൩൯. ഛട്ഠീ സമ്ബന്ധേ

സമ്ബന്ധേ ഛട്ഠീ ഹോതി. രഞ്ഞോ പുരിസോതി വുത്തേ യസ്മാ രാജാ ദദാതി, പുരിസോ ഗണ്ഹാതി, തസ്മാ രാജപുരിസോതി വിഞ്ഞായതി. ഏവമേവ യോ യസ്സ ആയത്തോ സേവകാദിഭാവേന ഭണ്ഡഭാവേന വാ സമീപ+സമൂഹാ+വയവ+വികാര+കാരിയ+അവത്ഥാ+ജാതി+ഗുണ+ക്രിയാദിവസേന വാ, ഠാനീവസേന വാ, ആഗമീവസേന വാ, സോ തിവിധോപി അത്ഥോ സമ്ബന്ധോ നാമ. വുത്തഞ്ഹി –

ക്രിയാകാരകസഞ്ജാതോ, അസ്സേ+ദംഭാവഹേതുകോ;

സമ്ബന്ധോ നാമ സോ അത്ഥോ, തത്ഥ ഛട്ഠീ വിധീയതേ.

പാരതന്ത്യഞ്ഹി സമ്ബന്ധോ, തത്ഥ ഛട്ഠീ ഭവേ തിതോ;

ഉപാധി+ഠാന്യാ+ഗമിതോ, ന വിസേസ്സാദിതോ തിതോതി.

ഉപാധിസങ്ഖാതവിസേസനതോ താവ-രഞ്ഞോ പുരിസോ. ഏത്ഥ ച ബ്രാഹ്മണാദിസാമിതോ നിവത്തേതീതി രാജാ വിസേസനം, പുരിസോ തേന വിസേസിയതീതി വിസേസ്സോ. ഭണ്ഡസമ്ബന്ധതോ-പഹുതം മേ ധനം സക്ക, ഏകസ്സ പടിവീസോ, ഭിക്ഖുസ്സ പത്തചീവരം. സമീപതോ-അമ്ബവനസ്സ അവിദൂരേ, നിബ്ബാനസ്സേവ സന്തികേ. സമൂഹേ-സുവണ്ണസ്സ രാസി, ഭിക്ഖൂനം സമൂഹോ. അവയവേ-മനുസ്സസ്സേവ തേ സീസം, രുക്ഖസ്സ സാഖാ. വികാരേ-സുവണ്ണസ്സ വികതി, ഭട്ഠധഞ്ഞാനം സത്തു. കാരിയേ-യവസ്സ അങ്കുരോ, മേഘസ്സ സദ്ദോ, പുത്താപി തസ്സ ബഹവോ, കമ്മാനം ഫലം വിപാകോ. അവത്ഥായം-ഖന്ധാനം പാതുഭാവോ, ജരാ, ഭേദോ വാ. ജാതിയം-മനുസ്സസ്സ ഭാവോ, മനുസ്സാനം ജാതി. ഗുണേ-സുവണ്ണസ്സ വണ്ണോ, വണ്ണോ ന ഖീയേഥ തഥാഗതസ്സ ബുദ്ധസ്സ ഗുണഘോസോ, പുപ്ഫാനം ഗന്ധോ, ഫലാനം രസോ, ചിത്തസ്സ ഫുസനാ, സിപ്പികാനം സതം നത്ഥി, തിലാനം മുട്ഠി, തേസം സമായോഗോ, സന്ധിനോ വിമോക്ഖോ, തഥാഗതസ്സ പഞ്ഞാപാരമിം ആരബ്ഭ, സുഖം തേ, ദുക്ഖം തേ, ചേതസോ പരിവിതക്കോ ഉദപാദി, പഞ്ഞായ പടുഭാവോ, രൂപസ്സ ലഹുതാ, മുദുതാ വാ, ഉപചയോ വാ. ക്രിയാസമ്ബന്ധേ-പാദസ്സ ഉക്ഖേപനം, അവക്ഖേപനം വാ, ഹത്ഥസ്സ സമിഞ്ജനം, ദാനം, പസാരണം, ധാതൂനം ഗമനം, ഠാനം, നിസജ്ജാ, സയനം വാ, തഥാഗതസ്സ നാമഗോത്താദി, തസ്സ കാരണം, തസ്സ മാതാപിതരോ, തസ്സ പുരതോ പാതുരഹോസി, നഗരസ്സ ദക്ഖിണതോ, വസ്സാനം തതിയേ മാസേ, ന തസ്സ ഉപമാ, കുവേരസ്സ ബലി ഇച്ചാദി. അപി ച –

ഗാവസ്സ ജാതി, ധവലോ, ഗതി, സിങ്ഗം, നാമന്തി+ധ;

ദബ്ബസ്സാപി ച ജാത്യാദി, വിസേസ്സാ ഹോന്തി കാമതോ.

ഗോത്തഞ്ച സബലോദിസ്സ, പാക+മന്നസ്സ സുക്കതാ;

പടസ്സ, സിങ്ഗംമേണ്ഡസ്സ, നാ+ഞ്ഞേസംതി വിസേസ്സതേ.

ഠാനിതോ-യുവണ്ണാന+മേഓ ലുത്താ. ആഗമിതോ-സുഞ സസ്സ. സാമിയോഗേ-ദേവാന+മിന്ദോ, മിഗാനം രാജാ. രുജാദിയോഗേ-ദേവദത്തസ്സ രുജതി, തസ്സ രോഗോ ഉപ്പജ്ജി, മഹാസേനാപതീനം ഉജ്ഝാപേതബ്ബം, രജകസ്സ വത്ഥം ദദാതി, മുസാവാദസ്സ ഓത്തപ്പം ഇച്ചാദി. യജസ്സ യോഗേ-പുപ്ഫസ്സ ബുദ്ധസ്സ യജതി, പുപ്ഫേനാത്യത്ഥോ. ഏവം ഘതസ്സ അഗ്ഗിം ജുഹതി. സുഹിതത്ഥേ-പത്തം ഓദനസ്സ പൂരേത്വാ, പൂരം നാനാപകാരസ്സ അസുചിനോ, പൂരം ഹിരഞ്ഞസുവണ്ണസ്സ, പൂരതി ബാലോ പാപസ്സ. കിതകപ്പയോഗേ-ബഹുലംവിധാനാ ഛട്ഠീ, രഞ്ഞോ സമ്മതോ, പൂജിതോ, സക്കതോ, അപചിതോ, മാനിതോ വാ, അമതം തേസം ഭിക്ഖവേ അപരിഭുത്തം, യേസം കായഗതാ സതി അപരിഭുത്താ, സാധുസമ്മതോ ബഹുജനസ്സ, സുപ്പടിവിദ്ധാ ബുദ്ധാനം ധമ്മധാതു, ധമ്മസ്സ ഗുത്തോ മേധാവീ. കമ്മത്ഥേ-തസ്സ ഭവന്തി വത്താരോ, സഹസാ കമ്മസ്സ കത്താരോ, അമതസ്സ ദാതാ, ഭിന്നാനം സന്ധാതാ, സഹിതാനം അനുപ്പദാതാ, ബോധേതാ പജായ, കമ്മസ്സ കാരകോ നത്ഥി, വിപാകസ്സ ച വേദകോ, അവിസംവാദകോ ലോകസ്സ, ചതുന്നം മഹാഭൂതാനം ഉപാദായ പസാദോ. സരതി+ച്ഛായോഗേ-മാതു സരതി, ന തേസം കോചി സരതി, സത്താനം കമ്മപച്ചയാ, പുത്തസ്സ ഇച്ഛതി. കരോതിസ്സ (യോഗേ) – ഉദകസ്സ പതികുരുതേ, കണ്ഡസ്സ പതികുരുതേ, അഭിസങ്ഖരോതീത്യത്ഥോ. പഞ്ചമിയത്ഥേ പരിഹാനിഭയത്ഥയോഗേപി ഛട്ഠീ, അസ്സവനതായ ധമ്മസ്സ പരിയായന്തി, കിന്നു ഖോ അഹം തസ്സ സുഖസ്സ ഭായാമി, സബ്ബേ തസന്തി ദണ്ഡസ്സ, സബ്ബേ ഭായന്തി മച്ചുനോ, ഭീതോ ചതുന്നം ആസീവിസാനം ഘോരവിസാനം ഇച്ചാദി.