൧൨. നഞ

നഊച്ചേതം സ്യാദ്യന്തം സ്യാദ്യന്തേന സഹേ+കത്ഥം ഹോതി. ഞ്ഞകാരോ ‘‘ട നഞസ്സാ’’തി വിസേസനത്ഥോ ‘പാമനപുത്താദീസു നസ്സ ടോ മാ ഹോതൂ’തി. ന ബ്രാഹ്മണോ അബ്രാഹ്മണോ, ‘‘ട നഞസ്സാ’’തി നസ്സ ടാദേസോ. ഞ്ഞ-കാരോ ഏത്ഥേവ വിസേസനത്ഥോ.

ന-നിസേധോ സതോ യുത്തോ, ദേസാദിനിയമം വിനാ;

അസതോ വാ+ഫലോ തസ്മാ, കഥ+മബ്രാഹ്മണോതിചേ.

നിസേധത്ഥാനുവാദേന, പടിസേധവിധി ക്വചി;

പരസ്സ മിച്ഛാഞാണത്താ+ഖ്യാപനായോ+പപജ്ജതേ.

ദുവിധോ ച+സ്സ നസ്സ അത്ഥോ പസജ്ജപടിസേധ+പരിയുദാസവസേന. തത്ഥ യോ ‘‘അസൂരികപസ്സാരാജദാരാ’’തിആദീസു വിയ ഉത്തരപദത്ഥസ്സ സബ്ബദാ അഭാവം ദീപേതി, സോ പസജ്ജപടിസേധവാചീ നാമ. യോ പന ‘‘അബ്രാഹ്മണ+മാനയാ’’തിആദീസു വിയ ഉത്തരപദത്ഥം പരിയുദാസിത്വാ പടിക്ഖിപിത്വാ തംസദിസേ വത്ഥുമ്ഹി കാരിയം പടിപാദയതി, സോ പരിയുദാസവാചീ നാമ. വുത്തഞ്ച –

പസജ്ജപടിസേധസ്സ, ലക്ഖണം വത്ഥുനത്ഥിതാ;

വത്ഥുതോ+ഞ്ഞത്ര യാ വുത്തി, പരിയുദാസലക്ഖണം.

യത്ര അബ്രാഹ്മണാദീസു, വത്ഥും പരിയുദസ്സതി;

തക്രിയായുത്തരാജാദിം, വദേ സോ പരിയുദാസകോ.

പസജ്ജപടിസേധോ തു, വത്ഥന്തര+മനാദിയ;

കിഞ്ചിവത്ഥുനിസേധസ്സ, പസങ്ഗോ ന ഭവേയ്യ സോ.

തദഞ്ഞോ ച തംവിരുദ്ധോ,

തദഭാവോ ച നഞ്ഞത്ഥോ.

തദഞ്ഞത്ഥേ – അബ്രാഹ്മണോ, ബ്രാഹ്മണതോ അഞ്ഞോ തംസദിസോതി വുത്തം ഹോതി. ഏവം അമനുസ്സോ, അസ്സമണോ, ന ബ്യാകതാ അബ്യാകതാ ധമ്മാ. തബ്ബിരുദ്ധത്ഥേ-ന കുസലാ അകുസലാ, കുസലപടിപക്ഖാതി അത്ഥോ. ഏവം അലോഭോ, അമിത്തോ, അയം പരിയുദാസനയോ. തദഭാവേ-ന കത്വാ അകത്വാ, അകാതുന പുഞ്ഞം, അകരോന്തോ, അഭാവോ ഭവതി. അയം പസജ്ജപടിസേധനയോ.

ഏത്ഥ ച ഉഭോസു പരിയുദാസേ ബ്രാഹ്മണാ അഞ്ഞോ ബ്രാഹ്മണധമ്മേ അപ്പതിട്ഠിതോ ഖത്തിയാദി ബ്രാഹ്മണസദിസോവ അബ്രാഹ്മണോതി വുത്തേ പതീയതേ. ഇതരസ്മിം പന പക്ഖേ കേനചി സംസയനിമിത്തേന ഖത്തിയാദോ ബ്രാഹ്മണോതി വുത്തസ്സ മിച്ഛാഞാണനിവുത്തി കരീയതി ‘‘ബ്രാഹ്മണോ+യം ന ഭവതി അബ്രാഹ്മണോ’’തി, ബ്രാഹ്മണത്തജ്ഝാസിതോ ന ഭവതീത്യത്ഥോ. തത്ഥ സദിസത്തം വിനാ മിച്ഛാഞാണാസമ്ഭവാ പയോഗസാമത്ഥിയാ ച സദിസപടിപത്തി, തഗ്ഗതാ ച ലിങ്ഗ+സങ്ഖ്യാ ഭവന്തി. അതോയേവ ഉച്ചതേ ‘‘നഞ്ഞിവയുത്ത+മഞ്ഞസദിസാധികരണേ, കഥാ ഹി അത്ഥസമ്പച്ചയോ’’തി.