൪൭. തദമിനാദീനി

തദമിനാദീനി നിപ്പജ്ജന്തി. ‘‘യ+ദലക്ഖണികം, തം നിപാതനാ’’തി ഞായാ ലക്ഖണന്തരേന അവിഹിതാ ദേസ+ലോപാ+ഗമ+വിപല്ലാസാ, സബ്ബത്ഥ ഇമിനാവ ദട്ഠബ്ബാ. ഇദഞ്ച പരേസം പിസോദരാദിമിവ ദട്ഠബ്ബം. ഫുസിതം=ജലബിന്ദു, ഫുസിത+മുദര+മസ്സ പിസോദരം. ഇസ്സ അകാരേ തം ഇമിനാ=തദമിനാ, സകിം ആഗാമീ=സകദാഗാമീ, ധസ്സ ദകാരേ ഏകം ഇധ അഹം=ഏക+മിദാ+ഹം, വിധസ്സ വിദാദേസോ സംവിധായ അവഹാരോ=സംവിദാവഹാരോ, വാരിസദ്ദസ്സ വകാരേ, ഹസ്സ ലകാരേ ച കതേ വാരിവാഹകോ=വലാഹകോ, ജീവനസ്സ ജീആദേസോ, ജീവനസ്സ മുതോ=ജീമൂതോ. ഛവസ്സ സുആദേസേ, സയനസ്സ സാനാദേസേ ച കതേ ഛവസ്സ സയനം=സുസാനം. ഉദ്ധസ്സ ഉദുആദേസേ, ഖസ്സ ഖലആദേസേ ച ‘‘സരമ്ഹാ ദ്വേ’’തി ദ്വിത്താദിമ്ഹി ച കതേ ഉദ്ധം ഖം അസ്സ ഉദുക്ഖലം. പിസിതസ്സ പിആദേസേ, അസസ്സ സാചാദേസേ ച കതേ പിസിതാസോ=പിസാചോ.

മഹീസദ്ദസ്സ മയൂആദേസേ, രവതിസ്സ രാദേസേ ച കതേ മഹിയം രവതീതി മയൂരോ. ഏവ+മഞ്ഞേപി പയോഗതോ+നുഗന്തബ്ബാ. ഏത്ഥ ച –

വണ്ണാഗമോ വണ്ണവിപരിയായോ,

ദ്വേ ചാ+പരേ വണ്ണവികാര+നാസാ;

ധാതുസ്സ അത്ഥാതിസയേന യോഗോ,

ത+ദുച്ചതേ പഞ്ചവിധം നിരുത്തംതി.

യഥാ ദ്വാരേ നിയുത്തോ=ദോവാരികോതി ഓകആഗമോ. ഹിംസസദ്ദസ്സ സീഹോതി വിപല്ലാസോ. നിജകോ=നിയകോതി വികാരോ. മേഹനസ്സ ഖസ്സ മാലാ മേഖലാതി വണ്ണലോപോ, ഹ+ന+മകാരാനം ലോപോ. മയൂരോതി അത്ഥേ രവതിസ്സ അതിസ്സയയോഗോതി.

യഥരിവ തഥരിവേതി നിപാതാവ. ‘‘ജരഗ്ഗവാ വിചിന്തേസും, വര+മ്ഹാകം ഭുസാമിവേ’’തി ഏത്ഥ ഇവസദ്ദോ ഏവകാരത്ഥോ. നിഗ്ഗഹീതസന്ധി.

സന്ധിസ്സരാനം പടിസേധസന്ധി,

അഥോ ബ്യഞ്ജന+സരബ്യഞ്ജനാനം;

സന്ധി ച+ഥോ നിഗ്ഗഹീതസ്സ സന്ധി,

ഭവന്തി സന്ധി പന പഞ്ചധാ വേ.

ഇതി പയോഗസിദ്ധിയം സന്ധികണ്ഡോ പഠമോ.