൪൯. ഇത്ഥിയ+മ+ണ+ക്തി+ക+യക+യാ ച

ഇത്ഥിലിങ്ഗേ ഭാവേ കാരകേ ച ക്രിയത്ഥാ അആദയോ ഹോന്തി അനോ ച ബഹുലം.

അ-ജര=വയോഹാനിയം, ജിരതി ജിരണം വാ ജരാ. ‘‘ഇത്ഥിയ+മ+ത്വാ’’തി ആപച്ചയോ. പടിസമ്ഭിജ്ജതീതി പടിസമ്ഭിദാ. പടിപജ്ജതി ഏതായാതി പടിപദാ. ഏവം സമ്പദാ, ആപദാ. ഉപാദീയതീതി ഉപാദാ. ഇക്ഖ+ചക്ഖ=ദസ്സനേ, ഉപഇക്ഖതീതി ഉപേക്ഖാ. ‘‘യുവണ്ണാന+മേഓ ലുത്താ’’തി ഏകാരോ. ചിന്തനം ചിന്താ. സിക്ഖ=വിജ്ജോപാദാനേ, സിക്ഖനം സിക്ഖീയന്തീതി വാ സിക്ഖാ. ഏവം ഭിക്ഖാ. ഇച്ഛനം ഇച്ഛാ. ‘‘ഗമയമി’’ച്ചാദിനാ ച്ഛങാദേസോ. പുച്ഛ=പുച്ഛനേ, പുച്ഛനം പുച്ഛാ. മിധ+മേധ=സങ്ഗമേ, അപഠിതധാതു, മേധനം മേധാ. ഏവം ഗുധ=പരിവേഠനേ, ഗോധനം ഗോധാ. തിതിക്ഖനം തിതിക്ഖാ. ഏവം വീമംസാ, ജിഗുച്ഛാ, പിപാസാ, പുത്തിയാ. ഈഹനം ഈഹാ.

ണ-കരണം കാരാ, ‘‘അസ്സാ ണാനുബന്ധേ’’തി ആ ഹോതി, ഏവ+മുപരിപി. ഹരണം ഹാരാ മുത്താവലി. തരണം താരാ, ധരണം ധാരാ. അരണം ആരാ.

യഥാകഥഞ്ചി സദ്ദമ്ഹി, രുള്ഹിയാ അത്ഥനിച്ഛയോ.

ക്തി-സമ്ഭുവനം സമ്ഭുതി. ‘‘ന തേ’’ച്ചാദിനാ ന വുദ്ധി. സവനം സുതി. നയനം നയതി ഏതായാതി വാ നീതി. മഞ്ഞതീതി മതി, ‘‘ഗമാദിരാനം ലോപോന്തബ്യഞ്ജനസ്സാ’’തി ഗമാദിത്താ നലോപോ. ഗമനം ഗന്തബ്ബാതി വാ ഗതി. ഉപഹനനം ഉപഹതി. രമന്തി ഏതായ രമനം വാ രതി. തനനം തതി. നിയമനം നിയതി. ഭുഞ്ജനം ഭുത്തി. യുഞ്ജനം യുത്തി, പരരൂപം. ഏവം സമാപജ്ജനം സമാപജ്ജതേതി സമാപത്തി. സമ്പത്തി. യജ=ദേവപൂജാസങ്ഗതികരണദാനേസു, യജനം ഇട്ഠി, ‘‘യജസ്സ യസ്സ ടിയീ’’തി ടിആദേസോ, ‘‘പുച്ഛാദിതോ’’തി തസ്സ ഠോ, പരരൂപപഠമക്ഖരാ ച. സാസനം സിട്ഠി, ‘‘സാസസ്സ സിസ വാ’’തി സിസ, സാനന്തരസ്സ തസ്സ ഠോ’’തി ഠാദേസോ. ഭേദനം ഭിജ്ജതേതി വാ ഭിത്തി. ഭജ=സേവായം, ഭജനം ഭത്തി. തന=വിത്ഥാരേ, തനോതീതി തന്തി, നസ്സ നിഗ്ഗഹീതാദി.

ക-ഗുഹന്തീ ഏത്ഥാതി ഗുഹാ, ഓകാരനിവുത്തി. രുജതീതി രുജാ. മോദന്തി ഏതായാതി മുദാ നാമ മുദിതാ.

യക-വിദ=ഞാണേ, വിദനം വിദന്തി ഏതായാതി വാ വിജ്ജാ, ദസ്സ ജേ പുബ്ബരൂപം. യജനം ഇജ്ജാ, ടിആദേസോ.

യ-സയന്തി ഏത്ഥാതി സേയ്യാ, ദ്വിത്തം. അജ=വജ=ഗമനേ, സമജനം സമജന്തി ഏത്ഥാതി വാ സമജ്ജാ. പപുബ്ബോ, പബ്ബജനം പബ്ബജ്ജാ. തവഗ്ഗവരണാ’’ദിമ്ഹി ‘‘ചവഗ്ഗബയഞാ’’തി യോഗവിഭാഗേന വസ്സ ബേ ദ്വിത്തം. ഊമ്ഹി പരിചരണം പരിചരിയാ. ജാഗരണം ജാഗരിയാ.

അന-പയോജകേ കാരിയധാതുതോ കത്തും പയോജനം കാരണം, ഏകാരനിസേധോ നസ്സ ണോ ച. ഏവം ഹരിതും പയോജനം ഹാരണം. വിദ=അനുഭവേ, വിത്തി വേദയതീതി വാ വേദനാ. വന്ദ=അഭിവാദനഥുതീസു, വന്ദനം വന്ദനാ. ഉപാസനം ഉപാസനാ. ചിത=സംചേതനായം, ചേതയതീതി ചേതനാ. ദേസിയതീതി ദേസനാ. ഭാവിയതീതി ഭാവനാ.