൬൭. ഇത്ഥിയം ഭാസിതപുമി+ത്ഥീ പുമേവേ+കത്ഥേതി

ഭാസിതപുമാ ഇത്ഥീ പുമേവ ഹോതീതി പുമ്ഭാവാ ഇത്ഥിപച്ചയാനം നിവത്തി ഹോതി. ഏവം രത്തലതാ, ദുതിയഭിക്ഖാ. ബ്രാഹ്മണീ ച സാ ദാരികാ ചാതി ബ്രാഹ്മണദാരികാ, നാഗമാണവികാ. ഇത്ഥിയന്തി കിം, കുമാരിരതനം, സമണിപദുമം. ഭാസിതപുമാതി കിം, ഗങ്ഗാനദീ, തണ്ഹാനദീ, പഥവീധാതു. പുരത്ഥിമോ ച സോ കായോ ചാതി പുരത്ഥിമകായോ. ഏത്ഥ ച കായേകദേസേ കായസദ്ദോ. ഏവം പച്ഛിമകായോ, ഉപരിമകായോ, ഹേട്ഠിമകായോ, സബ്ബകായോ, നവാവാസോ, കതരനികായോ, ഹേതുപച്ചയോ. ജീവിതപ്പധാനം നവകം ജീവിതനവക+മിച്ചാദി.

വിസേസനുത്തരപദേ ഥേരാ+ചരിയ+പണ്ഡിതാ വിസേസനം പരഞ്ച ഭവതി. യഥാ സാരിപുത്തോ ച സോ ഥേരോ ചാതി സാരിപുത്തത്ഥേരോ, ഏവം മഹാമോഗ്ഗല്ലാനത്ഥേരോ, മഹാകസ്സപത്ഥേരോ, ബുദ്ധഘോസാചരിയോ, ധമ്മപാലാചരിയോ, ആചരിയഗുത്തിലോ വാ. മഹോസധോ ച സോ പണ്ഡിതോ ചാതി മഹോസധപണ്ഡിതോ, ഏവം വിധുരപണ്ഡിതോ.

വിസേസനോഭയപദേ യഥാ-സീതഞ്ച തം ഉണ്ഹഞ്ചാതി സീതുണ്ഹം, സിനിദ്ധോ ച സോ ഉണ്ഹോ ചാതി സിനിദ്ധുണ്ഹോ മാസോ. ഖഞ്ജോ ച സോ ഖുജ്ജോ ചാതി ഖഞ്ജഖുജ്ജോ, ഏവം അന്ധബധിരോ, കതാകതം, ഛിദ്ദാവഛിദ്ദം, ഉച്ചാവചം, ഛിന്നഭിന്നം, ഗതപച്ചാഗതം. ക്വചി പുബ്ബകാലസ്സാപി പരനിപാതോ, വാസിതോ ച സോ ലിത്തോ ചാതി ലിത്തവാസിതോ, ഏവം നഗ്ഗമൂസിതോ, സിത്തസമ്മട്ഠോ, ഭട്ഠലുഞ്ജിതോ.

ഉപമനുത്തരപദേ ഉപമാനഭൂതം വിസേസനം പരം ഭവതി, യഥാ സീഹോതി വുത്തേ ഉപചരിതാ+നുപചരിതസീഹാനം സാമഞ്ഞപ്പതീതിയം മുനിസദ്ദോ വിസേസേതി. ഏത്ഥ ച –

ഉപമാനോ+പമേയ്യാനം, സധമ്മത്തം സിയോ+പമാ.

സാ ച വത്ഥു+വണ്ണ+ആകാരാനം സാമ്യേന ഹോതി. സീഹോവ സീഹോ, മുനി ച സോ സീഹോ ചാതി മുനിസീഹോ, മുനിവസഭോ, മുനിപുങ്ഗവോ, ബുദ്ധനാഗോ, ബുദ്ധാദിച്ചോ. രംസീ വിയ രംസീ, സദ്ധമ്മോ ച സോ രംസീ ചാതി സദ്ധമ്മരംസീ, ഏവം വിനയസാഗരോ. പുണ്ഡരികമിവ പുണ്ഡരികോ, സമണോ ച സോ പുണ്ഡരികോ ചാതി സമണപുണ്ഡരികോ, സമണപദുമോ. ചന്ദോ വിയ ചന്ദോ, മുഖഞ്ച തം ചന്ദോ ചാതി മുഖചന്ദോ, മുഖപദുമം ഇച്ചാദി.

സമ്ഭാവനാപുബ്ബപദേ യഥാ-ധമ്മോതി ബുദ്ധി ധമ്മബുദ്ധി, ഏവം ധമ്മസഞ്ഞാ, ധമ്മസങ്ഖാതോ, ധമ്മസമ്മതോ, പാണസഞ്ഞിതാ, അസുഭസഞ്ഞാ, അനിച്ചസഞ്ഞാ, ധാതുസഞ്ഞാ, അത്തസഞ്ഞാ, അത്തദിട്ഠി ഇച്ചാദി.

അവധാരണപുബ്ബപദേ യഥാ-ഗുണോ ഏവ ധനം ഗുണധനം, ഏവം സദ്ധാധനം, സീലധനം, പഞ്ഞാരതനം, ചക്ഖു ഏവ ഇന്ദ്രിയം ചക്ഖുന്ദ്രിയം, ഏവം ചക്ഖായതനം, ചക്ഖുധാതു, ചക്ഖുദ്വാരം, രൂപാരമ്മണ+മിച്ചാദി.

വിസേസന+വിസേസ്സേഹി, ക്രിയായ ച സഹേ+രിതോ;

തേസം ഭാവം വിവേചേതാ, നിപാതോ ബ്യവച്ഛിന്ദതി.

അയോഗ+മഞ്ഞയോഗഞ്ച, അച്ചന്തായോഗ+മേവി+തി;

വിവക്ഖാതോ പയുത്തോപി, ഏവത്ഥോ ഞായതേ യതോ.

ബ്യവച്ഛേദഫലം വാക്യം, തതോ ചിത്തോ ധനുദ്ധരോ;

പാത്ഥോ ധനുദ്ധരോ നീലു+പ്പല+മത്ഥീതി തം യഥാ.

ഏത്ഥ നിപാതോതി ഏവ-ഇതിനിപാതോ, അപ്പയുത്തോപി ഏവസദ്ദോ ഏവം യോജേതബ്ബോ – ‘‘ചിത്തോ ധനുദ്ധരോ ഏവാ’’തി വിസേസനേന യുത്തോ അയോഗവിവച്ഛേദകോ, ധനുനാ യോഗേ പതിട്ഠാപനതോ ‘‘പാത്ഥോ ഏവ ധനുദ്ധരോ’’തി വിസേസ്സേന യുത്തോ അഞ്ഞയോഗവിവച്ഛേദകോ, ധനുദ്ധരത്തസ്സ പാത്ഥസംഖാതഅജ്ജുനേ ഏവ പതിട്ഠാപനതോ. ‘‘നീലുപ്പല+മത്ഥേവാ’’തി ക്രിയായ യുത്തോ അച്ചന്തായോഗവിവച്ഛേദകോ, നീലുപ്പലസ്സ സബ്ഭാവേയേവ പതിട്ഠാപനതോ.