നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ

സുത്തന്തപിടക

അങ്ഗുത്തരനികായേ

സംഗായനസ്സ പുച്ഛാ വിസ്സജ്ജനാ

പുച്ഛാ – പഠമമഹാസംഗീതികാലേ ആവുസോ ധമ്മസംഗാഹകാ മഹാകസ്സപാദയോ മഹാഥേരവരാ പോരാണസംഗീതികാരാ പഠമം വിനയപിടകം സംഗായിത്വാ സുത്തന്തപിടകേ ച ദീഘമജ്ഝിമസംയുത്തസങ്ഖാതേ തയോ നികായേ സംഗായിത്വാ തദനന്തരം കിം നാമ പാവചനം സംഗായിംസു.

വിസ്സജ്ജനാ – പഠമമഹാസംഗീതികാലേ ഭന്തേ ധമ്മസംഗാഹകാ മഹാകസ്സപാദയോ മഹാഥേരവരാ പോരാണസംഗീതികാരാ പഠമം വിനയം സംഗായിത്വാ സുത്തന്തപിടകേ ച ദീഘമജ്ഝിമസംയുത്തസങ്ഖാതേ തയോ നികായേ സംഗായിത്വാ തദനന്തരം നവഹി ച സുത്തസഹസ്സേഹി പഞ്ചഹി ച സുത്തസത്തേഹി സത്തപഞ്ഞാസായ ച സുത്തേഹി പടിമണ്ഡിതം വീസതിഭാണവാരസതപരിമാണം അങ്ഗുത്തരനികായം നാമ പാവചനം സംഗായിംസു.

പുച്ഛാ – അങ്ഗുത്തരനികായേപി ആവുസോ ഏകകനിപാതോ ദുകനിപാതോ തികനിപാതോതിആദിനാ നിപാതപകരണപരിച്ഛേദവസേന ഏകാദസവിധാ. തത്ഥ കതരം നിപാതപകരണം സംഗായിംസു.

വിസ്സജ്ജനാ – അങ്ഗുത്തരനികായേ ഭന്തേ ഏകാദസസു നിപാതപകരണപരിച്ഛേദേസു ഏകകനിപാതം പഠമം സംഗായിംസു.

൧. രൂപാദിവഗ്ഗ

പുച്ഛാ – ഏകകനിപാതേപി ആവുസോ രൂപാദിവഗ്ഗോ നീവരണപ്പഹാനവഗ്ഗോ അകമ്മനിയവഗ്ഗോതിആദിനാ വഗ്ഗഭേദവസേന ബഹുവിധാ. തത്ഥ കതരം വഗ്ഗം പഠമം സംഗായിംസു.

വിസ്സജ്ജനാ – ഏകകനിപാതേ ഭന്തേ രൂപാദിവഗ്ഗോ നീവരണപ്പഹാനവഗ്ഗോതിആദിനാ വീസതിയാ വഗ്ഗേസു രൂപാദിവഗ്ഗം പഠമം സംഗായിംസു.

പുച്ഛാ – സാധു സാധു ആവുസോ, മയമ്പി ദാനി ആവുസോ തതോയേവ പട്ഠായ സംഗാഹനത്ഥായ സംഗീതിപുബ്ബങ്ഗമാനി ധമ്മപുച്ഛനവിസ്സജ്ജനകിച്ചാനി ആവഹിതും സമാരഭാമ. തേനാവുസോ ഭഗവതാ ജാനതാ പസ്സതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന അങ്ഗുത്തരനികായേ ഏകകനിപാതേ രൂപാദിവഗ്ഗേ പുരിമാനി പഞ്ച സുത്താനി കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കഥഞ്ച ഭാസിതാനി.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ രൂപാദിഗരുകാനം പഞ്ചന്നം പുരിസാനം അജ്ഝാസയവസേന ‘‘നാഹം ഭിക്ഖവേ അഞ്ഞം ഏകരൂപമ്പി സമനുപസ്സാമി, യം ഏവം പുരിസസ്സ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി, യഥയിദം ഭിക്ഖവേ ഇത്ഥിരൂപം, ഇത്ഥിരൂപം ഭിക്ഖവേ പുരിസസ്സ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതീ’’തി ഏവമാദിനാ ഭഗവതാ ഭാസിതാനി.

നാഹം ഭിക്ഖവേ അഞ്ഞം ഏകരൂപമ്പി സമനുപസ്സാമി, യം ഏവം പുരിസസ്സ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി, യഥയിദം ഭിക്ഖവേ ഇത്ഥിരൂപം, ഇത്ഥിരൂപം ഭിക്ഖവേ പുരിസസ്സ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി.

പുച്ഛാ – തത്ഥേവ ആവുസോ പച്ഛിമാനി പഞ്ച സുത്താനി ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കഥഞ്ച ഭാസിതാനി.

വിസ്സജ്ജനാ – തസ്മിംയേവ ഭന്തേ സാവത്ഥിയം സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ രൂപാദിഗരുകാനം പഞ്ചന്നം ഇത്ഥീനം അജ്ഝാസയവസേന ‘‘നാഹം ഭിക്ഖവേ അഞ്ഞം ഏകരൂപമ്പി സമനുപസ്സാമി, യം ഏവം ഇത്ഥിയാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി, യഥയിദം ഭിക്ഖവേ പുരിസരൂപം, പുരിസരൂപം ഭിക്ഖവേ ഇത്ഥിയാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതീ’’തി ഏവമാദിനാ ഭഗവതാ ഭാസിതാനി.

നാഹം ഭിക്ഖവേ അഞ്ഞം ഏകരൂപമ്പി സമനുപസ്സാമി, യം ഏവം ഇത്ഥിയാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി, യഥയിദം ഭിക്ഖവേ പുരിസരൂപം, പുരിസരൂപം ഭിക്ഖവേ ഇത്ഥിയാ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി.

നീതത്ഥവസേന, നേയ്യത്ഥവസേന

പുച്ഛാ – ഇമസ്മിം ആവുസോ രൂപാദിവഗ്ഗേ ഭഗവതാ നീതത്ഥവസേന കിം കഥിതം, നേയ്യത്ഥവസേന പന കിം ഞാപിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – ഇമസ്മിം ഭന്തേ രൂപാദിവഗ്ഗേ ഭഗവതാ നീതത്ഥവസേന വട്ടം കഥിതം. നേയ്യത്ഥവസേന പന വിവട്ടമ്പി ഞാപിതം.

൨. നീവരണപ്പഹാനവഗ്ഗ

പുച്ഛാ – ദുതിയോ പന ആവുസോ നീവരണപ്പഹാനവഗ്ഗോ ഭഗവതാ കത്ഥ കഥഞ്ച ഭാസിതോ.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ ‘‘നാഹം ഭിക്ഖവേ അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി, യേന അനുപ്പന്നോ വാ കാമച്ഛന്ദോ ഉപ്പജ്ജതി, ഉപ്പന്നോ വാ കാമച്ഛന്ദോ ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ സംവത്തതി, യഥയിദം ഭിക്ഖവേ സുഭനിമിത്തം, സുഭനിമിത്തം ഭിക്ഖവേ അയോനിസോ മനസികരോതോ അനുപ്പന്നോചേവ കാമച്ഛന്ദോ ഉപ്പജ്ജതി, ഉപ്പന്നോ ച കാമച്ഛന്ദോ ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ സംവത്തതീ’’തി ഏവമാദിനാ ഭഗവതാ ഭാസിതോ.

പുച്ഛാ – ഇമസ്മിം പന ആവുസോ ദുതിയേ നീവരണപ്പഹാനവഗ്ഗേ ഭഗവതാ കിം കഥിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – ഇമസ്മിം പന ഭന്തേ ദുതിയേ നീവരണപ്പഹാനവഗ്ഗേ ഭഗവതാ വട്ടമ്പി വിവട്ടമ്പി കഥിതം.

൩. അകമ്മനിയവ

പുച്ഛാ – തേനാവുസോ…പേ… സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന അങ്ഗുത്തരനികായേ ഏകകനിപാതേ തതിയേ അകമ്മനിയവഗ്ഗേ കീദിസീ ധമ്മദേസനായോ ദേസിതാ.

വിസ്സജ്ജനാ – തതിയേ ഭന്തേ അകമ്മനിയവഗ്ഗേ ‘‘നാഹം ഭിക്ഖവേ അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി, യം ഏവം അഭാവിതം അകമ്മനിയം ഹോതി, യഥയിദം ഭിക്ഖവേ ചിത്തം, ചിത്തം ഭിക്ഖവേ അഭാവിതം അകമ്മനിയം ഹോതി. നാഹം ഭിക്ഖവേ അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി, യം ഏവം ഭാവിതം കമ്മനിയം ഹോതി, യഥയിദം ഭിക്ഖവേ ചിത്തം. ചിത്തം ഭിക്ഖവേ ഭാവിതം കമ്മനിയം ഹോതീ’’തി ഏവമാദികാ ഭഗവതാ ധമ്മദേസനായോ ദേസിതാ.

൪. അദന്തവഗ്ഗ

പുച്ഛാ – ചതുത്ഥേ പനാവുസോ അദന്തവഗ്ഗേ ഭഗവതാ കീദിസീ ധമ്മദേസനായോ ദേസിതാ.

വിസ്സജ്ജനാ – ചതുത്ഥേ ഭന്തേ അദന്തവഗ്ഗേ ‘‘നാഹം ഭിക്ഖവേ അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി, യം ഏവം അദന്തം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി, യഥയിദം ഭിക്ഖവേ ചിത്തം, ചിത്തം ഭിക്ഖവേ അദന്തം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി. നാഹം ഭിക്ഖവേ അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി, യം ഏവം ദന്തം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി, യഥയിദം ഭിക്ഖവേ ചിത്തം, ചിത്തം ഭിക്ഖവേ ദന്തം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീ’’തി ഏവമാദികാ ഭഗവതാ ധമ്മദേസനായോ ദേസിതാ.

൫. പണിഹിതഅച്ഛവഗ്ഗ

പുച്ഛാ – പഞ്ചമേ ആവുസോ പണിഹിതഅച്ഛവഗ്ഗേ ഭഗവതാ കീദിസീ ധമ്മദേസനായോ ദേസിതാ.

വിസ്സജ്ജനാ – പഞ്ചമേ ഭന്തേ പണിഹിതഅച്ഛവഗ്ഗേ ‘‘സേയ്യഥാപി ഭിക്ഖവേ സാലിസൂകം വാ യവസൂകം വാ മിച്ഛാപണിഹിതം ഹത്ഥേന വാ പാദേന വാ അക്കന്തം ഹത്ഥം വാ പാദം വാ ഭേച്ഛതി, ലോഹിതം വാ ഉപ്പാദേസ്സതീതി നേതം ഠാന വിജ്ജതി. തം കിസ്സഹേതു, മിച്ഛാപണിഹിതത്താ ഭിക്ഖവേ സൂകസ്സ. ഏവമേവ ഖോ ഭിക്ഖവേ സോ വത ഭിക്ഖു മിച്ഛാപണിഹിതേന ചിത്തേന അവിജ്ജം ഭേച്ഛതി, വിജ്ജം ഉപ്പാദേസ്സതി, നിബ്ബാനം സച്ഛികരിസ്സതീതി നേതം ഠാനം വിജ്ജതി, തം കിസ്സ ഹേതു, മിച്ഛാപണിഹിതത്താ ഭിക്ഖവേ ചിത്തസ്സാ’’തി ഏവമാദികാ ഭഗവതാ ധമ്മദേസനായോ ദേസിതാ.

൬. അച്ഛരാസങ്ഘാതവഗ്ഗ

പുച്ഛാ – അച്ഛരാസങ്ഘാതവഗ്ഗേ ആവുസോ പഠമ ദുതിയസുത്താനി ഭഗവതാ കഥം ഭാസിതാനി.

വിസ്സജ്ജനാ – അച്ഛരാസങ്ഘാതവഗ്ഗേ ഭന്തേ ഭഗവതാ ‘‘പഭസ്സരമിദം ഭിക്ഖവേ ചിത്തം, തഞ്ച ഖോ ആഗന്തുകേഹി ഉപക്കിലേസേഹി ഉപക്കിലിട്ഠം, തം അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി, തസ്മാ ‘അസ്സുതവതോ പുഥുജ്ജനസ്സ ചിത്തഭാവനാ നത്ഥീ’തി വദാമി. പഭസ്സരമിദം ഭിക്ഖവേ ചിത്തം, തഞ്ച ഖോ ആഗന്തുകേഹി ഉപക്കിലേസേഹി വിപ്പമുത്തം, തം സുഭവാ അരിയസാവകോ യഥാഭൂതം പജാനാതി. തസ്മാ ‘സുതപതോ അരിയസാവകസ്സ ചിത്തഭാവനാ അത്ഥീ’തി വദാമീ’’തി. ഏവം ഖോ ഭഗവതാ ഭാസിതാനി.

തതിയസുത്ത

പുച്ഛാ – തത്ഥേവ ആവുസോ തതിയസുത്താദീനി ഭഗവതാ കഥം ഭാസിതാനി.

വിസ്സജ്ജനാ – തത്ഥേവ ഭന്തേ തതിയസുത്താദീനി പഞ്ചസുത്താനി ‘‘അച്ഛരാസങ്ഘാതമത്തമ്പി ചേ ഭിക്ഖവേ ഭിക്ഖു മേത്താചിത്തം ആസേവതി, ഭാവേതി, മനസികരോതി. അയം വുച്ചതി ഭിക്ഖവേ ഭിക്ഖു അരിത്തജ്ഝാനോ വിഹരതി സത്ഥുസാസനകരോ ഓവാദപതികരോ അമോഘം രട്ഠപിണ്ഡം ഭുഞ്ജതി, കോ പന വാദോ യേ നം ബഹുലീകരോന്തി. യേകേചി ഭിക്ഖവേ ധമ്മാ അകുസലാ അകുസലഭാഗിയാ അകുസലപക്ഖികാ, സബ്ബേതേ മനോപുബ്ബങ്ഗമാ, മനോ തേസം ധമ്മാനം പഠമം ഉപ്പജ്ജതി, അന്വദേവ അകുസലാധമ്മാ, യേകേചി ഭിക്ഖവേ ധമ്മാ കുസലാ കുസലഭാഗിയാ കുസലപക്ഖികാ, സബ്ബേതേ മനോപുബ്ബങ്ഗമാ, മനോ തേസം ധമ്മാനം പഠമം ഉപ്പജ്ജതി, അന്വദേവ കുസലാ ധമ്മാ’’തി ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതാനി.

അട്ഠമസുത്ത

പുച്ഛാ – തത്ഥേവ ആവുസോ അട്ഠമ നവമ ദസമസുത്താനി ച വീരിയാരമ്ഭാദിവഗ്ഗേ ദസസുത്താനി ച കല്യാണമിത്താദിവഗ്ഗേ പഠമസുത്തഞ്ച ഭഗവതാ കഥം ഭാസിതാനി.

വിസ്സജ്ജനാ – തത്ഥേവ ഭന്തേ അട്ഠമ നവമ ദസമസുത്താനി ച വീരിയാരമ്ഭാദിവഗ്ഗേ ദസസുത്താനി ച കല്യാണമിത്താദിവഗ്ഗേ പഠമസുത്തഞ്ച ‘‘നാഹം ഭിക്ഖവേ അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി, യേന അനുപ്പന്നാ വാ അകുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി, ഉപ്പന്നാ വാ കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി, യഥയിദം ഭിക്ഖവേ പമാദോ, പമത്തസ്സ ഭിക്ഖവേ അനുപ്പന്നാ ചേവ അകുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി, ഉപ്പന്നാ ച കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തീ’’തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതാനി.

ദുതിയസുത്ത

പുച്ഛാ – കല്യാണമിത്താദിവഗ്ഗേ ആവുസോ ദുതിയ തതിയസുത്താനി ഭഗവതാ കഥം ഭാസിതാനി.

വിസ്സജ്ജനാ – കല്യാണമിത്താദിവഗ്ഗേ ഭന്തേ ദുതിയ തതിയസുത്താനി ‘‘നാഹം ഭിക്ഖവേ അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി, യേന അനുപ്പന്നാ വാ അകുസലാ ധമ്മാ ഉപ്പജ്ജന്തി, ഉപ്പന്നാ വാ കുസലാ ധമ്മാ പരിഹായന്തി, യഥയിദം ഭിക്ഖവേ അനുയോഗോ അകുസലാനം ധമ്മാനം അനനുയോഗോ കുസലാനം ധമ്മാന’’ന്തി ഏവമാദിനാ ഭഗവതാ ഭാസിതാനി.

ഛട്ഠസുത്ത

പുച്ഛാ – തത്ഥേവ ആവുസോ ഛട്ഠസുത്താദീനി ച പമാദാദിവഗ്ഗേ പഠമസുത്തഞ്ച ഭഗവതാ കഥം ഭാസിതാനി.

വിസ്സജ്ജനാ – തത്ഥേവ ഭന്തേ ഛട്ഠസുത്താദീനി ച പമാദാദിവഗ്ഗേ പഠമസുത്തഞ്ച ‘‘അപ്പമത്തികാ ഏസാ ഭിക്ഖവേ പരിഹാനി യദിദം ഞാതിപരിഹാനി. ഏതം പതികിട്ഠം ഭിക്ഖവേ പരിഹാനീനം യദിദം പഞ്ഞാപരിഹാനീതി. അപ്പമത്തികാ ഏസാ ഭിക്ഖവേ വുദ്ധി യദിദം ഞാതിവുദ്ധി. ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ വുദ്ധീനം യദിദം പഞ്ഞാവുദ്ധി. തസ്മാതിഹ ഭിക്ഖവേ ഏവം സിക്ഖിതബ്ബം ‘പഞ്ഞാവുദ്ധിയാ വദ്ധിസ്സാമാ’തി. ഏവഞ്ഹി വോ ഭിക്ഖവേ സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതാനി.

പമാദാദിവഗ്ഗ

പുച്ഛാ – തേനാവുസോ…പേ… സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന പമാദാദിവഗ്ഗേ ദുതിയസുത്താദീനി കഥം ഭാസിതാനി.

വിസ്സജ്ജനാ – നാഹം ഭിക്ഖവേ അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി സമനുപസ്സാമി, യോ ഏവം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി, യഥയിദം ഭിക്ഖവേ പമാദോ. പമാദോ ഭിക്ഖവേ മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി. നാഹം ഭിക്ഖവേ അഞ്ഞം ഏകധമ്മമ്പി, യോ ഏവം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി, യഥയിദം ഭിക്ഖവേ അപ്പമാദോ, അപ്പമാദോ ഭിക്ഖവേ മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതീതി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതാനി.

ദുതിയ പമാദാദിവഗ്ഗ

പുച്ഛാ – ദുതിയേ പനാവുസോ പമാദാദിവഗ്ഗേ പഠമസുത്താദീനി ഭഗവതാ കഥം ഭാസിതാനി.

വിസ്സജ്ജനാ – ദുതിയേ ഭന്തേ പമാദാദിവഗ്ഗേ അജ്ഝത്തികം ഭിക്ഖവേ അങ്ഗന്തി കരിത്വാ നാഞ്ഞം ഏകങ്ഗമ്പി സമനുപസ്സാമി, യം ഏവം മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി, യഥയിദം ഭിക്ഖവേ പമാദോ. പമാദോ ഭിക്ഖവേ മഹതോ അനത്ഥായ സംവത്തതി. അജ്ഝത്തികം ഭിക്ഖവേ അങ്ഗന്തി കരിത്വാ നാഞ്ഞം ഏകങ്ഗമ്പി സമനുപസ്സാമി, യം ഏവം മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതി, യഥയിദം ഭിക്ഖവേ അപ്പമാദോ. അപ്പമാദോ ഭിക്ഖവേ മഹതോ അത്ഥായ സംവത്തതീതി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതാനി.

ദസസുത്ത

പുച്ഛാ – തത്ഥേവ ആവുസോ തേത്തിംസമാദീനിച ദസസുത്താനി അധമ്മവഗ്ഗേ ച ദസസുത്താനി ഭഗവതാ കഥം ഭാസിതാനി.

വിസ്സജ്ജനാ – തത്ഥേവ ഭന്തേ തേത്തിംസമാദീനി ദസസുത്താനി ച അധമ്മവഗ്ഗേ ദസസുത്താനി ച യേ തേ ഭിക്ഖവേ ഭിക്ഖൂ അധമ്മം ‘‘ധമ്മോ’’തി ദീപേന്തി, തേ ഭിക്ഖവേ ഭിക്ഖൂ ബഹുജനഅഹിതായ പടിപന്നാ ബഹുജനഅസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ബഹുഞ്ച തേ ഭിക്ഖവേ ഭിക്ഖൂ അപുഞ്ഞം പസവന്തി, തേ ചിമം സദ്ധമ്മം അന്തരധാപേന്തീതി ഏവമാദിനാ ച, യേ തേ ഭിക്ഖവേ ഭിക്ഖൂ അധമ്മം ‘‘അധമ്മോ’’തി ദീപേന്തി, തേ ഭിക്ഖവേ ഭിക്ഖൂ ബഹുജനഹിതായ പടിപന്നാ ബഹുജനസുഖായ ബഹുജനോ ജനസ്സ അത്ഥായ ഹിതായ സുഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ബഹുഞ്ച തേ ഭിക്ഖവേ ഭിക്ഖൂ പുഞ്ഞം പസവന്തി, തേ ചിമം സദ്ധമ്മം ഠപേന്തീതി ഏവമാദിനാ ച ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതാനി.

ഏകപുഗ്ഗലവഗ്ഗ

പുച്ഛാ – ഏകപുഗ്ഗലവഗ്ഗേ ആവുസോ ഭഗവതാ കീദിസീ ധമ്മദേസനായോ ദേസിതാ.

വിസ്സജ്ജനാ – ഏകപുഗ്ഗലവഗ്ഗേ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഏകപുഗ്ഗലോ ഭിക്ഖവേ ലോകേ ഉപ്പജ്ജമാനോ ഉപ്പജ്ജതി ബഹുജനഹിതായ ബഹുജനസുഖായ ലോകാനുകമ്പായ അത്ഥായ ഹിതായ സുഖായ ദേവമനുസ്സാനം. കതമോ ഏകപുഗ്ഗലോ, തഥാഗതോ അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ, അയം ഖോ ഭിക്ഖവേ ഏകപുഗ്ഗലോ ലോകേ ഉപ്പജ്ജമാനോ ഉപ്പജ്ജതി ബഹുജനഹിതായ ബഹുജനസുഖായ ലോകാനുകമ്പായ അത്ഥായ ഹിതായ സുഖായ ദേവമനുസ്സാനന്തി ഏവമാദികാ ഭഗവതാ ധമ്മദേസനായോ ദേസിതാ.

ഏതദഗ്ഗവഗ്ഗ

അഞ്ഞാസികോണ്ഡഞ്ഞ വത്ഥു

പുച്ഛാ – ഏതദവഗ്ഗേ ആവുസോ ആഗതേസു ഏകചത്താലീസായ ഥേരേസു ആയസ്മാ അഞ്ഞാസികോണ്ഡഞ്ഞത്ഥേരോ കഥം ഭഗവതാ ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതോ.

വിസ്സജ്ജനാ – ഏതദഗ്ഗവഗ്ഗേ ഭന്തേ ആഗതേസു ഏകചത്താലീസായ മഹാഥേരേസു ‘‘ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം രത്തഞ്ഞൂനം യദിദം അഞ്ഞാസികോണ്ഡഞ്ഞോ’’തി, ഏവം ഖോ ഭന്തേ ആയസ്മാ അഞ്ഞാസികോണ്ഡഞ്ഞത്ഥേരോ ഭഗവതാ ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതോ.

അഗ്ഗസാവകവത്ഥു

പുച്ഛാ – തേനാവുസോ ഭഗവതാ…പേ… സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന അങ്ഗുത്തരനികായേ ഏകകനിപാതേ ഏതദഗ്ഗവഗ്ഗേ ആഗതേസു ഏകചത്താലീസായ മഹാഥേരേസു ആയസ്മാ ച സാരിപുത്തത്ഥേരോ ധമ്മസേനാപതി പഠമോ അഗ്ഗസാവകോ ആയസ്മാ ച മഹാമോഗ്ഗല്ലാനത്ഥേരോ ദുതിയോ അഗ്ഗസാവകോ കഥം ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതോ.

വിസ്സജ്ജനാ – ആയസ്മാ ഭന്തേ സാരിപുത്തത്ഥേരോ ധമ്മസേനാപതി ‘‘ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം മഹാപഞ്ഞാനം യദിദം സാരിപുത്തോ’’തി. ആയസ്മാ പന മഹാമോഗ്ഗല്ലാനത്ഥേരോ ‘‘ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം ഇദ്ധിമന്താനം യദിദം മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ’’തി. ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതോ.

ഇദം തേ ആസനം വീര, പഞ്ഞത്തം തവനുച്ഛവിം;

മമ ചിത്തം പസാദേന്തോ, നിസീദ പുപ്ഫമാസനേ.

യേ വത ലോകേ അരഹന്തോ വാ അരഹത്തമഗ്ഗം വാ സമാപന്നാ, അയം തേസം ഭിക്ഖു അഞ്ഞതരോ.

യംനൂനാഹം ഇമം ഭിക്ഖും ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഹം പുച്ഛേയ്യം.

യേ ധമ്മാ ഹേതുപ്പഭവാ,

തേസം ഹേതും തഥാഗതോ;

ആഹ തേസഞ്ച യോ നിരോധോ,

ഏവംവാദീ മഹാസമണോ –

ലഭേയ്യാമ മയം ഭന്തേ ഭഗവതോ സന്തികേ പബ്ബജ്ജം, ലഭേയ്യാമ ഉപസമ്പദം.

ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം മഹാപഞ്ഞാനം യദിദം സാരിപുത്തോ.

ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം ഇദ്ധിമന്താനം യദിദം മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ.

മഹാകസ്സപവത്ഥു

പുച്ഛാ – ആയസ്മാ പന ആവുസോ മഹാകസ്സപത്ഥേരോ പഠമമഹാസംഗീതികാലേ പാമോക്ഖസങ്ഘനായകഭൂതോ ഭഗവതാ കഥം ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതോ.

വിസ്സജ്ജനാ – ആയസ്മാ ഭന്തേ മഹാകസ്സപത്ഥേരോ പഠമമഹാസംഗീതികാലേ സങ്ഘപാമോക്ഖഭൂതോ ‘‘ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം ധുതവാദാനം യദിദം മഹാകസ്സപോ’’തി. ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതോ.

അനുരുദ്ധത്ഥേരവത്ഥു

പുച്ഛാ – തേനാവുസോ…പേ… സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന അങ്ഗുത്തരനികായേ ഏകകനിപാതേ ഏതദഗ്ഗവഗ്ഗേ ആഗതേസു ഏകചത്താലീസായ മഹാഥേരേസു ആയസ്മാ അനുരുദ്ധത്ഥേരോ കഥം ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതോ.

വിസ്സജ്ജനാ – ആയസ്മാ ഭന്തേ അനുരുദ്ധത്ഥേരോ ‘‘ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം ദിബ്ബചക്ഖുകാനം യദിദം അനുരുദ്ധോ’’തി ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതോ.

സീവലിവത്ഥു

പുച്ഛാ – ആയസ്മാ പന ആവുസോ സീവലിത്ഥേരോ ഭഗവതാ കഥം ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതോ.

വിസ്സജ്ജനാ – ആയസ്മാ ഭന്തേ സീവലിത്ഥേരോ ‘‘ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം ലാഭീനം യദിദം സീവലീ’’തി ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതോ.

സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ വത സോ ഭഗവാ, യോ ഇമസ്സ ഏവരൂപസ്സ ദുക്ഖസ്സ പഹാനായ ധമ്മം ദേസേതി.

സുപ്പടിപന്നോ വത തസ്സ ഭഗവതോ സാവകസങ്ഘോ, യോ ഇമസ്സ ഏവരൂപസ്സ ദുക്ഖസ്സ പഹാനായ പടിപന്നോ.

സുസുഖം വത നിബ്ബാനം, യത്ഥിദം ഏവരൂപം ദുക്ഖം ന സംവിജ്ജതി –

‘‘ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം ലാഭീനം യദിദം സീവലി’’ ഹു –

ആനന്ദാഥേരവത്ഥു

പുച്ഛാ – ആയസ്മാ പന ആവുസോ ആനന്ദത്ഥേരോ ധമ്മഭണ്ഡാഗാരികോ പഠമമഹാസംഗീതികാലേ ധമ്മവിസ്സജ്ജകഥേരഭൂതോ കഥം ഭഗവതാ ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതോ.

വിസ്സജ്ജനാ – ആയസ്മാ ഭന്തേ ആനന്ദത്ഥേരോ ധമ്മഭണ്ഡാഗാരികോ പഠമമഹാസംഗീതികാലേ ധമ്മവിസ്സജ്ജകഭൂതോ ‘‘ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം ബഹുസ്സുതാനം യദിദം ആനന്ദോ. ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം സതിമന്താനം യദിദം ആനന്ദോ. ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം ഗതിമന്താനം യദിദം ആനന്ദോ. ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം ധിതിമന്താനം യദിദം ആനന്ദോ. ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം ഉപട്ഠാകാനം യദിദം ആനന്ദോ’’തി ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ പഞ്ചസു ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേസു ഠപിതോ.

സതസഹസ്സേന മേ കീതം,

സതസഹസ്സേന മാപിതം;

സോഭനം നാമ ഉയ്യാനം;

പടിഗ്ഗണ്ഹ മഹാമുനി –

‘‘ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം ബഹുസ്സുതാനം. സതിമന്താനം. ഗതിമന്താനം. ധിതിമന്താനം. ഉപട്ഠാകാനം യദിദം ആനന്ദോ’’ –

ഉപാലിവത്ഥു

പുച്ഛാ – തേനാവുസോ ഭഗവതാ…പേ… സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന അങ്ഗുത്തരനികായേ ഏകകനിപാതേ ഏതദഗ്ഗവഗ്ഗേ ആഗതേസു ഏകചത്താലീസായ മഹാഥേരേസു ആയസ്മാ ഉപാലിത്ഥേരോ പഠമമഹാസംഗീതികാലേ വിനയവിസ്സജ്ജകഭൂതോ കഥം ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതോ.

വിസ്സജ്ജനാ – ആയസ്മാ ഭന്തേ ഉപാലിത്ഥേരോ പഠമമഹാസംഗീതികാലേ വിനയവിസ്സജ്ജകഭൂതോ ‘‘ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം വിനയധരാനം യദിദം ഉപാലീ’’തി ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതോ.

വിനയോ വാസയോ മയ്ഹം,

വിനയോ ഠാനചങ്കമം;

കപ്പേമി വിനയേ വാസം,

വിനയോ മമ ഗോചരോ.

മഹാപജാപതിഗോതമീഥേരീവത്ഥു

പുച്ഛാ – ഏതദഗ്ഗവഗ്ഗേ ആവുസോ ആഗതാസു തേരസസു ഥേരീസു മഹാപജാപതി ഗോതമീഥേരീ കഥം ഭഗവതാ ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതാ.

വിസ്സജ്ജനാ – ഏതദഗ്ഗവഗ്ഗേ ഭന്തേ ആഗതാസു തേരസസു ഥേരീസു മഹാപജാപതിഗോതമീഥേരീ ‘‘ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവികാനം ഭിക്ഖുനീനം രത്തഞ്ഞൂനം യദിദം മഹാപജാപതി ഗോതമീ’’തി ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതാ.

‘‘ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവികാനം ഭിക്ഖുനീനം രത്തഞ്ഞൂനം യദിദം മഹാപജാപതിഗോതമീ’’ –

പുച്ഛാ – ഖേമാഥേരീ പന ആവുസോ അഗ്ഗസാവികാ ഭഗവതാ കഥം ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതാ.

വിസ്സജ്ജനാ – ഖേമാഥേരീ ഭന്തേ പഠമാ അഗ്ഗസാവികാ ‘‘ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവികാനം ഭിക്ഖുനീനം മഹാപഞ്ഞാനം യദിദം ഖേമാ’’തി ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതാ.

‘‘യേ രാഗരത്താനുപതന്തി സോതം,

സയംകതം മക്കടോവ ജാലം,

ഏതമ്പി ഛേത്വാന വജന്തി ധീരാ;

അനപേക്ഖിനോ സബ്ബദുക്ഖം പഹായ’’ –

‘‘ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവികാനം ഭിക്ഖുനീനം മഹാപഞ്ഞാനം യദിദം ഖേമാ’’ –

പുച്ഛാ – ഉപ്പലവണ്ണാ പന ആവുസോ ഥേരീ ദുതിയഅഗ്ഗസാവികാ ഭഗവതാ കഥം ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതാ.

വിസ്സജ്ജനാ – ഉപ്പലവണ്ണാ ഭന്തേ ഥേരീ ദുതിയഅഗ്ഗസാവികാ ‘‘ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവികാനം ഭിക്ഖുനീനം ഇദ്ധിമന്തീനം യദിദം ഉപ്പലവണ്ണാ’’തി ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതാ.

‘‘ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവികാനം ഭിക്ഖുനീനം ഇദ്ധിമന്തീനം യദിദം ഉപ്പലവണ്ണാ’’ –

പടാചാരാഥേരീഭിക്ഖുനീമവത്ഥു

പുച്ഛാ – തേനാവുസോ ഭഗവതാ…പേ… സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന അങ്ഗുത്തരനികായേ ഏകകനിപാതേ ഏതദഗ്ഗവഗ്ഗേ ആഗതാസു തേരസസു ഥേരീസു പടാചാരാനാമ ഥേരീ കഥം ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതാ.

വിസ്സജ്ജനാ – ഏതദഗ്ഗവഗ്ഗേ ഭന്തേ ആഗതാസു തേരസസു ഥേരികാസു പടാചാരാ ഥേരീ ‘‘ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവികാനം ഭിക്ഖുനീനം വിനയധരാനം യദിദം പടാചാരാ’’തി ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതാ.

‘‘ഉഭോ പുത്താ കാലങ്കതാ,

പന്ഥേ മയ്ഹം പതീ മതോ;

മാതാപിതാ ച ഭാതാ ച,

ഏകചിതകസ്മിം ഡയ്ഹരേ’’ –

‘‘ചതൂസു സമുദ്ദേസു ജലം പരിത്തകം,

തതോ ബഹും അസ്സുജലം അനപ്പകം;

ദുക്ഖേന ഫുട്ഠസ്സ നരസ്സ സോചനാ,

കിം കാരണാ അമ്മ തുവം പമജ്ജസി’’ –

‘‘ന സന്തി പുത്താ താണായ,

ന പിതാ നാപി ബന്ധവാ;

അന്തകേനാധിപന്നസ്സ,

നത്ഥി ഞാതീസു താണതാ;

ഏതമത്ഥവസം ഞത്വാ, പണ്ഡിതോ സീലസംവുതോ;

നിബ്ബാനഗമനം മഗ്ഗം, ഖിപ്പമേവ വിസോധയേ’’ –

‘‘യോ ച വസ്സസതം ജീവേ,

അപസ്സം ഉദയബ്ബയം;

ഏകാഹം ജീവിതം സേയ്യോ,

പസ്സതോ ഉദയബ്ബയം’’ –

‘‘ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവികാനം ഭിക്ഖുനീനം വിനയധരാനം യദിദം പടാചാരാ’’ –

ധമ്മദിന്നാഥേരീഭിക്ഖുനീമവത്ഥു

പുച്ഛാ – ധമ്മദിന്നാ പന ആവുസോ ഥേരീ ഭഗവതാ കഥം ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതാ.

വിസ്സജ്ജനാ – ധമ്മദിന്നാ ഭന്തേ ഥേരീ ‘‘ഏതദഗ്ഗം ഭിക്ഖവേ മമ സാവികാനം ഭിക്ഖുനീനം ധമ്മകഥികാനം യദിദം ധമ്മദിന്നാ’’തി ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഏതദഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപിതാ.

‘‘യസ്സ പുരേ ച പച്ഛാ ച,

മജ്ഝേച നത്ഥി കിഞ്ചനം;

അകിഞ്ചനം അനാദാനം,

തമഹം ബ്രൂമി ബ്രാഹ്മണം’’ –