൨,൨. കമ്മേ ദുതിയാ

കരീയതി കത്തുകിരിയായ സമ്ബന്ധീയതീതി കമ്മം, തസ്മിം കമ്മകാരകേ ദുതിയാവിഭത്തി ഹോതി. തം തിവിധം നിബ്ബത്തി, വികതി, പത്തി ഭേദേന, തത്ഥ നിബ്ബത്തികമ്മേ മാതാ പുത്തം വിജായതി, ആഹാരോ സുഖം ജനയതി, കടം കരോതി ദത്തോ. വികതിയം കട്ഠ+മങ്ഗാരം കരോതി, സുവണ്ണം കടകം കരോതി, വീഹയോ ലുനാതി. പത്തിയം ദത്തോ ഘരം പവിസതി, ആദിച്ചം പസ്സതി, ധമ്മം സുണാതി, പണ്ഡിതേ പയിരുപാസതി.

വുത്തഞ്ച –

നിബ്ബത്തി+വികതി+പത്തി-ഭേദാ കമ്മം തിധാ മതം;

കത്തുക്രിയാഭിഗമ്മന്തം, സുഖ+മങ്ഗാരം+ഘരം യഥാതി.

കടം കരോതി വിപുലം ദസ്സനീയന്തി അത്ഥേവ ഗുണയുത്തസ്സ കമ്മതാ, വിപുലം കരോതി, ദസ്സനീയം കരോതീതി ക്രിയായ സമ്ബന്ധിയമാനത്താ. ഓദനോ പച്ചതേതി ഓദനസദ്ദതോ കമ്മതാ നപ്പതീയതേ, കിഞ്ചരഹി ആഖ്യാതതോ.

ഇച്ഛിതകമ്മം യഥാ-ഗാവും പയോ ദോഹതി, ഗോമന്തം ഗാവം യാചതി, ഗാവ+മവ രുന്ധതി വജം, മാണവകം മഗ്ഗം പുച്ഛതി, ഗോമന്തം ഗാവം ഭിക്ഖതേ, രുക്ഖ+മവചിനാതി ഫലാനി, രുക്ഖാത്യത്ഥോ. സിസ്സം ധമ്മം ബ്രൂതേ. ഏത്ഥ പയോ, ഗാവം ഇച്ചാദി ഇച്ഛിതം, ഗാവും, ഗോമന്ത+മിച്ചാദി അനിച്ഛിതം. ഏവ+മനിച്ഛിതേപി കണ്ടകം മദ്ദതി, വിസം ഗിലതി. യം നേവി+ച്ഛിതം, നാപി അനിച്ഛിതം, തത്രാപി ഗാമം ഗച്ഛന്തോ രുക്ഖമൂല+മുപസപ്പതി.

ആധാരേ അധിസി+ഠാ+സാനം പയോഗേ ച, പഥവിം അധിസേസ്സതി, ഗാമ+മധിതിട്ഠതി, രുക്ഖ+മജ്ഝാസതേതി. ഏത്ഥ പഥവിന്തി പഥവിയന്തി അത്ഥോ. ഏവ+മഭി, നിപുബ്ബവിസസ്സാപി, ധമ്മ+മഭിനിവിസതേ, ധമ്മേ വാ. തഥാ ഉപ, ന്വ+ജ്ഝാ+പുബ്ബവസതിസ്സ, ഗാമ+മുപവസതി, ഗാമ+മനുവസതി, വിഹാര+മധിവസതി, ഗാമ+മാവസതി, അഗാരം അജ്ഝവസതി, ഏത്ഥ ഗാമന്തി ഗാമേത്യത്ഥോ. തഥാ തപ്പാനാ+ചാരേപി, നദിം പിബതി, ഗാമം ചരതി, നദിയംത്യത്ഥോ. സചേ മം നാലപിസ്സതീതി മയാ സദ്ധിംത്യത്ഥോ. വിഹിതാവ പടി-യോഗേപി ദുതിയാ, പടിഭന്തു തം ചുന്ദ ബോജ്ഝങ്ഗാ, തമ്പടി ബോജ്ഝങ്ഗാ ഭാസന്തൂതി അത്ഥോ. ഉപമാ മം പതിഭാതി, ഉപമാ മം ഉപട്ഠാതിത്യത്ഥോ. ധാതുനായുത്തേ ‘‘തസ്സ നപ്പടിഭാതീ’’തി ഛട്ഠീ.