൪൪. ഭാവകാരകേ സ്വ+ഘണ ഘ കാ

ഭാവേ കാരകേ ച ക്രിയത്ഥാ അ ഘണ ഘ കാ ഹോന്തി ബഹുലം.

അപച്ചയോ-പഗ്ഗണ്ഹനം പഗ്ഗഹോ, ഏവം നിഗ്ഗഹോ, ധമ്മം ധാരേതീതി ധമ്മധരോ, ഏവം വിനയധരോ. തഥാ തം കരോതീതി തക്കരോ, ദ്വിത്തം. ഏവം ഹിതകരോ, ദിവസകരോ, ദിനകരോ, ദിവാകരോ, നിസാകരോ, ധനും ഗണ്ഹീതി ധനുഗ്ഗഹോ. ഏവം കവചഗ്ഗഹോ. ദദ=ദാനേ, സബ്ബകാമം ദദാതീതി സബ്ബകാമദദോ, സബ്ബദദോ. ആതോ ‘‘പരോക്ഖായഞ്ചാ’’തി ചഗ്ഗഹണേന ദ്വിത്തേ ‘‘രസ്സോ പുബ്ബസ്സാ’’തി രസ്സേ ച അന്നം ദദാതീതി അന്നദദോ, ഏവം ധനദോ. സംപുബ്ബോ ധാ=ധാരണേ, സബ്ബം സന്ധഹതീതി സബ്ബസന്ധോ. നീ=പാപനേ, വിപുബ്ബോ, വിനേസി വിനേതി വിനേസ്സതി ഏതേന ഏത്ഥാതി വാ വിനയോ, ഏ+അയാദേസാ. നയനം നയോ. സി=സേവായം, നിപുബ്ബോ, നിസ്സീയതീതി നിസ്സയോ. സി=സയേ, അനുസയി അനുസേതി അനുസേസ്സതീതി അനുസയോ. ഇ=ഗതിമ്ഹി, പതിപുബ്ബോ, പടിച്ച ഏതസ്മാ ഫല+മേതീതി പച്ചയോ. സം+ഉപുബ്ബോ, ദാഗമേ സമുദയോ. ചി=ചയേ, വിനിച്ഛയതേ+നേന വിനിച്ഛയനം വാ വിനിച്ഛയോ, ‘‘നിതോ ചിസ്സ ഛോ’’തി ചിസ്സ ഛോ. ഉച്ചയനം ഉച്ചയോ, സംചയോ. ഖി=ഖയേ, ഖയനം ഖയോ. ജി=ജയേ, വിജയനം വിജയോ, ജയോ. കീ=ദബ്ബവിനീമയേ, വിക്കയനം വിക്കയോ, കയോ. ലീ=സിലേസനേ, അല്ലീയന്തി ഏത്ഥാതി ആലയോ, ലയോ. (ഇവണ്ണന്താ).

ആസുണന്തീതി അസ്സവാ, ആസ്സ രസ്സോ. പടിസ്സവനം പടിസ്സവോ. സു=പസ്സവനേ, ആഭവഗ്ഗാ സവന്തീതി ആസവാ. രു=സദ്ദോ രവതീതി രവോ. ഭവതീതി ഭവോ. പഭവതി ഏതസ്മാതി പഭവോ. ലൂ=ഛേദനേ, ലവനം ലവോ. (ഉവണ്ണന്താ).

ചര=ചരണേ, സംചരണം സംചരോ. ദര=വിദാരണേ, ആദരനം ആദരോ. ആഗച്ഛതി ആഗമനംതി വാ ആഗമോ. സപ്പ=ഗമനേ, സപ്പതീതി സപ്പോ. ദിബ്ബതീതി ദേവോ. പക്കമനം പക്കമതീതി വാ പക്കമോ, ഏവം വിക്കമോ. ചര=ചരണേ, വനം ചരതീതി വനചരോ. കാമോ അവചരതി ഏത്ഥാതി കാമാവചരോ ലോകോ, കാമാവചരാ പഞ്ഞാ, കാമാവചരം ചിത്തം. ഗാവോ ചരന്തി ഏത്ഥാതി ഗോചരോ. പാദേന പിവതീതി പാദപോ. ഏവം കച്ഛപോ. സിരസ്മിം രുഹതീതി സിരോരുഹോ, മനാദിത്താ ഓ. ഗുഹായം സയതീതി ഗുഹാസയം ചിത്തം, ഏവം കുച്ഛിസയാ വാതാ. പബ്ബതേ തിട്ഠതീതി പബ്ബതട്ഠോ പുരിസോ, പബ്ബതട്ഠാ നദീ, പബ്ബതട്ഠം ഭസ്മം. ഏവം ഥലട്ഠം ജലട്ഠം.

കിച്ഛത്ഥേ ദുമ്ഹി അകിച്ഛത്ഥേ സു+ഈസം+സുഖ ഉപപദേസു-ദുക്ഖേന കരീയതി കരണം വാ ദുക്കരം. ഏവം ദുസ്സയോ, ദുക്ഖേന ഭരീയതീതി ദുബ്ഭരോ മഹിച്ഛോ. ഏവം ദുരക്ഖം ചിത്തം, ദുദ്ദസോ ധമ്മോ, ദുരനുബോധോ ധമ്മോ. ഈസം സയതീതി ഈസംസയോ, ഏവം സുഖസയോ. ഈസം കരീയതീതി ഈസക്കരം കമ്മം. സുഖേന കരീയതീതി സുകരം പാപം ബാലേന. ഏവം സുഭരോ അപ്പിച്ഛോ, സുദസ്സം പരവജ്ജം, സുബോധ+മിച്ചാദി. സബ്ബത്ഥ പാദിഅമാദിസമാസാ.

ഘണ-ഭവതീതി ഭാവോ, ഓ+ആവാദേസാ. അയ=ഇതി ദണ്ഡകധാതു, അയതി ഇതോതി ആയോ, ആഹരതീതി ആഹാരോ. ഉപഹനതീതി ഉപഘാതോ, ‘‘ഹനസ്സ ഘാതോ ണാനുബന്ധേ’’തി ഘാതാദേസോ. രഞ്ജതീതി രാഗോ, ‘‘കഗാ ചജാനം ഘാനുബന്ധേ’’തി ജസ്സ ഗോ. രഞ്ജന്തി അനേനാതി രാഗോ. ‘‘അസ്സാ ണാനുബന്ധേ’’തി ആ, പജ്ജതേ+നേനാതി പാദോ. തുദ=ബ്യഥനേ, പതുജ്ജതേ+നേനാതി പതോദോ. ജരീയതി അനേനാതി ജാരോ, ഏവം ദാരോ. ഭജീയതീതി ഭാഗോ. ഏവം ഭാരോ. ലബ്ഭതീതി ലാഭോ. വി+ഓപുബ്ബോ, വോഹരീയതീതി വോഹാരോ. ദിയ്യതീതി ദായോ, യുക. വിഹഞ്ഞതി ഏതസ്മാതി വിഘാതോ. വിഹരന്തി ഏത്ഥാതി വിഹാരോ. ആരമന്തി ഏതസ്മിന്തി ആരാമോ. പചനം വാ പാകോ, ചസ്സ കോ. ചജനം ചാഗോ. യജനം യാഗോ. രജനം രാഗോ.