നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ

സുത്തന്തപിടക

സംയുത്തനികായേ

സഗാഥാവഗ്ഗപാളി

സംഗായനസ്സ പുച്ഛാ വിസ്സജ്ജനാ

പുച്ഛാ – പഠമമഹാസംഗീതികാലേ ആവുസോ ധമ്മസംഗാഹകാ മഹാകസ്സപാദയോ മഹാഥേരവരാ പോരാണസംഗീതികാരാ പഠമം വിനയപിടകം സംഗായിത്വാ തദനന്തരം സുത്തന്തപിടകം സംഗായന്താ ദീഘനികായഞ്ച മജ്ഝിമനികായഞ്ച സംഗായിത്വാ തദനന്തരം കിംനാമ പാവചനം സംഗായിംസു.

വിസ്സജ്ജനാ – പഠമമഹാസംഗീതികാലേ ഭന്തേ ധമ്മസംഗാഹകാ മഹാകസ്സപാദയോ പോരാണഥേരവരാ പഠമം വിനയപിടകം സംഗായിത്വാ തദനന്തരം സുത്തന്തപിടകം സംഗായന്താ ദീഘനികായഞ്ച മജ്ഝിമനികായഞ്ച സംഗായിത്വാ തദനന്തരം സത്തഹി ച സുത്തസഹസ്സേഹി സത്തഹി ച സുത്തസതേഹി ദ്വാസട്ഠിയാ ച സുത്തേഹി പടിമണ്ഡിതം ഭാണവാരസതപരിമാണം സംയുത്തനികായം നാമ പാവചനം സംഗായിംസു.

പുച്ഛാ – സംയുത്തനികായേ ച ആവുസോ സഗാഥാവഗ്ഗോ നിദാനവഗ്ഗോ ഖന്ധവഗ്ഗോ സളായതനവഗ്ഗോ മഹാവഗ്ഗോതി പഞ്ചസംയുത്തപ്പകരണാനി, തേസു പഠമം കതരം സംയുത്തപ്പകരണം തേ സംഗായിംസു.

വിസ്സജ്ജനാ – പഞ്ചസു ഭന്തേ സംയുത്തപ്പകരണേസു പഠമം സഗാഥാവഗ്ഗസംയുത്തപ്പകരണം സംഗായിംസു.

പുച്ഛാ – സഗാഥാവഗ്ഗേപി ആവുസോ ദേവതാസംയുത്താദിവസേന ഏകാദസസംയുത്താനി, തേസു പഠമം കതരം സംയുത്തം തേ സംഗായിംസു.

വിസ്സജ്ജനാ – ഏകാദസസു ഭന്തേ സംയുത്തേസു പഠമം ദേവതാസംയുത്തം സംഗായിംസു.

പുച്ഛാ – ദേവതാസംയുത്തേപി ആവുസോ നളവഗ്ഗാദയോ അട്ഠ വഗ്ഗാ, ഓഘതരണസുത്താദീനി ച ഏകാസീതി സുത്താനി, തേസു പഠമം കതരം വഗ്ഗം കതരഞ്ച സുത്തം സഗായിംസു.

വിസ്സജ്ജനാ – അട്ഠസു ഭന്തേ വഗ്ഗേസു പഠമം നളവഗ്ഗം ഏകാസീതിയാ ച സുത്തേസു പഠമം ഓഘതരണസുത്തം സംഗായിംസു.

സാധു സാധു ആവുസോ, മയമ്പി ദാനി തതോയേവ പട്ഠായ സംഗീതിപുബ്ബങ്ഗമാനി പുച്ഛനവിസ്സജ്ജനകിച്ചാനി ആവഹിതും സമാരഭാര.

ദേവതാസംയുത്ത

ഓഘതരണസുത്ത

പുച്ഛാ – തേനാവുസോ ഭഗവതാ ജാനതാ പസ്സതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന ഓഘതരണസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ അഞ്ഞതരം ദേവതം ആരബ്ഭ ഭാസിതം, അഞ്ഞതരാ ഭന്തേ ദേവതാ അഭിക്കന്തായ രത്തിയാ അഭിക്കന്തവണ്ണാ കേവലകപ്പം ജേതവനം ഓഭാസേത്വാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി, ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച ‘‘കഥം നു ത്വം മാരിസ ഓഘമതരീ’’തി,

തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ‘‘അപതിട്ഠം ഖ്വാഹം ആവുസോ അനായൂഹം ഓഘമതരിം’’തി, ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

അച്ചേന്തിസുത്ത

പുച്ഛാ – അച്ചേന്തിസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ അഞ്ഞതരം ദേവതം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. അഞ്ഞതരാ ഭന്തേ ദേവതാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച–

‘‘അച്ചേന്തി കാലാ തരയന്തി രത്തിയോ,

വയോഗുണാ അനുപുബ്ബം ജഹന്തി,

ഏതം ഭയം മരണേ പേക്ഖമാനോ,

പുഞ്ഞാനി കയിരാഥ സുഖാവഹാനീ’’തി–

തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം –

‘‘അച്ചേന്തി കാലാ തരയന്തി രത്തിയോ,

വയോഗുണാ അനുപുബ്ബം ജഹന്തി,

ഏതം ഭയം മരണേ പേക്ഖമാനോ,

ലോകാമിസം പജഹേ സന്തിപേക്ഖോ’’തി –

ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

സത്തിസുത്ത

പുച്ഛാ – സത്തിസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ അഞ്ഞതരം ദേവതം ആരബ്ഭ ഭാസിതം, അഞ്ഞതരാ ഭന്തേ ദേവതാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച–

‘‘സത്തിയാ വിയ ഓമട്ഠോ, ഡയ്ഹമാനോവ മത്ഥകേ;

കാമരാഗപ്പഹാനായ, സതോ ഭിക്ഖു പരിബ്ബജേ’’തി–

തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം–

സത്തിയാ വിയ ഓമട്ഠോ ഡയ്ഹമാനോവ മത്ഥകേ;

സക്കായദിട്ഠിപ്പഹാനായ, സതോ ഭിക്ഖു പരിബ്ബജേതി;

ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

സത്തിയാ വിയ ഓമട്ഠോ, ഡയ്ഹമാനോവ മത്ഥകേ;

കാമരാഗപ്പഹാനായ, സതോ ഭിക്ഖു പരിബ്ബജേ –

സത്തിയാ വിയ ഓമട്ഠോ, ഡയ്ഹമാനോവ മത്ഥകേ,

സക്കായദിട്ഠിപ്പമാനായ, സതോ ഭിക്ഖു പരിബ്ബജേ –

ജടാസുത്ത

പുച്ഛാ – ജടാസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ അഞ്ഞതരം ദേവതം ആരബ്ഭ ഭാസിതം, അഞ്ഞതരാ ഭന്തേ ദേവതാ ഭവഗന്തം ഏതദവോച–

‘‘അന്തോ ജടാ ബഹിജടാ, ജടായ ജടിതാ പജാ;

തം തം ഗോതമ പുച്ഛാമി, കോ ഇമം വിജടയേ ജട’’ന്തി–

തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം –

സീലേ പതിട്ഠായ നരോ സപഞ്ഞോ, ചിത്തം പഞ്ഞഞ്ച ഭാവയം;

ആതാപീ നിപകോ ഭിക്ഖു, സോ ഇമം വിജടയേ ജടം.

യേസം രാഗോ ച ദോസോ ച, അവിജ്ജാ ച വിരാജിതാ;

ഖീണാസവാ അരഹന്തോ, തേസം വിജടിതാ ജടാതി;

ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

സീലേ പതിട്ഠായ നരോ സപഞ്ഞോ, ചിത്തം പഞ്ഞഞ്ച ഭാവയം;

ആതാപീ നിപകോ ഭിക്ഖു, സോ ഇമം വിജടയേ ജടം–

യേസം രാഗോ ച ദോസോ ച, അവിജ്ജാ ച വിരാജിതാ;

ഖീണാസവാ അരഹന്തോ, തേസം വിജടിതാ ജടാ–

യത്ഥ നാമഞ്ച രൂപഞ്ച, അസേസം ഉപരുജ്ഝതി;

പടിഘം രൂപസഞ്ഞാ ച, ഏത്ഥേസാ ഛിജ്ജതേ ജടാ.

അച്ഛരാസുത്ത

പുച്ഛാ – അച്ഛരാസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ അഞ്ഞതരം ദേവപുത്തം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. അഞ്ഞതരോ ഭന്തേ ദേവപുത്തോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച–

‘‘അച്ഛരാഗണസങ്ഘട്ഠം, പിസാച ഗണസേവിതം;

വനന്തം മോഹനം നാമ, കഥം യാത്രാ ഭവിസ്സതീ’’തി.

തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം–

‘‘ഉജുകോ നാമ സോ മഗ്ഗോ, അഭയാ നാമ സാ ദിസാ,

രഥോ അകൂജനോ നാമ, ധമ്മചക്കേഹി സംയുതോ.

ഹിരീ തസ്സ അപാലമ്ബോ, സത്യസ്സ പരിവാരണം;

ധമ്മാഹം സാരഥിം ബ്രൂമി, സമ്മാദിട്ഠി പുരേജവം.

യസ്സ ഏതാദിസം യാനം, ഇത്ഥിയാ പുരിസസ്സ വാ;

സ വേ ഏതേന യാനേന, നിബ്ബാനസ്സേവ സന്തികേ’’തി.

ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

അച്ഛരാഗണസങ്ഘുട്ഠം, പിസാചഗണസേവിതം;

വനന്തം മോഹനം നാമ, കഥം യാത്രാ ഭവിസ്സതി–

ജരാസുത്ത

പുച്ഛാ – ജരാസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ അഞ്ഞതരം ദേവതം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. അഞ്ഞതരാ ഭന്തേ ദേവതാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച–

‘‘കിം സു യാവ ജരാ സാധു, കിം സു സാധു പതിട്ഠിതം;

കിം സു നരാനം രതനം, കിം സു ചോരേഹി ദൂഹര’’ന്തി.

തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം–

‘‘സീലം യാവ ജരാ സാധു, സദ്ധാ സാധു പതിട്ഠിതാ;

പഞ്ഞാ നരാനം രതനം, പുഞ്ഞം ചോരേഹി ദൂഹര’’ന്തി.

ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

കിം സു യാവ ജരാ സാധു.

കിം സു സാധു പതിട്ഠിതം.

കിം സു നരാനം രതനം.

കിം സു ചോരേഹി ദൂഹരം.

ദേവപുത്തസംയുത്ത

സുബ്രഹ്മസുത്ത

പുച്ഛാ – തേനാവുസോ ഭഗവതാ ജാനതാ പസ്സതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന സുബ്രഹ്മസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കതഞ്ച ഭാസിതം. കീദിസോ ച തത്ഥ ധമ്മപടിഗ്ഗാഹകസ്സ ധമ്മസ്സവനാനിസംസോ അധിഗതോ.

വിസ്സജ്ജനാ – രാജഗഹേ ഭന്തേ സുബ്രഹ്മദേവപുത്തം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. സുബ്രഹ്മാ ഭന്തേ ദേവപുത്തോ മരണഭയഭീതോ ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോച–

‘‘നിച്ചം ഉത്രസ്തമിദം ചിത്തം, നിച്ചം ഉബ്ബിഗ്ഗമിദം മനോ;

അനുപ്പന്നേസു കിച്ഛേസു, അഥോ ഉപ്പതിതേസു ച;

സചേ അത്ഥി അനുത്രസ്തം, തം മേ അക്ഖാഹി പുച്ഛിതോ’’തി–

തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം.

‘‘നാഞ്ഞത്ര ബോജ്ജാ തപസാ, നാഞ്ഞത്രിന്ദ്രിയസംവരാ;

നാഞ്ഞത്ര സബ്ബനിസ്സഗ്ഗാ, സോത്ഥിം പസ്സാമി പാണിന’’ന്തി.

ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം. ദേസനാപരിയോസാനേ ച ഭന്തേ സുബ്രഹ്മസ്സ ദേവപുത്തസ്സ തസ്മിംയേവ ആസനേ വിരജം വീതമലം ധമ്മചക്ഖും ഉദപാദി, ‘‘യംകിഞ്ചി സമുദയധമ്മം, സബ്ബം തം നിരോധധമ്മ’’ന്തി.

നിച്ചം ഉത്രസ്തമിദം ചിത്തം, നിച്ചം ഉബ്ബിഗ്ഗമിദം മനോ;

അനുപ്പന്നേസു കിച്ഛേസു, അഥോ ഉപ്പതിതേസു ച;

സചേ അത്ഥി അനുത്രസ്ത, തം മേ അക്ഖാഹി പുച്ഛിതോ-ഹു–

നാഞ്ഞത്ര ബോജ്ജാ തപസാ, നാഞ്ഞത്രിന്ദ്രിയസംവരാ;

നാഞ്ഞത്ര സബ്ബനിസ്സഗ്ഗാ, സോത്ഥിം പസ്സാമി പാണിനം–

രോഹിതസ്സസുത്ത

പുച്ഛാ – രോഹിതസ്സസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ രോഹിതസ്സം ദേവപുത്തം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. രോഹിതസ്സോ ഭന്തേ ദേവപുത്തോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച ‘‘യത്ഥ നു ഖോ ഭന്തേ ന ജായതി ന ജീയതി ന മീയതി ന ചവതി ന ഉപപജ്ജതി, സക്കാ നു ഖോ സോ ഭന്തേ ഗമനേന ലോകസ്സ അന്തോ ഞാതും വാ ദട്ഠും വാ പാപുണിതും വാ’’തി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ‘‘യത്ഥ ഖോ ആവുസോ ന ജായതി ന ജീയതി ന മീയതി ന ചവതി ന ഉപപജ്ജതി, നാഹം തം ഗമനേന ലോകസ്സ അന്തം ഞാതേയ്യം അട്ഠേയ്യം പത്തേയ്യന്തി വദാമീ’’തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

കോസലസംയുത്ത

ദഹരസുത്ത

പുച്ഛാ – ദഹരസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ രാജാനം പസേനദിം കോസലം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. രാജാ ഭന്തേ പസേനദി കോസലോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി, ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ഭന്തേ രാജാ പസേനദി കോസലോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച ‘‘ഭവമ്പി നോ ഗോതമോ ‘അനുത്തരം സമ്മാസമ്ബോധിം അഭിസമ്ബുദ്ധോ’തി പടിജാനാതീ’’തി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ‘‘യഞ്ഹി തം മഹാരാജ സമ്മാ വദമാനോവദേയ്യ ‘അനുത്തരം സമ്മാസമ്ബോധിം അഭിസമ്ബുദ്ധോ’തി, മമേവ തം സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യാ’’തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

തസ്മാ ഹി പണ്ഡിതോ പോസോ, സമ്പസ്സം അത്ഥമത്തനോ;

ഭുജങ്ഗമം പാവകഞ്ച, ഖത്തിയഞ്ച യസസ്സിനം;

ഭിക്ഖുഞ്ച സീലസമ്പന്നം, സമ്മദേവ സമാചരേ–

അത്തരക്ഖിതസുത്ത

പുച്ഛാ – അത്തരക്ഖിതസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ രാജാനംയേവ പസേനദിം കോസലം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. രാജാ ഭന്തേ പസേനദി കോസലോ ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമിത്വാ ‘‘ഇധ മയ്ഹം ഭന്തേ രഹോഗതസ്സ പടിസല്ലീനസ്സ ഏവം ചേതസോ പരിവിതക്കോ ഉദപാദീ’’തി ഏവമാദികം വചനം അവോച. ഭഗവാ ച ഭന്തേ ഏവമേതം മഹാരാജ ഏവമേതം മഹാരാജാതി ഏവമാദിനാ വിഭജിത്വാ ഭാസിതം.

കായേന സംവരോ സാധു, സാധു വാചായ സംവരോ;

മനസാ സംവരോ സാധു, സാധു, സബ്ബത്ഥ സംവരോ;

സബ്ബത്ഥ സംവുതോ ലജ്ജീ, രക്ഖിതോതി പവുച്ചതി.

അപ്പകസുത്ത

പുച്ഛാ – അപ്പകസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ രാജാനംയേവ പസേനദിം കോസലം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. രാജാ ഭന്തേ പസേനദി കോസലോ ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമിത്വാ ‘‘ഇധ മയ്ഹം ഭന്തേ രഹോഗതസ്സ പടിസല്ലീനസ്സ ഏവം ചേതസോ പരിവിതക്കോ ഉദപാദി അപ്പകാ തേ സത്താ ലോകസ്മിം, യേ ഉളാരേ ഉളാരേ ഭോഗേ ലഭിത്വാ ന ചേവ മജ്ജന്തി ന ച പമജ്ജന്തി, ന ച കാമേസു ഗേധം ആപജ്ജന്തീ’’തി ഏവമാദികം വചനം അവോച. ഭഗവാ ച ഭന്തേ ‘‘ഏവമേതം മഹാരാജ ഏവമേതം മഹാരാജാ’’തി ഏവമാദിനാ അപ്പകസുത്തം ഭാസിതം.

മല്ലികാസുത്ത

പുച്ഛാ – മല്ലികാസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ രാജാനംയേവ പസേനദിം കോസലം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. രാജാ ഭന്തേ പസേനദി കോസലോ മല്ലികം ദേവിം ഏതദവോച ‘‘അത്ഥി നു ഖോ തേ മല്ലികേ കോചഞ്ഞോ അത്തനാ പിയതരോ’’തി. തസ്മിം വത്ഥുസ്മിം സബ്ബാദിസാ അനുപരിഗമ്മ ചേതസാതി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

സബ്ബാ ദിസാ അനുപരിഗമ്മ ചേതസാ, നേവജ്ഝഗാ പിയതരമത്തനാ ക്വചി. ഏവം പിയോ പുഥു അത്താ പരേസം, തസ്മാ ന ഹിംസേ പരമത്തകാമോ–

സത്തജടിലസുത്ത

പുച്ഛാ – തേനാവുസോ ഭഗവതാ…പേ… സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന സത്തജടിലസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ രാജാനം പസേനദിം കോസലം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. രാജാ ഭന്തേ പസേനദി കോസലോ അചിരപക്കന്തേസു സത്തസു ച ജടിലേസു സത്തസു ച നിഗണ്ഠേസു സത്തസു ച അചേലകേസു സത്തസു ച ഏകസാടകേസു സത്തസു ച പരിബ്ബാജകേസു യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി, ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ഭന്തേ രാജാ പസേനദി കോസലോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച ‘‘യേ തേ ഭന്തേ ലോകേ അരഹന്തോ വാ അരഹത്തമഗ്ഗം വാ സമാപന്നാ, ഏതേ തേസം അഞ്ഞതരാ’’തി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ‘‘ദുജ്ജാനം ഖോ ഏതം മഹാരാജ തയാ ഗിഹിനാ കാമഭോഗിനാ പുത്തസമ്ബാധസയനം അജ്ഝാവസന്തേന കാസിണചന്ദനം പച്ചനുഭോന്തേന മാലാഗന്ധവിലേപനം ധാരയന്തേന ജാതരൂപരജതം സാദിയന്തേന ‘‘ഇമേ വാ അരഹന്തോ, ഇമേ വാ അരഹത്തമഗ്ഗം സമാപന്നാ’’തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

ന വണ്ണരൂപേന നരോ സുജാനോ, ന വിസ്സസേ ഇത്തരദസ്സനേന;

സുസഞ്ഞതാനഞ്ഹി വിയഞ്ജനേന, അസഞ്ഞതാ ലോകമിമം ചരന്തി.

പതിരൂപകോ മത്തികാകുണ്ഡലോവ, ലോഹഡ്ഢമാസോവ സുവണ്ണഛന്നോ;

ചരന്തി ലോകേ പരിവാരഛന്നാ, അന്തോ അസുദ്ധാ ബഹിസോഭമാനാ-ഹൂ

പഞ്ചരാജസുത്ത

പുച്ഛാ – പഞ്ചരാജസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ രാജാനംയേവ പസേനദിം കോസലം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. രാജാ ഭന്തേ പസേനദി കോസലോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച ‘‘കിം നു ഖോ ഭന്തേ കാമാനം അഗ്ഗ’’ന്തി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ‘‘മനാപപരിയന്തം ഖ്വാഹം മഹാരാജ പഞ്ചസു കാമഗുണേസു അഗ്ഗന്തി വദാമീ’’തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

ഇധ ഭന്തേ അമ്ഹാകം പഞ്ചന്നം രാജൂനം പഞ്ചഹി കാമഗുണേഹി സമപ്പിതാനം സമങ്ഗീഭൂതാനം പരിചാരയമാനാനം അയമന്തരാകഥാ ഉദപാദിം ‘കിം നു ഖോ കാമാനം അഗ്ഗ’ന്തി–

പദുമം യഥാ കോകനദം സുഗന്ധം, പാതോ സിയാ ഫുല്ലമവീതഗന്ധം. അങ്ഗീരസം പസ്സ വിരോചമാനം, തപന്തമാദിച്ചമിവന്തലിക്ഖേ–

ദുതിയഅപുത്തകസുത്ത

പുച്ഛാ – ദുതിയഅപുത്തകസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ രാജാനംയേവ പസേനദിം കോസലം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. രാജാ ഭന്തേ പസേനദി കോസലോ ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമിത്വാ ‘‘ഇധ ഭന്തേ സാവത്ഥിയം സേട്ഠി ഗഹപതി കാലങ്കതോ, തമഹം അപുത്തകം സാപതേയ്യം രാജന്തേപുരം അതിഹരിത്വാ ആഗച്ഛാമീ’’തി ഏവമാദികം വചനം അവോച. ഭഗവാ ച ഭന്തേ ‘‘ഏവമേതം മഹാരാജ, ഏവമേതം മഹാരാജ, ഭൂതപുബ്ബം സോ മഹാരാജ സേട്ഠി ഗഹപതി തഗ്ഗരസിഖിം നാമ പച്ചേകസമ്ബുദ്ധം പിണ്ഡപാതേന പടിപാദേസീ’’തി ഏവമാദിനാ തസ്സ സേട്ഠിസ്സ ഗഹപതിസ്സ അതീതം വത്ഥും ആഹരിത്വാ പരിയോസാനേ ചതൂഹി ഗാഥാഹി ഭാസിതം.

ധഞ്ഞം ധനം രജതം ജാതരൂപം, പരിഗ്ഗഹം വാപി യദത്ഥി കിഞ്ചി,

ദാസാ കമ്മകരാ പേസ്സാ, യേ ചസ്സ അനുജീവിനോ.

സബ്ബം നാദായ ഗന്തബ്ബം, സബ്ബം നിക്ഖിപ്പഗാമിനം;

യഞ്ച കരോതി കായേന, വാചായ ഉദചേതസാ.

തഞ്ഹി തസ്സ സകം ഹോതി, തംവ ആദായ ഗച്ഛതി;

തംവസ്സ അനുഗം ഹോതി, ഛായാവ അനപായിനീ.