൫൯. തസ്സ ഭാവകമ്മേസുത്ത+താ+ത്തന+ണ്യ+ണേയ്യ+ണി+യ+ണിയാ

ഛട്ഠിയന്താ ഭാവേ കമ്മേ ച ത്താദയോ ഹോന്തി ബഹുലം. ന സബ്ബേ പച്ചയാ സബ്ബതോ ഹോന്തി അഞ്ഞത്രത്ത+താഹി. ഭവന്തി ഏതസ്മാ ബുദ്ധിസദ്ദാതി ഭാവോ സദ്ദപവത്തിനിമിത്തം. വുത്തഞ്ച –

ഹോന്ത്യ+സ്മാ സദ്ദബുദ്ധീതി, ഭാവോ തം സദ്ദവുത്തിയാ;

നിമിത്തഭൂതം നാമഞ്ച, ജാതി ദബ്ബം ക്രിയാ ഗുണോതി.

നീലസ്സ പടസ്സ ഭാവോ നീലത്തം നീലതാതി ഗുണോ ഭാവോ. ഏത്ഥ നീലഗുണവസേന പടേ നീലസദ്ദസ്സ വുത്തിയാ പടബുദ്ധിയാ നിമിത്തം ഭാവോ നാമ. നീലസ്സ ഗുണസ്സ ഭാവോ നീലത്തം നീലതാതി നീലഗുണജാതി, ഏത്ഥ നീലഗുണജാതി നിമിത്തം ഹുത്വാ നീലസദ്ദസ്സ ഗുണവുത്തിയാ നീലഗുണജാതി നിമിത്തം. ഗോത്തം ഗോതാതി ഗോജാതി, ഏത്ഥ ജാതിസദ്ദാനം ദബ്ബവുത്തിയാ സതി ജാതി നിമിത്തം. പാചകസ്സ ഭാവോ പാചകത്തംതി ക്രിയാസമ്ബന്ധിത്തം ഭാവോ, ഏത്ഥ പചനക്രിയാസമ്ബന്ധിത്തം ഭാവോ. ദണ്ഡിത്തം വിസാണിത്തം രാജപുരിസത്തംതി ദണ്ഡ+വിസാണ+രാജദബ്ബാനം സമ്ബന്ധിത്തം ഭാവോ, ദണ്ഡീത്യാദിസദ്ദപവത്തിയാ നിമിത്തത്താ.

ദേവദത്തസ്സ ഭാവോ ദേവദത്തത്തം, ചന്ദത്തം, സൂരിയത്തംതി തദവത്ഥാ വിസേസസാമഞ്ഞം, ദേവദത്തസ്സ ബാലതാദിഅവത്ഥാഭേദോ, ചന്ദസ്സ കലാദിഅവത്ഥഭേദോ ച, സൂരിയസ്സ മന്ദപടുതാദിഅവത്ഥാഭേദോ ച സാമഞ്ഞം, തദേത്ഥ നിമിത്തം. ഏത്ഥ വിജ്ജമാനപദത്ഥാനം വിസയഭൂതസഞ്ഞാസദ്ദാനം പവത്തിനിമിത്തം വുത്തം. ആകാസത്തം അഭാവത്തംതി, തത്ഥ ഘടാകാസ+പീഠരാകാസ, പടാഭാവ+ഘടാഭാവാദിനാ ഉപചരിതഭേദസാമഞ്ഞം ഭാവോ.

ത്തന-പുഥുജ്ജനത്തനം. വേദനായ ഭാവോ വേദനത്തനം, രസ്സോ. ഏവം ജായത്തനം, ജാരത്തനം.

ണ്യ-അലസസ്സ ഭാവോ കമ്മം വാ ആലസ്യം, ഏത്ഥ ‘‘ലോപോ+വണ്ണി+വണ്ണാനം’’തി അ-ലോപേ ‘‘സരാന+മാദിസ്സാ’’ദിനാ ആകാരോ, ഏവ+മുപരി ച. ബ്രാഹ്മണസ്സ ഭാവോ ബ്രഹ്മഞ്ഞം, ഞ്ഞകാരപുബ്ബരൂപാനി. ചാപല്യം, നേപുഞ്ഞം, പേസുഞ്ഞം, രഞ്ഞോ ഭാവോ രജ്ജം, ആധിപച്ചം, ദായജ്ജം, വേസമ്മം, വേസമം, ണപച്ചയോ. സഖിനോ ഭാവോ സഖ്യം, വാണിജ്ജം, ആരോഗ്യം, ഓദഗ്യം, ആനണ്യം, ദുബ്ബല്യം, ബല്യം, പണ്ഡിച്ചം, ബാഹുസ്സച്ചം, പോരോഹിച്ചം. മുട്ഠസ്സതിസ്സ ഭാവോ മുട്ഠസ്സച്ചം, ഇലോപോ. കോസല്ലം, വേപുല്ലം. സമാനസ്സ ഭാവോ സാമഞ്ഞം, പേരിസ്സം, സോമനസ്സം, ദോമനസ്സം, സോവചസ്സം, ദോവചസ്സം, നിപകസ്സ ഭാവോ നേപക്കം, ആധിക്കം, ദുഭഗസ്സ ഭാവോ ദോഭഗ്ഗം, സരൂപസ്സ ഭാവോ സാരുപ്പം, ഓപമ്മം, സോഖുമ്മം, തഥസ്സ ഭാവോ തച്ഛം. ദുമ്മേധസ്സ ഭാവോ ദുമ്മേജ്ഝം. ഭേസജസ്സ ഭാവോ ഭേസജ്ജം, ബ്യാവടസ്സ കമ്മം വേയ്യാവച്ചം യഥാ വേയ്യാകരണം.

ണേയ്യ-സുചിനോ ഭാവോ സോചേയ്യം, ആധിപതേയ്യം, കപിസ്സ ഭാവോ കാപേയ്യം. സഠസ്സ ഭാവോ കമ്മം വാ സാഠേയ്യം.

ണ-ഗരൂനം ഭാവോ ഗാരവം, ഉ അവങ. പാടവം, അജ്ജവം, മദ്ദവം, ‘‘കോസജ്ജാ’’ദിനാ ഉസ്സ അത്തം ദ്വിത്തഞ്ച. പരമാനം ഭാവോ പാരമീ, വീപച്ചയോ. സമഗ്ഗാനം ഭാവോ സാമഗ്ഗീ.

ഇയ-അധിപതിനോ ഭാവോ അധിപതിയം, പണ്ഡിതിയം, ബഹുസ്സുതിയം, നഗ്ഗിയം, സൂരിയം.

ണിയ-അലസസ്സ ഭാവോ കമ്മം വാ ആലസിയം, താലുസിയം, മന്ദിയം, ദക്ഖിയം, പോരോഹിതിയം, വേയ്യത്തിയം.

കഥം രാമണീയകംതി, സകത്ഥേ കന്താ ണേന സിദ്ധാ. കമ്മം=ക്രിയാ, തത്ഥ അലസസ്സ കമ്മം അലസത്തം അലസതാ അലസത്തനം ആലസ്യം ആലസിയം വാ.