൯. തം നപുംസകന്തി

നപുംസകലിങ്ഗേ ച ‘‘പുബ്ബസ്മാ+മാദിതോ’’തി സബ്ബവിഭത്തീനം ലോപേ ച കതേ അധിത്ഥി തിട്ഠതി, ഭോ അധിത്ഥി, അധിത്ഥി പസ്സ, അധിത്ഥി കതം, അധിത്തി ചരതി, അധിത്ഥി ദേഹി, അധിത്ഥി അപേഹി, അധിത്ഥി ആയത്തം, അധിത്ഥി പതിട്ഠിതം. ഏവം അധികുമാരി, അന്തഭൂതസ്സ അപ്പധാനസ്സ ഘപസ്സ ‘‘ഘപസ്സ+ന്തസ്സാ+പ്പധാനസ്സാ’’തി പസ്സ രസ്സോ.

സഹ=സമ്പന്നം ബ്രഹ്മം സബ്രഹ്മം. വുത്തനയേന ഏത്ഥ ച ഉപരി ച സമാസാദയോ ഹോന്തി, ഏത്ഥ ‘‘അകാലേ സതത്ഥേ’’തി സഹസ്സ സാദേസോ. സ്യാദിമ്ഹി കതേ ‘‘പുബ്ബസ്മാ+മാദിതോ’’തി സ്യാദീനം ലോപേ ച സമ്പത്തേ ‘‘നാ+തോ+മപഞ്ചമിയാ’’തി അപഞ്ചമിയാ പടിസേധോ ച അകാരന്തഅസംഖ്യസമാസതോ പരാസം സബ്ബവിഭത്തീനം അംആദേസോ ച ഹോതി. ഏവ+മുപരിപി.

ഭിക്ഖാനം സമിദ്ധി സുഭിക്ഖം, ഏത്ഥ ഘസ്സ രസ്സോ. സുഭിക്ഖം തിട്ഠതി ഭോ സുഭിക്ഖം, സുഭിക്ഖം പസ്സ. നാ+സ്മിംസു ‘‘വാ തതിയാ സത്തമീനം’’തി വികപ്പേന അം, സുഭിക്ഖം സുഭിക്ഖേന വാ കതം, സുഭിക്ഖം സുഭിക്ഖേന വാ ചരതി, സുഭിക്ഖം ദേഹി. പഞ്ചമിയം അ+മബ്ഭാവാ സുഭിക്ഖാ അപഗച്ഛ, സുഭിക്ഖ+മായത്തം, സുഭിക്ഖം സുഭിക്ഖേ വാ പതിട്ഠിതം.

സമീപത്ഥേ-കുമ്ഭസ്സ സമീപം ഉപകുമ്ഭം, ഏവം ഉപനഗരം, ഭോ ഉപകുമ്ഭം ഇച്ചാദി.

സാകല്യേ-തിണമ്പി അസേസേത്വാതി സതിണം, തിണമ്പി അസേസേത്വാ അജ്ഝോഹരണീയ+മജ്ഝോഹരതീത്യത്ഥോ. സേസം സബ്രഹ്മസമം. അഗ്ഗിമ്പി അസേസേത്വാതി സാഗ്ഗി, അഗ്ഗിഗന്ഥംപി അസേസേത്വാ അധീതേത്യത്ഥോ. വാരഗ്ഗഹണം അധിത്ഥിസമം.

അഭാവോ സമ്ബന്ധീഭേദാ ബഹുവിധോ, തത്ര ഇദ്ധാഭാവേവിഗതാ ഇദ്ധി=വിഭൂതി സദ്ദികാനന്തി ദുസ്സദ്ദികം. അത്ഥാഭാവേമക്ഖികാനം അഭാവോ നിമ്മക്ഖികം, നിദ്ദരഥം, നിമ്മസകം. അതിക്കമാഭാവേ-അതിഗതാനി തിണാനി നിത്തിണം. ഉപഭോഗസമ്ബന്ധീവത്തമാനകാലസ്സ അഭാവേ-അതിഗതം ലഹുപാവുരണം അതിലഹുപാവുരണം, ലഹുപാവുരണസ്സ നാ+യം ഉപഭോഗതാ ലോതി അത്ഥോ.

യഥാത്ഥോ+നേകവിധോ, തത്ര യോഗ്ഗതായം-യോഗ്ഗം രൂപ+മനുരൂപം. വിച്ഛായം-അദ്ധമാസം അദ്ധമാസം അനു അന്വദ്ധമാസം, ഏവം പച്ചത്തം. അത്ഥാനതിവത്തിയം-സത്തിം അനതിക്കമ്മ യഥാസത്തി. ഏവം യഥാക്കമം, യഥാബലം. ബഹുലാധികാരാ യാ യാ പരിസാ യഥാപരിസാ. സദിസത്ഥേ-കിഖിയാ കണ്ഹവിച്ഛിതധേനുയാ സദിസോ സകിഖി, സഹസ്സ സാദേസോ. ആനുപുബ്ബിയം-ജേട്ഠാനുക്കമേന അനുജേട്ഠം.

പച്ഛാഅത്ഥേ-രഥസ്സ പച്ഛാ അനുരഥം.

യുഗപദത്ഥേ-ചക്കേന സഹ=ഏകകാലം സചക്കം, ചക്കേന ഏകക്ഖണേ നിധേതീതി അത്ഥോ.