മജ്ഝിമപണ്ണാസപാളി

കന്ദരകസുത്ത

പുച്ഛാ – തേനാവുസോ ജാനതാ…പേ… സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന കന്ദരകസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – ചമ്പായം ഭന്തേ ഗഗ്ഗരായ പോക്ഖരണിയാ തീരേ പേസ്സഞ്ച ഹത്ഥാരോഹപുത്തം കന്ദരകഞ്ച പരിബ്ബാജകം ആരബ്ഭ ഭാസിതം, കന്ദരകോ ഭന്തേ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവതോ ച ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ച വണ്ണം അഭാസി, പേസ്സോ ച ഭന്തേ ഹത്ഥാരോഹപുത്തോ ഭഗവതോ ച ധമ്മദേസനായ ച വണ്ണം അഭാസി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

പുച്ഛാ – ഏവം ഖോ ആവുസോ കന്ദരകേന പരിബ്ബാജകേന ഭഗവതോ ച ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ച അഭിപ്പസന്നേന വണ്ണേ ഭാസിതേ കഥം ഭഗവാ തം സമനുജാനിത്വാ ധമ്മദേസനാരമ്ഭം ആരഭി, കഥഞ്ച പേസ്സോ ഹത്ഥാരോഹപുത്തോ ഭഗവതോ ച ധമ്മദേസനായ ച വണ്ണം അഭാസി, കഥഞ്ച പേസ്സസ്സ ഹത്ഥാരോഹപുത്തസ്സ അജ്ഝാസയാനുരൂപം ധമ്മം ദേസേസി.

വിസ്സജ്ജനാ – ഏവം ഖോ ഭന്തേ കന്ദരകേന പരിബ്ബാജകേന ഭഗവതോ ച ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ച അഭിപ്പസന്നേന വണ്ണേ ഭാസിതേ ‘‘ഏവമേതം കന്ദരക ഏവമേതം കന്ദരക’’ ഏവമാദിനാ ഭഗവാ തം സമനുജാനിത്വാ ‘‘സന്തി ഹി കന്ദരക ഭിക്ഖൂ ഇമസ്മിം ഭിക്ഖുസങ്ഘേ അരഹന്തോ ഖീണാസവാ വുസിതവന്തോ കതകരണീയാ ഓഹിതഭാരാ അനുപ്പത്തസദത്ഥാ പരിക്ഖീണഭവസംയോജനാ സമ്മദഞ്ഞാ വിമുത്താ’’തി ഏവമാദിനാ ധമ്മദേസനം സമാരഭി. അഥ ഖോ ഭന്തേ പേസ്സോ ഹത്ഥാരോഹപുത്തോ ‘‘അച്ഛരിയം ഭന്തേ അബ്ഭുതം ഭന്തേ യാവ സുപഞ്ഞത്താ ചിമേ ഭന്തേ ഭഗവതാ ചത്താരോ സതിപട്ഠാനാ സത്താനം വിസുദ്ധിയാ സോകപരിദേവാനം സമതിക്കമായ ദുക്ഖദോമനസ്സാനം അത്ഥങ്ഗമായ ഞായസ്സ അധിഗമായ നിബ്ബാനസ്സ സച്ഛികിരിയായാ’’തി ഏവമാദിനാ ഭഗവതോ ച ധമ്മദേസനായ വണ്ണം അഭാസി, ഭഗവാപി ഭന്തേ ‘‘ഗഹനഞ്ഹേതം പേസ്സ യദിദം മനുസ്സാ, ഉത്താനകഞ്ഹേതം പേസ്സ യദിദം പസവോ’’തിആദിനാ പേസ്സസ്സ ഹത്ഥാരോഹപുത്തസ്സ അജ്ഝാസയാനുരൂപം ധമ്മകഥം ദേസേസി.

പുച്ഛാ – തം പനാവുസോ ധമ്മദേസനം സുത്വാ പേസ്സസ്സ ഹത്ഥാരോഹപുത്തസ്സ കീദിസോ ആനിസംസോ അധിഗതോ, കഥഞ്ച ഭഗവാ തം പുഗ്ഗലചതുക്കദേസനം സംഖിത്തേന ഭാസിതം, ഭിക്ഖൂനം വിത്ഥാരേന വിഭജിത്വാ ദേസേസി.

വിസ്സജ്ജനാ – തം ഖോ പന ഭന്തേ ധമ്മം സുത്വാ പേസ്സസ്സ ഹത്ഥാരോഹപുത്തസ്സ ദ്വേ ആനിസംസാ അധിഗതാ സങ്ഘേ ച പസാദോ സതിപട്ഠാനപരിഗ്ഗഹണൂപായോ ച അഭിനവോ. ഭഗവാ ച ഭന്തേ തം പുഗ്ഗലചതുക്കദേസനം ഭിക്ഖൂഹി യാചിതോ ‘‘കതമോ ച ഭിക്ഖവേ പുഗ്ഗലോ അത്തപരിതാപനാനുയോഗമനുയുത്തോ’’തിആദിനാ സംഖിത്തേന ഭാസിതം, വിത്ഥാരേന അത്ഥം അവിഭത്തം. വിത്ഥാരേന വിഭജിത്വാ ദേസേസി.

അട്ഠകനാഗരസുത്ത

പുച്ഛാ – അട്ഠകനാഗരസുത്തം പനാവുസോ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കേന ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – വേസാലിയം ഭന്തേ വേളുവഗാമകേ ഗഹപതിം അട്ഠകനാഗരം ആരബ്ഭ ആയസ്മതാ ആനന്ദത്ഥേരേന ധമ്മഭണ്ഡാഗാരികേന ഭാസിതം. ദസമോ ഭന്തേ ഗഹപതി അട്ഠകനാഗരോ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോച ‘‘അത്ഥി നു ഖോ ഭന്തേ ആനന്ദ തേന ഭഗവതാ ജാനതാ പസ്സതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന ഏകധമ്മോ അക്ഖാതോ, യത്ഥ ഭിക്ഖുനോ അപ്പമത്തസ്സ ആതാപിനോ പഹിതത്തസ്സ വിഹരതോ അവിമുത്തഞ്ചേവ ചിത്തം വിമുച്ചതി, അപരിക്ഖിണാ ച ആസവാ പരിക്ഖയം ഗച്ഛന്തി, അനനുപ്പത്തഞ്ച അനുത്തരം യോഗക്ഖേമം അനുപാപുണാതീ’’തി, തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

സേഖസുത്ത

പുച്ഛാ – സേഖസുത്തം പനാവുസോ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കേന ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സക്കേസു ഭന്തേ കപിലവത്ഥുസ്മിം സന്ഥാഗാരേ ആയസ്മതാ ആനന്ദത്ഥേരേന ധമ്മഭണ്ഡാഗാരികേന കാപിലവത്ഥവേ സക്യേ ആരബ്ഭ ഭാസിതം. ഭഗവാ ഭന്തേ കാപിലവത്ഥവേ സക്യേ ബഹുദേവരത്തിം ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേത്വാ സമാദപേത്വാ സമുത്തേജേത്വാ സമ്പഹംസേത്വാ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ആമന്തേസി ‘‘പടിഭാതു തം ആനന്ദ കാപിലവത്ഥവാനം സക്യാനം സേഖോ പാടിപദോ, പിട്ഠി മേ ആഗിലായതി, തമഹം ആയമിസ്സാമീ’’തി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

പോതലിയസുത്ത

പുച്ഛാ – പോതലിയസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – അങ്ഗുത്തരാപേസു ഭന്തേ ആപണേ നാമ അങ്ഗുത്തരാപാനം നിഗമേ പോതലിയം ഗഹപതിം പടിക്ഖിത്തസബ്ബകമ്മന്തം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. പോതലിയോ ഭന്തേ ഗഹപതി പടിക്ഖിത്തസബ്ബകമ്മന്തോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമന്തോ ഭഗവതാ ഗഹപതിവാദേന സമുദാചരിയമാനോ കുപിതോ അനത്തമനോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച ‘‘തയിദം ഭോ ഗോതമ നച്ഛന്നം തയിദം നപ്പതിരൂപം, യം മം ത്വം ഗഹപതിവാദേന സമുദാചരസീ’’തി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

പുച്ഛാ – കഥഞ്ചാവുസോ ഭഗവാ കാമാനം ആദീനവം വിത്ഥാരേന പകാസേത്വാ അരിയസ്സ വിനയേ വോഹാരസമുച്ഛേദം ദസ്സേസി.

വിസ്സജ്ജനാ – അഥ ഭന്തേ ഭഗവാ അരിയസ്സ വിനയേ വോഹാരസമുച്ഛേദായ അട്ഠ ധമ്മേ വിഭജിത്വാ ‘‘സേയ്യഥാപി ഗഹപതി കുക്കുരോ ജിഘച്ഛാദുബ്ബല്യപരേതോ ഗോഘാതകസൂനം പച്ചുപട്ഠിതോ അസ്സ’’ ഏവമാദിനാ കാമേസു ആദീനവം ദസ്സേത്വാ പരിയോസാനേ തീഹി വിജ്ജാഹി അരിയസ്സ വിനയേ വോഹാരസമുച്ഛേദം സബ്ബേനസബ്ബം സബ്ബഥാസബ്ബം വോഹാരസമുച്ഛേദം വിത്ഥാരേന വിഭജിത്വാ ദേസേസി.

ജീവകസുത്ത

പുച്ഛാ – തേനാവുസോ ഭഗവതാ…പേ… സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന ജീവകസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – രാജഗഹേ ഭന്തേ ജീവകം കോമാരഭച്ചം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. ജീവകോ ഭന്തേ കോമാരഭച്ചോ ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോച ‘‘സുതം മേതം ഭന്തേ സമണം ഗോതമം ഉദ്ദിസ്സ പാണം ആരഭന്തി, തം സമണോ ഗോതമോ ജാനം ഉദ്ദിസ്സ കതം മംസം പരിഭുഞ്ജതി പടിച്ച കമ്മന്തി. യേ തേ ഭന്തേ ഏവമാഹംസു ‘സമണം ഗോതമം ഉദ്ദിസ്സ പാണം ആരഭന്തി, തം സമണോ ഗോതമോ ജാനം ഉദ്ദിസ്സ കതം മംസം പരിഭുഞ്ജതി പടിച്ച കമ്മ’ന്തി, കച്ചി തേ ഭന്തേ ഭഗവതോ വുത്തവാദിനോ ന ച ഭഗവന്തം അഭൂതേന അബ്ഭാചിക്ഖന്തി, ധമ്മസ്സ ചാനുധമ്മം ബ്യാകരോന്തി, ന ച കോചി സഹധമ്മികോ വാദാനുവാദോ ഗാരയ്ഹം ഠാനം ആഗച്ഛതീ’’തി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

ഉപാലിസുത്ത

പുച്ഛാ – ഉപാലിസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – നാളന്ദായം ഭന്തേ ഉപാലിം ഗഹപതിം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. ഉപാലി ഭന്തേ ഗഹപതി ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോച ‘‘ആഗമാ നുഖ്വിധ ഭന്തേ ദീഘതപസ്സീ നിഗണ്ഠോ’’തി, ഏവമാദിനാ ച ഭന്തേ ഉപാലി ഗഹപതി ഭഗവതോ പടിസന്ധാരം കത്വാ അത്തനോ ആചരിയസ്സ നിഗണ്ഠസ്സ നാടപുത്തസ്സ വാദം പകാസേസി, വാദം വണ്ണേസി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

പുച്ഛാ – അഥ ഖോ ആവുസോ ഭഗവാ ഉപാലിം ഗഹപതിം തസ്മിം വാദേ കഥം സമനുയുഞ്ജീ സമനുഗാഹീ സമനുഭാസീ, കഥഞ്ചസ്സ ഉപായം ദസ്സേത്വാ യഥാഭൂതം അത്ഥം ഞാപേസി.

വിസ്സജ്ജനാ – അഥ ഖോ ഭന്തേ ഭഗവാ ഉപാലിം ഗഹപതിം ‘‘സചേ ഖോ ത്വം ഗഹപതി സച്ചേ പതിട്ഠായ മന്തേയ്യാസി, സിയാ നോ ഏത്ഥ കഥാസല്ലാപോ’’തി ഉപാലിം ഗഹപതിം കഥം സമുട്ഠാപേത്വാ ‘‘തം കിംമഞ്ഞസി ഗഹപതി, ഇധസ്സ നിഗണ്ഠോ ആബാധികോ ദുക്ഖിതോ ബാഞ്ഹഗിലാനോ സീതോദകപരിക്ഖിത്തോ ഉണ്ഹോദകപടിസേവീ, സോ സീതോദകം അലഭമാനോ കാലങ്കരേയ്യാ’’തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവാ ചത്താരോ ഉപായേ ദസ്സേത്വാ ഉപാലിം ഗഹപതിം യഥാഭൂതമത്ഥം ഞാപേസി.

പുച്ഛാ – ഏവം ഖോ ആവുസോ ഉപാലി ഗഹപതി ഭഗവതാ സഞ്ഞാപിതോ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ പസന്നോ കീദിസം പസന്നാകാരം അകാസി, കഥഞ്ച ഭഗവാ തം പുന അനുസാസിത്വാ ഉത്തരി വിനേസി.

വിസ്സജ്ജനാ – ‘‘പുരിമേനേവാഹം ഭന്തേ ഓപമ്മേന ഭഗവതോ അത്തമനോ അഭിരദ്ധോ, അപിചാഹം ഇമാനി ഭഗവതോ വിചിത്രാനി പഞ്ഹപടിഭാനാനി സോതുകാമോ, ഏവാഹം ഭഗവന്തം പച്ചനീകം കാതബ്ബം അമഞ്ഞിസ്സ’’ന്തി, ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഉപാലി ഗഹപതി ഭഗവതാ വിഞ്ഞാപിതോ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ പസന്നോ പസന്നാകാരം അകാസി. തത്ഥ ഭഗവാ ച ഭന്തേ ‘‘അനുവിച്ചകാരം ഖോ ഗഹപതി കരോഹി, അനുവിച്ചകാരോ തുമ്ഹാദിസാനം ഞാതമനുസ്സാനം സാധു ഹോതീ’’തി ഏവമാദിനാ പുന അനുസാസിത്വാ ഉത്തരി യാവ ധമ്മചക്ഖുപടിലാഭാ വിനേസി.

പുച്ഛാ – കഥഞ്ചാവുസോ നിഗണ്ഠസ്സ നാടപുത്തസ്സ ഉപാലിസ്സ ഗഹപതിസ്സ നിവേസനം ഗന്ത്വാ ആവീമംസനാ ച ഉപാലിസ്സ ഗഹപതിസ്സ പച്ചുത്തരാ കഥാ ച അഹോസി.

വിസ്സജ്ജനാ – ‘‘ഉമ്മത്തോസി ത്വം ഗഹപതി ദത്തോസി ത്വം ഗഹപതീ’’തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ നിഗണ്ഠസ്സ നാടപുത്തസ്സ ഉപാലിസ്സ ഗഹപതിസ്സ നിവേസനം ഗന്ത്വാ വീമംസാ ച ‘‘ഭദ്ദികാ ഭന്തേ ആവട്ടനീമായാ കല്യാണീ ഭന്തേ ആവട്ടനീമായാതി’’ ഏവമാദിനാ ഉപാലിസ്സ ഗഹപതിസ്സ പച്ചുത്തരകഥാ ച അഹോസി.

ധീരസ്സ വിഗതമോഹസ്സ,

പഭിന്നഖീലസ്സ വിജിതവിജയസ്സ;

അനീഘസ്സ സുസമചിത്തസ്സ,

വുദ്ധസീലസ്സ സാധുപഞ്ഞസ്സ;

വേസമന്തരസ്സ വിമലസ്സ,

ഭഗവതോ തസ്സ സാവകോഹമസ്മിം.

അകഥം കഥിസ്സ തുസിതസ്സ,

വന്തലോകാമിസസ്സ മുദിതസ്സ;

കതസമണസ്സ മനുജസ്സ,

അന്തിമസാരീരസ്സ നരസ്സ.

അനോപമസ്സ വിരജസ്സ,

ഭഗവതോ തസ്സ സാവകോ ഹമസ്മി –

തണ്ഹച്ഛിദസ്സ ബുദ്ധസ്സ,

വീതധൂമസ്സ അനുപലിത്തസ്സ.

ആഹുനേയ്യസ്സ യക്ഖസ്സ,

ഉത്തമപുഗ്ഗലസ്സ അതുലസ്സ;

മഹതോ യസഗ്ഗപത്തസ്സ,

ഭഗവതോ തസ്സ സാവകോ ഹമസ്മി –

കുക്കുരവതികസുത്ത

പുച്ഛാ – കുക്കുരവതികസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – കോലിയേസു ഭന്തേ ഹലിദ്ദവസനേ നാമ കോലിയാനം നിഗമേ പുണ്ണഞ്ച കോലിയപുത്തം ഗോവതികം അചേലഞ്ച സേനിയം കുക്കുരവതികം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. പുണ്ണോ ഭന്തേ കോലിയ പുത്തോ ഗോവതികോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച ‘‘അയം ഭന്തേ അചേലോ സേനിയോ കുക്കുരവതികോ ദുക്കരകാരകോ ഛമാനിക്ഖിത്തം ഭോജനം ഭുഞ്ജതി, തസ്സ തം കുക്കുരവതം ദീഘരത്തം സമത്തം സമാദിന്നം, തസ്സ കാ ഗതി, കോ അഭിസമ്പരായോ’’തി, തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

അഭയരാജകുമാരസുത്ത

പുച്ഛാ – തേനാവുസോ ജാനതാ…പേ… സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന അഭയരാജകുമാരസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – രാജഗഹേ മേ ഭന്തേ അഭയം രാജകുമാരം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. അഭയോ ഭന്തേ രാജകുമാരോ ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോച ‘‘ഭാസേയ്യ നു ഖോ ഭന്തേ തഥാഗതോ തം വാചം, യാ സാ വാചാ പരേസം അപ്പിയാ അമനാപാ’’തി, തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

ബഹുവേദനീയസുത്ത

പുച്ഛാ – ബഹുവേദനീയസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ ആയസ്മന്തഞ്ച ഉദായിം പഞ്ചകങ്ഗഞ്ച ഥപതിം ആരബ്ഭ ഭാസിതം, പഞ്ചകങ്ഗോ ഭന്തേ ഥപതി ആയസ്മന്തം ഉദായിം ഉപസങ്കമിത്വാ വേദനം പുച്ഛി, ആയസ്മാ ഭന്തേ ഉദായീ പഞ്ചകങ്ഗം ഥപതിം ഏതദവോച ‘‘തിസ്സോ ഖോ ഥപതി വേദനാ വുത്താ ഭഗവതാ സുഖാ വേദനാ ദുക്ഖാ വേദനാ അദുക്ഖമസുഖാ വേദനാ’’തി. ഏവം വുത്തേ ഭന്തേ പഞ്ചകങ്ഗോ ഥപതി ആയസ്മന്തം ഉദായിം ഏതദവോച ‘‘ന ഖോ ഭന്തേ ഉദായി തിസ്സോ വേദനാ വുത്താ ഭഗവതാ, ദ്വേ വേദനാ വുത്താ ഭഗവതാ സുഖാ വേദനാ ദുക്ഖാ വേദനാ, യായം ഭന്തേ അദുക്ഖമസുഖാ വേദനാ, സന്തസ്മിം ഏസാ പണീതേ സുഖേ വുത്താ ഭഗവതാ’’തി. നേവ അസക്ഖി ഖോ ഭന്തേ ആയസ്മാ ഉദായീ പഞ്ചകങ്ഗം ഥപതിം സഞ്ഞാപേതും, ന പന അസക്ഖി പഞ്ചകങ്ഗോ ഥപതി ആയസ്മന്തം ഉദായിം സഞ്ഞാപേതും. അസ്സോസി ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ആയസ്മതോ ഉദായിസ്സ പഞ്ചകങ്ഗേന ഥപതിനാ സദ്ധിം ഇമം കഥാസല്ലാപം, അഥ ഖോ ഭന്തേ ആയസ്മാ ആനന്ദോ യാവതകോ അഹോസി ആയസ്മതോ ഉദായിസ്സ പഞ്ചകങ്ഗേന ഥപതിനാ സദ്ധിം കഥാസല്ലാപോ, തം സബ്ബം ഭഗവതോ ആരോചേസി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

അപണ്ണകസുത്ത

പുച്ഛാ – അപണ്ണകസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – കോസലേസു ഭന്തേ സാലായം നാമ കോസലാനം ബ്രാഹ്മണഗാമേ സാലേയ്യകേ ബ്രാഹ്മണഗഹപതികേ ആരബ്ഭ ഭാസിതം. സമ്ബഹുലാ ഭന്തേ അഞ്ഞതിത്ഥിയാ സാലേയ്യകാനം ബ്രാഹ്മണഗഹപതികാനം അത്തനോ അത്തനോ മിച്ഛാദിട്ഠിയോ പടിഗ്ഗണ്ഹാപേസും ഉഗ്ഗണ്ഹാപേസും. തേ പന ഭന്തേ സാലേയ്യകാ ബ്രാഹ്മണഗഹപതികാ ഏകദിട്ഠിയമ്പി പതിട്ഠാതും ന സക്ഖിംസു. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

പുച്ഛാ – തത്ര ആവുസോ ഭഗവതാ പഠമം മിച്ഛാവാദോ ച സമ്മാവാദോ ച കഥം വിഭജിത്വാ പകാസിതോ.

വിസ്സജ്ജനാ – തത്ര ഭന്തേ ഭഗവതാ ‘‘സന്തി ഗഹപതയോ ഏകേ സമണബ്രാഹ്മണാ ഏവംവാദിനോ ഏവംദിട്ഠിനോ നത്ഥി ദിന്നം നത്ഥി യിട്ഠം നത്ഥി ഹുതം നത്ഥി സുകതദുക്കടാനം കമ്മാനം ഫലം വിപാകോ’’തി ഏവമാദിനാ പഠമം മിച്ഛാവാദോ ച സമ്മാവാദോ ച വിഭജിത്വാ പകാസിതോ.

പുച്ഛാ – തത്ഥ ആവുസോ ഭഗവതാ മിച്ഛാവാദീനഞ്ച ദോസോ സമ്മാവാദീനഞ്ച ഗുണോ കഥം വിചാരേത്വാ പകാസിതോ.

വിസ്സജ്ജനാ – തത്ഥ ഭന്തേ ഭഗവതാ ‘‘തത്ര ഗഹപതയോ യേതേ സമണബ്രാഹ്മണാ ഏവംവാദിനോ ഏവംദിട്ഠിനോ നത്ഥി ദിന്നം നത്ഥി യിട്ഠം നത്ഥി ഹുതം നത്ഥി സുകതദുക്കടാനം കമ്മാനം ഫലം വിപാകോ’’തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ മിച്ഛാവാദീനഞ്ച ദോസോ സമ്മാവാദീനഞ്ച ഗുണോ ഭഗവതാ വിചാരേത്വാ പകാസിതോ.

പുച്ഛാ – കഥഞ്ചാവുസോ തത്ഥ ഭഗവതാ വിഞ്ഞുനോ പുരിസപുഗ്ഗലസ്സ പടിസഞ്ചിക്ഖണാ പകാസിതാ.

വിസ്സജ്ജനാ – തത്ര ഗഹപതയോ വിഞ്ഞൂ പുരിസോ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖതീതി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ തത്ഥ ഭഗവതാ വിഞ്ഞുനോ പുരിസപുഗ്ഗലസ്സ പടിസഞ്ചിക്ഖണാ പകാസിതാ.

പുച്ഛാ – കഥഞ്ചാവുസോ ഭഗവതാ അഞ്ഞേസുപി മിച്ഛാവാദസമ്മാവാദേസു അപണ്ണകപടിപദാ വിചാരേത്വാ പകാസിതാ, തം സങ്ഖേപതോ കഥേസി.

വിസ്സജ്ജനാ – യഥേവ ഭന്തേ പഠമേ വാദേ, ഏവമേവ ഖോ ഭന്തേ അകിരിയവാദാദീസു ചതൂസു ച മിച്ഛാവാദേസു ദോസം കിരിയവാദാദീസു ച ചതൂസു സമ്മാവാദേസു ഗുണം, തത്ഥ ച വിഞ്ഞുനോ പുരിസസ്സ പടിസഞ്ചിക്ഖണാകാരം ദസ്സേത്വാ ഭഗവതാ അപണ്ണകപടിപദാ പകാസിതാ.

അമ്ബലട്ഠികരാഹുലോവാദസുത്ത

പുച്ഛാ – അമ്ബലട്ഠികരാഹുലോവാദസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – രാജഗഹേ ഭന്തേ ആയസ്മന്തം രാഹുലം ആരബ്ഭ ഭാസിതം.

മഹാരാഹുലോവാദസുത്ത

പുച്ഛാ – മഹാരാഹുലോവാദസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ ആയസ്മന്തം രാഹുലം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. ആയസ്മാ ഭന്തേ രാഹുലോ ഭഗവതോ ചേവ അത്തനോ ച അത്തഭാവസമ്പത്തിം നിസ്സായ ഗേഹസ്സിതം ഛന്ദരാഗം ഉപ്പാദേസി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

ചൂളമാലുക്യസുത്ത

പുച്ഛാ – ചൂളമാലുക്യസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ ആയസ്മന്തം മാലുക്യപുത്തം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. ആയസ്മാ ഭന്തേ മാലുക്യപുത്തോ അത്തനോ പവിവിത്തസ്സ രഹോഗതസ്സ പടിസല്ലീനസ്സ ചേതസോ പരിവിതക്കം ഭഗവതോ ആരോചേസി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

മഹാമാലുക്യസുത്ത

പുച്ഛാ – മഹാമാലുക്യസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – തസ്മിംയേവ ഭന്തേ സാവത്ഥിയം ആയസ്മന്തം മഹാമാലുക്യപുത്തം ആരബ്ഭ ഭാസിതം.

ഭദ്ദാലിസുത്ത

പുച്ഛാ – തേനാവുസോ ഭഗവതാ…പേ… സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന ഭദ്ദാലിസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ ആയസ്മന്തം ഭദ്ദാലിം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. ആയസ്മാ ഭന്തേ ഭദ്ദാലി ഭഗവതാ സിക്ഖാപദേ പഞ്ഞാപിയമാനേ ഭിക്ഖുസങ്ഘേ സിക്ഖം സമാദിയമാനേ അനുസ്സാഹം പവേദേസി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

അച്ചയോ മം ഭന്തേ അച്ചഗമാ യഥാബാലം യഥാമൂള്ഹം യഥാഅകുസലം, യോഹം ഭഗവതാ സിക്ഖാപദേ പഞ്ഞാപിയമാനേ ഭിക്ഖുസങ്ഘേ സിക്ഖം സമാദിയമാനേ അനുസ്സാഹം പവേദേസിം, തസ്സ മേ ഭന്തേ ഭഗവാ അച്ചയം അച്ചയതോ പടിഗ്ഗണ്ഹാതു ആയതിം സംവരായ –

പുച്ഛാ – അഥ ഖോ ആവുസോ ആയസ്മാ ഭദ്ദാലി ഭഗവന്തം കീദിസം പഞ്ഹം പുച്ഛി, കഥഞ്ചസ്സ ഭഗവാ തം വിഭജിത്വാ ബ്യാകാസി.

വിസ്സജ്ജനാ – അഥ ഖോ ഭന്തേ ആയസ്മാ ഭദ്ദാലി ‘‘കോ നു ഖോ ഭന്തേ ഹേതു, കോ പച്ചയോ, യേന മിധേകച്ചം ഭിക്ഖും പസയു പസയു കാരണം കരോന്തീ’’തി ഏവമാദിനാ ഭഗവന്തം പഞ്ഹം അപുച്ഛി. ഭഗവാ ച ഭന്തേ ‘‘ഇധ ഭദ്ദാലി ഏകച്ചോ ഭിക്ഖു അഭിണ്ഹാപത്തികോ ഹോതി, ആപത്തിബഹുലോ’’ ഏവമാദിനാ ആയസ്മതോ ഭദ്ദാലിസ്സ വിഭജിത്വാ ബ്യാകാസി.

പുച്ഛാ – തദാപി ഖോ ആവുസോ ആയസ്മാ ഭദ്ദാലി പുനപി ഭഗവന്തം കീദിസം പഞ്ഹം പുച്ഛി, കഥഞ്ചസ്സ ഭഗവാ തമ്പി വിഭജിത്വാ ബ്യാകാസി.

വിസ്സജ്ജനാ – തദാപി ഭന്തേ ആയസ്മാ ഭദ്ദാലി ‘‘കോ നു ഖോ ഭന്തേ ഹേതു, കോ പച്ചയോ, യേന പുബ്ബേ അപ്പതരാനി ചേവ സിക്ഖാപദാനി അഹേസും, ബഹുതരാ ച ഭിക്ഖൂ അഞ്ഞായ സണ്ഡഹിംസു. കോ പന ഭന്തേ ഹേതു, കോ പച്ചയോ യേന ഏതരഹി ബഹുതരാനി ചേവ സിക്ഖാപദാനി ഹോന്തി അപ്പതരാ ച ഭിക്ഖൂ അഞ്ഞായ സണ്ഡഹന്തീ’’തി ഭഗവന്തം പുനപി പഞ്ഹം അപുച്ഛി. ഭഗവാ ച ഭന്തേ ‘‘ഏവമേതം ഭദ്ദാലി ഹോതി, സത്തേസു ഹായമാനേസു സദ്ധമ്മേ അന്തരധായമാനേ ബഹുതരാനി ഹോന്തി അപ്പതരാ ച ഭിക്ഖൂ അഞ്ഞായ സണ്ഡഹന്തീ’’തി, ഏവമാദിനാ ആയസ്മതോ ഭദ്ദാലിസ്സ വിഭജിത്വാ വിഭജിത്വാ ബ്യാകതാ.

ലടുകികോപമസുത്ത

പുച്ഛാ – ലടുകികോപമസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – അങ്ഗുത്തരാപേസു ഭന്തേ ആപണേ നാമ അങ്ഗുത്തരാപാനം നിഗമേ ആയസ്മന്തം ഉദായിം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. ആയസ്മാ ഭന്തേ ഉദായീ ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോച ‘‘ഇധ മയ്ഹം ഭന്തേ രഹോഗതസ്സ പടിസല്ലീനസ്സ ഏവം ചേതസോ പരിവിതക്കോ ഉദപാദി ‘‘ബഹൂനം വത നോ ഭഗവാ ദുക്ഖധമ്മാനം അപഹത്താ, ബഹൂനം വത നോ ഭഗവാ സുഖധമ്മാനം ഉപഹത്താ, ബഹൂനം വത നോ ഭഗവാ അകുസലാനം ധമ്മാനം അപഹത്താ, ബഹൂനം വത നോ ഭഗവാ കുസലാനം ധമ്മാനം ഉപഹത്താ’തി’’. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

പുച്ഛാ – അഥ ഖോ ആവുസോ ഭഗവാ കീദിസീ ഉപമായോ ദസ്സേത്വാ ഭിക്ഖൂനം ഓവാദം അദാസി.

വിസ്സജ്ജനാ – അഥ ഖോ ഭന്തേ ഭഗവാ ലടുകികോപമം ഹത്ഥിനാഗോപമം ദലിദ്ദപുരിസോപമം ഗഹപതികോപമന്തി ചതസ്സോ ഉപമായോ ദസ്സേത്വാ ഭിക്ഖൂനം ഓവാദമദാസി.

പുച്ഛാ – ഏവഞ്ചാവുസോ ഭഗവാ ചതൂഹി ഉപമാഹി ഭിക്ഖൂനം ഓവാദം ദത്വാ കഥം ഉത്തരി ധമ്മദേസനം പവഡ്ഢേസി.

വിസ്സജ്ജനാ – ഏവം ഖോ ഭന്തേ ഭഗവാ ചതൂഹി ഉപമാഹി ഭിക്ഖൂനം ഓവാദം ദത്വാ ‘‘ചത്താരോ മേ ഉദായി പുഗ്ഗലാ സന്തോ സംവിജ്ജമാനാ ലോകസ്മിം’’ന്തി ഏവമാദിനാ ഉത്തരി ഭിക്ഖൂനം ധമ്മകഥം പവഡ്ഢേസി.

ചാതുമസുത്ത

പുച്ഛാ – ചാതുമസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – ചാതുമായം ഭന്തേ ആയസ്മന്താനം സാരിപുത്തമോഗ്ഗലാനത്ഥേരാനം സദ്ധിവിഹാരികേ അധുനാ പബ്ബജിതേ സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ഭാസിതം. സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനപ്പമുഖാനി ഭന്തേ പഞ്ചമത്താനി ഭിക്ഖുസതാനി ചാതുമം അനുപ്പത്താനി ഹോന്തി ഭഗവന്തം ദസ്സനായ, തേ ച ആഗന്തുകാ ഭിക്ഖൂ നേവാസികേഹി ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം പടിസമ്മോദമാനാ സേനാസനാനി പഞ്ഞാപയമാനാ പത്തചീവരാനി പടിസാമയമാനാ ഉച്ചാസദ്ദാ മഹാസദ്ദാ അഹേസും. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

പുച്ഛാ – കഥഞ്ചാവുസോ തത്ഥ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂനം ഓവാദം അദാസി.

വിസ്സജ്ജനാ – ചത്താരിമാനി ഭിക്ഖവേ ഭയാനി ഉദകോരോഹന്തേ പാതികങ്ഖിതബ്ബാനീതി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ ഭഗവാ തത്ഥ ഭിക്ഖൂനം ഓവാദം അദാസി.

നളകപാനസുത്ത

പുച്ഛാ – നളകപാനസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – നളകപാനേ ഭന്തേ അനുരുദ്ധത്ഥേരപ്പമുഖേ സമ്ബഹുലേ അഭിഞ്ഞാതേ അഭിഞ്ഞാതേ കുലപുത്തേ ആരബ്ഭ ഭാസിതം.

ഗോലിയാനിസുത്ത

പുച്ഛാ – ഗോലിയാനിസുത്തം പനാവുസോ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കേന ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – രാജഗഹേ ഭന്തേ ആയസ്മന്തം ഗോലിയാനിം ആരബ്ഭ ആയസ്മതാ സാരിപുത്തത്ഥേരേന ധമ്മസേനാപതിനാ ഭാസിതം. ആയസ്മാ ഭന്തേ ഗോലിയാനി ആരഞ്ഞികോ പദസമാചാരോ സങ്ഘമജ്ഝേ ഓസടോ ഹോതി കേനചിദേവ കരണീയേന, തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

കീടാഗിരിസുത്ത

പുച്ഛാ – തേനാവുസോ ഭഗവതാ…പേ… സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന കീടാഗിരിസുത്തം കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – കാസീസു ഭന്തേ കീടാഗിരിസ്മിം കാസീനം നിഗമേ അസ്സജിപുനബ്ബസുകേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ ഭാസിതം. അസ്സജിപുനബ്ബസുകാ ഭന്തേ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖൂഹി സഹധമ്മികം വുച്ചമാനാ ഏവമാഹംസു ‘‘മയം ഖോ ആവുസോ സായഞ്ചേവ ഭുഞ്ജാമ പാതോ ച ദിവാ ച വികാലേ, തേ മയം സായഞ്ചേവ ഭുഞ്ജമാനാ പാതോ ച ദിവാ ച വികാലേ അപ്പാബാധതഞ്ച സഞ്ജാനാമ അപ്പാതങ്കതഞ്ച ലഹുട്ഠാനഞ്ച ബലഞ്ച ഫാസുവിഹാരഞ്ച, തേ മയം കിം സന്ദിട്ഠികം ഹിത്വാ കാലികം അനുധാവിസ്സാമ, സായഞ്ചേവ മയം ഭുഞ്ജിസ്സാമ പാതോ ച ദിവാ ച വികാലേ’’തി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

തേവിജ്ജവച്ഛസുത്ത

പുച്ഛാ – തേവിജ്ജവച്ഛസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – വേസാലിയം ഭന്തേ വച്ഛഗോത്തം പരിബ്ബാജകം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. വച്ഛഗോത്തോ ഭന്തേ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച ‘‘സുതം മേ ഭന്തേ സമണോ ഗോതമോ സബ്ബഞ്ഞൂ സബ്ബദസ്സാവീ അപരിസേസം ഞാണദസ്സനം പടിജാനാതി, ചരതോ ച മേ തിട്ഠതോ ച സുത്തസ്സ ച ജാഗരസ്സ ച സതതം സമിതം ഞാണദസ്സനം പച്ചുപട്ഠിത’’ന്തി. യേ തേ ഭന്തേ ഏവമാഹംസു ‘‘സമണോ ഗോതമോ സബ്ബഞ്ഞൂ സബ്ബദസ്സാവീ അപരിസേസം ഞാണദസ്സനം പടിജാനാതി, ചരതോ ച മേ തിട്ഠതോ ച സുത്തസ്സ ച ജാഗരസ്സ ച സതതം സമിതം ഞാണദസ്സനം പച്ചുപട്ഠിത’’ന്തി. കച്ചി തേ ഭന്തേ ഭഗവതോ വുത്തവാദിനോ, ന ച ഭഗവന്തം അഭൂതേന അബ്ഭാചിക്ഖന്തി, ധമ്മസ്സ ചാനുധമ്മം ബ്യാകരോന്തി, ന ച കോചി സഹധമ്മികോ വാദാനുവാദോ ഗാരയ്ഹം ഠാനം ആഗച്ഛതീ’’തി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

അഗ്ഗിവച്ഛസുത്ത

പുച്ഛാ – അഗ്ഗിവച്ഛസുത്തം പനാവുസോ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – സാവത്ഥിയം ഭന്തേ വച്ഛഗോത്തം പരിബ്ബാജകം ഭാസിതം. വച്ഛഗോത്തോ ഭന്തേ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമിത്വാ ‘‘കിം നു ഖോ ഭോ ഗോതമ ‘സസ്സതോ ലോകോ ഇദമേവ സച്ചം മോഘമഞ്ഞ’ന്തി ഏവംദിട്ഠി ഭവം ഗോതമോ’’തി ഏവമാദികം പഞ്ഹം അപുച്ഛി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

മഹാവച്ഛസുത്ത

പുച്ഛാ – മഹാവച്ഛസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – രാജഗഹേ ഭന്തേ വച്ഛഗോത്തംയേവ പരിബ്ബാജകം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. വച്ഛഗോത്തോ ഭന്തേ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോച ‘‘ദീഘരത്താഹം ഭോതാ ഗോതമേന സഹകഥീ, സാധു മേ ഭവം ഗോതമോ സംഖിത്തേന കുസലാകുസലം ദേസേതൂ’’തി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

പുച്ഛാ – ഏവം വുത്തേ ഖോ ആവുസോ വച്ഛഗോത്തോ പരിബ്ബാജകോ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ പസന്നോ ഹുത്വാ കീദിസം പസന്നാകാരം അകാസി, കഥഞ്ചസ്സ ധമ്മാഭിസമയോ അഹോസി.

വിസ്സജ്ജനാ – ഏവം വുത്തേ ഭന്തേ വച്ഛഗോത്തോ പരിബ്ബാജകോ ‘‘സചേ ഹി ഭോ ഗോതമ ഇമം ധമ്മം ഭവംയേവ ഗോതമോ ആരാധകോ അഭവിസ്സ, നോ ച ഖോ ഭിക്ഖൂ ആരാധകാ അഭവിസ്സംസു, ഏവമിദം ബ്രഹ്മചരിയം അപരിപൂരം അഭവിസ്സ തേനങ്ഗേനാ’’തി ഏവമാദിനാ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ പസന്നോ പസന്നാകാരമകാസി. യാവ അരഹത്തഞ്ചസ്സ ധമ്മാഭിസമയോ അഹോസി.

ദീഘനഖസുത്ത

പുച്ഛാ – ദീഘനഖസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – രാജഗഹേ ഭന്തേ ദീഘനഖം പരിബ്ബാജകം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. ദീഘനഖോ ഭന്തേ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോച ‘‘അഹഞ്ഹി ഭോ ഗോതമ ഏവംവാദീ ഏവംദിട്ഠി സബ്ബം മേ നക്ഖമതീ’’തി. തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

പുച്ഛാ – ഇമസ്മിം ച പനാവുസോ വേയ്യാകരണസ്മിം ഭഞ്ഞമാനേ കേസം പുഗ്ഗലാനം വിസേസാധിഗമോ അഹോസി.

വിസ്സജ്ജനാ – ഇമസ്മിഞ്ച പന ഭന്തേ വേയ്യാകരണസ്മിം ഭഞ്ഞമാനേ ആയസ്മതോ സാരിപുത്തസ്സ അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം വിമുച്ചി, ദീഘനഖസ്സ പന പരിബ്ബാജകസ്സ തസ്മിംയേവ ആസനേ വിരജം വീതമലം ധമ്മചക്ഖും ഉദപാദി യംകിഞ്ചി സമുദയധമ്മം, സബ്ബം തം നിരോധധമ്മ’’ന്തി.

മാഗണ്ഡിയസുത്ത

പുച്ഛാ – മാഗണ്ഡിയസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – കുരൂസു ഭന്തേ കമ്മാസധമ്മേ നാമ കുരൂനം നിഗമേ ഭാരദ്വാജ ഗോത്തസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ അഗ്യാഗാരേ തിണസന്ഥാരകേ മാഗണ്ഡിയം പരിബ്ബാജകം ആരബ്ഭ ഭാസിതം. മാഗണ്ഡിയോ ഭന്തേ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവന്തം ‘‘ഭൂനഹു സമണോ ഗോതമോ’’തി വദേസി, തസ്മിം ഭന്തേ വട്ഠുസ്മിം ഭാസിതം.

പുച്ഛാ – കഥഞ്ചാവുസോ ഭഗവാ തത്ഥ മാഗണ്ഡിയസ്സ പരിബ്ബാജകസ്സ സമനുയുഞ്ജിത്വാ സമനുയുഞ്ജിത്വാ ധമ്മം ദേസേസി.

വിസ്സജ്ജനാ – ‘‘ചക്ഖും ഖോ മാഗണ്ഡിയ രൂപാരതം രൂപസമ്മുദിതം, തം തഥാഗതസ്സ ദന്തം ഗുത്തം രക്ഖിതം സംവുതം, തസ്സ ച സംവരായ ധമ്മം ദേസേതീ’’തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ തത്ഥ ഭഗവാ മാഗണ്ഡിയസ്സ പരിബ്ബാജകസ്സ സമനുയുഞ്ജിത്വാ സമനുയുഞ്ജിത്വാ ധമ്മം ദേസേസി.

പുച്ഛാ – ഏവം ഖോ ആവുസോ മാഗണ്ഡിയേന പരിബ്ബാജകേന ‘‘നകിഞ്ചി ഭോ ഗോതമാ’’തി യഥാഭൂതം പടിസ്സുതേ കഥം ഭഗവാ അത്തനോപി ന കിഞ്ചി കേനചിപി വത്തബ്ബതം പകാസേസി.

വിസ്സജ്ജനാ – ഏവം ഖോ ഭന്തേ മാഗണ്ഡിയേന പരിബ്ബാജകേന നകിഞ്ചി ഭോഗോതമാതി യഥാഭൂതം പടിസ്സുതേ ‘‘അഹം ഖോ പന മാഗണ്ഡിയ പുബ്ബേ അഗാരിയഭൂതോ സമാനോ പഞ്ചഹി കാമഗുണേഹി സമപ്പിതോ സമങ്ഗീഭൂതോ പരിചാരേസിം ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യഹി രൂപേഹി ഇട്ഠേഹി മനാപേഹി പിയരൂപേഹി കാമൂപസംഹിതേഹി രജനീയേഹീ’’തി ഏവമാദിനാ ഭഗവാ അത്തനോപി ന കിഞ്ചി കേനചിപി വത്തബ്ബതം പകാസേസി.

പുച്ഛാ – ഇമസ്മിം സുത്തേ പരിയോസാനപുച്ഛം പുച്ഛിസ്സാമി ഇമഞ്ച പനാവുസോ ധമ്മദേസനം സുത്വാ മാഗണ്ഡിയോ പരിബ്ബാജകോ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ പസന്നോ ഹുത്വാ കീദിസം പസന്നാകാരമകാസി.

വിസ്സജ്ജനാ – ഇമം ച പന ഭന്തേ ധമ്മദേസനം സുത്വാ മാഗണ്ഡിയോ പരിബ്ബാജകോ ‘അഭിക്കന്തം ഭോ ഗോതമ അഭിക്കന്തം ഭോ ഗോതമാ’’തി ഏവമാദിനാ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ പസന്നോ പസന്നാകാരമകാസി.

സന്ദകസുത്ത

പുച്ഛാ – സന്ദകസുത്തം പനാവുസോ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം കേന ഭാസിതം.

വിസ്സജ്ജനാ – കോസമ്ബിയം ഭന്തേ സന്ദകം പരിബ്ബാജകം ആരബ്ഭ ആയസ്മതാ ആനന്ദത്ഥേരേന ധമ്മഭണ്ഡാഗാരികേന ഭാസിതം. സന്ദകോ ഭന്തേ പരിബ്ബാജകോ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ഏതദവോച ‘‘സാധുവത ഭവന്തംയേവ ആനന്ദം പടിഭാതു സകേ ആചരിയ കേ ധമ്മികഥാ’’തി, തസ്മിം ഭന്തേ വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.

പുച്ഛാ – കഥഞ്ചാവുസോ തത്ഥ ചത്താരോ അബ്രഹ്മചരിയവാസാ ആയസ്മതാ ആനന്ദത്ഥേരേന ധമ്മഭണ്ഡാഗാരികേന വിചാരേത്വാ പകാസിതാ.

വിസ്സജ്ജനാ – ഇധ സന്ദക ഏകച്ചോ സത്ഥാ ഏവംവാദീ ഹോതി ഏവംദിട്ഠി നത്ഥി ദിന്നം, നത്ഥി യിട്ഠം, നത്ഥി ഹുതം, നത്ഥി സുകതദുക്കടാനം കമ്മാനം ഫലംവിപാകോ, നത്ഥി അയംലോകോ, നത്ഥി പരോലോകോ, നത്ഥി മാതാ, നത്ഥി പിതാ, നത്ഥി സത്താ ഓപപാതികാതി

ഏവമാദിനാ ഭന്തേ തത്ഥ ആയസ്മതാ ആനന്ദത്ഥേരേന ധമ്മഭണ്ഡാഗാരികേന ചത്താരോ അബ്രഹ്മചരിയവാസാ വിചാരേത്വാ പകാസിതാ.

പുച്ഛാ – കഥഞ്ചാവുസോ തത്ഥ ചത്താരി അനസ്സാസികാനി ബ്രഹ്മചരിയാനി ആയസ്മതാ ആനന്ദത്ഥേരേന ധമ്മഭണ്ഡാഗാരികേന വിചാരേത്വാ പകാസിതാനി.

വിസ്സജ്ജനാ – ഇധ സന്ദക ഏകച്ചോ സത്ഥാ സബ്ബഞ്ഞൂ സബ്ബദസ്സാവീ അപരിസേസം ഞാണദസ്സനം പടിജാനാതി ‘‘ചരതോ ച മേ തിട്ഠതോ ച സുത്തസ്സ ച ജാഗരസ്സ ച സതതം സമിതം ഞാണദസ്സനം പച്ചുപട്ഠിത’’ന്തി ഏവമാദിനാ ഭന്തേ തത്ഥ ആയസ്മതാ ആനന്ദത്ഥേരേന ധമ്മഭണ്ഡാഗാരികേന ചത്താരി അനസ്സാസികാനി ബ്രഹ്മചരിയാനി വിഭജിത്വാ പകാസിതാനി.

പുച്ഛാ – അഥ

ഖോ ആവുസോ സന്ദകോ പരിബ്ബാജകോ ആയസ്മന്തം ആനന്ദത്ഥേരം കഥം പുച്ഛി, തഥഞ്ചസ്സായസ്മാനന്ദത്ഥേരോ ബ്യാകാസി.

വിസ്സജ്ജനാ – അഥ ഖോ ഭന്തേ സന്ദകോ പരിബ്ബാജകോ ‘‘സോ പന ഭോ ആനന്ദ സത്ഥാ കിംവാദീ കിം അക്ഖായീ’’തി ഏവമാദിനാ ആയസ്മന്തം ആനന്ദത്ഥേരം പുച്ഛി, ആയസ്മാ ച ഭന്തേ ആനന്ദത്ഥേരോ ‘‘ഇധ സന്ദക തഥാഗതോ ലോകേ ഉപ്പജ്ജതി അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ വിജ്ജാചരണസമ്പന്നോ’’തി ഏവമാദിനാ സന്ദകസ്സ പരിബ്ബാജകസ്സ വിഭജിത്വാ വിഭജിത്വാ ബ്യാകാസി.

പുച്ഛാ – ഇമഞ്ച പനാവുസോ ധമ്മദേസനം സുത്വാ സന്ദകോ പരിബ്ബാജകോ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ പസന്നോ കീദിസം പസന്നാകാരമകാസി.

വിസ്സജ്ജനാ – ഇമഞ്ച ഭന്തേ ധമ്മദേസനം സുത്വാ സന്ദകോ പരിബ്ബാജകോ ‘‘അച്ഛരിയം ഭോ ആനന്ദ, അബ്ഭുതം ഭോ ആനന്ദ, ന ച നാമ സധമ്മോക്കംസനാ ഭവിസ്സതി, ന പരധമ്മവമ്ഭനാ, ആയതനേ ച ധമ്മദേസനാ, താവ ബഹുകാ ച നിയ്യാതാരോ പഞ്ഞായിസ്സന്തീ’’തി ഏവമാദിനാ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ പസന്നോ പസന്നാകാരമകാസി.

മഹാസകുലുദായീസുത്ത

പുച്ഛാ – മഹാസകുലുദായിസുത്തം പനാവുസോ ഭഗവതാ കത്ഥ കം ആരബ്ഭ കിസ്മിം വത്ഥുസ്മിം ഭാസിതം.