗമിസ്സന്തി ഭന്തേ ഗാവോ വച്ഛഗിദ്ധിനിയോ.

കിംസുകോപമസുത്ത

പുച്ഛാ – തത്ഥേവ ആവുസോ പോരാണകേഹി ധമ്മസംഗാഹകമഹാഥേരേഹി അട്ഠമം സംഗീതം കിംസുകോപമസുത്തം ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സക്കേസു ഭന്തേ കപിലവത്ഥുസ്മിം നിഗ്രോധാരാമേ അഞ്ഞതരം കാരകം ഭിക്ഖും ആരബ്ഭ ഭാസിതം. അഞ്ഞതരോ ഭന്തേ കാരകോ ഭിക്ഖു ചത്താരോ ഖാണാസവേ ഭിക്ഖൂ ഞാണദസ്സനവിസുദ്ധം പുച്ഛിത്വാ അസന്തുട്ഠോ തേസം ഭിക്ഖൂനം പഞ്ഹാവേയ്യാകരണേന യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി. ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച ‘‘കിത്താവതാ നു ഖോ ഭന്തേ ഭിക്ഖുനോ ദസ്സനം സുവിസുദ്ധം ഹോതീ’’തി. തസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ‘‘സേയ്യഥാപി ഭിക്ഖു പുരിസസ്സ കിംസുകോ അദിട്ഠപുബ്ബോ അസ്സ, സോ യേനഞ്ഞതരോ പുരിസോ കിംസുകസ്സ ദസ്സാവീ തേനുപസങ്കമേയ്യാ’’തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

ഛപ്പാണകോപമസുത്ത

പുച്ഛാ – തത്ഥേവ ആവുസോ പോരാണകേഹി ധമ്മസംഗാഹകമഹാഥേരേഹി ദസമം സംഗീതം ഛപ്പാണകോപമസുത്തം ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സക്കേസുയേവ ഭന്തേ സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ പുരിസോ അരുഗത്തോ പക്കഗത്തോ സരവനം പവിസേയ്യാ’തി ഏവമാദിനാ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

പുച്ഛാ – കഥഞ്ചാവുസോ തത്ഥ ഭഗവതാ അസംവരോ വിത്ഥാരേന വിഭജിത്വാ ദേസിതോ.

വിസ്സജ്ജനാ – കഥഞ്ച ഭിക്ഖവേ അസംവരോ ഹോതി, ഇധ ഭിക്ഖവേ ഭിക്ഖു ചക്ഖുനാ രൂപം ദിസ്വാ പിയരൂപേ രൂപേ അധിമുച്ചതി, അപ്പിയരൂപേ രൂപേ ബ്യാപജ്ജതി, അനുപട്ഠിതകായസ്സതി ച വിഹരതി പരിത്തചേതസോ. തഞ്ച ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി, യത്ഥസ്സ തേ ഉപ്പന്നാ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ അപരിസേസാ നിരുജ്ഝന്തീതി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ തത്ഥ അസംവരോ വിത്ഥാരേന വിഭജിത്വാ ദേസിതോ.

പുച്ഛാ – കഥഞ്ചാവുസോ തത്ഥ ഭഗവതാ സംവരോ വിഭജിത്വാ വിത്ഥാരേന ദേസിതോ.

വിസ്സജ്ജനാ – കഥഞ്ച ഭിക്ഖവേ സംവരോ ഹോതി, ഇധ ഭിക്ഖവേ ഭിക്ഖു ചക്ഖുനാ രൂപം ദിസ്വാ പിയരൂപേ രൂപേ നാധിമുച്ചതി, അപ്പിയരൂപേ രൂപേ ന ബ്യാപജ്ജതീതി, ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ തത്ഥ സംവരോ വിഭജിത്വാ വിത്ഥാരേന ദേസിതോ.

വേദനാസംയുത്ത

ദട്ഠബ്ബസുത്ത

പുച്ഛാ – തേനാവുസോ ഭഗവതാ…പേ… സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന വേദനാസംയുത്തേ പഞ്ചമം ദട്ഠബ്ബസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സക്കേസു ഭന്തേ കപിലവത്ഥുസ്മിം നിഗ്രോധാരാമേ സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ‘‘തിസ്സോ ഇമാ ഭിക്ഖവേ വേദനാ. കതമാ തിസ്സോ, സുഖാ വേദനാ ദുക്ഖാവേദനാ അദുക്ഖമസുഖാ വേദനാ. സുഖാ ഭിക്ഖവേ വേദനാ ദുക്ഖതോ ദട്ഠബ്ബാ, ദുക്ഖാ വേദനാ സല്ലതോ ദട്ഠബ്ബാ, അദുക്ഖമസുഖാ വേദനാ അനിച്ചതോ ദട്ഠബ്ബാ’’തി ഏവമാദിനാ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

സുഖാ ഭിക്ഖവേ വേദനാ ദുക്ഖതോ ദട്ഠബ്ബാ.

യോ സുഖം ദുക്ഖതോ അദ്ദസ, ദുക്ഖമദ്ദക്ഖി സല്ലതോ;

അദുക്ഖമസുഖം സന്തം, അദ്ദക്ഖിനം അനിച്ചതോ.

സ വേ സമ്മദ്ദസോ ഭിക്ഖു, പരിജാനാതി വേദനാ;

സോ വേദനാ പരിഞ്ഞായ, ദിട്ഠേ ധമ്മേ അനാസവോ;

കായസ്സ ഭേദാ ധമ്മട്ഠോ, സങ്ഖ്യം നോപേതി വേദഗൂ.

സല്ലസുത്ത

പുച്ഛാ – തത്ഥേവ ആവുസോ ഛട്ഠം സല്ലസുത്തം ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സക്കേസു ഭന്തേ കപിലവത്ഥുസ്മിം നിഗ്രോധാരാമേ സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ‘‘അസ്സുതവാ ഭിക്ഖവേ പുഥുജ്ജനോ സുഖമ്പി വേദനം വേദയതി, ദുക്ഖമ്പി വേദനം വേദയതി, അദുക്ഖമസുഖമ്പി വേദനം വേദയതി. സുതവാ ഭിക്ഖവേ അരിയസാവകോ സുഖമ്പി വേദനം വേദയതി, ദുക്ഖമ്പി വേദനം വേദയതി, അദുക്ഖമസുഖമ്പി വേദനം വേദയതി. തത്ര ഭിക്ഖവേ കോ വിസേസോ, കോ അധിപ്പയാസോ, കിം നാനാകരണം സുതവതോ അരിയഭാവകസ്സ അസ്സുതവതാ പുഥുജ്ജനേനാ’’തി ഏവമാദിനാ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

ജമ്ബുഖാദകസംയുത്ത

നിബ്ബാനപഞ്ഹാസുത്ത

പുച്ഛാ – ജമ്ബുഖാദകസംയുത്തേ ആവുസോ പഠമം നിബ്ബാനപഞ്ഹാസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കേന കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – മഗധേസു ഭന്തേ നാലകഗാമകേ ജമ്ബുഖാദകം പരിബ്ബാജകം ആരബ്ഭ ആയസ്മതാ സാരിപുത്തത്ഥേരേന ധമ്മസേനാപതിനാ ഭാസിതം. ജമ്ബുഖാദകോ ഭന്തേ പരിബ്ബാജകോ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഏതദവോച ‘‘നിബ്ബാനം നിബ്ബാനന്തി ആവുസോ സാരിപുത്ത വുച്ചതി, കതമം നുഖോ ആവുസോ നിബ്ബാന’’ന്തി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ‘‘യോ ഖോ ആവുസോ രാഗക്ഖയോ ദോസക്ഖയോ മോഹക്ഖയോ, ഇദം വുച്ചതി നിബ്ബാന’’ന്തി ഏവമാദിനാ ആയസ്മതാ സാരിപുത്തത്ഥേരേന ധമ്മസേനാപതിനാ ഭാസിതം.

ധമ്മവാദീപഞ്ഹാസുത്ത

പുച്ഛാ – തത്ഥേവ ആവുസോ പോരാണകേഹി ധമ്മസംഗാഹകമഹാഥേരേഹി തതിയം സംഗീതം ധമ്മവാദീപഞ്ഹാസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കേന കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – മഗധേസുയേവ ഭന്തേ നാലകഗാമേ ജമ്ബുഖാദകം പരിബ്ബാജകം ആരബ്ഭ ആയസ്മതാ സാരിപുത്തത്ഥേരേന ധമ്മസേനാപതിനാ ഭാസിതം. ജമ്ബുഖാദകോ ഭന്തേ പരിബ്ബാജകോ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഏതദവോച ‘‘കേ നു ഖോ ആവുസോ സാരിപുത്ത ലോകേ ധമ്മവാദിനോ, കേ ലോകേ സുപ്പടിപന്നാ, കേ ലോകേ സുഗതാ’’തി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ‘‘യേ ഖോ ആവുസോ രാഗപ്പഹാനായ ധമ്മം ദേസേന്തി, ദോസപ്പഹാനായ ധമ്മം ദേസേന്തി, മോഹപ്പഹാനായ ധമ്മം ദേസേന്തി. തേ ലോകേ ധമ്മവാദിനോ’’തി ഏവമാദിനാ ആയസ്മതാ സാരിപുത്തത്ഥേരേന ധമ്മസേനാപതിനാ ഭാസിതം.

കേ ലോകേ സുപ്പടിപന്നാ.

കേ ലോകേ സുഗതാ.

ദുക്കരപഞ്ഹാസുത്ത

പുച്ഛാ – തത്ഥേവ പോരാണകേഹി ധമ്മസംഗാഹക മഹാഥേരേഹി പരിയോസാനസുത്തഭാവേന സംഗീതം ദുക്കരപഞ്ഹാസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കേന കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – മഗധേസുയേവ നാലകഗാമേ ജമ്ബുഖാദകം പരിബ്ബാജകം ആരബ്ഭ ആയസ്മതാ സാരിപുത്തത്ഥേരേന ധമ്മസേനാപതിനാ ഭാസിതം. ജമ്ബുഖാദകോ ഭന്തേ പരിബ്ബാജകോ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഏതദവോച ‘‘കിം നു ഖോ ആവുസോ സാരിപുത്ത ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ ദുക്കര’’ന്തി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ‘‘പബ്ബജ്ജാ ഖോ ആവുസോ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ ദുക്കരാ’’തി ഏവമാദിനാ ആയസ്മതാ സാരിപുത്തത്ഥേരേന ധമ്മസേനാപതിനാ ഭാസിതം.

മോഗ്ഗല്ലാനസംയുത്ത

സക്കസുത്ത

പുച്ഛാ – മോഗ്ഗല്ലാനസംയുത്തേ ആവുസോ ദസമം സംഗീതം സക്കസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കേന കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – ദേവേസു ഭന്തേ താവതിംസേസു സക്കം ദേവാനമിന്ദം ആരബ്ഭ ‘‘സാധു ഖോ ദേവാനമിന്ദ ബുദ്ധസരണഗമനം ഹോതി, ബുദ്ധസരണഗമനഹേതു ഖോ ദേവാനമിന്ദ ഏവമിധേകച്ചേ സത്താ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജന്തീ’’തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ആയസ്മതാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനത്ഥേരേന ഭാസിതം.

ചിത്തസംയുത്ത

നിഗണ്ഠനാടപുത്തസുത്ത

പുച്ഛാ – ചിത്തസംയുത്തേ ആവുസോ പോരാണകേഹി ധമ്മസംഗാഹകമഹാഥേരേഹി അട്ഠമം സംഗീതം നിഗണ്ഠനാടപുത്തസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കേന കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – മച്ഛികാസണ്ഡേ ഭന്തേ നിഗണ്ഠം നാടപുത്തം ആരബ്ഭ ചിത്തേന ഗഹപതിനാ ഭാസിതം. നിഗണ്ഠോ ഭന്തേ നാടപുത്തോ ചിത്തം ഗഹപതിം ഏതദവോച ‘‘സദ്ദഹസി ത്വം ഗഹപതി സമണസ്സ ഗോതമസ്സ അത്ഥി അവിതക്കോ അവിചാരോ സമാധി, അത്ഥി വിതക്കവിചാരാനം നിരോധോ’’തി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ‘‘ന ഖ്വാഹം ഏത്ഥ ഭന്തേ ഭഗവതോ സദ്ധായ ഗച്ഛാമി, അത്ഥി അവിതക്കോ അവിചാരോ സമാധി, അത്ഥി വിതക്കവിചാരാനം നിരോധോ’’തി ഏവമാദിനാ ചിത്തേന ഗഹപതിനാ ഭാസിതം.

ഇദം ഭവന്തോ പസ്സന്തു.

യാവ ഉജുകോ ചായം ചിത്തോ ഗഹപതി.

‘‘അഹം ഖോ ഭന്തേ യാവദേവ ആകങ്ഖാമി, വിവിച്ചേവ കാമേഹി വിവിച്ച അകുസലേഹി ധമ്മേഹി സവിതക്കം സവിചാരം വിവേകജം പീതിസുഖം പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരാമി’’ –

ഇദം ഭവന്തോ പസ്സന്തു.

അചേലകസ്സപസുത്ത

പുച്ഛാ – തത്ഥേവ ആവുസോ പോരാണകേഹി ധമ്മസംഗാഹകമഹാഥേരേഹി നവമം സംഗീതം അചേലകസ്സപസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കേന കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – തത്ഥേവ ഭന്തേ മച്ഛികാസണ്ഡേ അചേലം കസ്സപം ആരബ്ഭ ചിത്തേന ഗഹപതിനാ ഭാസിതം. അചേലോ ഭന്തേ കസ്സപോ ചിത്തം ഗഹപതിം ഏതദവോച ‘‘ഇമേഹി പന തേ ഗഹപതി തിംസമത്തേഹി വസ്സേഹി അത്ഥി കോചി ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മോ അലമരിയഞാണദസ്സനവിസേസോ അധിഗതോ ഫാസുവിഹാരോ’’തി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ‘‘ഗിഹിനോപി സിയാ ഭന്തേ അഹഞ്ഹി ഭന്തേ യാവദേവ ആകങ്ഖാമി, വിവിച്ചേവ കാമേഹി വിവിച്ച അകുസലേഹി ധമ്മേഹി സവിതക്കം സവിചാരം വിവേകജം പീതിസുഖം പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരാമീ’’തി ഏവമാദിനാ ചിത്തേന ഗഹപതിനാ ഭാസിതം.

ഗാമണിസംയുത്ത

ചണ്ഡസുത്ത

പുച്ഛാ – തേനാവുസോ ഭഗവതാ…പേ… സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന ഗാമണിസംയുത്തേ പഠമം ചണ്ഡസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.