ബ്രാഹ്മണസംയുത്ത

ധനഞ്ജാനീസുത്ത

പുച്ഛാ – ബ്രാഹ്മണസംയുത്തേ ആവുസോ പഠമം സംഗീതം ധനഞ്ജാനീസുത്തം ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – രാജഗഹേ ഭന്തേ ഭാരദ്വാജഗോത്തം ബ്രാഹ്മണം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. ഭാരദ്വാജഗോത്തോ ഭന്തേ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമിത്വാ ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി.

‘‘കിം സു ഛേത്വാ സുഖം സേതി,

കിം സു ഛേത്വാ ന സോചതി;

കിസ്സസ്സു ഏകധമ്മസ്സ,

വധം രോചേസി ഗോതമാ’’തി–

തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം–

‘‘കോധം ഛേത്വാ സുഖം സേതി;

കോധം ഛേത്വാ ന സോചതി;

കോധസ്സ വിസമൂലസ്സ,

മധുരഗ്ഗസ്സ ബ്രാഹ്മണ;

വധം അരിയാ പസംസന്തി,

തഞ്ഹി ഛേത്വാ ന സോചതീ’’തി;

ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

കിം സു ഛേത്വാ സുഖംസേതി, കിം സു ഛേത്വാ ന സോചതി;

കിസ്സസ്സു ഏകധമ്മസ്സ, വധം രോചേസി ഗോതമ–

പുച്ഛാ – ഇമഞ്ച പനാവുസോ ധമ്മദേസനം സുത്വാ ഭാരദ്വാജഗോത്തോ ബ്രാഹ്മണോ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ പസന്നോ കീദിസം പസന്നാകാരമകാസി, കീവത്തകഞ്ച അത്ഥം സമ്പാദേസി.

വിസ്സജ്ജനാ – ഇമഞ്ച പന ഭന്തേ ധമ്മദേസനം സുത്വാ ഭാരദ്വാജഗോത്തോ ബ്രാഹ്മണോ ‘‘അഭിക്കന്തം ഭോ ഗോതമ, അഭിക്കന്തം ഭോ ഗോതമ, സേയ്യഥാപി ഭോ ഗോതമ നിക്കുജ്ജിതം വാ ഉക്കുജ്ജേയ്യ, പടിച്ഛന്നം വാ വിവരേയ്യ, മൂള്ഹസ്സ വാ മഗ്ഗം ആചിക്ഖേയ്യ, അന്ധകാരേ വാ തേലപജ്ജോതം ധാരേയ്യ ചക്ഖുമന്തോ രൂപാനി ദക്ഖന്തീ’’തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ പസന്നോ പസന്നാകാരമകാസി. ഇമഞ്ച പന ഭന്തേ ധമ്മദേസനം സുത്വാ ഭാരദ്വാജഗോത്തോ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവതോ സന്തികേ പബ്ബജ്ജം ഉപസമ്പദം യാചിത്വാ അചിരൂപസമ്പന്നോ യാവ അരഹത്തം സമ്പാദേസി.

അക്കോസസുത്ത

പുച്ഛാ – അക്കോസകഭാരദ്വാജസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – രാജഗഹേ ഭന്തേ അക്കോസകഭാരദ്വാജം ബ്രാഹ്മണം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. അക്കോസകഭാരദ്വാജോ ഭന്തേ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമിത്വാ അസബ്ഭാഹി ഫരുസാഹി വാചാഹി ഭഗവന്തം അക്കോസതി പരിഭാസതി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ‘‘തം കിം മഞ്ഞസി ബ്രാഹ്മണ, അപി നുഖോ തേ ആഗച്ഛന്തി മിത്താമച്ചാ ഞാതിസാലോഹിതാ അതിതിയോ’’തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

അക്കോധസ്സ കുതോ കോധോ,

ദന്തസ്സ സമജീവിനോ;

സമ്മദഞ്ഞാ വിമുത്തസ്സ,

ഉപസന്തസ്സ താദിനോ.

തസ്സേവ തേന പാപിയോ,

യോ കുദ്ധം പടികുജ്ഝതി;

കുദ്ധം അപ്പടികുജ്ഝന്തോ,

സങ്ഗാമം ജേതി ദുജ്ജയം.

ഉഭിന്നമത്ഥം ചരതി,

അത്തനോ ച പരസ്സ ച;

പരം സങ്കുപിതം ഞത്വാ,

യോ സതോ ഉപസമ്മതി.

ഉഭിന്നം തികിച്ഛന്താനം,

അത്തനോ ച പരസ്സ ച;

ജനാ മഞ്ഞന്തി ബാലോതി,

യേ ധമ്മസ്സ അകോവിദാ.

പുച്ഛാ – ഇമഞ്ച പനാവുസോ ധമ്മദേസനം സുത്വാ അക്കോസകഭാരദ്വാജോ ബ്രാഹ്മണോ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ പസന്നോ കീദിസം പസന്നാകാരമകാസി. കീവത്തകഞ്ച അത്ഥം സമ്പാദേസി.

വിസ്സജ്ജനാ – ഇമഞ്ച പന ഭന്തേ ധമ്മദേസനം സുത്വാ അക്കോസകഭാരദ്വാജോ ബ്രാഹ്മണോ ‘‘അഭിക്കന്തം ഭോ ഗോതമ, അഭിക്കന്തം ഭോ ഗോതമാ’’തി ഏവമാദിനാ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ പസന്നോ പസന്നാകാരമകാസി. യാവ അരഹത്താ ച പന മഹന്തം അത്ഥം സമ്പാദേസി.

ബഹുധീതരസുത്ത

പുച്ഛാ – തേനാവുസോ ഭഗവതാ ജാനതാ…പേ… സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന ബ്രാഹ്മണസംയുത്തേ ബഹുധീതരസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – കോസലേസു ഭന്തേ അഞ്ഞതരസ്മിം വനസണ്ഡേ അഞ്ഞതരം ഭാരദ്വാജഗോത്തം ബ്രാഹ്മണം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. അഞ്ഞതരോ ഭന്തേ ഭാരദ്വാജഗോത്തോ ബ്രാഹ്മണോ ഗോണേ നട്ഠേ പരിയേസന്തോ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസി.

‘‘ന ഹി നൂനിമസ്സ സമണസ്സ, ബലീബദ്ദാ ചതുദ്ദസ;

അജ്ജസട്ഠിം ന ദിസ്സന്തി, തേനായം സമണോ സുഖീ;

ന ഹി നൂനിമസ്സ സമണസ്സ, തിലാഖേത്തസ്മി പാപകാ;

ഏകപണ്ണാ ദുപണ്ണാ ച, തേനായം സമണോ സുഖീ.

(പേയ്യാല)

ന ഹി നൂനിമസ്സ സമണസ്സ, പച്ചൂസമ്ഹി ഇണായികാ;

ദേഥ ദേഥാതി ചോദേന്തി, തേനായം സമണോ സുഖീ’’തി.

തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം–

ന ഹി മയ്ഹം ബ്രാഹ്മണ, ബലീബദ്ദാ ചതുദ്ദസ;

അജ്ജസട്ഠിം ന ദിസ്സന്തി, തേനാഹം ബ്രാഹ്മണാ സുഖീ;

ന ഹി മയ്ഹം ബ്രാഹ്മണ, തിലാഖേത്തസ്മി പാപകാ;

ഏകപണ്ണാ ദുപണ്ണാ ച, തേനാഹം ബ്രാഹ്മണാ സുഖീ.

(പേയ്യാല)

ന ഹി മയ്ഹം ബ്രാഹ്മണ, പച്ചൂസമ്ഹി ഇണായികാ;

ദേഥ ദേഥാതി ചോദേന്തി, തേനാഹം ബ്രാഹ്മണാ സുഖീതി.

ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

(൧)

ന ഹി നൂനിമസ്സ സമണസ്സ, ബലീബദ്ദാ ചതുദ്ദസ;

അജ്ജസട്ഠിം ന ദിസ്സന്തി, തേനാഹം സമണോ സുഖീ.

(൨)

ന ഹി നൂനിമസ്സ സമണസ്സ, തിലാഖേത്തസ്മി പാപകാ;

ഏകപണ്ണാ ദുപണ്ണാ ച, തേനായം സമണോ സുഖീ.

(൩)

ന ഹി നൂനിമസ്സ സമണസ്സ, തുച്ഛകോട്ഠസ്മി മൂസികാ;

ഉസ്സോള്ഹികായ നച്ചന്തി, തേനായം സമണോ സുഖീ.

(൪)

ന ഹി നൂനിമസ്സ സമണസ്സ, സന്ഥാരോ സത്തമാസികോ;

ഉപ്പാടകേഹി സഞ്ഛന്നോ, തേനായം സമണോ സുഖീ.

(൫)

ന ഹി നൂനിമസ്സ സമണസ്സ, വിധവാ സത്ത ധീതരോ;

ഏകപുത്താ ദുപുത്താ ച, തേനായം സമണോ സുഖീ.

(൬)

ന ഹി നൂനിമസ്സ സമണസ്സ, പിങ്ഗലാ തിലകാഹതാ;

സോത്തം പാദേന ബോധേതി, തേനായം സമണോ സുഖീ.

(൭)

ന ഹി നൂനിമസ്സ സമണസ്സ, പച്ചൂസമി ഇണായികാ;

ദേഥ ദേഥാതി ചോദേന്തി, തേനായം സമണോ സുഖീ.

(൧)

ന ഹി മയ്ഹം ബ്രാഹ്മണ, ബലീബദ്ദാ ചതുദ്ദസ;

അജ്ജസട്ഠിം ന ദിസ്സന്തി, തേനാഹം ബ്രാഹ്മണാ സുഖീ.

(൨)

ന ഹി മയ്ഹം ബ്രാഹ്മണ, തിലാഖേത്തസ്മി പാപകാ;

ഏകപണ്ണാ ദുപണ്ണാ ച, തേനാഹം ബ്രാഹ്മണാ സുഖീ.

(൩)

ന ഹി മയ്ഹം ബ്രാഹ്മണ, തുച്ഛകോട്ഠസ്മി മൂസികാ;

ഉസ്സോള്ഹീകായ നച്ചന്തി, തേനാഹം ബ്രാഹ്മണാ സുഖീ.

(൪)

ന ഹി മയ്ഹം ബ്രാഹ്മണ, സന്ഥാരോ സത്തമാസികോ;

ഉപ്പാടകേഹി സഞ്ഛന്നോ, തേനാഹം ബ്രാഹ്മണാ സുഖീ.

(൫)

ന ഹി മയ്ഹം ബ്രാഹ്മണ, വിധവാ സത്ത ധീതരോ;

ഏകപുത്താ ദുപുത്താ ച, തേനാഹം ബ്രാഹ്മണാ സുഖീ.

(൬)

ന ഹി മയ്ഹം ബ്രാഹ്മണ, പിങ്ഗലാ തിലകാഹതാ;

സോത്തം പാദേന ബോധേതി, തേനാഹം ബ്രാഹ്മണാ സുഖീ.

(൭)

ന ഹി മയ്ഹം ബ്രാഹ്മണ, പച്ചൂസമ്ഹി ഇണായികാ;

ദേഥ ദേഥാതി ചോദേന്തി, തേനാഹം ബ്രാഹ്മണാ സുഖീ.

പുച്ഛാ – ഇമഞ്ച പനാവുസോ ധമ്മദേസനം സുത്വാ സോ ഭാരദ്വാജഗോത്തോ ബ്രാഹ്മണോ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ പസന്നോ കീദിസം പസന്നാകാരമകാസി. കീവ മഹന്തഞ്ച ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ അത്ഥം സമ്പാദേസി.

വിസ്സജ്ജനാ – ഇമഞ്ച പന ഭന്തേ ധമ്മദേസനം സുത്വാ സോ ഭാരദ്വാജഗോത്തോ ബ്രാഹ്മണോ ‘‘അഭിക്കന്തം ഭോ ഗോതമ അഭിക്കന്തം ഭോ ഗോതമ, സേയ്യഥാപി ഭോഗോതമ, നിക്കുജ്ജിതം വാ ഉക്കുജ്ജേയ്യ, പടിച്ഛന്നം വാ വിവരേയ്യ, മൂള്ഹസ്സ വാ മഗ്ഗം ആചിക്ഖേയ്യ, അന്ധകാരേ വാ തേലപജ്ജോതം ധാരേയ്യ, ചക്ഖുമന്തോ രൂപാനി ദുക്ഖന്തീ’’തി ഏവമാദിനാ ഇമസ്മി ധമ്മവിനയേ പസന്നോ പസന്നാകാരമകാസി. ഭഗവതോ ച സന്തികേ ‘‘ലഭേയ്യാഹം ഭോതോ ഗോതമസ്സ സന്തികേ പബ്ബജം, ലഭേയ്യം ഉപസമ്പദ’’ന്തി ഏവമാദിനാ പബ്ബജ്ജം ഉപസമ്പദം യാചിത്വാ അചിരൂപസമ്പന്നോ യാവ അരഹത്താ മഹന്തം വിസേസം സമ്പാദേസി.

കസിഭാരദ്വാജസുത്ത

പുച്ഛാ – തത്ഥാവുസോ ഏകാദസമം മഹാകസ്സപാദീഹി പോരാണധമ്മസംഗാഹകഥേരേഹി സംഗീതം കസിഭാരദ്വാജസുത്തം ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – മഗധേസു ഭന്തേ ദക്ഖിണാഗിരിസ്മിം ഏകനാളായം ബ്രാഹ്മണഗാമേ കസിഭാരദ്വാജം ബ്രാഹ്മണം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. കസിഭാരദ്വാജോ ഭന്തേ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി.

‘‘കസ്സകോ പടിജാനാസി, ന ച പസ്സാമി തേ കസിം. കസ്സകോ പുച്ഛിതോ ബ്രൂഹി, കഥം ജാനേമു തം കസി’’ന്തി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം–

‘‘സദ്ധാ ബീജം തപോ വുട്ഠി, പഞ്ഞാ മേ യുഗനങ്ഗലം;

ഹിരീ ഈസാ മനോ യോത്തം, സതി മേ ഫാലപാചനം.

കായഗുത്തോ വചീഗുത്തോ, ആഹാരേ ഉദരേ യതോ;

സച്ചം കരോമി നിദ്ദാനം, സോരച്ചം മേ പമോചനം.

വീരിയം മേ ധുരധോരയ്ഹം, യോഗക്ഖേമാധിവാഹനം;

ഗച്ഛതി അനിവത്തന്തം, യത്ഥ ഗന്ത്വാ ന സോചതി.

ഏവമേസാ കസീ കട്ഠാ, സാ ഹോതി അമതപ്ഫലാ;

ഏതം കസിം കസിത്വാന, സബ്ബദുക്ഖാ പമുച്ചതീ’’തി.

ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

കസ്സകോ പടിജാനാസി, ന ച പസ്സാമി തേ കസിം;

കസ്സകോ പുച്ഛിതോ ബ്രൂഹി, കഥം ജാനേമു തം കസിം.

സദ്ധാ ബീജം തപോ വുട്ഠി, പഞ്ഞാ മേ യുഗനങ്ഗലം;

ഹിരീ ഈസാ മനോ യോത്തം, സതി മേ ഫാലപാചനം.

പുച്ഛാ – ഇമഞ്ച പനാവുസോ ധമ്മദേസനം സുത്വാ സോ കസിഭാരദ്വാജോ ബ്രാഹ്മണോ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ പസന്നോ കീദിസം പസന്നാകാരമകാസി.

വിസ്സജ്ജനാ – ഇമഞ്ച പന ഭന്തേ ധമ്മദേസനം സുത്വാ കസിഭാരദ്വാജോ ബ്രാഹ്മണോ ‘‘അഭിക്കന്തം ഭോ ഗോതമ, അഭിക്കന്തം ഭോ ഗോതമാ’’തിഏവമാദിനാ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ പസന്നോ പസന്നാകാരമകാസി.

സേയ്യഥാപി ഭോ ഗോതമ ഉക്കുജ്ജിതം വാ നിക്കുജ്ജേയ്യ.

ഉദയസുത്ത

പുച്ഛാ – ഉദയസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ ഉദയം ബ്രാഹ്മണം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. ഉദയോ ഭന്തേ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച ‘‘പകട്ഠകോയം സമണോ ഗോതമോ പുനപ്പുനം ആഗച്ഛതീ’’തി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം–

പുനപ്പുനഞ്ചേവ വപന്തി ബീജം, പുനപ്പുനം വസ്സതി ദേവരാജാ;

പുനപ്പുനം ഖേത്തം കസന്തി കസ്സകാ, പുനപ്പുനം ധഞ്ഞമുപേതി രട്ഠം.

ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതം.

പുനപ്പുനം ചേവ വപന്തി ബീജം, പുനപ്പുനം വസ്സതി ദേവ രാജാ;

പുനപ്പുനം ഖേത്തം കസന്തി കസ്സകാ, പുനപ്പുനം ധഞ്ഞമുപേതി രട്ഠം.

പുനപ്പുനം യാചകാ യാചയന്തി, പുനപ്പുനം ദാനപതീ ദദന്തി;

പുനപ്പുനം ദാനപതീ ദദിത്വാ, പുനപ്പുനം സഗ്ഗമുപേതി ഠാനം.

പുനപ്പുനം ഖീരനികാ ദുഹന്തി, പുനപ്പുനം വച്ഛോ ഉപേതി മാതരം;

പുനപ്പുനം കിലമതി ഫന്ദതി ച, പുനപ്പുനം ഗബ്ഭമുപേതി മന്ദോ.

പുനപ്പുനം ജായതി മീയതി ച, പുനപ്പുനം സിവഥികം ഹരന്തി;

മഗ്ഗഞ്ച ലദ്ധാ അപുനബ്ഭവായ, ന പുനപ്പുനം ജായതി ഭൂരിപഞ്ഞോ-ഹു–

മാതുപോസകസുത്ത

പുച്ഛാ – മാതുപോസകസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ മാതുപോസകം ബ്രാഹ്മണം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. മാതുപോസകോ ഭന്തേ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച ‘‘അഹഞ്ഹി ഭോ ഗോതമ ധമ്മേന ഭിക്ഖം പരിയേസാമി, ധമ്മേന ഭിക്ഖം പരിയേസിത്വാ മാതാപിതരോ പോസേമി, കച്ചാഹം ഭോ ഗോതമ ഏവംകാരീ കിച്ചകാരീ ഹോമീ’’തി, തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ‘‘തഗ്ഘ ത്വം ബ്രാഹ്മണ ഏവംകാരീ കിച്ചകാരീ ഹോസി, യോ ഖോ ബ്രാഹ്മണ ധമ്മേന ഭിക്ഖം പരിയേസതി, ധമ്മേന ഭിക്ഖം പരിയേസിത്വാ മാതാപിതരോ പോസേതി, ബഹും സോ പുഞ്ഞം പസവതീ’’തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവതാ ഭാസിതാ.

യോ മാതരം വാ പിതരം വാ, മച്ചോ ധമ്മേന പോസതി;

തായ നം പാരിചരിയായ, മാതാപിതൂസു പണ്ഡിതാ;

ഇധേവ നം പസംസന്തി, പേച്ച സഗ്ഗേ പമോദതി–

ഖോമദുസ്സസുത്ത

പുച്ഛാ – തേനാവുസോ ഭഗവതാ…പേ… സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന ബ്രാഹ്മണസംയുത്തേ ഖോമദുസ്സസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കഥഞ്ച ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സക്കേസു ഭന്തേ ഖോമദുസ്സേ നാമ സക്യാനം നിഗമേ ഖോമദുസ്സകേ ബ്രാഹ്മണഗഹപതികേ ആരബ്ഭ ഭാസിത, ഖോമദുസ്സകാ ഭന്തേ ബ്രാഹ്മണഗഹപതികാ ഭഗവന്തം ഏതദവോചും ‘‘കേ ച മുണ്ഡകാ സമണകാ, കേ ച സഭാധമ്മം ജാനിസ്സന്തീ’’തി.

തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം–

‘‘നേസാ സഭാ യത്ഥ ന സന്തി സന്തോ,

സന്തോ ന തേ യേ ന വദന്തി ധമ്മം;